Қазақстан тарихы курсының тәрбиелік мәні

Жоспар

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

ІІ Негізгі бөлім

2.1. Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ... ... 5

2.2. Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы мен мазмұны,
ондағы маңызды өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8

2.3. Дербес Қазақстан тарихы мектеп курсының оқу бағдарламасы ... ...10

2.4. Дербес Қазақстан тарихы курсының алғашқы оқулықтары
мен басқа да оқу құралдарының сипаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17

2.5. Қазақстан тарихы мектеп курсының қазіргі құрылымы ... ... ... ... ...28

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Сілтемелер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Кіріспе


Зерттеудің мақсаты мен міндеттері: Оқушыларға оның жерін ежелгі заманнан бастап осы күнге дейін мекендеп келген адамзаттың жүріп өткен тарихи жолын, адамдар жасаған құндылықты, мәдениеті яғни олар жинаған тарихи тәжірибенің негізін оқытып үйрету.
Жастарды адам баласының өткен шындық тарихымен таныстыру, дүниежүзілік мәдениеттің басты-басты жетістіктермен сусындату, өткен тарихты өздігінше сын көзімен талдай отырып, келешекті бағдарлайтын, шығармашылықпен ойлана отырып, олрдан дұрыс қорытынды жасай алатын, тарихи деректермен өздігінше жұмыс істеп, өз білімін үнемі толықтырып отыратын, алған білімін күнделікті өмірде қолдана алатын азамат тәрбиелеу екені үнемі назарда болуы тиіс.

Зерттеудің құрылымы: Қурстық жұмыс бір бөлімнен құралған. Тарау бес мәселеге бөлінген.
Бірінші мәселесі Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері туралы айтылады.
Екінші мәселесі Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы мен мазмұны, ондағы маңызды өзгерістер туралы тереңірек мағлұмат беріледі.
Үшінші мәселесі Дербес Қазақстан тарихы мектеп курсының оқу бағдарламасы хақында сөз болады.
Төртінші мәселесі Дербес Қазақстан тарихы курсының алғашқы оқулықтары мен басқа да оқу құралдарының сипатын толыққанды ашып көрсетеді.
Бесінші мәселесі Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы жайында әңгіме болады.

Зерттеудің тарихнамасы: Осы тақырыпты зерттеудегі тарихнамаға тоқталсақ: Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру жолдары», Алматы, 1984 жылғы кітабын, Тұрлығұлов Т.Т., «Қазақстан тарихын оқыту әдістемесі», Алматы, 2004 жылғы кітабын пайдаландым.
Пайдаланылған журналдар: Шаймерденов К.Ш., «Қазіргі сабақ және өзекті мәселелер», Алматы, 1990жыл /Қазақ тарихы/, N13, 8-9 бет. .
Назарбаев Н.А., «Қазақтың бүкіл тарихы, туыстану тарихы», /Егемен Қазақстан/, 1998, 16-18 бет.
Шаймерденов К.Ш., «Қазіргі сабақ және өзекті мәселелер», Алматы, 1990, /Қазақ тарихы/, N14, 21-22 бет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру жолдары»,
Алматы, 1984

2. Тұрлығұлов Т.Т., «Қазақстан тарихын оқыту әдістемесі»,
Алматы, 2004

3. Шаймерденов К.Ш., «Қазіргі сабақ және өзекті мәселелер»,
Алматы, 1990, /Қазақ тарихы/, N13, 2030 – 8-9 бет.

4. Аманжолов Қ., «Қазақ ССР Тарихын оқытуда көркем әдебиет
пайдалану», Алматы, 1971

5. Қасымбаев Ж.К., «Қазақстан тарихын оқыту туралы кейбір ойлар»,
«Қазақстан мектебі», 1989, N7, 21-24 бет.

6. Құсайынова Р., «Туған өлкенің тарихы мен мәдениеті қандай
болуы керек», Қазақстан мектебі, 1991

7. «Қазақстан тарихының хрестоматиясы», Рауан, Алматы, 1991

8. Тұрлығұлов Т., «Қазақ ССР тарихының эпизоттық әңгімелері»,
Алматы, 1990

9. Ысқақов Ә., «Лекция сабақтарын өткізудің кейбір жолдары»,
Қазақстан мектебі, 1985

10. Тұрлығұл Т., Адырбек Б., Көмекбай А., «Ежелгі Қазақстан тарихы»
5-сынып мұғалімдеріне арналған көмекші құрал, Алматы, 2001

11. Назарбаев Н.А., «Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан 2030», Алматы, 1997, /Егемен Қазақстан/, N6, 19-21 бет.

12. Назарбаев Н.А., «Қазақтың бүкіл тарихы, туыстану тарихы»,
Егемен Қазақстан, 1998, N13, 5-7 бет.

13. «Тарих бойынша орта мектеп бағдарламасы», 5-11 сыныптар,
Алматы, 1992
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ  ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ
БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
«Қазақстан тарихы кафедрасы» кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: «Қазақстан тарихы курсының
тәрбиелік мәні»
Жоспар
І Кіріспе
............................................................................
..............................4
ІІ ... ... ... тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері
........................5
2.2. Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы мен мазмұны,
ондағы маңызды ... ... ... тарихы мектеп курсының оқу бағдарламасы.......10
2.4. Дербес Қазақстан ... ... ... оқулықтары
мен басқа да оқу құралдарының сипаты
............................................17
5. ... ... ... ... ... құрылымы
...................28
Қорытынды
............................................................................
........................29
Сілтемелер тізімі
............................................................................
...............30
Пайдаланылған әдебиеттер
.........................................................................32
Кіріспе
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері: Оқушыларға оның жерін ежелгі заманнан
бастап осы күнге ... ... ... ... ... ... тарихи
жолын, адамдар жасаған құндылықты, мәдениеті яғни олар ... ... ... ... ... адам баласының өткен шындық тарихымен таныстыру, дүниежүзілік
мәдениеттің басты-басты ... ... ... тарихты
өздігінше сын көзімен ... ... ... ... ... ... ... дұрыс қорытынды жасай алатын,
тарихи деректермен өздігінше ... ... өз ... ... толықтырып
отыратын, алған білімін күнделікті өмірде ... ... ... екені үнемі назарда болуы тиіс.
Зерттеудің құрылымы: Қурстық жұмыс бір бөлімнен ... ... ... ... мәселесі Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері
туралы айтылады.
Екінші ... ... ... ... ... құрылымы мен
мазмұны, ондағы маңызды өзгерістер туралы тереңірек мағлұмат ... ... ... ... тарихы мектеп курсының оқу
бағдарламасы хақында сөз болады.
Төртінші мәселесі Дербес Қазақстан тарихы ... ... ... ... да оқу ... ... толыққанды ашып көрсетеді.
Бесінші мәселесі Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы ... ... ... Осы ... ... тарихнамаға тоқталсақ:
Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру жолдары», Алматы, 1984 жылғы
кітабын, ... Т.Т., ... ... ... ... Алматы,
2004 жылғы кітабын пайдаландым.
Пайдаланылған журналдар: Шаймерденов К.Ш., «Қазіргі сабақ және өзекті
мәселелер», ... ... ... ... N13, 8-9 бет. ... Н.А., ... ... тарихы, туыстану тарихы», /Егемен
Қазақстан/, 1998, 16-18 ... К.Ш., ... ... және ... ... ... 1990,
/Қазақ тарихы/, N14, 21-22 бет.
2.1. Қазақстан тарихын огқытудың мақсаты мен міндеттері.
Жалпы білім беретін мектепте ... ... ... ... ... кез-келген мемлекеттің азаматы өз елінің, мемлекетінің,
сол мемлекетті ... ... ... оның ... де ... ... аты ... халықтың тарихын білуге міндетті. Өз халқының, ... ... сүйе ... ... ... халықты, оның мәдениетін
сыйлай да, құрметтей де ... ... ... ... Ал ... ... ... тарихын жаппай оқытып үйрететін бірден-
бір оқу орны – жалпы білім беретін мектеп. Қазақстан тарихының ... ... ... ... басқа пәндердің бірде біреуі
атқара алмайды.
Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты – ... оның ... ... ... осы ... ... ... келген адамзаттың жүріп өткен
тарихи жолын, адамдар жасаған құндылықты, мәдениетті яғни олар ... ... ... оқытып үйрету.1
Тарих пәнінің мұғалімі Қазақстан ... ... ... ... және жалпы адамзаттық құндылықтарға, ғылым мен практика
жетістіктері негізінде жеке ... ... ... ... және дене мүмкіндіктерін дамытуға, адамгершілік пен
салауатты өмір салтын берік негіздерін ... ... ... өз Отаны – Қазақстан ... ... ... ... халық дәстүрлерін қастерлеуге,
республиканың қоғамдық – саяси ... және ... ... ... ... және отандық мәдениеттің жетістіктеріне баулуға, қазақ
халқы мен республиканың ... да ... ... ... мен
дәстүрлерін зерделеуге, мемлекеттік, орыс, шетел тілдерін меңгеруге
көмектесуі тиіс» - ... ... ... күш ... ... ... тарихты оқытудың басты міндеті – ... ... ... шындық тарихымен таныстыру, дүниежүзілік мәдениеттің
басты-басты жетістіктермен сусындату, өткен тарихты өздігінше сын ... ... ... бағдарлайтын, шығармашылықпен ойлана отырып,
олардан дұрыс қорытынды ... ... ... ... ... ... өз ... үнемі толықтырып отыратын, алған ... ... ... алатын азамат тәрбиелеу екені үнемі назарда
болуы тиіс.
Жоғарыда аталған, ... ... беру ... алдында тұрған жалып
міндеттерден Қазақстан ... ... ... ... отыруды қажет ететін
төмендегі нақты міндеттер шығады: олар: ... ... ... ... олардың тарихына, түрліше, сондай-ақ көрнекті тарихи қайраткерлердің
қызметіне, іс-түрліше көбірек орын ... ал оның ... ... сандық көрсеткіштерге , соғыстарға, ... ... ... азайту азайту;
Тарих ғылымының соңғы жаңалықтарын үнемі ... ... ... ... ... ... ғылымын мәселелер
бойынша балама көзқарастардың болатындығын және оның қажеттігін ескеру,
тарихи үрдістердің көпқырлылығын, нақты дәлелдермен ... ... ... өлкенің, дүниежүзінің әсіресе көрші елдер,
халықтар тарихымен, республикамыз түрлі салаларда ... ... ... ... тарихымен, сондай-ақ өткен ... ... ... ... ... байланыстырып отыру;
Мәдениет пен өнер тарихына көбірек орын беру, ... ... ... дамып өркендеуін, Республиканы ... ... ... ... ... ... жалындағы мәдени
байланыстарға, олардың ... ... ... ... ықпалын
көрсетуге баса көңіл бөлу;
Кеңес үкіметі тұсында ... қол ... ... ... ... кеткен кемшіліктер мен қателіктерді, әсіресе
қазақ халқына кездескен ауыр қасірет пен ... ... ... ... ... тұрғысынан көрсету, ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы
идеялық күресті, оның белсенді қайраткерлерін, олардың қызметін, жүргізген
идеялық күресін ... ... ... ... ... курстармен әсіресе тарихтың басқа
курстарымен, ... ана ... ... ... жағырапия, құқық
негіздері, эстетика, экология, философия, экономика т.б. байланыстырып
отыру, ғылымның сол ... ... ... ендіру:
- діннің тарихын, оның адамзат үшін атқарған пайдалы қызметін, сондай-ақ
оның қарама-қайшы әрекетін тарихи шындық тұрғысынан ... т.б. ... да , ... бірқатар нақты тәрбиелік міндеттер жүктеледі. Олар
арнаулы тарауда баяндалады. ... ... ... ... ... ... мақсаттар мен бұл бағдарламаның мүлде жаңа,
өзгеше екені, оны төмендегідей сипатты белгілері ... ... ... ... жүйелі курсы негізі метептің 5-9 ... оған 221 ... ... ... Ол ... ... ... ежелгі заманнан бастап бүгінгі күнге дейін қамтиды, демек оқушылар
біршама жүйлеі, аяқталған білім алады.
Курстың құрылымы: 5-6 сыныптарда ... ... ... оқылады. Ол
төмендегіше бөлінген: 5- сыныпта алғашқы адамдар пайда болған кезеңнен,
тайпа ... мен ... ... ... ... ... 6- ... - тайпа одақтары мен мемлекеттердің құрылғанынан
бастап б.з. V –ғасырына ... ... ... Бұл екі сыныпта тарих
пәнін оқытуға 34 сағаттан ... ... ... - орта ... ... 8- сыныпта – жаңа ... ... ... ... - ... ... Қазақстан тарихы оқытылады. Соңғы үш сыныпта да
бұл курсты оқытуға 51 сағаттан ... ... ... - тен ... ... тарихтың екі ... ... ... ... ... ... және Қазақстан тарихының бірқатар ... ... ... танысады.
Бағдарламын құрастырушы авторлар 5-сыныпта тарихтың ... ... ... ... ... үшін ... дәрежеде қиындық
туғызатынын ескере отырып, осы сыныпта тарихты ... ... ... ... ... ...... саяхат» деген бөлімге ... Оның ... ... ... ... ... ... одан әрі жасғастыра отырып, тарих қандай ғылым, менің ... ... ... ... ... ... ... картадығы тарих т.б.
сондай-ақ тарихтың ... ... ... – топонимика, архитектуралық
ескерткіштер, ... мен ... ... жазу тарихы сияқты
әңгімелермен ... Бұл ... ... тарихтың жүйелі курсын оқып
үйренуге дайындайды және дүние жүзі тарихы бойынша да ... оқу ... ... ... ... ... ... кетуі тиіс.
Курстың білім мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... толықтығы:
Қазақстан тарихы ғылымында соңғы жылдары пайда болған заңдылықтарды,
ғылыми зерттеудің қол жеткен табыстарын ... ... ... ... ... ... ғылымында үстемдік етіп келген ... ... ... ... оған ... ... тазартып, Шығыс ... ... ... ... үлесіне лайықты тиып беру.
Педагогикалық, дидактикалық, психологиялық талаптарды ескеру ... ... ... ... ... ... ... білім стандарты талаптарына сай оқыту ... ... ... ... ендірілуі.
2.2. Қазақстан тарихы мектеп курсының құрылымы мен мазмұны, ондағы маңызды
өзгерістер.
Жалпы білім беретін мектептерде Қазақстан тарихы ... курс ... КСРО ... құрамында оқытылған (1958-1959 оқу жылынан) бастап,
осы ... ... оқу ... дейін оның құрылымы үш рет ... ... ... ... 1958-59 оқу ... бастап 1990 жылдар
аралығында пайдаланылды. ... ... ... ... бар
мектептік курс деп аталғанмен, оның оқу материалы ... 4(5), 7 ... (11) – ... ... осы ... 50-60 сағаттай ғана уақыт
бөлінді.
4-5 сыныптағы «КСРО тарихынан эпизодтық әңгімелер» ... ... КСР ... ... ... 8-10 ... көлемінде оқытылды.
Ал 7-8 – 10-11, яғни төрт ... КСРО ... ... ... ... КСР ... 47-48 ... көлемінде оқытылды. Қазақ КСР
тарихының мазмұны алғашқы қауымдық құрылыстан осы ... ... ... ... Бұл ... ... өте ... болғаны,
КСРО мектептерінде одақтас республикаларға аты ... ... ... орын ... ... мен ... тенденциялар туралы басқа
тарауларда айтылатындықтан бұл жерде қайталаудың қажеті жоқ.3
Қазақстан тарихы құрылымының үлкен ... ... оқу ... Бұл ... өте ... ... 10 жылға ғана созылғанмен дербес
оқу пәні деп оқу ... ... ... ... ... ... ... болды. Өтпелі кезең деп аталатын аз ғана жылдарда тұңғыш рет
«Жалпы білім ... ... ... ... оқыту тұжырымдамасы»
жасалып, баспасөз бетінде жарық көрді, оның оқулықтарына бәйге жарияланып,
қорытындысы шығарылды. ... ... мен ... ... ... ... білім стандарты, оқу бағдарламалары, жаңа оқулықтар ... ... ... ... ... ... 1990-1999 жылдар
аралығында Қазақстан тарихынан жалпы ... ... ... ... ... тек ... ... ғана 9 оқулықтың шыққанын және де
олардың әрқайсысының 3-5 реттен басылғанын айтсақ та жеткілікті. ... ... ... ... құралдардың енді
ғана дербес, жеке пәнге айналған Қазақстан тарихын оқытуды жақсарта ... ... ... ... ... ... ... әрі нақты көмек болды. Екінші жағынан, осы ... ... ... бағдарламалар, оқулықтар, әдістемелік құралдар мен
нұсқаулар, ұсыныстар жасау тәжірибесі келешекте Қазақстан тарихының ... жаңа буын ... ... ... ... ... Осының бәрі келіп «Қазақстан тарихын оқыту теориясы мен
әдістемесінің» одан әрі ... ... ... пайдалы әсер етті.
Осы жағдайларға байланысты тараудың ... ... ... ... ... шыққан мектептерде пайдаланылған
Қазақстан тарихының бағдарламалары, оқулықтары, шығармалары, ... ... ... ... ... ... бәрі осы курстың
теориясы мен әдістемесінің жәнеоның әдістемелік жүйесінің құрамына ... ... ... ... ... ... бағдарламасы.
40 жылдардың аяқ кезінде ... ... ... ... ... мектептің оқу жоспарына дербес пән бойынша берілді. Бұл
тәуелсіздіктің жемісі еді. ... ... ... ... тұңғыш рет
жалпы білім беретін мектептерде дербес пән болып ... ... ... өзі
білімбіділік, тәрбиелік жағынан да, саяси ... да және де ... үшін де ... ... болды. Осыған байланысты Республиканың
Халыққа білім беру министрлігі пәнді ... ... ... ... ... ... топ, ... топтардың
бағдарламалары мен оқулықтарын дайындайтын авторлар тобын құрды және ... ... ... ... тізім жасалып, олардың авторлары
белгіленді. 1992 жылы алғаш рет ... ... ... ... ... ол ... жүзі ... бағдарламасымен бірге жеке
кітапша болып басылды. ... жылы оның ... ... ... ... болған жоқ. Бұл бағдарлама келесі жылы дайын болып, екінші
басылымына ... ... ... осы ... мектептерде он
жыл бойы өзгеріссіз пайдаланылды.
Дербес те, көлемді оқу пәнінің тұңғыш бағдарламасы - ... ... оны ... әрі жеке ... ... талдауды қажет
етеді. Мұның өзі, біріншіден, оның құрылысы мен мазмұны ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды жетілдіре
түсуге пайдалы болмақ.4
Бағдарламалар негізінен екі бөлімнен құралған. Біріншісі ... ... хат), ...... ... ... сипаттама беріліп, ... ... ... Атап ... ... ... дүниежүзілік өркениетке, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... топтар мен тарихи ... ... ... ... ... ашып көрсетуге,
идеялық, саяси, ... діни ... ... ғасырлары Қазақстан
мен Ресей халықтарының тарихындағы түйінді оқиғалар мен ... ... ... ұзақ ... ... кезендерге жаңаша
бөлуге баса назар аударылғаы айтылады. Кейбір дидактикалық талаптарды
жүзеге асыруға да ... ... ... ... түрліше көзқарастарды
салыстыртып, өздігінше қорытынды жасату, басқа да ... ... ... қатыстыру, түрлі білім көздерімен көбірек
таныстырып, ... ... ... ... т.б. Оқытудың семинар,
лекция, конференция, зачет, диспут сияқты формалары мен ... ... ... ... және ... материалдың тәрбиелік,
дамытушылық мумкіндіктерін үнемі жүзеге асырып отыруға назар аударылады.
5 сыныпта оқылатын Қазақстан ... ... ... ... елінің
қысқаша тарихы деп аталды. Курстың өзіндік ... ... ... ... ... Онда ... ... осы сыныпта бұған
дейін оқытылып келген КСРО және Қазақстан тарихының әнгімелер курстарына
құрылымы, ... ... ... ... ұқсамайтындағы аталып көрсетіледі,
60 –тан стам ... ... 50-і ... ... ерте ... осы ... ... ал қалған сабақтар оның жерін мекендеген ... ... ... ... ... ... ... айтылады.
Бағдарламада Қазақ елінің қысқаша тарихы оқулығын жазатын авторларға
ғылыми әдістемелік нұсқаулар берілген. Оқулықтың 10-11 жастағы ... ... ... ... ... ... оның ... ауыз
әдибиетін, ақын – жазышілар шығармаларынан, құжаттардан және де басқа
деректерден ... ... ... ... бес ... тұрады. Кіріспе – Қазақстан –
менің Отаным .1 бөлім. Ең ежелгі қазақ елі; II ... ... ... мемлекеттер . Қазақ халқының қалыптасуы. Қазақ хандықтары ( 6-17ғғ);
III бөлім. Қазақстан ... ... қол ... ( ... IV ... ,1916
жылғы көтеріліс . Ақпан және Қазан төнкерістері . ... ҚСРО ... ... ... мазмұнының төмендегідей сипатты белгілеріне
назар аударылады.
Курстың білім мазмунын іріктегенде тарихтағы адамдар ... ... ... ... , үйретуге көбірек орын берілген.
Қазақстан тарихындағы қоғамдық ... ... ... ... және де басқалардың халық жайындағы қызметін, жеке
бастарының ... бала ... ... ... үлгілі
жақтарын көрсетуге айрықша назар аударылған.
9-сынып оқушылар екеніне қарамастан тарихта орын алған ақтандықтар,
бұрмалаушылықтар, жасырылып келген фактілер мен ... ... ... келесіздіктер, олардың есептері көрсетілген.
Білім мазмұны іріктелгенде тәрбиелік маңызы басым ... ... ... ... ... ... басқа
халықтарды құрметтей білуге, қоршаған ортаны ... ... ... дұрыс түсінуге тәрбиелейтіндеріне көңіл бөлінген. Сабақтастастық,
пәнаралық ... та ... ... ... ... осы ... бастапқы сыныптардағы кейбір пәндермен, әсіресе
ана тілі, дүниетанумен байланыстыра назар аударылып, оларды ... ... ... ... ... курсында ғылыми ұғымдары ... ... ... та белігілі бір біліктерді қалыптастыру қажеттігі
ескертіледі. Олардың саны - 9, арасында тарихи ... ... ... ... ... жай жоспарын жасау; тарихи суреттер бойынша әңгіме
құрастыру сияқтылар бар. Оқушыларда осы ... ... ... ... ... тарихы курсы» өзінің алдына қойылған негізгі
міндеттерін - ... ... ... ... ... ... және де оларды жоғары сыныптардағы тарихтың жүйелі
курсы оқып, меңгеруге дайындауды - орындай алмайтыны ескертіледі.5
6-сыныптағы ... ... ... ең ерте ... V ... ... ... Оған 17 сағат бөлінген. Қалған 51 сағат дүние
жүзі тарихына ... ... ... бұл ... ... тарихы
оқытылған жоқ. Енді оқушылар өз елі ... ... ... ... одақтарының құрылауы, ежелгі адамдардың шаруашылығы мен мәдениеті,
алғашқы мемлекеттік бірлестіктердің құрыла бастауына дейінгі ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде танысатын болды.
Бағдарламаның мазмұндық бөлімінің соңында: Жалпы тарихи білімдер -
ұғымдар мен біліктер ... ... ... ... V-ХV ... ... ... оны
оқытуға 34 сағат бөлінген. Бағдарлама осы кезеңдегі Қазақстан тарихының
негізін – білім мазмұнын құрайтын ... ... ... ... ... Мұнда мемлекеттер тарихында, орта ғасырлардың басы
мен орта кезеңдеріндегі халықтардың ...... ... ... баса ... аударылған. Қалалардың дамуы,
қала мәдениеті, басқа елдермен , халықтармен көп салалы, байланыс, әсіресе
сауданың дамуы, ... орай Ұлы ... ... оның өз ... ... ... ... құрамындағы Қазақстан, ондағы халықтардың
этникалық және ... ... және де сол ... ... ... орын ... орта ... Қазақстан тарихы одан әрі жалғастырылып, ... ... ... ... ... ... бұл ... тарихын
оқытуға 34 сағат уақыт бөлінген. Бағдарламаның бқл бөлімінде ... ... ... Қазақстан территорисында пайда болған
мемлекеттердің саяси тарихы, ... ... ... этникалық
үрдістер, қазақ халқы құралуының аяқталуы, ол мемлекеттердің ... ... - ... ... ... мен дамуы ... ... ... ... ... ... қазақ хандығын ұлғайту, нығайту ... ... ... ... ... ... шаруашылығы мен
мәдениетін ашып көрсетуге баса ... ... ... тарихы толық
дерлік қамтылып, оған барлық сағаттың ... ... ... Жиенбет, Марқасқа сияқты ақын-жыраулар қызметіне тиісті орын
берілген. ... ... араб ... ... ... де
қамтылған. Осының нәтижесінде бұрын мектеп оқушылары олардан жасырылып
келген қазақтың орта ... ... ... ... ... бөлім соңындағы ұғымдар, проблемалар, идеялар айдаршасында
басты-басты сегіз мәселе көрсетілген.
9-сыныпта ... ... ... ғасырдың басынан бастап 1914 жылға
дейін қамтиды. Оны оқытуға 34 ... ... ... жаңа ... ... деп аталатын бұл кезеңнің ерекшелігі - аса ... ... ... мен ... көптігі. Олар: осы кезеңдегі Қазақстанның
күрделі сыртқы саяси жағдайы, ... ... ... ... ... уақыт жүргізген азаттық жолындағы каһармандық күресі, Қазақстанның
Ресейге қосылуы, осы кезеңдегі ... ... ... және ... ... ... елеулі өзгерістер. Бұған дейін
оқушыларға есімдері белгіміз болып келген Қабанбай, Бөгенбай, ... ... ... ... , есімдері Абылай, Төле, Қазыбек,
Әйтеке деп еміс-еміс естілгенмен халық арасындағы ... ... ... ... рет ... тарихының мазмұнынан лайықты орындарын
алды. ХVІІІ ғасырдың соңғы үштен ... ... ... ... ... ... ... тұрған жән бірте-бірте ұлғая түскен отаршылыққа қарсы
ұлт-азаттық қозғалыстардың ... ... ашып ... баса ... Ресей қоластына өтуіне объективті баға берілген, жаулап
алу, отарлау деп дұрыс көрсетілген және оның ... мен ... да ... ... ... ... Бұл сыныпта да ... ... ... ... Бұрын беймәлім болып келген Бұқар,
Ақтамберді, Шал, Қабылан, Есет, ... ... ... Тәттімбет басқа
да мәдениет, өнер қайраткерлерімен танысуға оқушыларға тұңғыш рет ... 10 – ... ... ... ... оқытылады, оған 68 сағат
бөлінген. Бұл дәуір бағдарламасының ... - ... ... мен ... үшін ... ... әкімшілік-әміршілік жүйе
үстемдігі және оған қарсы ... ... ... ... ... үшін ... әрі дамытушылық маңызы
бар бірқатар жаңа ... ... Олар 1916 ... ұлт-азаттық
қозғалыс тақырыбындағы : ұлтаралық қатынастардың шиеленісуі; ... ... ... ... ... ... ... ұлт-азаттық қозғалыстың ... ... Б. ... Ә.
Жанбосынов, Ә. Бөкейханов, М. Дулатов, Кейкі және басқалардың ... ... ... ... дейінгі саяси партиялар ... ... ... ... ... әсіресе «Алаш» партиясын, оның
және партия қайраткерлерінің ... ... ... орынды. Жаңа
экономикалық саясаттың ... мен ... ... ... ... ... құрамына біріктіруде кеткен қателіктер мен қиғаштықтар,
Голощекиншілдік, Орталық өктемдігінің күшеюі, идеологиядағы ... ... ... ... ... ... ... қана қоймайды, олардың тарихқа , ... ... ... ... ... ... ... қажетті тарихи-
саяси мәселелер кейінгі тақырыптарда да бар. ... ... ... ... С. ... өлке экономикасының отарлық
құрылымын ... ... ... сияқты мәселелер осылардың қатарына
жатады. Ал, ауыл шаруашылығын күштеп ұжымдастыру және оның ... ... және ... ... оған ... қолданған жазалау
шаралары, қазақтардың шет елдерге жаппай ... ... және ... ... ... ... және ... террор, мектеп
құрылысы жөніндегі айтыстар, қазақ жазуы, тмектеп ... ... ... ... қазақ халқының мәдени мұрасына теріс
қатынас сияқты мәселелерді енгізу, курстың мазмұнын ... ... ... оның тәрбиелік мүмкіндіктерін артыра түседі. ... ... ... дамуында, оның тарихында орын ... мен ... де ... ... ... ... қоғамдық – саяси дамуына қазақ әдебиеті мен ... ... ... үлес ... бірақ та есімдері ұмыт болы
бастаған қайраткерлер бағдарламада тиісті орын ... Ұлы Отан ... ... ... Қазақ
Республикасының соғысты жеңіспен аяқтауға қосқан үлесін әрі толық, әрі
жан-жақты ашып ... ... орын ... 11- ... ... 1946 ... ... күнге дейін оқытылады, ол үшін 34
сағат ... Осы ... ... ... бес ... бөлініп
берілген. Алғашқы үш тақырып: Қазақстан ... ... ... басы мен 60- жылдардың ортасында; Қазақстан 60-жылдардың ортасы
мен ... ... – деп ... ... «Өзгерістер жолында»,
соңғы тақырып – «Тәуелсіз Қазақстан».
Алғашқы тақырып – «Соғыстан ... ... ... ... құру. Соғыстан кейінгі өмірдің қиындықтары» деген мәселелерден
басталады. Тақырыптың ... ... ... ... өнеркәсіптің
дамуы; ауыл шаруышылығының жағдайы; қоғамдық-саяси өмір; әлеуметтік
құрылыс; мәдениет. Осы 5-6 ... ... ... ... да өз ... ... ... отырады. Әрине, бұлардан
басқа мәселелер де қамтылған. ... ... ... ... жою, ақша ... жүргізу, 50-60-жылдарыдағы ... ... тың ... ... ... ... ... халық шаруашылығын басқарудағы өзгерістер, шаруашылық
реформалар, ... ... ... да ... дейін жасырылып келген мәселелер: мәдени
құрылысқа, партияның басшылық етуі және ... ... ... ... ... ... жазықсыз жазалау құрбандарын ақтау, ... ... ... Семей полигоны сияқтылар қамтылған.
«Өзгерістер жолында» тақырыбынба 80-жылдардың екінші жартысындағы болған
өзгерістерді ... ... ... құру және оның барысында кездескен
қарама-қайшылықтар, демократия мен жариялық, коопреативтік ... ... ... ... ... экономикалық
байланысының ұлғаюы сияқты мәселелермен қатар, 1986 ... ... ... ... ... ереуілі сияқты саяси ... ... да ... ... ... ... ... кейін экономика
саласындағы ... ... - ... ... көшу,
жекешелендіру, еркін баға, сондай-ақ халықтың әлеуметтік жағдайы, тілдер
туралы Заң, Республиканың ... ... ... т.б. ... ... аталған бағдарламалар өтпелі кезеңге арналған
қазіргі талаптарға ... ... бере ... ... ... бар
екендігі, сондықтан жетілдіру қажеттігі айқындала бастады. ... ... ... Бағдарламаның қолжазбалары негізінен 1992 жылдың бас кезінде дайын
болған, ал одан бері ... ... ... жаңалықтар
қосылуда. Әсіресе кейін ашылған археологиялық ... ... ... ... оның ... құрамы,
монғол үстемдігі кезіндегі Қазақстан, ... ... ... ... ХІХ және ХХ ғасырлар аралығындағы
демократиялық қозғалыс, оның көрнекті өкілдері, өлкенің көп ... ... ... ... ... ... алдындағы қоғамдық қызметі енді ғана анықтала ... ... ... ... ... сыртқы жағдайына
қатысты басқа да бірқатар материалдарды ... ... ... ... қажеттігі анықталды.
2. Бағдарламалардың түсінік хатында пәнді оқытудың мақсат-міндеттері
туралы ... ... да ... білім мазмұнын анықтауда
басшылыққа алынған негізгі ұстанымдар ... Ал, ... үшін өте ... ... жеке ... ... анықтауда әдіснамалық басшылық болып табылар
еді.
3. Жеке пәндерінің оқу бағдарламалары мұғалімдерге шын ... ... болу ... ... ... ... қалыптасқан талаптарға сай болуы керек. Бұл талаптар бойынша
ендігі бағдарламалар үш құрамдас бөлімнен: ... хат, ... ... ... тұруы тиіс.
Түсінік хатта - осы бағдарламаның ерекшеліктері, білім мазмұнын
анықтайтын ұстанымдар, оқытудың мақсат-міндеттері , пәнді ... және ... ... ... ... ... ... - пәннің ... ... ... ... ... ... де, одан әрі сыныптар бойынша
жіктеледі.
Дидактикалық -әдістемелік бөлімде - ... ... ... сай ... ... және мүмкін деңгейлері, оқыту
нәтижесін ... ... ... мен ... ... ... байланыстар, оқу-әдістемелік ... ... ... ... ... бұл ... ... Адамзат тарихын дәуірлерге бөлуде де кемшілік бар. Дүние ... мен ... ... ... ... қарамастан
олардың жеке сыныптардағы хронологиялық шегі бір-біріне сәйкес
келмейді. Мысалы, 9-сыныптағы дүние жүзі тарихы ... ... ... ... ... басталады. Осыған байланысты әр
халықтың, елдің ... ... ... ... ... ... айта кеткен дұрыс.
5. Сыныптар бойынша сағат бөлуді да қайта ... ... ... ... 17 ... тым ... ... және мұндай тым қысқа
оқу курсы педагогикалық талапқа сай ... яғни ... ... толық жүзеге асыра алмайды. 10-сыныптағы 1915-
1945 жылдар тарихына 68, ал 11-сыныпта оқылатын 1946-1996 ... 34 ... ... де ... деуге болмайды.
6. Осы бағдарламаны жасауда кеткен үлкен кемшілік - оны бірден жүзеге
асыруға мүмкіндіктің бар ... ... Жаңа ... осы ... 2-3 ... ... пайдалануға
мүмкіндік болмады. Мұндай жағдайда өтпелі кезең үшін ... оны ... ... ... ... қоса ... ... Қазақстан тарихы курсының алғашқы оқулықтары
мен басқа да оқу ... ... ... ... ... ... оған ... сағаттар саны мен
сыныптар саны көбейгендіктен соңғы оншақты жылда біраз ... ... ... ... дайындауға, талқылап бекітуге көптеген тарихшы,
әдіскер ғалымдар, әдіскерлер, мектеп ... ... Бұл ... ... ғылымы мен оны мектепте оқыту ... ... ... ... N115 ... ұзақ жыл ... пәнінен сабақ
берген марқұм Дүйсен Бабаевтың шығамашылық қызметі ... ... ... ... ... ... біз ... еткен ғылыми-әдістемелік
лабораториялармен шығамашылықпен байланыс ... ... ... ... ... оқулықтарының авторы, әдіскер мұғалім
«Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген қызметкер» ... ... ... болу ... ... ... жылдары Д.Бабаевтың авторлығымен Қазақстан тарихының ... ... ... Оның ... 8 - ... арналған. 1990 жылы
жарық көрген Қазақстан тарихы ... «Б» ... ... 34 ... ... ... тарихын ежелгі заманнан ХVIII
ғасырдың аяғына дейін қамтиды.
80 ... аяқ ... ... ... оның әдәснамасында пайда
болған жаңалықтар ескерілген; бағдарламаға ... ... ... ... ... ғылымының сол кездегі дәрежесіне сай ... ... ... ... ... ... ... құбылыстар нақты мысалдармен ашылып ... ... ... жеткілікті дәлелдермен түсіндіріледі; тарихи
материал оқушылардың ... ... мен ... қызметін ескере отырып
іріктелген, оқулық тілі түсінікті; оқу материалының жүйелілігі, реттілігі
сақталған; сұрақтар мен ... ... ... ... ... ... аяқ ... бастап мектеп оқулықтарын жазуға белсене
қатысып жүрен ... ... ... Ж. ... ... ... ... тарихы бойынша жарияланған бәйге шарттарына сай
жазған оқулығы ... ... 1990 жылы ... ... Ал, ... байланысты осы оқулықтың толықтырылған, өңделген нұсқалары
1992 жылы ... ... 1993-95 ... ... ... ... Оларға
зер салып қарағанда, автордың кітаптың әрбір келесі басылымын ұқыптылықпен
қарап, ... ... ... ... ... ... ... қазақ-жоңғар, қазақ-қытай қатынастары жаңа
деректермен ... ... ... ... қол ... оның осы өлкеде жүргізген отаршылдық, орыстандыру саясаты, оған
қарсы ... ... ... ... Кенесары Қасымұлы бастаған
қозғалыс тереңірек баяндалған, аталған тарихи құбылыстар мен ... ... ... соңғы нұсқасының мәдениет тарихы бөлімінің жаңа
деректермен толықтырылуы орынды, ХІХ ... ... ... ... ... қызметіне тоқтау, олардың игілікті істеріне
тарихи тұрғыдан баға беру, осы ... ... ... ... ... ... кеңірек таныстыру білімдік, ... ... ... ... ... ... дамуына академик М.Қ.
Қозыбаев қомақты үлес қосты. 70-80 ... Оқу ... ... пәнінің оқу-әдістемелік кеңесінің төрағасы бола ... ... ... ... дайындалған құрадардың ... ... ... ... ... оқу ... мен
диафильмдердің көпшілігін жеке өзі қарап, құнды пікірлер ... ... ... ... Сол ... мектептегі оқу-тәрбие жұмысына
қатысты түлі деңгейлерде ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды көтеріп, оларды шешудің жолдарын көрсетіп
отырды. Осы ... ... ... ... ... де ... ... отырды. Ол 80 – жылдардың орта кезінен ... ... ... ... ... ... авторлар ұжымының
жетекшісі және авторлардың бірі, 90 – жылдардан бастап 10 – ... төрт рет ... ... ... ... ... ... жазған оқулық Қазақстан тарихының қысқа, бірақ та өте күрделі,
шым-штырық, әрі қарама-қайшы оқиғаларға толы ... ... Бұл ... ... әдіснамалық, ғылыми жағынан ұстамдылығымен, архив
материалдарының, ... да ... ... ... ... ... ... фактілерге, оқиғаларға, құбылстарға баға
беруде кеткен қатерлер мен кемшіліктерді бүкпесіз ашып ... және ... ... тарихи тұрғыдан дұрыс, принципі баға ... ... ... ... тағы ір ... ... ... бастаған, тарихта белгілі орны бар тарихи қайраткерлердің ... ... ... ... ... келтіруге қосқан үлесі.8
Қазақстан тарихының жаңа ... ... ... ... шыққан оқулықтар – 5,6, 11 - сыныптарға арналғандары.
11 – ... ... ... 1946 жылдан бүгінгі күнге дейінгі
аралығы қамтылады. Осы ... ... жаңа ... ... ... елеулі
оқиғаболды, авторлар ұжымы жазған, жетекшісі, К. ... 2-3 ... бері ... ... ... кезеңін арнайы оқулықсыз оқытып,
көп қиындыққа ... ... ... ... ... ... бағдарламаға сай білім алуына жағдай жасалды.
Оқулықтың құрылымы да, мазмұны да 1990 жылға ... ... ... сыныптарға арналған тарих оқулықтарынан мүлде өзгеше. ... ... ... ... ... орын ... ... тарихы, әрбір
тарихи кезеңді бастап беретін партия съездері жоқ есебі.
Кітаптың өн бойынан Кеңес үкіметі тұсында орын алған ... ... ... шеттетті, оның мүшелерін ... ... ... ... ... ... жеке ... басты деген идея байқалады.
Авторлар ... ... ... ... ... ... ... бөлген. Тарихи оқиғаларды баяндау
брысында тарихи құжаттар, зерттеу еңбектері, мақалалар, ... ... ... орынды пайдаланылған.
Оқу жоспары мен бағдарлама бойынша 1992/93 оқу жылынан ... ... 6 – ... тұңғыш рет оқытыла бастады. Алғашқы 2 -3
жылда мектептерде арнай оқулық болмағандықтан осы ... ... ... 8 – ... ... ... тарихы оқулығы пайдаланылып келді.
Осы сыныпқа арналған Қазақстан тарихы оқулығы 1994 жылы ғана ... 17 ... ... ... ... бұл шағын оқулықтың
оқушылар үшін білімдік, тәрбиелік, ... ... ... ... ... ... ... Б.з. V ғасырына дейінгі ... ... ... оқулықты алтыншы сынып оқушыларына лайықты етіп ... ... ...... К.М. ... барынша шығармашыықпен жұмыс
жасаған. Оқулық қолданылып ... ... сай ... ... ... осы жастағы оқушылардың дайындақ дәрежесі
ескерілген. Әрбір параграф ... ... ... мен ... ... ... мұғалім қатысқандықтан олардың көбі ... әрі ... ... ... бұл ... да қиын ... терминдердің, күрделі
материадардың бар екені байқалды.9
Бастауыш мектептен 5 – ... ... ... тарихпен пән ретінде
алғаш рет кездеседі. Сондықтан да осы ... ... ... жазу өте
жауапты жұмыс, әрі ... ... ... етеді. Өйткені,
шәкірттердің алдағы жылдары тарих пәнін ... ... ... осы
сыныптағы тарихтың әңгімелер курсының оқытылуы дәрежесіне, алдымен ... ... ... ... ... ... ... 1992-93 оқу жылынан бастап Қазақстан тарихының әңгімелер курсы
оқытылды, ол ел тарихын ежелгі ... ... ... ... қамтыды,
оны оқытуға 68 сағат уақыт бөлінеді. Оқулықтың қолжазбасы 1993 ... ... ... ... ... ол ... ... 1995
жылы ғана жарыққа шықты, Көп жылдар бойы 4-5 ... ... ... автор оларға қойылатын соңғы талаптардың бірқатарын
ескердім де есептейді. Егер ... ... ... ... ... ... үзінді клтірсек, онда төмендегідей жолдар бар.
«Құрылымдық жағынан алып ... ... үшін ең ... оқулық –
бағдарламалық материалды жоспарлауға, оқыту процесін жүргізуге ... ... ... Оның ...... бастауыштан жаңа шыққан
10-11 жастағы ... ... ... осы ... ... ... көз ... өткізу мақсатымен
айқындалады. Аса ірі тарихи тұлғалар - қазақ ... ... ... ... ... орта ... ұлы ғұламалар, қазақ-жоңғар
соғысының атақты батырлары да ... тыс ... ... авторы
оқулықтың басқа да сәтті жақтарын көрсете келіп,
шәкірттерге ... ... ... бар ... ... ... ... болады. Мұндай сын-ескертпелер басқа да ... ... ... оқылатын орта ғасырдағы Қазақстан тарихы ... ... жылы ... ... авторлар ұжымы жазған, жетекшісі Б. ... ... ... ... ... бар: негізінен оқу бағдарламасына
сай жазылған; әрбір тақырып пен тақырыпша көбіне саяси тарихтан басталып,
әрі ... ... ... ... ... жағдай, мәдениет тарихы
болып қалыптасады. Археологиялық қазбалар арқылы ... ... ... еңбектерінің үзінділері орынды пайдаланылған;
карталар мен тсуреттер сәтті іріктелеген. Бұған ... ... ... та, ... ... – орта ғасырлар тарихының мектепте ... ... ... пікір айылып отырған ... сол ... ... үлес ... тарихы мектептің оқу жоспарына дербес пән болып енгелі оның
оқулықтарын дайындап, ... ... ... ... жасалды. Бірақ та ол
оқулықтардың қайсысы болса да сапасы жағынан көп жетілдіруді қажет етеді.
Келешекте Қазақстан ... ... ... ... ісіне пайдасы
тиеді деген мақсатпен бірнеше ұсыныстар айтпақпыз.
1. Қазіргі ... ... ... ... бәрінің дерлік оқыту
тұжырымдамалары жасалды. Солардың ... ... ... жаңа оқу ... да ... ... ... оқулықтарын жазғнда осы екі маңызды құжат
басшылыққа алынуы тиіс. Өйткені, ... ... ... қойылатын
негізгі білімдік, дамытушылық, тәрбиелік үш міндетті жүзеге
асырудың ... ... ... Оқулық оқу бағдарламасының
талаптарына сәйкес жазылуы тиіс. Ал, оқулық жазатын ... ... ... өзгерістер енгізу қажет деп тапса, ол
туралы алдын-ала құзырлы ... ... ... 11
2. Кеңестік педагогика теориясында ... жазу ... орын ... ол ... ... және оған ... ... ұстанымдар да анықталған болатын. Қазақстан
тарихы оқулықтарын жазғанда да жинақталған ғылыми ... ... ... ескеріліп, іске асқаны дұрыс. Сонымен
қатар қазіргі уақытта оқушыны, тұлғаны ... оның ... ... ... арттыру, яғни дамы -та
оқыту талабы ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі үнемі есте болуы тиіс. Ол үшін
оқулықтағы материал – тақырып, тақырыпша, параграф, жеке ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да авторларға оқулыққа ... ... және ... да ... білу ... Осы ... ... ендірілген материалдардың
сипаты жағынан түрліше ... ... ... ... ... ... ... әрі ойландыратын материалдың көбірек
болғаны және олармен өздігінше ... ... ... ... ... ... ... тасырмалар мен
сұрақтар арасында тарихи салыстырып, олардың ұқсастықтары мен
айырмашылықтарын табу, ... ... ... ... ... ... баға ... өз көзқарасын білдіру
сияқтылардың көбірек болғаны ... ... ғана ... жұмыс ітейтін тұлғаны қалыптастыра алады.
3. Келешекте Қазақстан Республикасында ... ... ... идеология қалыптасуы тиіс. Оның негізгі ... ... ... ... ... мен ... ... беру, тарихи сана
қалыптастыру тұжырымдамаларында және ... да ... ... Осы ... ... Қазақстан тарихын
оқыту лайықты үлес қосады, ал ол ... ... ... ... ... туып ... жерім, өз өлкем, өз
елім, Отаным идеясын қалыптастыруға көңіл бөлінуі ... ... да, ... ... да ... ... ... уақытта да ұлттың тарихы болғаны белгілі. Сонымен қатар
басқа пәндермен де тығыз ... болу ... ... Егер де ... оқыту талабы тұрғысынан қарасақ Қазақстан
тарихынан мүлде жаңа оқулықтар жасау міндеті алға ... ... ... ... ... өзіндік ерекшелігіне байланыты,
дәлірек айтқанда бұл пән дамыта ... ... ... ... Бұл ... ... химия, тіл, т.б. ... ... ... ... ... ... 30-жыдардың орта кезінен бастап, күні бүгінге ... ... ... тыңдаумен, қабылдаумен шектелуде. Мұның
өзі шәкірттердің ойлау қызметін жан-жақты , әрі жоғары деңгейде
дамытуға ... ... Бұл ол ... ... бір жолы – ... ... өзгеше оқулықтар жасау.
Мәселен, мұндай оқулықтарда оқып-меңгерілетін тақырыптың аты, оны
оқып білудің мақсаты мен ... ... ... мен ... ... ... мен тапсырмалар деген бөлімдер болуы
мүмкін. Негізгі мақсат – ... ... ... қажетті
білімдерді оқушылардың өздігінше іздеп, табуы
және меңгеруі. Оның барсында оқушыларда қажетті біліктер ... ... ... де ... ... ... басынан-
аяғына дейін осындай құрылыммен жазылуы міндетті болмас, ... ... ... шығар. Кеңес мектептері 20 – жылдары
Мемлекеттік Оқу Кеңесі бағдарламасымен ... ... ... ... ... тарихтан да осыған ұқсас оқулықтар
баспадан шыққан болатын. Осы ... ... ... ... ... баспасөз бетінде жарияланып жүр.12
5. Қазақстан тарихының мектеп оқулықтары оларға халықралық деңгейде
қойылатын талаптарға да сай ... ... ... ... ... ... Комитетінің тапсырмасымен жасалған
оқулықтарға қойылатын критерийлерде: мәдениет мәселелеріне көбірек
орын ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік мәдениеттің бір бөлігі екенін, басқа
халықтармен, ... ... ... ... теңдігін
көрсетуге, оның бұзылуына жол бермеуге; адам құқығының бұзылмауын,
осы жөніндегі БҰҰ ... ... ... ... ... ... ... жоқшылықтың
себептерін және оларды болдырмау жолдарын ашып көрсетуге, кедей
халықтар мен елдрге, әсіресе олардың ... мен ... ... ... ... ... әскери жанжлдарды
әшкерелеуді, керісінше бейбітшілікті насихаттауға,сақтауға;
экология проблемасын назарда ұстауға, ... ... ... пен ... үнемі әшкерелеп отыру қажеттігі
атап көрсетіледі.
6. Мектептерді оқулықпен дер ... ... ету, оны ... ... ... ... да басланысты. Бұл жөніндегі
ең қажетті шара – Қазақстан тарихының тектеп ... ... ... және оған ... ... тарихшы
оқушылар мен мұғалімдердің бірлесіп қатысуын қамтамасыз ету.
Қазақстан тарихы ... ... ... ... ... ... қатысты барлық мәселелерді қамтуы тиіс және олар ... ... ... ... ... ... Қазірге дейін баспа орындары оқулықтың қолжазбаларын бір ... ... ... ... аудару үлкен проблемаға айналып
келді. Осының салдарынан 5,7, т.б. ... үшін ... ... ... ... жылы орыс тілінде аударылмай орыс
мектептерінің сыныптарында күні ... орыс ... ... ... ... бөлінген сағат
қысқартылып, оның орнына Мәскеуден ... ... ... ... ... Жесек оқу пәндерінен оқушыларға
бағдарлама талатарына сай ... ... ... және ... ... ... шарттарының бірі - әр пәннен ... ... ... ... ... ... оның
құрамына оқулықтан басқа 5-7 оқу құралы қосылды. Сол құралдардың
арасында тарих хрестоматиялары маңызды орын ... ... ... жеке ...... мен ... мектептер үшін
Қазақстан тарихынан екі ... ... олар ... ... тілдерінде тбасылып шықты.
Алғашқы «Қазақстан тарихының хрестоматиясы» 1992 жылы жарық көрді.
Ондағы тарихи құжаттар Қазақстан ... ... ... ... ХІХ
ғасырдың соңына дейінгі аралығына қатыты. Осыған орай ... екі ... ... ... – «8 класс», ондағы 126 құжат 11 ... ... ... ... – «9 ... - ол 8 тақырыпқа бөлінген ... ... ... бір ... - оны ... ... ... ғылыми - әдістемелік талаптардың ескерілуі. Мәселен,
алдымен жалпы және әрбір сынып бойынша да ... ... ... ... ... ретпен орналастырылғандығына, ... және ... ... бас ... ... ... ... Мұндағы құжаттардың оқушылардың ... қай ... ... ... Құжаттардың негізгі
бөлігінің қандай деректерден алғандығы таныстырылады.
Хретоматиядағы құжаттар Қазақстан тарихының түрлі жақтарын: қоғамдық
құрылыс, ... ... ұлт ... мен ... ... мен ... тарихын баяндайды. Іріктелген ... ... ... мазмұны жөнінен 8-9 сыныптар оқушыларының
дайындық дәрежесіне ... ... ... де, ... тыс ... да ... пайдалана алады. Ертедегі Қазақстан ... ... ... (N1 ... 7-8 ... грек ... әрі ... сақтар туралы (N3, 9, - бет), Рим тарихшысы А. ... ... (№5, 13 бет) ... ... ... мен ... ... деректемелерінен келтірілген үзінділер Қазақстанның ең
ертедегі халықтарының тұрмысы, ... ... ... ... ... ... және мұндай деректер олардың
тарих ... ... ... ... ... ... ... айтқандары, Жүсіп Баласағұнның «Құтты білік» дастаны, ... ... ... ... «Тарих-и-Рашидиден» келтірілген үзінділер де
осындай құжаттар қатарына жатады.14
Кестелер арқылы берілген сандық мәліметтер: «Жағалбайлы ... ... ... ... бет: ... 47 ... ... саны, олардың жасы, әр отбасының төрт түлік
малдың түрлері мен саны келтірілген), «1822- ... ... ... хан билігінің жойылуы» (№15, 266 бет), ... ... ... (№16, 228-237 беттер), «1844 жылғы 14 маусым, Орынбор қазақтарын
басқару ... ... (№25, 254-259 ... ... ... оқу
бағдарламасындағы Патша үкіметінің ... ... ... сайын күшейте түскенін айқын деректермен ... ... - ... ... ... болған ұлт-азаттық қозғалыстар.
Хрестоматиядағы Сырым Датұлы, Исатай Тайманулы мен ... ... ... ... ... бастаған ұлт-азаттық қозғалыстар
туралы ... ... ... ... ... ... ... түседі.
Хрестоматияның тағы бір тиімді жағы, әрбір тақырып соңында
берілген ... мен ... және ... ... сәтті
құрастырылғанды . 226-беттегі «Сұрақтар мен ... ... ... ... тапсырылса, 249-беттегі тапсырманың бірі ... ... ... ... Орта жүзді басқару схемасын ... ... ... тарихи оқиғалардың шығу себептерін немесе олардың
арасындағы себептік-салдарлық ... ... әр ... ... мен айырмашылықтарын табуды талап етеді. ... ... ... ... ... ... олардың белсенділігін арттыру
үшін тиімді.
Талдап отырған хрестоматиямыз 1992 жылы ... ... ол орыс ... ... Демек, оның қолжазбасы одан бір
екі жыл ... ... ... сөз. ... өзі бұл ... ... ... әдіснамасынан, ... ... ... ... ... ... болып отыр. Мәселен, ІІІ тақырып. ... ... ... ... (289 - бет) деп ... ... бұл ... «Кенесары Қасымұлының басшылығымен болған ұлт-
азаттық қозғалыс» деп ... Ұлы ... ... ... ... ... атын да құптауға болмайды. Дұрысы «жаулап алуының аяқталуы».
Хрестоматиядағы ... ... ... ССР тарихы жөніндегі материалдар
(1741-1745 жж.)», Алматы, 1948; «XVI-XVIII ... ... А., 1961; ... ғасырлардағы қазақ-орыс қатынастары»,
А., 1964 деген ... ... ... Ал, ... ... ... ... қаншама деректі ... ... ... ... көрді. Бұл хрестоматияда ... ... ... өте аз. ... кіріспе сөзде бұл ол
қылықты кітаптың көлеміне ... Бұл ... ... ... ... ... ... таяу жылдары қайта басып шығару
өмір талабы.
Қазақстан тарихының ... ... ХХ ... ... ... ... аралықты қамтиды. Олнегізінен жалпы білім беретін,
гимназиялар мен ... ... ... ... ... атап ... бұл ... егеменді Қазақ
Республикасының тарихын терең зеттеуге ... ... ... ... ... оқу құралдарының бірі. Соңғы жылдары ой елегінен
қайта өткізіле бастаған ... баса ... ... ... кезде құрастырушылар тарихты зерттеудегі нақты ... ... мен ... ... ... ... ... көрсетуге мүмкіндік беретін жаңа көзқарастардынегізге алуға
ұмтылған.
Хрестоматия: Қазақстан ХХ ... ... ... ... ... ... жж.); Жаңа ... саясат жылдары
(1921-1928 жж.); Қазақстан казармалық социализм жүйесінде; Қиын-қыстау
кезеңде-деген ... ... ... оқу ... ... ... құжаттары 9, ал, қалғандары 10-сыныпта ... ... 162 ... бар. Ол ... ... әр ... яғни ... білімнің
түрлі жақтарын: саяси тарихты, қоғамдық құрылысты, ... ... ... ұлт және ... ... жеке ... қызметтерін нақты тарихи ... ... ... ... ... авторлары болғандықтан, қандай
тақырыптарды, ... ... ... ... дәл ... ... құжаттарды іріктеген.
Олардың көбі бұрынғы хрестоматияларда, мектеп оқулықтарында болмаған.
Мәселен, М. Тынышбаевтың студент ... ... ... ... хаты (№1, 5 ... Ә. ... Мемлекеттік Дума
мүшелеріне ашық хаты (№13, 22 бет) бір ... ... ... ... ... екінші жағынан қайраткерлердің өз халқы
алдындағы ... ... ашып ... ... ... ... бермейтін бірқатар статистикалық
мәліметтер арнайы кестелермен берілген. ... №16 ... ... аударушылар қозғалысының барысы» деп аталады (27 бет). Онда 1905
жылдан 1914 жылға ... ... ... ... ... ... ... Осы сияқты №20 «Қазақстан халықтарының 1914 жылғы
ұлттық құрамы» (29 бет), №21,22 «Орал, ... ... ... ... (30
бет), №95, «1921-1922 жылдардағы ашығушылар саны», т.б. ... ... ... оқушыларының мұндай кестелерді ... ... ... ... ... ... белігілі бір қорытынды жасайтыны
белгілі.16
8-9 сыныптарға арналған хрестоматиядағыдай бұл ... ... ... ... тапсырмалар мен сұрақтар берілсе және ... ... ... жауап беруге, өз бағасын, көзқарасын білдіруге
әсер ететіндей құралдың ... арта ... ... ... және одан тыс ... ... құжаттар
бойынша оқушылармен өзігінше жұмыстары тиімді ұйымдастыра алса, жоғарыда
біз ... ... ... ... ... ... ... пайдасы тиеді.
1991-1998 жылдар аралығында ... ... ... ... ... ... оның аса ... мәселелеріне арналған
әдістемелік құралдар жарық көрген жоқ. Оның себебі - осы курс ... деп енді ғана ... оның ... ... ісі енді ... ... жаңа ... дайындауға к\қам ... ... ... ... жасау асығыстық болар еді.17
Бұл жылдары әдіскер алдында тұрған міндет - әрбір жаңа оқу ... ... жеке ... ... ... ... ретпен,
қандай бағдарламалармен, оқулықтармен оқыту туралы ... ... ... ... ... ... еді. Сонымен бірге
ол нұсқауларда ... ... ... үлкен өзгерістердің оқыту
формалары мен әдістерін жетілдіру ... ... да ... ... ... ... мұғалімдерге арналған ұсыныстар
даярлау болатын.
1992/93 оқу жылынан ... ... ... ... ... ... бұған дейін оқытылып келген ҚСРО және ... ҚСР ... ... орнына Отан тану деп аталатын жаңа курс ... курс ... ... ... ... осы күнге дейінгі басты
–басты оқиғалары мен ... ... ... ... баяндап береді
. Оған аптасына 2 сағаттан жылына 68 сағат уақыт ... . ... ... ... ... оқулық дайын емес еді. Сондықтан ... ... орта ... оқу ... Бас ... ... – осы кітап авторына , ... осы ... ... оқу - ... ... ... тапсырды . Кітапша 1992/93 оқу
жылының қарсанында жарыққа шығып , мектептерге таратылды. ... ... ... және 1992/93 оқу ... ... ... ... 5 класында Отан тану ... ... ... ... Отан тану ... оқулығы и – Қазақ елінің қысқаша тарихы көп
кешігіп, баспадан 1995 жылы ғана ... 5 ... ... үш оқу жылы бойы осы ... ... ... ... 5 сыныптағы Қазақстан тарихының ерекшілігі мен оны
оқытудың жауапкершілігіне баса ... ... ... 2-3 айда оның
сабақтарында 4 сыныптағы ана тілі ... әдіс – ... ... көрсетіледі.
Негізгі бөлім – курстың сабақтарын ұйымдастыру ... ... . Онда ... ... ... білімдік, тәрбиелік, дамытушылық
міндеттері, негізгі мәселелері және ... ... әдіс ... . ... қатысты оқу материалын қайдаг алуға болады , автор
бұған ерекше назар аударған және ... ... де дәл ... ... ... , әрі өте ... әдістемелік кұрал- Жалпы білім
беретін мектептерде 1992/93 оқу ... ... ... ... ... (57( ... ... . 1992/93 оқу жылынан бьастап мектептегі тарих пәнінің
құрылымы мен ... ... ... ... Енді екі курс ... тарихы 5-11, ал дүние жүзі ... 6-11 ... ... ... , жана ... жасалды . Алғашқы жылдары ... ... және бұл ... ... ... 6-7 ... бұл курс ... та оқу жылы қарсаңында мектеп мұғалімдерінің қолында жаңа
бағдарлама да, оқулық ат жоқ (5 ... ... ... құралдан
басқа) еді. Мұның өзі тарихшы мұғалімдерге ... ... ... ... ... ... ... болды. Осыған байланысты Ы.
Алтынсарин атындағы педагогикалық ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... ... отырып,
жоғарыдағы кітапты дайындады. Кітап кіріспеден және екі ... ... ... ... оқу жылында жалпы білім беретін
мектептердің 8, 9,10 және ... ... ... оқыту туралы
методикалық нұсқаулар» (көлемі 3 басқа ... ... ал ... ... нұсқаулар дүние жүзі тарихы бойынша берілді.18
Бұл әдістемелік ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша нақты ғылыми-әдістемелік көмегі
болды.
1. Енді ғана ... ... ... ... ... жаңа
бағдарламаларындағы әдіснамалық, мазмұндық және ... ... ... ... ... ... оқыту ретінде, құрылымында және әдестемесінде болатын
өзгерістерді ашып көрсетті.
2. Қазақстан тарихының дербес оқу пәні ... аса ... ... оның тек ... тәрбиелік қана емес, саяси жағынан да
үлкен пайдалы іс екенін негіздей келе, бұл ... ... ... тұрған ғылыми-әдістемелік міндеттер саралап
көрсетілді.19
3. Қазақстан тарихының жекен сыныптарда өтілетін ... ... бұл ... ... ... ... мәселелері
атап көрсетілді. Осы бөлімнің әр сабаы бойынша оның білімдік,
тәрбиелік міндеттері, оларды ... ... ... ... Жаңа ... мен ескі ... арасындағы
сәйкессіздікті болдырмаудың жолдары көрсетілді, әр сабаққа
қажетті оқу материалы алынатын ... ... ... ... да, ... да ... «Тәуелсіз
Қазақстан» тақырыбын жоспарлауға, оны ... ... оқу ... ... ... назар
аударылды. Әсіресе Қазақстанның ішкі саяси ... ... ... өзгерістерді, республикалық
халықаралық жағдайын, оның ... ... ... ... ашып көрсетуге көңіл бөлу қажетті астын сыза айтылды.
Тәуелсіз Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... отаншылыққа тәрбиелеудің аса қажеттігі
ескертілді.
2.5. Қазақстан тарихы мектеп курсының қазіргі құрылымы
1998 жылдың ... ... ... ... ... тұңғыш І Құрылтайы ... ... ... ... ... Мемлекеттік білім стандартының, жаңа буын ... ... ... ... ... жылы ... осы ... құжаттар «Білім туралы» Заңдағы өзгерістерді негізге
ала отырып, 2000 жылы тағы да ... ... сол ... ... ... ... жоба ретінде және жарияланды.21
Бұл құжаттарды соңғы нұсқаларындағы басты өзгеріс, ... ... ... үш ... ... негізгі мектеп және ... ... ... ... 1-4; ... мектеп – 5-9, орта
мектеп 10-11 сыныптарды қамтиды. Үлкен өзгеріс: ... ...... ... соң ... ... ... аяқталған білім алады, ал 10-
11 сыныптар біртіндеп бағдарлы ... ... ... ... ... тарих пәнінің мектептік ... ... ... ... енгізілді, олар ... ... ... ... ... және ғылым министрлігінің жобасы бойынша 2001-2002 оқу
жылынан бастап, 5 сынып осы құрылымға көшеді.
Қорытынды
Сонымен ... ... ... тарихын жаппай оқытып үйрететін
бірден-бір оқу орны - ... ... ... мектеп. Қазақстан тарихын
оқытуда ... ... ... ... ... ... ... тарихқа,
идеялық ағымдар мен олардың тарихына, түрліше, сондай-ақ көрнекті тарихи
қайраткерлердің қызметіне, іскерлігіне көбірек орын ... оның ... ... көрсеткіштерге, соғыстарға, қанды ... ... ... ... Қазақстан тарихын туған өлкенің, ... ... ... ... ... ... түрлі салаларда тығыз
байланыс жасап отырған ... ... ... ... ... ... қарай қазіргі кезеңмен ... ... ... ... ... басқа пәндермен, курстармен, сондай-ақ ана-
тілі, дүниетану, әдебиет, жағырапия, құқық негіздері, эстетика, экология,
философия, экономика т.б. ... ... сол ... ... ендіру.
Сондай-ақ трихтың қосымша тарих көздері – топонимика, архитектуралық
ескерткіштер, нышандар мент ... ... жазу ... ... ... білім беретін мектептерде Қазақстан тарихы өзінше ... ... КСРО ... ... ... ... осы ... оның құрылымы үш рет үлкен өзгеріске ұшырады.
Сілтемелер тізімі:
1. Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру жолдары»,
Алматы, 1984, 7-8 ... ... К.Ш., ... ... және ... мәселелер»,
Алматы, 1990, 8-9 бет. /Қазақ тарихы/, N13, 2030 – 8-9 бет.
3. ... Н.А., ... ... Президентінің Қазақстан
2030», Алматы, 1997, 10-12 бет.
4. Тұрлығұлов Т.Т., «Қазақстан ... ... ... 2004, 12-14 бет.
5. Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру жолдары»,
Алматы, 1984, 14-16 ... ... Н.А., ... ... ... ... ... Қазақстан, 1998, 16-18 бет.
7. «Тарих бойынша орта ... ... 5-11 ... 1992, 19-20 ... ... Р., ... өлкенің тарихы мен мәдениеті қандай
болуы керек», Қазақстан мектебі, 1991, 20-21 бет.
9. ... К.Ш., ... ... және ... мәселелер»,
Алматы, 1990, 21-22 бет.
10. Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих сабағын жетілдіру ... 1984, 22 ... ... Н.А., «Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан
2030», Алматы, 1997, 22-23 бет.
12. ... Ж.К., ... ... ... ... ... ойлар»,
«Қазақстан мектебі», 1989, 24 бет.
13. Тұрлығұл Т., Адырбек Б., Көмекбай А., ... ... ... ... ... ... құрал, Алматы, 2001, 24-25
бет.
14. ... Т.Т., ... ... оқыту әдістемесі»,
Алматы, 2004, 26-бет.
15. Тұрлығұлов Т., «Қазақ ССР ... ... ... 1990, 26-28 ... ... Т.Т., ... сабағын жетілдіру жолдары»,
Алматы, 1984, 28 бет.
17. Ысқақов Ә., «Лекция сабақтарын ... ... ... мектебі, 1985, 28 бет.
18. Аманжолов Қ., «Қазақ ССР Тарихын оқытуда көркем әдебиет
пайдалану», ... 1971, 29-30 ... ... ... ... ... ... 1991, 30 бет.
20. Құсайынова Р., «Туған өлкенің тарихы мен мәдениеті қандай
болуы керек», ... ... 1991, 30 ... ... Т.Т., ... сабағын жетілдіру жолдары»,
Алматы, 1984, 31 бет.
22. ... Ж.К., ... ... ... ... ... ойлар»,
«Қазақстан мектебі», 1989, 31 бет.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Тұрлығұлов Т.Т., «Тарих ... ... ... ... ... Т.Т., ... тарихын оқыту әдістемесі»,
Алматы, 2004
3. Шаймерденов К.Ш., «Қазіргі сабақ және өзекті мәселелер»,
Алматы, 1990, /Қазақ тарихы/, N13, 2030 – 8-9 ... ... Қ., ... ССР ... оқытуда көркем әдебиет
пайдалану», Алматы, 1971
5. Қасымбаев Ж.К., «Қазақстан тарихын оқыту туралы кейбір ойлар»,
«Қазақстан ... 1989, N7, 21-24 ... ... Р., ... өлкенің тарихы мен мәдениеті қандай
болуы керек», Қазақстан ... ... ... ... ... Рауан, Алматы, 1991
8. Тұрлығұлов Т., «Қазақ ССР ... ... ... ... ... Ә., «Лекция сабақтарын өткізудің кейбір жолдары»,
Қазақстан мектебі, 1985
10. Тұрлығұл Т., Адырбек Б., Көмекбай А., ... ... ... ... ... ... ... Алматы, 2001
11. Назарбаев Н.А., «Қазақстан Республикасы ... ... ... 1997, ... Қазақстан/, N6, 19-21 бет.
12. Назарбаев Н.А., «Қазақтың бүкіл тарихы, туыстану тарихы»,
Егемен ... 1998, N13, 5-7 ... ... ... орта ... бағдарламасы», 5-11 сыныптар,
Алматы, 1992

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дәнеш Рақышевтың музыкалық-педагогикалық мұрасының жалпы сипаттамасы148 бет
Математиканы тереңдетіп оқытудағы мұғалімнің рөлі5 бет
Физикалық географияның бастауыш курсын оқытудың білімділік, тәрбиелік, дамытудың мақсаттары10 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
5в050700 «Менеджмент» мамандығы 1-курс студенттері үшін іс-тәжірибеден өту туралы есебі12 бет
Adobe Flash-те «Информатика» курсы бойынша оқытудың электронды әдістемелік-оқыту кешенін құру78 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
«Молекулалық физика курсы бойынша электрондық қабықша34 бет
«Мұнайдың химиялық анализі» бағдарлы элективті курсын оқыту әдістемесі61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь