Мектепте тарих пәнін оқытудың әдістемелік негіздері


Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

І. Негізгі бөлім
1.1. Қазақстан тарихын оқытуға өзгерістердің қажеттілігі ... ... ... ... ... ...4.7
1.2. Мектепте тарих пәнін оқытудың әдістемелік негіздері ... ... ... ... ... 8.13
1.3. Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен міндеттері ... ... ... ... ..14.16

ІІ. Қазақстан тарихы пәнінің құрылымы мен мазмұны, ондағы маңызды өзгерістер ... 17

ІІІ. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
Кіріспе
Тарих ғылым, пән ретінде аса маңызды білім саласына жатады. Өйткені ол бүкіл адам баласының басынан өткізген жағдайын, тарихи тәрбиесін баяндайды. Тарихи білім әрбір адамға қажет. Тарихи білімді адам ғана өзі өмір сүрген қоғамдағы орнына, атқаратын қызметін дұрыс анықтай алады. Сондықтан да дүние жүзіне белгілі ойшылдардың, ғұлама ғалымдардың тарихтың маңызы туралы айтылғандары жоқ. Әбу-Насыр -Әл –Фараби «Тарихты білмей -өткенді, қазіргі жағдайды, келешекте болжау қиын» -десе, А. Байтұрсынұлы «Сөздің ең ұлысы, ең сипаттасы -тарих» -деп өте жоғары бағалаған.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алысымен өз елінің тарихын, Қазақстан тарихын оқытуға айрықша деп қойды. Қазақстан тарихы қазір барлық оқу орындарында, ал мектепте 5-11 сыныптарда оқытылады. Соңғы жылдары Қазақстан тарихын оқып үйренем деушілерге, әсіресе оқушылар мен мұғалімдерге нақты көмек болатын еңбектер көптеп шығарылуда.
1998 жылы Мемлекеттік білім стандартыының қабылдануына байланысты барлық мектептік пәндерден, солардың арасында тарихтан да жаңа бағдарламалардың жобалары жасалды. Қазақстан тарихы бойынша оқушыларға да, мұғалімдерге де қажетті бірқатар құралдар жарық көрді.
Қазақстан тарихын немесе оның жекелеген материалдарын мектептерде оқыту мәселесі қашан, қалай көтерілді, оған алғаш кімдер бастамашы болды? – деген сұрақтардың жауабы қарастырылады. Өйткені курс, не пән мектепте оқытылмай тұрып, оны оқыту әдістемесі туралы сөз болуы мүмкін.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Турлығұл Т.Т. Мектепте Қахзақстан тарихын оқытудың теориясы мен әдістемесі Алматы «Ғылым» 2003 ж 256 бет (18 бет)
2. Бұлда сонда (19 бет)
3. Әбдіғулова Б.Қ. Қазақстан тарихын оқытудың өзекті проблемалары (8-9 сыныптарға арналған әдістемелік құрал) Алматы, «Ғылым» 2001 ж 170 бет (56 бет)
4. Турлығұлова Т. Х сыныпта Қазақ ССР тарихын оқып үйрету Алматы 1961 ж 90 б (21 бет)
5. Акнзаров Б.З. Некоторые вопросы обучения истроий Казахстанан в школе Алматы 1997 г 57 с (34 с)
6. // Қазақ тарихы. Бағлан Әбдіғұлова Қазақстан тарихыныңоқытудың кейбір мәселелері 2005 ж № 2 (86 бет)
7. Аманжолова К. Қазақ ССр тарихын оқытуда көркем әдебиетті пайдалану Алматы, «Мектеп» 1989 ж (82 бет)
8. Бұлда сонда (83 бет)
9. Турлығұлов Т. Қазақстан тарихы мектеп курсының және оны оқыыту әдістемесі қалыптасуының негіздері (1934-1997 ж) Алматы 1998 ж (54 бет)
10. // Білім –Образование А. Айталы ҚР Парламентінің депутаты. Евразиялық идеяның астары 2000 ж № 1
11. Коротков М.Д. Студениенин М.Т. Трактикум по методике преполавания. Истроий в школе Москва 1962 г (78 с)
12. // Қазақ тарихы. Ж. Жұмақанұлы ҚР –ның жалпы білім беретін мектептерінде «Қазақстан тарихы» оқыту тұжырымдамасы 1994 ж № 2 56 бет
13. Турлығұлов Т. Қазақ ССР тарихы оқыту методикасы «Мектеп», Алматы 1979 ж 120 б (83 бет)
14. // Қазақ әдебиеті И.л. Бурнашов Халықаралық ұйымдар Қазақстанға пайдасы мен зияны. 2000 ж 14 көкек № 4.
15. // Қазақ әдебиеі Ә.Қ. Бақаев Ресей қандай ел? 2000 ж № 6
16. // Егемен Қазақстан М. Қозыбаев 1986 –желтоқсан; дақпырт және шындық 1996 ж желтоқсан
17. // Қазақ тарихы. Болат Ақназаров Қазақстан тарихын оқыту әдістемесі курсының бағдарламасы 1994 ж № 3 78-79 бет
18. Турлыұұлов Т.Т. Тарих сабағын жетілдіру жолдары Алматы 1984 ж 96 бет

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Жоспар:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
І. Негізгі бөлім
1. Қазақстан тарихын оқытуға өзгерістердің
қажеттілігі ... ... ... ... ... ...4 -7
2. Мектепте тарих пәнін оқытудың әдістемелік
негіздері ... ... ... ... ... 8-13
3. Қазақстан тарихын оқытудың мақсаты мен
міндеттері ... ... ... ... ..14-16
ІІ. Қазақстан тарихы пәнінің құрылымы мен мазмұны, ондағы маңызды
өзгерістер ... 17
ІІІ.
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ... ... ...18
Пайдаланылған
әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ..1 9

Кіріспе
Тарих ғылым, пән ретінде аса маңызды білім саласына жатады. Өйткені
ол бүкіл адам баласының басынан өткізген жағдайын, тарихи тәрбиесін
баяндайды. Тарихи білім әрбір адамға қажет. Тарихи білімді адам ғана өзі
өмір сүрген қоғамдағы орнына, атқаратын қызметін дұрыс анықтай алады.
Сондықтан да дүние жүзіне белгілі ойшылдардың, ғұлама ғалымдардың тарихтың
маңызы туралы айтылғандары жоқ. Әбу-Насыр -Әл –Фараби Тарихты білмей
-өткенді, қазіргі жағдайды, келешекте болжау қиын -десе, А. Байтұрсынұлы
Сөздің ең ұлысы, ең сипаттасы -тарих -деп өте жоғары бағалаған.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алысымен өз елінің тарихын,
Қазақстан тарихын оқытуға айрықша деп қойды. Қазақстан тарихы қазір барлық
оқу орындарында, ал мектепте 5-11 сыныптарда оқытылады. Соңғы жылдары
Қазақстан тарихын оқып үйренем деушілерге, әсіресе оқушылар мен
мұғалімдерге нақты көмек болатын еңбектер көптеп шығарылуда.
1998 жылы Мемлекеттік білім стандартыының қабылдануына байланысты
барлық мектептік пәндерден, солардың арасында тарихтан да жаңа
бағдарламалардың жобалары жасалды. Қазақстан тарихы бойынша оқушыларға да,
мұғалімдерге де қажетті бірқатар құралдар жарық көрді.
Қазақстан тарихын немесе оның жекелеген материалдарын мектептерде
оқыту мәселесі қашан, қалай көтерілді, оған алғаш кімдер бастамашы болды? –
деген сұрақтардың жауабы қарастырылады. Өйткені курс, не пән мектепте
оқытылмай тұрып, оны оқыту әдістемесі туралы сөз болуы мүмкін.

1.1. Қазақстан тарихын оқытуға өзгерістердің қажеттілігі
Зерттеліп отырған тақырып бойынша 1980 жылдың ортасына дейін жүргізген
жұмысшымызда біз маркстік философияны, оның таным теориясын басшылыққа
алдық. Таным теориясы бізді қоршаған дүниені таонып, білудің негізгі
заңдылықтарын, әдістерін, түрлерін зерттейді. Жылдық дүниенің барлық
саласын танып білудің жалпыға ортақ әдісі – диалектикалық материализм. Ал,
қоғамдық өмірдің түрлі салаларын зерттегенде материалистік диалектиканың
заңдары, категориялары қолданылады. Сөйтіп, диалектикалық және тарихи
материализм педагогика ғылымы методологиялық негізі болып саналды, демек
тарихты оқыту әдістемесінің де методологиялық негізі деген сөз. Тарихты
оқыту әдістемесінің зерттейтін педагогикалық үрдісін қазіргі ғылыми білім
салаларының кез келген объектілерімен салыстырсақ оның диалектикалылығының
ешқайсысынан кем емес екенін байқаймыз. Сондықтан да біз өз зерттеуімізде
диалектиканың бірқатар категорияларын (қарама-қарсылық, мазмұн, форма,
құбылыс, абстрактылық, нақтылық) кеңінен пайдаландық.
Бірақ та Кеңес елінде 80 –жылдардың соңына дейін үстемдік еткен
коммунистік идеология диалектикалық және тарихи материализмді, олардың
категориялары мен зерттеу әдістерін объективті пайдалануға жол бермеді.
Осының салдарынан басқа қоғамдық ғылымдар сияқты педагогика ғылымы да көп
зардап шекті, коммунистік идеологияның әрекеті әсіресе траих ғылымындаа,
мектепте тарих пәнін оқытуда ерекше байқалады.
60-70 жылдардағы жалпы білім беретін орта мектепке тарих
бағдарламаларында Орта мектепте тарих курсын оқытудағы міндет – оқушыларға
қоғам дамуының заңдылығын ғылыми тұрғыда түсіндіру, оларды капитализм
сөзсіз құнды коммунизм жеңеді деген сенімді қалыптастыру деп
көрсетілген. Бұған 90 –жылдарғы дейін кеңестік ғылымда шектеусіз үстемдік
етіп келген Европацентрлік пен Ресейцентрлікті қоссақ, мектепте тарихты
оқытуды қаншалықты қателіктер мен олқылықтар болғанын байқау емес. Осындай
саясаттың салдарынан мектепте тарихты оқытудың мақсаты мен міндеттері дұрыс
анықталмады. Мұның өзі қазақстандық жастардың бірнеше ұрпағында тарихи
зерделіліктің қалыптасуы орнына мәңгүрттіктің етек алуына әкелді. Тарихи
зерделілік -әрбір жеке адамға, тұтас ұрпаққа байланысты, әрбір адамның,
ұрпақтың тарихты сезінуіне, өзінің гыққан тегін өлкесін, халқын, нәсілін,
жалпы адамзаттың тегін, оның рухани түп –тамырларымен өткендегі тарихи
жолын танып білуге ұмтылып, сана –сезімінің оянуы. Бұл -өскендіктің,
рухани мәдениетінің жоғары сатыға көтерілу белгісі. Ал оған қарама –қарсы
ғұым мәңгүрттік мәңгүрттік индивидті жалпы қоғамның рухани, тарихи
маңызынан қашықтатуға, күнделілік коньюктуралық мақсаттарға объсалюттік мән
беруге, өзгермелі күнделікті моданы бетке ұстап, оны алдыңғы қатарға қоюға
жетелейді. Мұндай жағдай қазақ жастарының едәуір бөлігінде әсіресе 70-80
жылдары айқын байқалды. Сондықтан да қазақ халқының қазіргі кездегі өзінің
өмір кешкен тарихи жолын танып –білуге дееген құштралығы жай емес. Себебі
біздерді көп жылдар бойы мәңгүрттікте ұстап келді. Отаршылдық саясат,
өктемдік тәртіп, Голощекиндік геноцид қазақ халқының ес жиып, етек жабуына
мүмкіндік бермеді. 1.
Тарих пәнін оқытуда ондаған жылдар бойы орын алып кеоген өрескел
методологиялық қателіктер мен кемшіліктер; коммунистік идеологияның
партиялық, таптық мүддесіне сай келмейтін факітлерді жасыру, жасыруға
болмайтындарын барынша бұрмалау, бүкіл кеңес елінде бірнеше ондаған ұлт
тілдерінде жұмыс істейтін мектептер үшін тарих пәнінен бір ғана
бағдарлама, оқулық шығару, олардың мазмұнын барынша идеологияландыру, әр
ұлттың өз тарихын оқытуға жол бермеу. Еуро ... центрлік пен орыстандыру
саясатын барынша дәріптеу т.б. тарих пәнін оқытуға қойылған міндеттерді
орындауға үлкен кесел келтірді. Осындай қателіктер бүкіл халық ағарту
саласында, орта білім беру жүйесінде мықтап орын алды.
Қоғамдағы бүкіл ғылым, білім беру жүйесі немесе оның белгілі бір
саласы –орта білім беру дағдарысқа ұшырағанда, одан шығудың жолын білім
философиясы тұрғысынан қарастырған дұрыс. Бұл ғылым – жалпы дүние туралы,
ондағы адамның орны мен қызметі, осыған сәйкес оған қажетті білімнің
мақсаты мен міндеттерін, құрылымы мен мазмұнын, оның ұйымдастыру
ұстанымдарын зерттеумен айналысады. Демек, білім философиясы алдымен сол
орта білім беру жүйесінің нақты жағдайын, қызметін зерттеп талдайды, орын
алған дағдарыстың себептерін анықтап, одан шығудың жолын көрсетіп береді.
Алайда, Кеңес елінде Білім философиясы деген ұғымның өзі ғылым саласында
көп жылға дейін қарастырылмады, бұл ұғым авторлардың еңбектерінде
кездескенмен, олар ұсынған идеяны дамытуға көңіл бөлінбеді, шынын айтқанда
жол берілмеді.
Кеңес елінде 80 жылдардың ІІ жартысынан басталған жариялылық халық ағарту
саласына енгізілген демократияландыру, ізгілендіру дамытушылық үрдістері
және де дүние жүзілік халық ағарту саласында болып жатқан жаңалықтар КСРО
мен Қазақстан мектептерінің оқу тәрбие жұмысына көптеген өзгерістер жасауға
соқтырды. Ал, 1990 жылдардан Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін
реформалау басталды. Мұның өзі орта білім беру саласында түбірлі өзгерістер
жасауға жол ашты.
Соңғы уақытта жалпы мектепте берілетін білімнің, жеке пәндердің білім
мазмұны ұлттық болуы керек деген ұстанымы жиі айтылып жүр. Кеңес елінде де
ұлттық мектептер көп болды, бірақ та олар формасы жағынан ғана ұлттық, ал
білім мазмұны жағынан ұлттық емес еді. Бұл жөнінде Ресейдің белгілі педагог
–ғалымы В.Д. Шадриковтың мына пікірі орынды айтылған. Мектеп халықтық
болғанда ғана оның беретін білімінің әрбір тамшысының өзі оқушыға аса
құнды, өмірлік қажет болып сезіледі. Сондықтан да ол оны меңгеруге, содан
сусындауға барынша ұмтылады ... Не пайда, бізде халықтық мектеп өркениет
ұстанымы тұрғысынан қайтақаралып, халықтық мектеп дегеннен жұрдай болды,
оның халық, рух деген аты да өшті. Тіпті біз өнер, денешынықтыру
пәндерінің мазмұнынан да халықтық дейтіндей ештеме қалдырмадық (3)
90 –жылдардың басынан, яғни Қазақстан тарихының дербес пән болып
оқытылғанынан бері қарай оның білім мазмұнын анықтауға, яғни нені оқыту
керек? –деген сұрақты шешуге мүлде басқа тұрғыдан келдік.
Басты ұстаным – алдымен Қазақстан тарихын Еуропацентрлік пен
Ресейцентрліктен құтқару болды. Өйткені Қазақстан тарихының көп
мәселелерін оны отарлаушылар, немесе отаршылдық пиғылды\ағылар
жазғаны белгілі. Олардың көпшілігінің еңбектерінде тарихтың
бұрмаланғаны сондай, Шығыстан Еуропаға қарай барғандардың бәрі
жаулаушылар, ал Батыстан шығысқа қарай аяқ басқандардың бәрі
мәдениет жақсылық таратушылар болып көрсетіледі. Осы жерде
дүние жүзіне белгілі екі қайраткердің төмендігі сөздерін
келтіре кету орынды.
М. Әуезов Дж. Нерудің Үндістанды тану атты кітабындағы Менің
елімнің тарихы ағылшындардың көзқарасымен жазылған еді – деген
жолдардың тұсын қарындашпен үш рет сызып, леп белгісін қойып:
Менің халқымның да тарихы солай жазылған еді - депті
Қазақ әдебиеті газеті 16 қыркүйек, 1997 ж. Тарих, тағдыры,
тұлға. Мұндай пікірлерді, яғни, шығыс тарихының оның өркениетінің
Батыс ғылымында көп бұрмаланғанмен бұрын да, қазір де біраз
ғалымдар айтып келді.
Келесі бір маңызды ұстаным – Қазақстан тарихының білім
мазмұнының ұлттың болуы, оқып үйрене отырып, сол арқылы басқа
ұлттардың, сосын бүкіл адамзатты ң жинаған құндылықтарын оқып
меңгерді. Демек, Қазақстан Республикасы мектептеріндегі тарих пәні
оқушының осы үш: этномәдени, жалпыұлттық және жалпыадамзаттық кейбір
ғалымдар халықтың ұлттық мектептің білім мазмұнында төмендегі
факторлар болуы болуы, даму тарихы және басқа халықтармен қарым –
қатынасы, ол халыққа қоршаған ортаның әсері, мемлекеттілігінің
қалыптасуы, мәдени дамуы, моралі, адамгершілік діні,
философиясы, ұлттық наным – сенімі, салт – дәстүрі жазудың пайда
болуы, әдебиеті , тілі, бейнелеу, өнері, биі, еңбектің негізгі
түрлері, дүниежүзілік мәдениетті қамтитын гуманитарлық ғылымдар,
жалпы тарих пен жағрария, спорт пен денешынықтыру, күрес,
халықтың денсаулық сақтау тәжірибесі, үй тұрмысы, үй шаруашылығы
еңбек қызметінің негізгі түрлері жаратылыстану ғылымдары және
олармен тікелей бабйланысты ғылыми - техникалық прогресс, қазіргі
заманғы өндіріс пен технология 5.
Ұлттық меткептің білім мазмұнында болуға тиіс жоғарыда аталған
факторлар түгелге жуық Қазақстан тарихының мазмұнында кездеседі. Ал
дүние жүзі тарихы мен жағрафиясы, жаратылыстану ғылымдары нқтры толық
қарастырылмайтындары мектептің оқу жоспарындағы басқа пәндердің
құрамында баяндалады.
Біздің 90-жылдардың басынан бастап жүргізген зерттеуімізге, оның
нәтижесі бойынша жасалған Қазақстан тарихын мектепті оқыту
тұжырымдамасына осы курстың мемлекеттік білім стандартына
әдістемелік құралдарына ол факторлар біртіндеп және бірте-бірте
көбірек ендіріліп келеді.
Қазақстан тарихының білі мазмұнын, оның көлемі мен құрылымын
анықтайтын осмы тұжырымдамалар мен бағардамаларды жасауды дүниежүзілік
халық ағарту саласында болып жатқан жаңалықтарды ескеруден
Қазақстан Республикасындағы қайта құрулардан, мектеп реформасынан
туындайтын және де мектептік реформасынан туындайтын және де
мектептік тарихи білім жүйесін қалыптастыратын ғылыми – тарихи және
педагогикалық ұсынымдар мен талаптарды да басшылыққа алып отыр.

1.2. Мектепте тарих пәнін оқытудың әдістемелік негіздері
Тарих маңызды қоғамдық – гуманитарлық пәндер қатарына
жататындықтан, оны білім беретін оқу орындарында қазіргі талаптарға сай
оқыту үшін, алдымен оқытудағы әдіснамалық проблемаларды дұрыс шешу
қажет. Өйткені 90 – жылдарға дейін еліміз мектептерінде қоғамдық
пәндерді, әсіресе тарихты оқыту әдістемесінде өрескел қателіктерге
жол берілгені мәлім.
Демек тәуелсіз Қазақстан Республикасы мектептерінде тарихты
оқытудың әдіснамалық мәселелерін шешу кешіктіруге болмайтын әрі
күрделі мәселе. Ал қоғамдық пәндерді оқытудың әдіснам алық
проблемаларын шешу елде қалыптасқан біріңғай идеологияға
байланысты. өйткені идеология дегеніміз – адамдардың өмірге қарым –
Қатыцнасын білдіретін саяси, құқықтық, діни, адамгершілік
эстетикалық, пәлсапалық көзқарастары мен идеяларының жиынтығы.
Қазақстан Республикасына идеология керек пе, керек болса, қандай
идеология керек, онда қазақ халқыц менталитетінің үлесі қандай
болуы керек деген мәселелер мерзімді баспас өз беттерінде
көптеген әңгіме болып келеді. Білгіңлі ғалым Ақселеу
Сейдімбетті ң пікірінше жүзден астам ұлттық диаспоралардың
тарих талғағы маңдайларына жазған Отаны Қазақстан болса қазақ халқы
– сол ұлттық диаспорлардың жарасты өмірлеріне ұйытқы болатын тірек
ұлт. Тұрақтылықты халық ретінде Қазақстандық Қазақстандағы
жарастықты өміпрге ұйытқы болуы және қазақ тілі мен мәдениетінің
Қазақстандағы барлық ұлттың диаспоралары үшін тірек болуы
Бұл бірден – бір тарихи қажеттілік және Қазақстандағы жарастықты
өмірдің шын мәніндегі бірден – бір кепілі. Мұны бүкіл
Қазақстандықтар өмірлдік қажеттілік ретінде сезінулері қажет.
(Қатерлі идеялары, Егемен Қазақстан, 2000 жылы, 6 маусым).
Мектепте тарихты оқытуда мұғалімдерге нақты көмек, басшылық
болатын әдіснамалық ұстанымдар жеткіліксіз. Бұл маңызды проблеманы
тек тарихшы ғалым, немесе әдіскер ғалым түбегейлі шеше
алмайды. Оны дұрыс шешіп беруге, оқу орындарында қоғамдық -
гуманитарлық пәндеді оқытудың неізгі әдіснам алық бағыттарын
анықтауы аталған мамандармен қатар, философтар да,
саясаттанушылар да, басқа ғылым сбалаларының өкілдері де
қатысқаны дұрыс деп есептейміз.
Мектепте тарих пәнін әдіснамалық тұрғыда дұрыс оқыту дәл
қазір өткір қойылып отыр ол мына екі жағдайға байланысты.
Біріншіден, 90 – жылдарға дейін мектепте тарихты оқытуды өрескел
қателіктер мен кемшіліктер орын алды. Әсіресе, ғылымдағы
Еуропацентрлік пен коммунистік идеологияның партиялық, таптық
мүддесі Қазақстан тарихында бұрмаланған бірде – бір маңызды
проблема қалдармады. Оның үстіне тарихты жаңаша бұрмалаушылар
кейінгі жылдары көбеймесе, азайған жоқ. Бұған ресей
басылымдарына, Қазақстанда шығатын кейбір Караван сияқты орыс
тілді газеттерде үнемі шығып жататын мақалалар дәлел.
Олардың арасында қазақ халқының белгілі зиялы азаматтарына
орынсыз тіл тигізетін быллай қойғанда, ұлттың намысына тиетін ,
оның тілін, мәдениетін тамаша ұлттың салт – дәстүрі мен әдет –
ғұрпын қорлайтын мақалалар жиі кездеседі. Оларға әзірге, қой
дейтін қожа әй дейтін әже жоқ.
Біз соңғы жылдарға дейінгі жалпы білім беретін мектептерге қажет
оқушылардың көбін шет елдерден негізінен Ресейден, шет тілі
оқулықтарын Англия мен басқа да елдерден алып келдік. Осы
мәселеге тікелей қатысы мекеме басшылары негізінде: Мұндай
оқулықтар бізде жоқ, бірақ керек - деген желеумен біраз шетелдік
оқу құралдары – Азаматтану, Құқық баршаға, Оқушыларға арналған
экономика сияқтыларды орыс тіліне аударып, ондаған мың тиражбен
республика мектептеріне енгізгені, енгізіп жатқаны белгілі.
Дамыған елдердің бізде жоқ оқулықтарын біздің республикамыздың
мектептеріне ұсынуға, пайдалануға болады. Егер де шетел
авторлары өз еңбектеірн қазақстандық авторлармен бірлесіп жазып,
ол оқышыларды осында жасалған мемлекеттік білім стандартымен,
бағдарламалармен сәйкестендірсе, Қазақстан менталитеттік үнемі
ескеріпотырса.
Қазір Батыс Қазақстанның рухани, экономикалық, қоғамдық
өмірінің барлық салалырын жүргізуде. Олардың еш уақытта қазақ
этносын, елімізге шоғырландыруға, қазқ тіліне басымдық беруге іш
тартпайтынын тәжірибе көрсетіп отыр. Ресейде Қазақстанды ықпалынан
шығарып аламау үшін, бұрыннан қалыптасып қойған орыстандыру саясатын
қолынан келгенше жалғастыруда. Бұған күнделікеті өмірден, баспас
өз беттерімен, телехабарлардан көптеген мысалдар келтіруге болады
7.
Екіншіден, біз жастармызды, алдымен мектеп оқушыларын шетелдер
тарихына үздіксіз болып жатқан рухани экспанциядан қорғауымыз
керек. Мектеп оқушыларын тарихты түрліше бұрмалаушылықтардан да
сақтандыруымыз керек. Өйткені елімізді, алдымен қазақ халқын шетелдік
руханит экспанциядан еуропаландырудан, америкаландырудан,
орыстандырудан қорғайтын күш, тірек-қазақ мектебі, онда оқып жатқан
жастарымыз. Бұл айтылғандар мектепте қоғамдық гуманитарлық
пәндерді, алдымен тарих пәнін әдіснам алық тұрғыда дұрыс оқытуды
осы ғылымның мектеп көлеміндегі әдіснамалық проблемаларын
тереңіріек ашып, көрсетіп, жан- жақты толық түсіндіруді қажет
етеді.
Соңғы уақытта ұлттық тарих туралыв мәліметтерді халыққа
жеткізуден біраз жұмыстар атқарылады. Кейінгі жылда Қазақстан
тарихы: зерттеулер, құжаттар, Қазақстан тарихы: әдеби хроника,
Қазақстан этностары атты сериялы кітаптар, алты томдық Қазақстан
ұлттық энциклопедиясының, бес томдық Қазақстан тарихының алғашқы
томдары , тоғыз томдық Қазақстан атты еңбек жарық көрді. Мұның
сыртында Алашорда, Бөкей хандығы, жер аудару саясатының
зардаптары, қазақ даласындағы көтерілістер сынды тыйым салынып
келген тақырыптарда тарихи деректер жарыққа шықты (8)
Төменде мектеп бағдарламасында кездесетін кейбір әдіснамалық
мәселелерді қай тұрғыда баяндаған тиімдерін дегенге
тоқтаймыз.
Мыс алы: Қазақстанда алғашқы адамдардың пайда болуы
туралы бағарлама бойынша 5 – сыныпта толығырақ баяндалады. 7 –
сыныпта өтілетін қазақ халқының қалыптапсуы жөніндегі
демографияның мәс еленге байланысты қайта пыс ықталды. Бұл
мәселенің тарихи да, саяси да маңызы бар екенін үнемі ескрген
дұрыс.
Қазақ халқының негізін құрған тайпалар туралы баяндағанда
қазіргі қазақ халқының құрамындағы үйсін, қаңлы т.б. ірі
рулардың мұнан 2-3 мың жыл бұрын-ақ тарихтан белгілі екендігіне,
олдардың мемлекеті көп әскері, қалалары болғанына оқушылар
назарын аударған дұрыс.
Қазақ халқының қалыптасуы да күрделі мәселе. Бұл үрдіс
мың жылдай уақытқа созылды. Оның себептері оқулықтағы материал
негізінде түсіндіріледі. Қалыптасып болуы - Х V ғасыр.
Қазақ хандығы - қазақ мемлекеттілігінің негізі. Қазақ
мемлекеттігі өзінің бастауын б.з.б. Үйсін, қаңлы мемлекеттерінен
б.з. VI-Xік қағанатынан, одан кейінгі жеке хандықтардан алып, ХV
ғасырдың ортасынан бастап құрылған Қазақ хандықтары үлгісінде
жетіле түсті.
Көптеген европалық ғалымдар көшпелі халықтарды, солардың
арасында қазақтарды да, тарихы жоқ халық деп келгені белгілі.
Бұл тақырыпты ғылыми тұрғыдан зерттеуге 90 – жылдарға дейін
мүмкіндік болмады, оны тарихи шындық тұрғысында зерттеуге енді
ғана мүмкіндік туды. Белгілі ғалдымдар Л.П. Окладниковтың, Дж
Нерудің , Л.Н.Гумилевтің, Ә. Марғұланның, М. Аджидің, М. Қозыбаевтың, Ә.
Нысанбаевтың, А.Сейдімбетовтың, С. Сұнғатайдың т.б. пікірлерің бойынша
мыңдаған жылдың т арихы бар азиялық көшпелі тұрмыс дүниежүзін
өркениетке өзінің үлесін қосса, ол қазақ тарихы – дала
өркениетінің құрамдас бөлігі. Орталық Азияның қақ төрінде
орналасқан. Ұлы даланың ұлан – байтақ өңірінде қазіргі біздерді ң
ата тегіміз – ғұндардың, түріктердің, түрік – монғолдардың
мемлекеттерінің бірі өмірге келіп, бірі өмірден өтіп жатты. Бұл
жерлерде дала мен отырықшылықтың бірге қайнасқан тұрмыс –
тіршілігін бейнелейтін ерекше өркениет олардың ұрпақтары болып
саналады.
Он бес ғасырдан астам өмір сүрген Ұлы Жібек жолының
Қазақстан жері арқылы өткен үш тармағы да Батыс пеншығыс
өркениеттерінің қарым – қатынасын ұлғайтып, олардың дамуына әсер
етті.
Қазақ халқының өз заманына лайық дамыған шаруашылығы, кәсіби,
қолөнері, мәдениет болды. Ауа райы мен табиғи – географиялық
жағдайына байланысты Қазақстанда мал шаруашылығы жақсы дамыды.
Оның біріңғай көпшілік, жартылай көшпелілік, көшпелі – отырықшылық
түрлері болды. (9)
Қазақстанның ерте дәуіріндегі шаруашылығы мен мәдениетіне
қатысты сабақтарда мұғалім ғылымдағы еуропацентрлік пиғылдың
салдарынан жоғарыдағыдай фактілердің бұрмалану себептерін түсін
дірумен қатар, оқушыларға Отан тарихының осы өзекті мәселелерін
тарихи шындық негізінде толық ашып көрсеткен дұрыс.
Қазақстан территориясының бүтіндігі мен шекара мәселесі де
айрықша назар аударуды қажет етеді. XVI ғ,асырдың аяғына қарай Қазақ
хандығында бір миллиондай халық болды. Ал тағы бір ғасыр өткенде
қазақ хандықтары негізінен осы күнгі Қазақстан территориясын
иеленді.
Хандардың қызметіне дұрыс баға беру - әдіснамалық өзекті
мәселелерінің бірі Қазақ хандары: Жәнібек пен Керей , Есім, Хақназар,
Тәуке хан, Абылайға мектеп бағдарламасында көбірек орыс
берілген, өйткені ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Тарих пәнін мектептерде оқыту
Мектепте оқылатын тарих пәні
Бастауыш мектепте музыка пәнін оқытудың маңызы
Оқытудың теориялық және әдістемелік негіздері
Мектепте информатика пәнін оқыту әдістемесі
«Бастауыш мектепте дүниетануды оқытудың теориясы мен технологиясы» пәнінің әдістемелік кешені
Мектеп оқушыларына өзін-өзі тану пәнін оқытудың негіздері мен ерекшеліктері
Жоғары мектепте оқытудың ұстанымдары
"Полиграфиядағы дизайн" элективтік курсын оқытудың әдістемелік негіздері
Бастауыш сыныпта үлгермейтін оқушыларды оқытудың әдістемелік негіздері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь