Психологияда қалыптасқан ғылыми бағыт-бағдарлар. Генетикалық психология

1. Психиканың рефлекторлық сипаты
2. XX әасырдың 20 . 30 жылдарындағы психология дағдарысы.
3. Генетикалық психология.
4. Гуманистік психология.
5. Балалар психологиясының әдістері.
Адам анатомиясын зерттеген жаратылыс-танушылар мен дәрігерлер ежелгі дәуірлерде -ақ психикалық құбылыстардың ми қызметімен байланыстылығы жөнінде болжам айтқан, әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің бұзылу салдарынан деп топшылаған. Мұндай пікір, көзқарастарға жарақат немесе сырқаттан зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай сырқаттарға кезіккен адамның психикалық қызметі күрт бұзылысқа келеді: көзі көрмейді, құлақ естімейді, ес, ойлау, сөйлеу қабілеті кемиді, кейде өз қозғалысын басқара алмай қалады және т.б. Осы психикалық әрекет пен ми жұмысының арасындағы байланысты ашу психиканы ғылыми зерттеудегі негізінде қандай физиологиялық механизмдер жатқанын түсіндіріп бере алмайды.
Психологиядағы бұл ғылыми мәселе өз шешімін барша психикалық іс - әрекет түрлерінің рефлекторлық сипатына байланысты ғана табуы мүмкін. Бұл проблеманы айқындауда орыс ғылыми - психологтары М.М.Сеченов (1829-1905) пен И.П.Павлов (189-1936) көп еңбек сіңірген. М.М.Сеченов өзінің әйгілі «Бас ми рефлекстері» (1863) еңбегінде рефлекторлық принципті адамның бас миы қызметіне, одан әрі барша психикалық іс -әрекетіне жая қолданды. Ол «адамның бүкіл саналы да санасыз (астарлы) өмірдегі әрекеттері өзінің туындауы жағынан рефлекстерге байланысты, немесе рефлекстік әдіс», - деп жазған. Бұл психиканы объективті түсінудегі алғашқы қадам еді.
        
        ТАҚЫРЫБЫ:
Психологияда қалыптасқан ғылыми
бағыт-бағдарлар.
Генетикалық психология.
ПСИХОЛОГИЯДА ҚАЛЫПТАСҚАН ҒЫЛЫМИ
БАҒЫТ – БАҒДАРЛАР
«Халық пен халықты,
адам мен ... ... ... ... ... рефлекторлық сипаты
2. XX әасырдың 20 - 30 жылдарындағы психология дағдарысы.
3. Генетикалық психология.
4. Гуманистік психология.
5. Балалар ... ... ... зерттеген жаратылыс-танушылар мен дәрігерлер ежелгі
дәуірлерде -ақ ... ... ми ... ... ... айтқан, әрі психикалық сырқаттарды сол ми қызметінің ... деп ... ... ... ... ... ... зақымданған адам бас миына бақылаулар негіз болған. Осындай
сырқаттарға кезіккен адамның психикалық қызметі күрт ... ... ... ... ... ес, ... сөйлеу қабілеті кемиді, кейде өз
қозғалысын басқара алмай қалады және т.б. Осы ... ... пен ... ... ... ашу психиканы ғылыми зерттеудегі негізінде
қандай физиологиялық механизмдер жатқанын түсіндіріп бере ... бұл ... ... өз ... ... психикалық іс -
әрекет түрлерінің рефлекторлық сипатына байланысты ғана табуы мүмкін. ... ... орыс ... - ... ... ... ... (189-1936) көп еңбек сіңірген. М.М.Сеченов өзінің әйгілі
«Бас ми рефлекстері» (1863) еңбегінде ... ... ... ... ... одан әрі ... ... іс -әрекетіне жая қолданды. ... ... ... да ... ... өмірдегі әрекеттері өзінің
туындауы жағынан рефлекстерге байланысты, немесе ... ... - ... Бұл ... объективті түсінудегі алғашқы қадам еді. Бас миы
рефлекстерін шұқшия ... ... ... оның ... үш ... бірлігін
анықтады: бастапқы бірлік жүйке қозуы процесінде миға сезімдік қозуда,
онсыз ешқандай ой ... ... ... - деп ... Срнымен бірге ғалым
сыртқы жаәдайлар ... ... өмір ... ... ... рефлекстің миға байланысты бірлігін оның табиғи бастауынан және
ақырынан бөліп, оқшаулау орынсыз екенін көрсетіп берді.
Психикалық ... ... ... қандай? Бұл әрекетті
өзгермелі жағдайларға сай етіп отыру - сигналдық және ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Бұл сыртқы дүние
жөніндегі ақпарат келіп түсуші, сақталушы, және өңделуші мидың ... ... ... ... көрністер бұл мидың сыртқы және
ішкі әсерлерге жауабы, яғни ... ... - бұл нақ осы ... ... ... осы әсерлерді қорытындылап немесе ... ... ... ... ... әрекеттерді реттеуші механизм.
И.М.Сеченов ғылымға психиканың рефлекстігі мен іс - ... ... ... ... ... - әрекеттің рефлекторлық ... ... ... ... және оның ... ... ... Сеченовтың психикалщқ іс - әрекет мидың
рефлекторлық қызметі екендігі туралы ... ... ... ... негізгі физиологиялық заңдарын ашты, әылымының жаңа
саласы жоәары нерв қызметіиің физиологиясы, шартты рефлекстер ... ... ... ... әсер ... тітіркендіргіштер мен оларға
жауап реакциялар арасында уақытша байланыстар түзіледі. Осы байланыстарды
пайда ету бас ми ... ең ... ... ... жүйке байланысы
ми қызметі ретінде психикалық іс - әрекеттің қай бірінің болмысын негізгі
физиологиялық механизмі болып ... Миға ... да бір ... ... ... ... ... өздігінен туындамайды. Әрқандай
психикалық процесс пен қалған уақытша байланыстың ... ... ... ... сипатындағы сырттай көрніс берген әрекет. Психикалық қызмет
осыдан объективтік дүние ... мен ... ... ... ... бейнелеу жұмысы. Келтірілген тұжырымдардың бәрі объектив
шындықты бейнелеу ... ... ашып ... ... ... ... ... таәлимат психикалық құбылыстарды материалистік тұрәыдан
түсіндірудің жаратыл-ыстану ғылымымен сабақтас-қан ірге тасы.
Уақытша жүйке байланысын ... ... іс - ... механизмі деп танудың маңыздылығынан психологиялық құблыстың
физиологиялық ... ... ... ... ... бейнеленген нақты
дүние, яғни психикалық құблыстың мазмұнымен байланысты. Жануарлар мен
адамдардың сыртқы ортамен ... ми ... ... ... ... И.П.Павлов тұжырым-дарының жиынтызы екі сигналдық
жүйе теориясы деп аталады. Шартты рефлекс типі ... ... ... ... зат бейнесі жануар үшін қандай да шартсыз
тітіркендіргіштің сигналы ... ... ... өз ... ... ... ... сигналдық жүйе деп атаған физиологиялық
тетікке тәуелді. Жануарлардың барша әрекет болмысы бірінші сигналдық ... ... - ... пен ... ... ... бірінші сигналдық жүйе адам
өмірінде де үлкен маңызда ие. Бірақ адамның жануарлардан ... ... ... жүйе мен ... ... сигналдық жүйе болады. Екінші
сигналдық жүйенің болмысы, яғни «сигналдар сигналы», -деген сөз.
Сонымен, психика - ми ... ... ой, сана - ... ... ... ең ... өнім ... Организмнің психикалық
әрекеті көптегең дене мүшелерінің қызметі арқасында жүзеге ... ... ... қабылдайды, екіншілері оларды сигналға айландырып, іс -
әрекетті жоспарлап, ... ... ал ... - ... ... ... Осы ... жұмыстардың бәрі қосылып, қоршаған ортада
адамның жол тауып жүруінің ... ... ... XX ... ... ... ... ғ. басында өркендей бастаған ғылым мен өндіріс - экономикалық
талаптарына орай сана психологиясының дағдарысы ... ... ... ... қолданба енгізулерді қажет еткен капиталистік
өндіріс проблемалары алдында өз ... ... Оның ... ... объектив қажеттіліктеріне сай келетін ұсыныстарға шамасы
жетпеді. Осыдан психология ... ... ... ... ... жолдары іздестіріле бастады.
Сана психологиясының дағдарысы, сонымен бірге, ғасыр аяғында Францияда
кең өріс алған ... және ... ... ... де ... еді. ... бейсанаға тәуелді әрекет - ... және ... ... ... ... нәтижесінде
психология сана жөніндегі ғылым емес деген пікір пайда ... - XX ғ. ... ... басты бағыты: ол
психологияның мақсаты сананы тану емес, әрекет - ... ... ... ... ... негізінде адам мен хайуанаттардың әрекет -
қылығы сыртқы орта әсеріне болған организмнің кері ... ... ... ... - XX ғ. бас ... ... ... болған
идеалистік психологияның бір бағыты. Басты өкілдері: ... ... ... ... ... ... жалпы дағдарысқа ұшырауына байланысты ассоциативті психологияға
қарсылық білдіру рухында туды. ... ... ... ... ... ... ... мен өзіндік сапасын
жақтады. Олар тұтастықты ... ... ... ... ... ... туып, өзгеріп отыратын, түсіндіріп болмайтын тек ... ... ... деп ... ... бұл дыбыстар бір - бірімен
байланыссыз әсерлер ретінде қабылданбай, белгілі ... бар, ... ... ... ... «әуен» ретінде қабылданды.
Генетикалық психология.
Швейцария ғалымы Ж.Пиаженің генетикалық ... ... ... кең өріс ... ... ... Өз зерттеулерін негізге ала
отырып, Ж.Пиаже ... ... ... ... ... ... принцип дәрежесіне көтерді.
Өз зерттеулерінде ғалым бала ақыл - есінің қалыптасуына назар аудара
тырып, ғылыми психологиядағы зерттеулер бала ... ... ... сол ... ... ... ... мен қызметін білуге
болады деп ... ... ... адам ... ... ... ... ол қарапайым органикалық тіршіліктің эволюциялық даму барысында
жеткен ... деп ... яәни ... ... ақыл ... жай
психикалық элементтерден құралатынын дәлелдемекші болды.
Пиаже тұжырымының ең үлкен қатесі-баланың біртұтас дамуын ескерместен,
ақыл – естің өрістеу тұғырын ... ... ... ал ... ... арасында ол қоғамдық тарихи әрекет болмысына ешқандай орын
қалдырмады.
Пиаженің теориялық ... ... ... ... ... ... ой ... болатынын дәлелдеп бақты. Ой қабілеті
өзінен - өзі ... ал даму адам ... ... сол ... ... қатысымен шыңдаләан сайын оның санасының жан - жақты
дамып, ойлау дәрежесінің көтерілетінін тіпті көре білмеді.
Генетцкалық психология ... ең ... олқы - ... даму деңгейінің бірінен екіншісіне өтуде оқудың маңызы ... ... - ... ... жеке адам қалыптасуындағы мәні
жоққа шығарылды.
ГЕНЕТИКАЛЫҚ ПСИХОЛОГИЯ
Тест сұрағы.
1. Генетикалық психологияның зерттеулер аймағы-
а) ересектер психикасы
б) балалар психикасы.
в) жануарлар әрекет - ... сана мен ... ... адам ... Адамды тану үшін сананы емес, әрекет қылықты зерттеу ... деп ... ... ... ... ... бихевиоризм.
д) генетикалық психология
3. Американ ғалымы Э.Торндайк бастауын салып, ... ... ... ... ... ... гештальтпсихология
г) бихевиористік психология.
д) гуманистік психология
4. Психикалық бейне мен оны туындататын нақты әрекет арасындағы байланысты
жоққа шығарған ... ... ... ... ... генетикалық
д) прагматистік
5. Швейцария ғалымы Ж.Пиаже өрбіткен психология-лық теория-
а) ... ... ... ... ... ... ... - жозары жүйке қызметінің типтік ерекшеліктеріне сәйкес
адамның ... ... ... психологиялық ерекшелік. Темперамент
адам мінезінің табиғи негізін анықтайды. Жоәары жүйке қызмет типтерінің
күшіне, ... ... мен ... және ауысу ... ... төрт түрі ... ... ... ... ... жайлы ғылыми көзқарастар әр ... ... ... ... ... ... қызметінің типтері
екенін ғылыми тұрғыдан ашып көрсеткен физиолог ғалым И.П.Павлов.
ПСИХОЛОГИЯ ҒЫЛЫМЫНЫҢ ... ... ... ... ... дамуы мен адамның іс-әрекетіне
сәйкес мынадай негіздерге сүйенеді:
1. Нақтылы іс-әрекет түрлері;
2. Психиканың дамуы;
3. Азаматтық әлеуметтік ... ... ... психологияның негізін қалаушы-лардың алдына қойған мақсаты-
бихевиоризм мен психоанализді ... адам ... ... ... ... ... өміршең психологияны таңдап
алу еді. Өз зерттеулерінің объекті ретінде ... ... жеке адам ... ... ... ... бұл уақытқа дейін
ешбір психологиялық ғылыми мектеп өз ... ... емес еді. ... жеке ... мақсаты - өзін-өзі кемелдендіру және
мүмкіндіктерін өз ... ... жая ... Гуманистік бағыт көрнекті
өкілдерінің бірі Абрахам Маслоу еді. Ол жеке адам ... ... ... білу мүмкін еместігін қадап айтқан. Маслоу адам ... ... ... мен өз мүмкіншілітерін ашуға деген ынта-
ықыласында деп есептеген. Өз ... ... ... ... ... ... ... этиқалық қасиеттерді тума
құбылыс деп ... ... ... ... ... ... психологиясының әдістері - баланың дамуын сипаттайтын фактыларды
анықтау тәсілдері.
Былай қарағанда осы ... ... ... ... ... ... ана, ... тәрбиеші баланың дамуын қадағалап отырады және бұл дамудың
барысын айтып, көптеген мысалдар келтіре алады. Ырақ, әдеттегі әсер кезінде
басты мәселе ... ... ... ... мен жорамал нақты
фактылармен араласып кетеді. Ал ғылым бақылаушының жеке ... ... ... және ... ... ... ... зерттеуші
қайта ала алатын сенімді де объективті фактілерді қажет етеді.
Атап өткеніміздей, балалар ... ... ... ... ... ... фактыларды әр жастағы балалардың ерекшеліктерін
өзара салыстыра отырып алуға болады. Мұның екі ... яки бір ... ... бойы ... ... ... ... алып отыру жолымен,
яки балалардың әр жастағы тобынан ... көп ... алып ... әр
жас арасындаәы балалардың бір-бірінен қандай өзгерістері болатынын анықтау
жолымен жүзеге асуы ... ... ... ... ... - бақылау және
эксперимент.
Бақылау. Бақылау кезінде зерттеуші баланың мінез-құлқын табиәи жағдайда
белгілі бір мақсат көздей отырып ... және ... ... таса қылмай есепке алады. Бақылаудың табысты болуы оның мақсатының
қаншалықты ... ... ... Егер ... ... ... бала ... қай жағына көбірек көңіл аударуы керек
екенін анықтап алмаса, онда әсері бытыраңқы, тұрақсыз болады.
Жаппай және ішінара бақылаулар ... ... ... ұзақ ... ... де, бала ... көп жазын қамтиды. Ол бір немесе
бірнеше балаәа қатарынан жүргізіледі. Әрине ... әр ... әр ... ... ... алып ... ... емес. Жаппай бақылаулар әрқашан азды-
көпті іріктеліп ... ... ... ... ... ... баланың жаңа сапасымен мүмкіндігін көрсететіндер ғана
жазылып ... ... ... бала ... ... ... ... әсер ететін неғұрлым белсенді әдіс көмекке
келеді. Ол - ... ... ... ... зерттеуші
баланың іс-әрекеті өтетін жаәдайды әдейі жасайды және түрін өзгертеді,
олардың алдына белгілі міндет ... Осы ... ... шешілуіне қарай
сыналушының психологиялық ерекшеліктері қаралады.
Мәселен, бір зерттеу ... ... ... балалық шақта ойлау
мүмкіндігі қимылдардың, бейнелердің, сөздердің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... балаларына «тетікті»
міндеттер сериясы ұсыныләан. Оның мәнісі бала «тетіктің» алыс ... ... ... алуы үшін ... өзіне жақын жағын қалайша
бұру керектігін білуі ... үш ... ... Бірінде нақтылы тетіктер баланың алдында,
столға бекітілген. Демек, бала оны өз қолымен ұстап, қажет деген ... бұра ... ... ... осының бәрі сурет арқылы көрсетілген. Ал
үшінші жаәдайда балаға бұл туралы ауызша айтылып ... ... ... үш жасар балалар міндетті нақты жағдайда ғана шешкен,
сурет бойынша кейінірек, ал, ауызша айту ... шеше ... ... ... ... болған. Мұндағы балаларға берілген экспериментті тапсырма тетікті
қолданып затты алу, соның өзінде тапсырманың түрі өзгертіліп ... ... ... және ... ... ... Нәтиже әрбір жас
айырмашылығына байланысты бөлінген топтар-дың дұрыс жауаптарының санына
қарай ... ... ... Бала ... ... - олардың
салған суреттері, жапсыруы, құрауы, ... ... ... ... ... ... ... Зерттеуші үшін олардың барлығы бірдей
құнды бола ... ... ... ... ... жұмысы олардың бойындағы түсіну және ... ... ... ... шын ... т.б ... ... дербес атқарәан іс-әрекетінің өзі ойлап саләан суреттерінің
нәтижесі өте бағалы.
Әңгімелесу (сұрау) әдісі. Мектеп ... ... ... ... үшін
сұрақ әдісі көп қолданыла бермейді. Әдетте, төрт жасқа дейін сұрақ балалар
заттарды немесе ... ... ... ... ... беретіндей етіп
қойылады. Картина бойынша сұрақ қою озан мысал бола алады. Оның ... ... ... ... ... көлемін және олардың арақашықтығын
бағалай білуін анықтау. Бірнеше картинада көлемі де, ... ... ... ... суреті салынған. Балаларға: «Үлкен шыршалардың
суреті қай картинада? Қайсысында кішкентай шыршалар салынған? ... ... ... ... ... шыршалар бір-бірінен қашық
орналасқан? Қай картинада бірдей ... ... ... ... ана, ... мына ... көрсетіп жауап беріп жатты.
Төрт жастан кейін балаларға ауызша жауап берерліктей сүрақ қою, демек
шын мағынасында әңгімелесу ... ... ... Бұл әдіс ... білімі мен іскерлігі жаәынан, жалпы
ақыл-ойының даму дәрежесі немесе жекеленген ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады. Мұндай салыстырулар
алдын ала ... жас ... ... ... ... ... өз ... қаразанда дұрыс дамыған ба, немесе оның дамуында ... ... ... яки ... бар ма дегенді анықтауға болады.
Тест дегеніміз - белгілі бір жағдайды қатаң сақтай отырып, ... ... ... ... жүйесі. Әрбір тапсыр-маны орындағаны
үшін бала балл есебімен баға алады. Балл қою ережесі әдетте өте қарапайым
әрі бір ... Баға ... ... жеке ... ... байланысты
болмауы тиіс.
Тестер тапсырмасын тексеру және жас мөлшерлік норма белгілеу процесі
тесті стандарттау деп аталады. ... ... ... ... ... Тесттің көмегімен зерттелетін балалар өздерінің
нәтижелері бойынша норма ... ... не ... орындаса, дәл соны
қайталауы тиіс. Сол себепті тест әдісін кейде стандарттанған сынақтар әдісі
деп атайды.
Әлеуметтік өлшем ... Бұл әдіс ... ... қалыптасқан өзара
қарым-қатынасты, құрдастар тобындағы әр баланың ... ... ... қолданылады. Мектеп оқушыларын зерттегенде, әдетте оларға: «Сенің
туристік жорыққа кіммен бірге барәың келеді?»; «Сен ... ... ... ... «Сен ... бір партада отырғың келеді?» және т.б.
сұрақтары бар анкета ... ... ... ... балаларәа мұндай
қатынасын «іс-әрекетті іріктеудің» көмегімен айқындайды. Мысалы, балалар
бір-бірлеп шешінетін ... ... ... ... үш нәрсе
(ойыншықтар, картинкалар) беріп осының қайсысы ... ... ... ал ... ... ұнамайтынын сұрайды. Содан соң сыналушы балаға
«Құпия түрде», қолындағы нәрселердің әрқайсысын өзі кімге бергісі келсе,
соған ... (сол ... ... ... ... ... жасайды.
Сыйлық бөлу ерекше таблицаны социограмманы жасауға негіз болады. Бұл
кестеден қай бала топ ... ... ... ... ... берілуіне
қарап), кімнің қадірі төмендігі, ал қайсысының құрдастары арасында беделі
жоқтығы көрінеді. Социограмма, сондай-ақ ... ... ... және ... арасындағы достық туралы немесе ... ... ... ... ... ... ... береді. Ақыл-ой дамуы
саласында социограмма, тестер сияқты, балалар арасындағы ... ... ғана ... ... ... үйірсектік пен ұнатпаушылықтың
себептері зерттеудің басқа әдістерінің көмегімен анықталуы тиіс.
-----------------------
Психология ψ
Жалпы психология
Еңбек психологиясы
Педагогикалық
Медициналық психология
Әскери психология
Спорт психология
Заң ... ... ... өнер психологиясы
Эстетикалық қабылдау психологиясы
Жас дамуының психологиясы
Арнаулы психология
Салыстырмалы психология
Әлеуметтік психология
Инженерлік психология
Авиациялық психология
Космостық психология
Оқыту психологиясы
Тәрбие психологиясы
Нейро психология
Психотерапияия
Психофармакология

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психология ғылымының, пәнінің жалпы мәселелері мен негізгі даму кезеңдеріне толық сипаттама73 бет
Білім берудің қазіргі заманғы жай-күйі10 бет
Қазақстан аймағының әлеуметтік - экономикалық мәселелері8 бет
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесін қалыптастыру мәселелері мен даму келешегі102 бет
ҚР «электрондық үкіметтің» дамуы: жетістіктер мен өзекті мәселелер4 бет
Гендерлік психология саласының мақсат-міндеттері, пәні, объектісі.4 бет
Жас ерекшелік психологиясы7 бет
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы туралы мәлімет5 бет
Педагогикалық психология категориялаы мен зерттеу әдістері5 бет
Педагогикалық психология ғылым ретінде18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь