Педагогика ғылымының міндеттері

1. Педагогика пәні жайлы ұғым.
2. Педагогика ғылымының даму кезеңдері, оның қазіргі кезеңдегі міндеттері.
3. Педагогикалық негізгі категорияларға сипаттама.
4. Педагогика ғылымының методологиялық негізі туралы.
5. Педагогика ғылымының құрылымы, оның басқа ғылым салаларымен байланысы.
6. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Педагогика әуел бастан-ақ балалар тәрбиесі жайындағы ғылым болып қалыптасқан. Тәрбие жайындағы белгілі мәліметтер адам баласының тәрбиесіне сүйенеді. Алғашқы қоғамдағы адамдардың тәрбие жөніндегі таным-мағлұматтары, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары заман ағымына орай бір буыннан екінші буынға ауысып отырды. Адамзат қоғамының, ғылым -білімінің дамуына байланысты тәрбиенің шығуын, оның даму заңдылықтарын ғылыми жолмен түсіндірудің қажеттігі туды. Осындай өмір, ғылым елегінен өткен мәліметтерді пайдаланып, педагогика адам тәрбиесіне қатысты мәселелерді жан-жақты түсіндірудің ғылыми және әдіснамалық жолдарын қарастырады.
Кейінгі кезде педагогиканы тек қана мектеп жасына дейінгі және мектеп жасындағы балаларды зерттейтін пән деген ұғым шеңберінен шыға алмаушылық та бар. Оның себебі, педагогика орта және жоғары дәрежелі білім беретін кәсіптік оқу орындарының жұмысы мен жұртшылық арасындағы тәрбие мәселелерін зерттеумен айналысқан жоқ. Ал педагогика пәні жайындағы талас пікірлер, оның тәрбиелік мүмкіндіктерін кеңейту мақсатында болмай, тек қана терминологиялық тұрғыда айтылып келеді. Өйткені, оқулықтар мен оқу құралдарында педагогика пәніне берілген әр түрлі анықтамалардың өзі авторлар арасында бірыңғай көзқарастың жоқ екенін көрсетеді. Әрине, термин жөніндегі мұндай талас пікірлер педагогика ғылымының дамуына игі әсерін» тигізбейді.
Қазіргі кезеңде тәрбиенің ықпал жасау өрісі орасан кеңейе түсуде. Осыған орай, педагогиканы тек қана балалар тәрбиесі жайындағы ғылым деп шек қою дұрыс болмайды. Педагогиканың ғылыми таным саласы — тәрбие. Педагогика қоғамдық өмірдегі тәрбиенің мәні мен рөлін анықтайды. Сондықтан педагогика жалпы адам тәрбиесі жайындағы ғылым. Ал тәрбие — жастарды әлеуметтік өмірге және еңбекке даярлау, оларға қоғамдық-тарихи тәжірибені үйрету процесі.
1. Қазақстан Республикасының “Білім туралы” заңы. Алматы 1999ж.
2. Ж.Б.Қоянбаев ., Р.М. Қоянбаев. “Педагогика” Алматы 1998ж.
3. М.Жұмабаев “Педагогика” Алматы 1992ж.
4. И.Л.Подласый “Педагогика” Москва 1999ж.
5. Қ.Қ.Жарықбаев., С.Қ.Қалиев. “Қазақстандағы педагогикалық ой-пікірлер антологиясы” Алматы 1995ж.
6. З.Әбілова “Этнопедагогика” Алматы 1997ж.
7. Қ.Қ.Жарықбаев., С.Қ.Қалиев. “Қазақ тәлім-тәрбиесі” Алматы 1995ж.
8. С.Әбенбаев “Мектептегі тәрбие жұмысының әдістері” Алматы 1999ж.
9. И.Н.Баженова “Педагогикалық ізденіс” Алматы 1990ж.
        
        Педагогика ғылымының міндеттері
Педагогика әуел бастан-ақ балалар тәрбиесі жайындағы ғылым болып
қалыптасқан. Тәрбие ... ... ... адам ... ... ... қоғамдағы адамдардың тәрбие жөніндегі таным-мағлұматтары,
дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары заман ағымына орай бір буыннан екінші буынға
ауысып ... ... ... ... ... ... байланысты
тәрбиенің шығуын, оның даму ... ... ... ... ... Осындай өмір, ғылым елегінен өткен мәліметтерді пайдаланып,
педагогика адам ... ... ... ... ... және ... жолдарын қарастырады.
Кейінгі кезде педагогиканы тек қана мектеп жасына дейінгі және мектеп
жасындағы балаларды ... пән ... ұғым ... шыға алмаушылық та
бар. Оның себебі, педагогика орта және ... ... ... ... оқу орындарының жұмысы мен жұртшылық арасындағы тәрбие мәселелерін
зерттеумен ... жоқ. Ал ... пәні ... талас пікірлер,
оның тәрбиелік мүмкіндіктерін кеңейту ... ... тек ... ... ... ... ... оқулықтар мен оқу
құралдарында педагогика пәніне берілген әр ... ... ... ... ... ... жоқ екенін көрсетеді. Әрине, термин
жөніндегі мұндай талас пікірлер педагогика ... ... игі ... кезеңде тәрбиенің ықпал жасау өрісі орасан ... ... ... ... тек қана балалар тәрбиесі жайындағы ғылым деп шек
қою дұрыс болмайды. ... ... ... ...... Педагогика
қоғамдық өмірдегі тәрбиенің мәні мен рөлін анықтайды. Сондықтан педагогика
жалпы адам ... ... ... Ал тәрбие — жастарды әлеуметтік
өмірге және еңбекке даярлау, ... ... ... үйрету
процесі.
Педагогика пәнін және оны зерттейтін салаларын толық түсіну үшін ... ... ... ... ... ... өзіне тән тану саласы және ғылыми ұғымдары бар. Мысалы,
философияда мұндай ұғымдарды болмыс, материя, ... ...... ... ... мен өндірістік қатынастары, ал
педагогикада — тәрбие, білім беру, оқыту жатады.
Ұғымдар (категориялар) — ... ... ... ... ... ... ... Осымен бірге ұғымдар біздің
санамыздың сатылары.
Педагогикалық ұғымдар арқылы педагогикалық құбылыстарды, олардың ... ... ... ... ... ... «даму» және
«қалыптасу» сияқты ұғымдар да кездеседі. Бірақ, олар барлық ғылымдарға
ортақ ... Біз ... да оқу, ... ... сәйкес тоқталамыз.
Педагогикалық ұғымдардың бірі — тәрбие. ... ... осы ... ор ... ... мен ... ... келеді. Тәрбиені ересек
адамдардың балаларға ... ... деп ... де бар. Бұл жағдайда
бала пассивті объект ... ... Ол ... процестің
субъектісі бола алмайды, яғни, өздігінен ойланып, белсенді іс-әрекет жасау
рөлін атқармайды. Бұдан тәрбиеге бір жақты анықтама беру ... ... ... ... және еркін дамуы үшін жасалатын жағдай
деп анықтама берушілер де кездеседі. Бұл ... ... ... ерік ... ... көңіл аударылып, ал тәрбиенің рөлі бүркемеленіп, елеусіз
қалып отыр.
Кейбіреулер тәрбиені практикалық тұрғыдан бір жақты жалаң ... ... ... ... қуаттаушылар прагматистер. Олардың
айтуынша тәрбие баланы тұрмыс қалпына бейімдейді, ... ол ... ... ... бар ... ... және дағдыны меңгеруі қажет. Осы
жағдайда бала жеке ... ... ... ... ... деп ... ... тәрбиені қоғамдық құбылыс, қоғамдық ... ... өмір сүре ... ... ... қарастырып
түсіндіреді. Егер қоғам тәрбиеден қол үзсе, онда ... мол ... ... ... тәрбие ілгері баспай, бір жерде тұра берген болар
еді деді В. И. Ленин. ... ... ... жалпы және мәңгілік
категория деп тұжырымдайды.
Тәрбие жайында К. Д. Ушинский: «...мектеп, тәрбиеші не ... ... ... жалғыз ғана тәрбиешілері емес оның сонша күшті, ал мүмкін
және әлде ... ... ... ... ... қоғам, халық...
және оның тілі болады, — деді.
Ушинскийдің түсінуі ... бұл ... ... талаптардан басқа (әр түрлі дәстүр, ... ... және т. б.) ... де ... «Тәрбие» термннің
әрдайым тар мағынада «тәрбиеші тәрбиелейді, кең мағынада өмір тәрбиелейді»
деп қолданады. Мұның тәрбие ... ... ... анықтауда зор мәні
бар.
Тар мағынада тәрбие деп ... және ... ... ... ... жүргізетін тәрбие жұмыстарын айтады. Әрине, тәрбие
жұмыстарымен бір ғана мұғалім және ... ... ... — көптің ісі. Сондықтан тәрбие мәселелерімен ... ... ... еңбек ұжымдары және бүкіл жұртшылық ... ... ... ... кең мағынада табиғат және әлеуметтік ортаның, ... ... ... ... тұлғаның дамуы мен қалыптасуына ететін
ықпалы деп түсіну керек.
Тәрбие ... жеке ... ... ... ... ... және осы ... қасиеттері қалыптасады, ол
еңбек етуге ынталы қоғамның белсенді мүшесіне айналады.
Қоғам дамуының ... ... ... ... ... — білім
беру мен оқыту ұғымдары бөлшектеніп, жеке мағына бере бастайды.
Білім беру — бұл ұғымды ең ... рет ... ... ... ... беру деп — ... және қоғам жайында ғылымда жинақталған білім
жүйесін жеке адамның меңгеруін және оны өмірде тиімді етіп ... ... ... беру ... ... ... даму ... байланысты.
Мысалы, орта ғасырларда санай және оқи ... ... ... бар ... ... ... космос және халық шаруашылығын ... ... беру ... үдеудің құдіретті факторы болып
отыр. Білім беру өте ... ... оны ... ғылым тұрғысынан
түсіндірудің әр түрлі мәні бар. Егер әңгіме білім берудің сатылары жөнінде
айтылса, онда бастауыш, тоғыз жылдық, орта және ... ... беру ... Ал ... беру мамандыққа байланысты сөз етілсе, онда -
педагогикалық, медициналық, ауыл ... т. б. осы ... ... Бұл ... бір ... ... айырмашылығы, ал екінші
жағынан, бір-бірімен ұштасып жататын табиғат байланысы ... ... беру ... ...... орта ... Білім беру барысында жеке
адамның таным іс-әрекеттері дамиды, ой-өрісі кеңіп, еңбекке дұрыс көзқарасы
және мәдени деңгейі ... ... орта және ... ... ... болуы немесе өндірісте нәтижелі ... етуі орта ... ...... ... ... ... Оқыту оқытушы мен ... ... ... да ол екі ... біртекті процесс:
біріншіден, оқытушы оқушыларға білім беріп, іскерлікке, дағдыға үйретеді,
екіншіден, оқушы ... ... жете ... ... ... ... ... қолданады.
Педагогикада тәрбие, білім беру ұғымдары бірыңғай және тұтас процесс
болып қарастырылады. Оқыту барысында ... беру ... іске ... ... ... ... беру және тәрбиелік мәні бар. Оқыту барысында
оқушыларға ... ... мен ... беру ... ... ... әдебиет сабағында шығарма кейіпкерлерінің патриоттық
ерлігін мазмұндау арқылы білім бере отырып, мұғалім ... ... ... ... ... ... ... химиялық
заңдар, фактылар, теориялар жөніндегі ғылымның негізімен қаруланады. Халық
шаруашылығының маңызды салаларында химияны ... ... ... ... ... ғылыми-материалистік көзқарастарын
қалыптастырады, халқына ... ... ... ... ... ...... білім беру, оқыту біріне-бірі
тәуелді, табиғи байланысты. Бұл ... ... ... практикаға
дайындаудың басты құралдары.
Педагогика ғылымын дамытуда үлкен үлес қосқан ірі ғалым-педагог Н. К.
Крупская. Ол Ұлы ... ... ... А. В. ... М. ... сияқты халық ағарту ісінің белгілі қайраткерлерімен бірге қызмет
істей отырып, педагогика ғылымын дамытуда татымды еңбек етті. «На ... ... ... ... беттерінде маңызды педагогикалық мәселелерді үнемі
жариялаумен қатар, оны ... ... ... К. ... ... оның он ... педагогикалық шығармаларында
жинақталған. Ол педагогика ғылымының барлық ... ... ... ... ... арасындағы сауатсыздықты жою, мектепке дейінгі
тәрбие, үйелмен тәрбиесі, политехникалық ... ... ... ... өзін-өзі басқарушылығы, мінез-құлық, еңбек, эстетикалық және
интернационалдық тәрбие ... ... ... кұнды педагогикалық
мұра қалдырды. Бұл Н. К. Крупская-ның 20 жылдан астам істеген ... Оның ... ... ... ... беру және ... және мектеп», «Неміс мұғалімдерінің Берлин конгресіндегі еңбек
мектебі туралы ... т. ... К. ... ... ... кезінде (Швейцария) Халыққа білім
беру және демократия» (1915 ж.) деген ірі ... ... ... Бұл
кітапта оқулы өнімді еңбекпен ұштастырып жүргізу ... ... ... ... ... ... мектебінің негізгі
ерекшеліктері сипатталды.
Педагогикалық тақырыптарға жазылған ... ... ... ... дамуына осы әсерін тигізді. Олар: «Советская педагогика за десять
лет (1917-1927)», ав-торы А. П. ... А. Г. ... ... үш ... «Педагогикалық энциклопедия» (1927-1928); И. А.
Каировтың ... 1939) және П. II. ... ... ... ... ... ... т. б.
Ірі педагог Антон Семенович Макаренко (1888 - 1939) педагогика ғылымына
үлкен үлес қосты. Жастарды қайта ... ... бай ... оқу-тәрбие жұмысын жүргізудің жүйелі теориясы мен әдістемесін
құрды.
А. С. ... ... мен оқу ... ... оның 1983 — ... ... баспадан шыққан сегіз томдық педагогикалық шығармаларында
жинақталған. Олар: «Ата-аналар үшін ... ... ... ... ... жұмысын үйымдастыру әдістемесі", «Советтік мектеп
тәрбиесінің проблемалары», «Ұстаздық дастан", ... ... ... да ... педагогикалық және әдеби тақырыптарға ... ... ... мен очерктер. Бұл еңбектерінде Макаренко тәрбиенің
мақсаттары мен ... ... мен ... ... ... ... ... бірыңғай педагогикалық талаптарды зерттеп
жинақтады.
Қазіргі кезеңде тұрған басты міндеттердің бірі — ... ... ... ... оқып, терең зерттеп оқу-тәрбие мекемелерінде
шығармашылықпен қолдану. Бұған А.С. ... ... ... ... ... ... 1972 жылы ... айында Петропавл қаласында
өткен Республикалық ғылыми-практикалық ... ... осы ... 27-29 ... ... қаласында болған Бүкілодақтық
симпозиум дәлел бола ала-ды. Бұл ... ... ... Ж. ... ... қатысқан педагогтар, Макаренконың тәрбиеленушілері мен
жақын серіктері, бірсыпыра елдердің ғалымдары. Гюнтер (Германия), А.Левин
(Польша), Н. Чакыров ... Во ... Фук ... т. б. А. ... бай ... мен ... ... теориясын уағыздап қана
қоймай, оның еңбектерінде ... ... ... ... ғылым
негізінде қолданудың қажет екендігі туралы бірыңғай тұтас пікірлер ... А. С. ... ... ... Польша мектептерінде 1946
жылдан қолданыла бастады, ал ... ... А. С. ... 1962 жылы неміс тілінде 8 томдық етіп баспадан шығарды.
А. С. Макаренко педагогиканың үздік шыққан жаңашыл ... ... ...... ... дамытудың маңызды факторы.
Сонымен жаңа өмірге сәйкес прогресшіл педагогтардың мұраларын
шығармашылық тұрғыдан ...... ... және оның ғылыми
негізін жасаудың басты жолдары.
Қазіргі жағдайда педагогика ... ... ... ... ... ... ... үйлесімді етіп дамыту
мүмкін емес. Өйткені, жас ұрпақ халқымыздың мұраттарын сөз жүзінде біліп
қоймай, ... ... ... ... ... ... қажет. Міне,
осы тұрғыдан педагогика ғылым мен техниканың өскелең дәрежесіне сан тәрбие
мен ... ... ... ... ... ... социология, психология ... ... ... және ... ... мақсаты мен
міндеттерін, мазмұны мен принциптерін, формалары мен әдістерін ... ... ... және ... ... ... практикасы
мен байланыстың зерттейді, тәрбие ісінде мектептің, ... ... рөлі мен ... ... ... ... және
қалыптастыруда енбектің рөлін жан-жақты зерттейді, озат ... мен ... ... ... ... ... пайдаланудың тиімді жолдарын іздестіреді.
Бұл өзекті мәселелерді шешуде және оларды одан әрі жетілдіруде «Білім
беру ... ... ... Заңы» (1992), Қазақстан
Республикасының «Жалпы білім ... ... ... ... ... ... ... (І993), Қазақстан
Республикасының «Жалпы білім беретін мектептер оқушыларды еңбекке оқыту мен
тәрбиелеу ... (1993) ... ... зор ... ... ... ... мұғалімдердің де тәжірибелері педагогика ғылымының
дамуына игі әсерін тигізуде.
Педагогика жаңа идеяларды ... ... ... ... және ... ... ... өмірге, мамандықты сапалылықпен алуға
әзірлеудің бұдан былай да тиімді тәсілдері мен әдістерін ... ... ... дамуына қазақтың белгілі философтары, ағартушы-
педагогтары, психологтары айтарлықтай үлес ... ... ... ... еске ... ... және әдеби еңбектерін жастарға білім
беру саласында, әсіресе, өскелең өмір ... кең ... ... ... ... ... ... көтергендердін бірі — Уәлиханов Шоқан
Шыңғысұлы ... ... ... педагогикалық көзқарастары болды.
Ағартушы-ғалым қазақ даласындағы оқу, мектеп ісін ғылыми негізінде құрап,
оқу-білімнің табиғат сырларын ... ... ... ... алдыңғы
қатарлы мәдениетті елдерді қуып жетуін аңсады. Діни ... ... ел ... ... мен тілмаштар дайындайтын мектептердің мақсатын
сынай келіп, жалпы білім беретін мектептердің ашылуын көздеді, тек ... ғана ... ... ... ол ... ... ... құруға
үйретеді», — деді, Шоқан еңбектерінде білім жалпы халыққа бірдей ... ... озық идея ... Шоқанның ағартушы-ғалым демократ ретінде
көздеген ой-пікірі, негізгі мақсаты — халқына ... де ... ... үшін ... ... оны ... ... іске асыру еді.
Қазақтың аса көрнекті ағартушы-педагогы Ыбырай Алтынсарин ... ... ... ... ... көрінеді. Бүкіл өмір жолын мектеп ашуға, қазақ
балаларын оқуға тартуға, дүние ... ... оқу ... ... ... оларға ғылыми әдістемелік басшы-лық жасауға, өз
кезеңіндегі қазақ ... ... ... ... ... ... ... жұмсады.
Мұны қазақ жерінде екі сыныпты — орыс мектебінің, тұңғыш ... (1888 ж.) ... ... ... ... «Қазақ
хрестоматиясы» (1889 ж.). «Қазақтарға орыс тілін үйретудің бастауыш ... ж.) ... ... ... ... қазақ жастарының кәсіптік мамандық алуына жол ашты. Торғайда
— қолөнер, Қостанайда — ауыл шаруашылығы училищелері, ... ... ... ... ... зор ықпал жасады. Кейінірек қыздар
училищелері өмірге келді.
Қазақ халқының ұлы ойшыл-ақыны Абай Құнанбаевтың (1845-1904) поэтикалық
шығарыалары мен «ғақлия» ... ... ... ... ... тыс, ... өмір сүруді, өмір ақиқатын түйсікпен
қабылдануы, адамдар жаратылысының бірдей ... ... ... жан
құмарымен алынатындығы, қоғамдық қатынастар тұрғысындағы пікірлері,
жастарды халқының әдет-ғұрпы, ... ... ... ... оның ... ... дүниежүзілік педагогика
классиктерінің ой-пікірлерімен терең қабысып жатқандығының ... ... ... ... ... ... баласы болма, адамның
баласы бол... жақсы ... ... ... еліңе, халқыңа тисін», деген
гуманистік ... ... ... Абай ұрығын сепкен оқу, өнер-білім,
адамгершілік, әдеп, мораль мәселелері ... ... ... ... отыр.
Қараңғы қазақ елінің көгіне, өрмелеп шығып күн болуды көксеген ағартушы-
педагог ... ... ... ... ... ... ... мұрасын қалдырды. Өзінің қысқа ... ... ... көре ... ... ... ... жөндеуге болады деген пікірді насихаттап, ... ... ... ... дүниетану оқуына, өнеркәсіп үйренуге,
мәдениетке жетуге, өнерлі, прогресшіл елдерден үлгі алуға, ілгері өрлеуге,
басқа ... ... ... ... ... адам мінезін
қалыптастырушы ұлы күш саналы тәрбие деп түйіндеді. «Ары тазаның жаны ... ... ... ... ... ... бірі — Шәкәрім Құдайбердиев
(1858-1931). Шоқан, Абай, Ыбырайлар салған ағартушылық арна-дәстүрін әрі
қарай жалғастырды. Шәкәрімнің ... ... ... жолы — адалдық
және ғылымды меңгеру. Ол үшін жастарды адал еңбек етуге, өз ... ... ... ... ... Бар білімнің түп атасы ақыл ... ... ... ... бай педагогикалық мұра
қалдырды. А. Байтұрсынов ... ... ... ... қазақ қоғамында білім-
ғылымының дамуына, ... ... ... ... ... Ол ауыл ... семинарияларда бала оқытты, оқу-тәрбие
жұмысын жетілдіру саласында көп ізденді.
А. Байтұрсынов «Қазақ — ... (1914 ж.), ... ... ... ...ең ... мектепке керегі — білімді, педагогика, методикадан
хабардар оқыта білетін мұғалім. Екінші — оқыту ісіне керек құралдар ... ... ... Құралсыз іс істемейді һәм құралдар қандай болса, істеген
іс те сондай ... ...... ... белгіленген бағдарлама. Әрі
іс көңілдегіден болып шығу үшін оның үлгісі я ... ... ... ... я ... ... іс — ол я артық, я кем шықпақшы...», деп
оқытудың дидактикалық принциптерін ғылыми тұрғыда нақтылы белгілеп берді.
А. Байтұрсынов ұсынған жаңа емле «1913 ... ... ... мен ... ... ... бастады. Қоғам алдына
қазақ даласында оқу-ағарту ісін ... ... ... ол үшін ... ... ... ... ашатын болсын. Оқу ана ішінде
жүргізілсін» деген талаптарды бастаушы болды. Осы ... ... ... А. ... ... оқу ... (1912 ж.) ... Әліппе құралын
жазды. 1915 жылы «Тіл — құрал» атты кітабы жарыққа шықты. Бұл — ... саны ... еді. Ол осы ... ... ... категориялардың әрқайсына тұңғыш қазақша терминдерді ... ... ... салаларының қазақ тіліндегі негізін салды.
А. Байтұрсынов қазақ оқыту әдістемесінің іргетасын қалады. «Баяншы»
(1920 ж.) деген ... ... ... ... ... ... пайдаланудың сауат ашу әдістерінің, жол-жобасын көрсетіп ... ... ... мен ... ... оқу ісіне
сіңірген орасан зор еңбегінің ... ... орын ... ... мен әділеттілік салтанат құрған дәуірде өмір шындығы дәлелдеп
отыр.
Педагогика ... даму ... ... ... болып келеді.
Жалпы білім беретін мектептердегі оқыту жұмысының осы заманғы ғылым мен
техниканың, ... пен ... даму ... сан емес ... Осы ... ... оқыту мазмұнына байыпты өзгерістер
енгізіледі. Бастауыш және ... ... үшін ... ... ... жасалды. Егер бұл өзгерістерді философиялық тұрғысынан
қарастырсақ, онда жаңа оқу бағдарламалары өмір ... ... ... ... ... ... шығарғандық болып табылады. Демек, бұдан ... ... бір ... ... жаңа ... ... ... деген ұғым
туады.
Ғылыми философия әр түрлі заттарды, құбылыстарды, оқиғаларды терең ... ... ... ... етеді. Сондықтан ол басқа ғылымдар сияқты
педагогиканы диалектикалық әдіспен қаруландыра отырып, тәрбие және ... ... ... ... ... Мысалы, құлықтық және
эстетикалық тәрбиеге байланысты ... ... ... этика
мен эстетикаға, ал оқыту мен білім беру проблемаларын зерттегенде ... ... ... ... ... мен педагогика ғылымдарының бірігіп
зерттеуін қажет етеді. ... ... ... ... ... ... қалаушылықтың, ортаның және тәрбиенің рөлі т. ... ... ... философиялық білімдерді басшылықка алып,
тәрбиенің теориялиқ және практикалық мәселелерін шешуде үлесін қосады.
(Педагогика психологиямен ... ... ... тәрбие мен
дидактика мәселелерін әр уақытта психологиялық ғылыми ... ... ... Егер ... психикалық процесті (түйсік, қабылдау,
зейін, ес, ойлау және т. б.) және ... ... ... ... ... демек, адам психикасының даму заңдылықтарын
зерттейтін болса, ал ... осы ... ... ... ... ... үшін ... мен оқыту және білім берудің тиімді
әдістері мен құралдарын анықтап ашады.
Педагогика мен ... ... ... объектісі — адам.
Бірақ, зерттеу екі бағитта жүргізіледі де, бір нәтижені көздейді. Мысалы,
психология ... ... ... ... ... қарастырса, ал падагогика адамның мінез-құлқын қалай ... мен ... ... ... ... ... ... көмегімен шешеді. Мысалы, педагогика ұжым жайындағы теориялық
мәселелерді шешуде әлеуметтік психологияға, балалардың жас ... ... даму ... ... ...... және ... психологияға, эстетикалық тәрбие теориясын
қарастырғанда – психикалық сезімдерге, әсіресе, ... ... ... сезімдер мен объективтік шындықтың сұлулығын қабылалудан туатын
көңіл-күні эстетикалық сезімдерге ... ... және ... беру ... ... — жас ерекшелігі
физиологиясы ғылымына байланысты. Балалар организміндегі жоғары нерв
қызметін, ... алу, қан және ... ... ... ... жете ... ... Ол осы мәліметтерге сүйеніп,
тәрбие мен оқу процесін, әсіресе, дене тәрбиесінің ... және ... ... ... шешу ... ... Жас ... даму
барысында болып отырған анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктеріне, ... нерв ... ... заңдылықтарына (қозу, тежелу және т.б.)
жете түсіну жалпы ... ... ... ... негізі
болады.
Педагогика ғылымы мектеп гигиенасымен тікелей байланысты. Мектеп
гигиенасы — жас ... ... ... нығайту және дамыту жайындағы
ғылым. Оқушылардың денсаулығы әр түрлі ... ... ... сынып бөлмелерінде ауаның жеткіліксіз болуы оқушыларды - бас
ауруына, жалпы әлсіздікке, демек, түрлі ... ... ... ... ... әсер етеді, көру мүшесінің қызметін нашарлатады.
Осылардың нәтижесінде балалар сабақ үстінде ... ... ... Олардың
зейіні нашарлап, ойлау қабілеті ... Бұл ... ... ... ... ... ғимаратындағы жылу және ауа режимдерін, мектеп
жабдықтары мен оқу құралдарына қойылатын гигиеналық талаптарды және оқу мен
тәрбие жумысының гигиеналық ... ... ... ... осы
мәселелерді терең түсініп, менгермейінше, педагогикалық процесті ойдағыдай
ұйымдастырып, басқаруы мүмкін емес.
Педагогикалық нақты ... ... ... социология
ғылымының, маңызы өте зор. Соцнология ... ... ... ... адамдар арасындағы әлеуметтік қатынасты қарастырады. Жас ұрпақты
дамыту, тәрбиелеу және қалыптастыру ... ... ... ... әлеуметтік орта мен тәрбие ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Педагогика ғылымы тәрбиеге байланысты этнографиялық және
археологиялық ... ... ... ғылымы белгілі бір
халықтың экономикасын, ... және ... ... ... ... — өткен ғасырдағы ескерткіштер арқылы халықтардың әдет-ғұрпын,
мәдениетін зерттейді. ... ... ... оқу ... ... ... және ... анықтау үшін педагогика сол
формадағы халықтардың мәдениеті, дәстүрі мен экономикасы ... ... ... мен ... ... алады. Әсіресе, мұндай
жинақталған материалдар алғашқы қауымдағы тәрбиенің шығуын және оның ... ... ... ... ... ... ... жетістіктерін де пайдалана
бастады. Кибернетика — грек сөзі, бұл ... ... ... ... ... жас ғылым, ол XX ғасырдың 40-жылдарының аяғында
қалыптаса бастады. ...... ... тірі ... ... ... жалпы заңдылықтарын зерттеп басқаратын,
олардағы ақпараттарды беретін ғылым. ... ... ... теориясы, автоматтар теориясы, бағдарламалау теориясы.
Педагогикалық әдебиет беттерінде кибернетикалық педагогика деген
ұғым жиі ... жүр. Оның ...... ... ... ... ... зерттеуде зор тірекке айнала бастады.
Педагогикалық процесс үнемі кері байланыс арқылы іске асырылады.
Педагогикалық ... ... ... және ... үшін ... оқыту теориясына сүйеніп, мектеп жұмысында оқыту және бақылау
машиналарын, техникалық құралдарды кеңінен пайдалану қажет.
Әрбір ғылым өзінің дербес ... ... ... жасайды.
Педагогиканың да өзіне тән ғылыми-зерттеу әдістері бар. Бұл әдістерді
зерттеуші әрбір педагогикалық ... ... ... қолданады.
Тәрбие мен оқытудың нәтижесі тек қана ... ... ... ... мен ... шеберлігіне байланысты емес, ол оқушылардың
қабілеттілігіне, жан-жақты ... және осы ... ... жатқан
факторларға байланысты. Басқа дәл ғылымдарға ... ... ... ... құбылыстарды зерттеудің өзіндік ерекшеліктері бар.
Мысалы, дәл ғылымдар бойынша экспериментті қайталап жүргізуге ... ... ... ... сол кезеңдегі материалдар ... ... ... Ал, ... ғылымы бойынша
экспериментті қайталап ... ... ... ... ... ... ... — баланы тәрбиелеу. ... ... және ... ... ... ... барысында
оқушыларда пайда болатын өзгерістер, әлеуметтік және ... ... ... және т. б.) әсер ... осы ... қарағанда ғылыми педагогикалық зерттеу әдістері
баланың денсаулығына зиян келтірмейтіндей және ... ... ... қолданылуы қажет.
Педагогика ғылымында қолданылатын зерттеу әдістеріне бақылау, әңгіме,
мектеп құжаттары, оқушылардың жұмыстары, эксперимент және т. б. жатады.
Бақылау ... Бұл ... ... ... жиі ... ... бірі. Бақылау деп ... ... ... ... ... ... айтады. Ғылыми бақылау арнайы ... ... ... ... ... мен ... ... саяхат, лабораториядағы, шеберханадағы, оқу-тәжірибе учаскесіндегі
оқушылардың жұмыстары), жүргізу әдісі мен техникасы дұрыс көрсетілуі тиіс.
Ғылыми негізде шығармашылықпен жасалған ... ... ... ... игі әсер ... ... бақылау зерттелетін педагогикалық құбылысты
дұрыс және шын дәлдікпен ... ... ... ... ... ... зерттеушінің педагогикалық іскерлігіне, қабілетіне және оның
жоғары дәрежелі сауаттылығына байланысты.
Педагогикалық бакылау — бұл ... бір ... ұзақ және ... ... ... ... Зерттелетін тақырыптың мақсаты мен мазмұнына
қарап, бақылауды жаппай және ішінара жүргізуге ... ... ... мәселелерді зерттеу үшін (сабақ үстіндегі оқушылардың
таным іс-әрекеті, оқушылар зейінін жандандыру, балалар ұжымының ... т. б.) ... ... ... пайдаланады. Жеке мәселелерді (кейбір
оқушылардың кітаппен, картамен істейтін ... жеке ... ... ... ... үшін ... бақылау әдісі қолданылады. Бақылау
нәтижелері дұрыс шығу үшін ... ... ... ... ... ... құралдарды, киноға түсіру, магнитофонға жазу
және т. б. кеңінен пайдаланылады. ... ... ... хатнамаға жазылады.
Кейде педагогикалық бақылау материалдарын зерттеуші сауалдама
мәліметтерімен толықтырады. ... ... ... ата-
аналардың сұрақтарға берген жауаптары ... ... ... жасау үшін зор тірек.
Бақылау әдісі зерттеу жұмысының алғашқы кезеңдерінде қолданылады.
Бақылау әдісі арқылы ... ... ішкі ... ... ... психикалық процесс) жайлы толық сенімді мәліметтерді алуға
болмайды. Бақылау әдісіне сүйеніп, ... ... ... түрлі
іс-әрекеттерін, сұрақтарға берген жауаптарын зерттеп жазып алуға болады.
Осы жағдайлар ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерін әңгіме әдісі арқылы ... ... ... ... ... қолдану үшін арнайы жоспар
жасап, онда негізгі ... мен ... ... ... жасаудың
әдістері мен тәсілдерінің нақты көрсетілгені жөн.
Педагогикалық құбылыстарды анықтау үшін ... ... мен ... ... ... мен ... және ... да қажетті
адамдармен жүргізіледі. Әңгіме барысында зерттеуші жеке ... ... еске ... ... ... ... ... зерттеушінің
сұрақтарына ойдағыдай жауап бере бермейді керек десе, олар сақтанып,
өздерінің ойын шын ... ... ... де бас ... ... зерттеушіден үлкен дайындықты, зор шеберлікті,
зейінділікті талап етеді.
Әңгіменің барысы хатнамаға жазылады. ... ... ... ... магнитофон арқылы жазып алуға да болады. Әңгіме әдісі
эксперимент және бақылау ... ... ... ғана нәтиже
береді.
Мектеп құжаттарын зерттеу. Оқу және тәрбие жұмысындағы кейбір күдікті
мәселелерді құжаттарға сүйеніп зерттеуге болады. Бұл мектеп және ... ... ... ... мен ... мәліметтері. Мектеп
құжаттарына сынып журналдары, оқушылардың күнделіктері, сыныптың оқу-тәрбие
жұмысының жоспары, үйірме ... ... мен ... үйірме
мүшелерінің баяндамалары, педагогикалық тақырыптарға жазылған мұғалімдердің
баяндамалары мен ғылыми мақалалары ... ... ... ... ... сүйеніп зерттейді.
Құжаттармен жан-жақты және терең танысу ... ... ... ... ... ... мен
кемшіліктерді ашып, тиісті қорытынды шығаруға мүмкіншілік береді.
Окушылардың жұмысын ... ... ... ... ... ... суреттері, пәндер бойынша дәптерлері, әр түрлі
тақырыптарға жазылған баяндамалары мен рефераттары және ... ... ... зерттеушіні кейбір қажетті мәліметтермен қаруландырады.
Осы жұмыстар оқушылардың дербес қабілетін оқуға ... ... мен ... ... ... және ... орай, мұғалімдердің де іс-әрекеттерін зерттеп анықтауға болады.
Зерттеуші оқушылардың жұмыстарына ... ... ... ... ... өз ... ... істеуінің, олардың жаппай және
дербес орындатып ... ... және осы ... дидактикалық
проблемаларды қолданудың тиімді жолдарын іздестіреді.
Эксперимент. ... деп ... ... есепке алып, педагогикалық
процесті зерттейтін ғылыми тәжірибені ... ... ... ... ... және ... ... мен әдістерін, формалары мен мазмұнын тексереді. Экспериментті
зерттеулердің нәтижелері әдеттегі жағдайда ... ... ... Сондықтан эксперимент мәліметтерін салыстыру үшін
екі объекті алынады. Олардың бірі — экспериментті, ...... деп ... Эксперименттік объектіде, мысалы, ... ... ... ұсынбасы бойынша, ал бақылау объектісінде —
әдеттегі оқу бағдарламалары мен ... ... ... ... бір топ ... ... ... сынып ұжымын, мектептен ... ... ... ... ... ... объектісі етіп, ал
екінші бір топ оқушылардың, немесе толық ... ... сол ... өндірістік
звеноны немесе бригаданы объектісі етіп алуға болады.
Зерттеу жұмысы нәтижелі болу үшін ... және ... ... ... оқушылардың сан және сапа
жағынан теңестіріліп алынған жөн. Сонымен ... ... ... мен ... да ... болғаны шарт.
Педагогикалық экспериментті зерттеуші өзі жүргізе ... ал ... ... жазба ұсынбасы бойынша екінші бір адам
жүргізсе енжарлы эксперимент ден ... ... ... ... ... ... түрлері
қолданылып келеді. Олардың бірі — табиғи эксперимент. Бұл сыныпты, ... ... ... ... ... ... зерттеу
үшін әдеттегі жағдайларда жүргізіледі.
Мектептердегі озат тәжірибелерді зерттеу барысында пайда ... ... үшін ... ... қолданылады. Мысалы,
педагогикалық ғылыми-зерттеу институттары жаңадан жасалған оқулықтардың
немесе оқу ... ... ... ... ... арқылы зерттейді.
Тұтас педагогикалық процестің мазмұнын, ұйымдастыру ... мен ... ... құру үшін ... ... Мұны ... эксперименті деп атайды.
Экспериментті жасанды жағдайда да жүргізуге болады. Кейде жете бақылау
мен тексерудің нәтижесінде ... мен ... ... ... ... ... енгізуге болады. Бұл жағдайда педагогикалық
құбылыстарды ұқыптылықпен бақылау үшін сынып ... бір топ бала ... да, ... арнаулы эксперимент жүргізіледі. Эксперименттің мұндай
түрін лабораториялық эксперимент деп атайды.
Әрбір эксперименттің мақсаты зерттеліп ... ... ... ал ...... ... ... ғылыми-зерттеу әдістеріне қарағанда жақсы нәтиже
береді. Бірақ, ... ... ... ... ... үшіп бақылау, әңгіме, құжаттармен танысу сияқты зерттеу әдістері
де қолданылады. Сонымен бірге, зерттеу барысында техникалық ... ... ... ... кезде педагогикалық әдебиеттерде ... ... ... ... пайдалану мәселелері сөз етіле бастады.
Бұл ... ... ... ... ... кітабында
көрсетілген. Математикалық және кибернетикалық әдістер техника мен
жаратылыстану ... ... ... ... Осы әдістер сүйеніп,
кибернетиканың, математикалық статистиканың, ... ... ... ... пайдалануға болады, бірақ,
педагогикалық ғылымда бұл әдістерді қолдану мәселелері әлі өз ... жоқ. ... ... ... ... ... ... сандық байланыстарын арнайы өлшеу арқылы анықтау өте ... ... ... ... ... ... қабілетін,
белсенділігін немесе құлықтық сапасы (патриотизм мен ... пен ... ... ... құбылыстарды өлшеуге болар ма еді?
Әрине, бұл сұраққа бірден болады деп жауап беру ... ... ... іс-әрекеті, мінез-құлқы, оның әлі де толық танылмағаны психикасына
байланысты.
Ғылыми-педагогикалық ... ... тек қана ... төл ісі
болмай, барлық мүғалімдердің игілігіне айналуы қажет. ... өз ... ... ... ... ... социология және психология
ғылымдарының әдістерімен ұштастырып жүргізе білгенде ғана өзінің және басқа
мұғалімдердің тәжірибелерін жан-жақты ... ... ... ... ... үйелмендегі, балалар бақшасындағы, демек,
мектеп ... ... ... тәрбиесін зерттейді.
Мектеп педагогикасы кіші, орта және жоғары жастағы балаларды тәрбиелеу
мен оқытудың мақсаттары мен ... ... мен ... ... және ... ... ... — педагогиканың өз бетінше жеке бір ... ... ... шығуы мен дамуының заңдылықтарын зерттейді.
Сондықтан біздің заманымыздағы педагогикалық теория мен практиканы ... ... ... ... бай ... терең зерттеп,
шығармашылықпен қолданудың маңызы өте зор. Міне, осы жағдайда ... ... мен ... ... озат педагогтардың мұраларымен
байланыстыра шешетін болады.
Дефектология — педагогика ... ... ... ... ... ... мүшелерінде және ақыл-ойында табиғи кемістігі бар ... ... ... ... жетілдіреді. Дефектология төрт
салаға бөлінеді: сурдопедагогика — ... ... және ... ...... ... ... — 1 ақыл-
ойы кеміс балаларға, логопедия—тілінің кемісі бар балаларға білім ... беру ... ... ... мұндай кемістігі бар балаларға зор қамқорлық жасайды.
Олар мемлекет ... ... ... ... ... ... ... мектептегі оқыту, жоғары
сыныптарда жеке пәндерді (тіл, әдебиет, физика, ... ... ... ... т.б.) оқыту әдістемесі едәуір жетіле түсті. ... бұл ... ... ... ... мен ... ... мазмұнын зерттейді. Пәндерді оқытудың әдістемесі—оқыту және білім ...... ... ... Дидактика — педагогиканың негізгі
тарауларының бірі.
Дидактика ... ... ... ... ол «нені оқыту
керек», «қалай оқыту керек», «не үшін оқыту керек», деген ... ... ... ... дидактиканың негізгі міндеттері — бұл оқыту
процесінің заңдылықтарын ашу, ... ... ... ... ... ... мен ұйымдастыру формаларын ... ... ... мен ... ... ... көзқарасын қалыптастыру оларды өмір
практикасына дайындау проблемаларын зерттеп ... ... ... ... ... ... оқу орындарының
педагогикасы. Жоғары мектептерде жастарды оқыту және тәрбиелеу проблемасы
жайында ғылыми еңбектер, оқу ... шыға ... 1969 жылы ... ... ... ... үшін «Педагогика высшей школы» кітабы
(лекциялар циклі), ал 1972 жылы ... ... ... оқу ... шықты. Әрине, жоғары мектеп педагогикасы жаңа және жас ғылым. ... ... ... мен тәрбиелеу, оларды жоғары дәрежелі
мамандыққа даярлаудың тиімді жолдарын іздестіріп ... ... ... ... ... ... дамиды. Өйткені,
адамды жан-жақты және жарасымды етіп ... ... шешу ... ... ... ... ... мүйенеді. Олардың бірі
– философия ғылымы.
Философия ... пен ... ... ... заңдарын, түбегейлі
мәселелерін зерттейді, өмір шындығын ... білу ... ... ... ... ... адамды күшті идеялық сенімге, айқын түсіне
білушілікке тәрбиелейді.
Тәрбиенің мақсаттары, халыққа білім берудің мазмұны, ... ... ... проблемаларды зерттеудің барысында ғылыми алдын-
ала болған нықтылы әдіснамалық жағдайлардың негізіне сүйенеді.
Ғылыми педагогика ... ... ... ... ... ... ... байланысын қарастырады, олардың ... ... ... диалектиканың қарама-қарсылықтардың бірлігі
мен күресі, сан өзгерістерінің сапа ... ... және ... ... ... ... ... тәрбие, білім беру және оқыту
барысында шығармашылықпен пайдаланады.
Ғылыми философия тұрғысынан қарағанда, мысалы теріске шығаруды теріске
шығару ... ... ... ... ... ескінің орнын жаңа басады,
дамудың бір кезеңі ... ... ... ... қоғамның тарихи дамуы
барысында бір формация екінші формациямен ауысады. Ғасырлар бойы табиғи
дамудың негізінде ... мен ... ескі ... жаңа ... ... «Қай ... ... өзінің бұрынғы өмір сүру формасын
теріске шығармайтын ... ... ... ... ... біз ... педагогика ғылымының ХХ ғасырдың
екінші жартысынан бері қарайғы дамуына үлес ... аға ... ... ғана шолу ретінде тоқталдық.
Қазақ халқы – рухани зор ... ... ... ... ... ... тарихынан ерекше орын алатын әмбебап ғұлама, ұлағатты
ұстаз ... ... ... ... ... халықтарға орта ғасыр
ойшылдары: Баласұғни, Қашқари, Жүгінеки, Яссауи трактаттары. Алтын ... ... ... ... ... ... Әбілғазы т.б.
еңбектерінің қазіргі ұрпақ тәрбиесінен алар орны ерекше. Онан кейінгі ... ... ... ... ... Шал, Дулат, Мұрат, Махамбет
Майлықожалардың әр түрлі өмір құбылыстары адам мен қоғам, жан мен ... ... ... ... ақыл-кеңес өсиеттерінің қазіргі
жастарымыз үшін, олардың тәрбиесі үшін берері аз емес. Болашақта педагогика
тарихы бұл ... бай ... ... ашып, лайықты мағлұматтар беретіні
сөзсіз.
Педагогика ғылымының міндеттері
Жоспар:
1. Педагогика пәні жайлы ұғым.
2. ... ... даму ... оның қазіргі кезеңдегі
міндеттері.
3. Педагогикалық негізгі категорияларға сипаттама.
4. Педагогика ғылымының методологиялық ... ... ... ... ... оның басқа ғылым салаларымен
байланысы.
6. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... 1999ж.
2. Ж.Б.Қоянбаев ., Р.М. Қоянбаев. “Педагогика” Алматы 1998ж.
3. ... ... ... ... ... ... Москва 1999ж.
5. Қ.Қ.Жарықбаев., С.Қ.Қалиев. “Қазақстандағы педагогикалық ... ... ... ... З.Әбілова “Этнопедагогика” Алматы 1997ж.
7. Қ.Қ.Жарықбаев., С.Қ.Қалиев. “Қазақ ... ... ... ... тәрбие жұмысының әдістері” Алматы 1999ж.
9. И.Н.Баженова “Педагогикалық ізденіс” Алматы 1990ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика ғылымының салалары мен міндеттері30 бет
Педагогикалық шеберлік пен әдеп32 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
IFRS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты40 бет
PR – стратегияны жоспарлаудың функциялары мен міндеттері54 бет
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
XIV-XV ғасырлардағы қыпшақ антропонимдері30 бет
«Ақпараттық технологиялар» пәні8 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь