Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2.3
І. Тарау. Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы.
1.1.Сөз және сөйлеу туралы жалпы ұғым ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4.5
1.2 . Сөйлеудің физиологиялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6.8
1.3. Сөйлеудің түрлері және баланың сөйлеу қасиеттері ... ... ... ... ... ..9.12
ІІ. Тарау. Баланың жас ерекшеліктеріне байланысты
сөйлеу әрекеттерінің дамуын зерттеу.
2.1.Сәбилік және ерте балалық шақтағы сөйлеу әрекетінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13.17
2.2. Мектепке дейінгі кезеңдегі баланың сөйлеу әрекетінің дамуындағы сөздің және іс . әрекеттің ықпалыналмастыру ... ... ... 18.20
2.3. Бастауыш мектеп кезіндегі балалардың сөйлеу
қабілетінің дамып жетілуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21.28
2.4. «10 сөзді жаттау» әдістемесі арқылы баланың сөйлеу
әрекетін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32
Зертеудің мақсаты: Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы, адам өзінің өмір қажетін өтеуге байланысты басқа біреулермен пікірлесуі, ой алмасуы, бұл үшін сол ұлттың, тілдің грамматикалық ережелеріне сәйкес сөз тіркестерін пайдалануы, адам баласының сана-сезімінің дамуында дыбысты тілдің пайда болуының маңызы зор болды. Сөйлеудің пайда болуы нәтижесінде адам организмі анатомиялық өзгерістерге түсіп, дыбыс артикуляциясына қабілеті бар сөйлеу аппараты жасалуы, осының арқасында адам жеке дыбыстарды ғана емес, түрлі дыбыс тіркестерін, тиісті мән-мағынасы бар сөздерді айта алатын қабілетке ие болуы, сөйлеу адам санасының басты белгісі екендігі, ол бізді жануарлар дүниесінен ерекшелендіріп тұратын негізгі жан қуаты, сөйлеу мен сананың пайда болып, біртіндеп қалыптасуын тек биологиялық жағдайлардан емес, ең бастысы қоғамдық-әлеуметтік, тарихи факторлардан іздестіруіміз қажет екендігі, сана мен тіл адамзат қоғамының тарихи дамуының, олардың іс-әрекетпен айналысуының, еңбек құралдарын жасап, пайдалана білудің нәтижесі осы жұмыстың басты мақсаты болып табылады.
Зерттеудің міндеті: Баладағы сөз және тіл, сөйлеу ежелден бері жеке адамның да, қоғамдық ой-санасын дамытып жетілдіруде аса маңызды рөль атқарады. Сөз ойлы да, мәнерлі де болуы тиіс. Әйтпесе, ол көздеген мақсатына жете алмайды. Халқымыз мәнді сөйлейтіндерді "сөзі мірдің оғындай екен" дейді. Ескі қазақ жқртының ғұлама ғалымы Жүсіп Баласағұн "Ақылдың көркі тіл, тілдің көркі сөз" деп тауып айтқан. Тіл арқылы жеке адамның тәжірибесі, санасы ұжымның басқа мүшелерінің игілігіне айналады. Ал жеке адамның жеке санасы да сыртқы ортаның ықпалымен, оқу-тәрбие процесінің әсерінің нәтижесінде үздіксіз дамып отырады. Бұл екеуінің дамуы бір-бірімен шарттас. Адамдардың арасында қатынас құралы ретінде тілдің қызмет атқаруы, оның негізгі қызметі. Тіл, сондай-ақ, адам сана-сезімінің, оның психологиясының көрсеткіші де. Тіл адамды қимыл-әрекетке де итермелейді. Бұл оның атқаратын екінші қызметі екендігі осы жұмыстың міндеті болып табылады.
1. Алдамұратов Ә.Қызықты психология.А,«Қазақ университеті»,1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; Екінші бөлім.1979 ж
3. Әбдірахманов А., Жарықбаев Қ. Психологиялық орысша-қазақша
сөздік. Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
5. Мухина В.З. «Детская психология» М. 1976г.
6. Мұқанов М. Жан жүйесінің сыры. ҚМБ. Алматы, 1964.
7. Мұқанов М. Ақыл-ой өрісі. Алматы, «Қазақстан» баспасы.1980.
8. Люблинская «Детская психология» М. 1996г.
9. Линден Ю. «Обезьяны, человек и язык» Москва 1981год.
10. Обухова «Этап развития» детского мышленения» М.1992г.
11. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
12. Петровский А.В. «Педагогикалық және жас ерекшеліктер психологиясы» Алматы, 1987ж.
13. Сәбет Балтаұлы Бап – Баба «Жантану негіздері» Алматы, 2001жыл.
14. Эльхонин «Детская психология» М.1979г.
        
        Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
.............................................2-3
І. Тарау. Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы.
1.1.Сөз және сөйлеу туралы жалпы
ұғым.....................................................4-5
1.2 . Сөйлеудің физиологиялық
негіздері..................................................6-8
1.3. Сөйлеудің ... және ... ... ... ... жас ерекшеліктеріне байланысты
сөйлеу әрекеттерінің дамуын зерттеу.
2.1.Сәбилік және ерте ... ... ... ... ... ... кезеңдегі баланың сөйлеу әрекетінің дамуындағы
сөздің және іс - әрекеттің ықпалыналмастыру............18-20
2.3. ... ... ... ... ... ... «10 сөзді жаттау» әдістемесі арқылы баланың сөйлеу
әрекетін
дамыту......................................................................
.............................29
Қорытынды...................................................................
.................................31
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі...............................................................32
Кіріспе.
Зертеудің мақсаты: Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің ... ... өмір ... өтеуге байланысты басқа біреулермен пікірлесуі, ... бұл үшін сол ... ... ... ережелеріне сәйкес сөз
тіркестерін пайдалануы, адам баласының ... ... ... ... ... ... зор ... Сөйлеудің пайда болуы нәтижесінде
адам организмі анатомиялық өзгерістерге түсіп, дыбыс ... бар ... ... жасалуы, осының арқасында адам жеке дыбыстарды
ғана емес, түрлі дыбыс тіркестерін, тиісті мән-мағынасы бар сөздерді ... ... ие ... ... адам санасының басты белгісі екендігі, ол
бізді ... ... ... ... негізгі жан қуаты, сөйлеу
мен сананың пайда болып, біртіндеп қалыптасуын тек биологиялық жағдайлардан
емес, ең ... ... ... ... іздестіруіміз
қажет екендігі, сана мен тіл адамзат қоғамының тарихи дамуының, ... ... ... ... құралдарын жасап, пайдалана білудің нәтижесі
осы жұмыстың басты мақсаты болып табылады.
Зерттеудің міндеті: Баладағы сөз және тіл, сөйлеу ... бері ... да, ... ... ... ... аса ... рөль
атқарады. Сөз ойлы да, ... де ... ... ... ол ... жете ... ... мәнді сөйлейтіндерді "сөзі мірдің оғындай
екен" дейді. Ескі қазақ жқртының ғұлама ... ... ... "Ақылдың
көркі тіл, тілдің көркі сөз" деп тауып айтқан. Тіл ... жеке ... ... ... ... ... игілігіне айналады. Ал жеке
адамның жеке санасы да сыртқы ортаның ... ... ... ... ... дамып отырады. Бұл екеуінің дамуы бір-бірімен
шарттас. Адамдардың арасында қатынас құралы ретінде тілдің қызмет атқаруы,
оның негізгі ... Тіл, ... адам ... ... ... де. Тіл ... қимыл-әрекетке де итермелейді.
Бұл оның атқаратын екінші ... ... осы ... міндеті болып
табылады.
Зерттеудің әдістері: Баланың жас ерекшеліктеріне байланысты
сөйлеу әрекеттерінің ... ... ... әдісі, тест әдісі, анкета
әдістерін қолдану.
Теориялық маңыздылығы: Мектепке дейінгі кезеңде бала ... ... ... ... әсері өте күшті екеендігі түсінікті.
Бала оларға үнемі еліктеп, өз бетімен сөз шығаруға талпына ... ... ... ... үлкендердің сөзінде байқалған қателіктерді көргіш
келеді, яғни баланың тіл сезімі ... ... ... ... ... ... сөздігін көбейтеді
және айтылған сөздердің көлемін кеңейту, баланың практикалық ... оның ... ... ... ... ... ... Үлкендердің сұрағына жауап берген бала өзі қайта сұрай бастайды.
Өзінің әрбі сұрағына жауап ... бір ... ... ... алады.
Практикада балалар әр заттың өзінің ойы бар ... ... 1-жас ... ай ... ... сөзідгі кеңейеді.
І. Тарау. Баладағы сөз және сөйлеу әрекетінің құрылымы.
1.1.Сөз және сөйлеу туралы жалпы ұғым
Тіл арқылы ойымызды басқа ... ... ... деп ... ... ... ... процесінде жеке адамның белгілі тілді пайдалануы. Бір тілдің
өзінде сөйлеудің сан ... ... ... ... Сөйлеу жеке адамдардың
арасындағы өзара түсінуді реттестіру үшін, пікір алысу үшін ... ... ... арқылы адам өзінің білімін, практикалық тәжірибесін байытып
қана қоймай, сонымен қатар ғасырлар бойы ... ... ... де ... ... ... тілі сөз. Біз сөз арқылы ғана неше
түрлі ойымызды сыртқа ... ... (М. ... ... және оны ... бір-бірімен тығыз байланысты. Сөзді дұрыс
қабылдамай түрып, оны ұғынуға болмайды. Жеке сөздерді ... өзі ... ... ... ... мен ... бір ... жүріп отырады,
бірінсіз-бірі іске аспайды. Интонацияны қабылдау сөйлеу ... ... ... ... реакция тудырады. Мәселен, бұйрық
интонациясы бойынша іс ... ... ... келісу немесе
келіспеушілік білдіреді.
Адамға тән сөйлеу әрекетінде екі сипат болуы шарт. Бұларсыз сөйлеу өзінің
қызметін дұрыстап атқара ... ... ... — сөйлеудің мазмұндылығы,
екіншісі оның мәнерлігі делінеді. Сөйлейтін сөзде ... ... ... сөздік мәнін жояды. Сөздің мазмұндылығы дегеніміз ... ... ... ... Ойы саяз кісі бос ... болады, оның сөзі де
айқын, таза болмайды.
Сөздің мәнерлігі дегеніміз — баланың сөйлеу кезіндегі эмоциялық ... ... яғни ... ... өзінің сазымен айта алуы. Халық жақсы
сөйлейтін адамдарды ... ... ... ... ... Мәнерлі сөйлей
білудің мұғалімдік мамандық үшін маңызы зор. А. С. ... бұл ... ... сөзіңізден өзіңіздің еркіңізді, сіздің ... жеке ... ... алатындай болуы керек",— дейді.
Сөйлеу әрекеті тиісті анатомиялық аппараттардың (тіл, ерін, таңдай, ауыз
қуысының бүлшық еттері т. б.) дұрыс ... ... ... етеді.
Сөйлеу әрекеті үлкен ми сыңарларының анализдік, синтездік қызметінің
нәтижесі. Бұл, біріншіден, сөйлеу ... ... ... ... тілдегі дыбыстарды нәзік талдаудан; екіншіден, сөздік
сигналдардың бөлшектенген ... ... ... ... ... ... И. П. ... былай түсіндіреді: "Егер
айналадағы дүниеден алынатын біздің түйсіктеріміз бен елестеріміз шындықтың
бірінші сигналдары ... ... ... онда тіл ең ... ... ми ... баратын кинестезиялық тітіркенулер, екінші
сигналдар — сигналдардың ... ... ... Олар шындықтан
дерексіздену болып табылады да, жалпылауға мүмкіншілік береді, ал бүл ... ғана тән ең ... ... ... . ... физиологиялық негіздері
Француз ғалымы Брока "адамдардың ми сыңарларының сол жақ бөлігінде
(маңдай ... ... ... ... ... сөйлей алуын басқарып
тұратын жүйке орталығы бар, ал сөзді қабылдау көптеген анализаторлардың
(көру, есту, қозғалыс т. б.) ... ... ... ... дейді. Неміс
ғалымы Вернике басқа біреудің сөзін есіту мидың сол жақ ... ... арт ... ... ... орталығының қызметіне байланыстылығын
айтады.
Сөзді қабылдау, оның мәнісіне түсінуде мидың есту, көру, сипау, сипай-
сезу, қозғалыс зоналарының ... ... ... ... сол ... ... ... самай, желке бөліктерінің қызметі де ... ... ... ... функциясына байланысты болып келетіндігін мына
мысалдан жақсы көруге болады. Егер оның сол жақ ... ... ... ... ... ... ... Мұндай құбылысты ғылымда афазия деп
атайды. Мұның үш түрі бар. ... ... ... ... ... сөйлейді, тілі күрмеледі, дыбыс, үн шығару қиынға соғады. ... ... адам өзі ... алғанмен, басқа біреудің ... ... бір ... қан құйылу, оның тамырларының тығындалуы,
жарақаттанып қабынуы, ісу т. б. ... ... ... ... ... емін логопед-дәрігерлер жасап отырады.
Сөздік сигналдары дұрыс анализдей алу адам психикасы дамуының түрлі
кезеңдерінде ... ... ... жас ... ... кезде
дыбыстарға қайтаратын жауап реакциясы жалпылама түрде, яғни ... ... ... ... ... сөзді айтқанда немесе сағатқа қарап
сөйлегенде, сол сағатқа ... ... ... назар аударады да,
дыбыстың қалай шығып жатқанын дұрыс айыра алмайды. Бұл ... ... ... анализдік, синтездік жұмысы өлі женді жетілмегендігін, яғни ... ... ... ... әлі ... ... көрсетеді. Сөзді
жалпылай алу — адам ойлауы мен сөйлеуінің ең басты ерекшелігі. Бала мұндай
қабілетке тілі ... жүре ... ... біртіндеп ие болып отырады.
"Сөйлеу", "тіл" "қарым-қатынас" ... ... ... ... ... ... бір-бірінен ажыратылады. Қарым-қатынас
адам іс әрекетінің ауқымды саласы, ол өмір сұрудің, ... ... Сөз бен ... қарағанда оның аясы кең, ауқымды. Адам тек
сөйлесу арқылы ғана қарым-қатынас ... Ол ... ... ... ... таңба (Морзе әліппесі, стенографиялық жазу,
эсперанто т. б.) арқылы да бір-біріне ақпарат (мағлұмат) бере ... ... ... иық пен ... ... ... ... тағы басқа осы секілді толып
жатқан атрибуттар да қарым-қатынастық қызмет атқарады. ... ... ... түсінбейді", деп өте тауып айтқан. ... күлу ... де, ... мен ... да қарым-катынастық қызмет
атқаратыны белгілі. Сөйлесу қарым-қатынастың негізгі түрі. Мұның неше түрлі
нұсқалары болады. Мәселен, ... бабы ... ... ... ... ... ... отбасында, құрбы-құрдастарымен пікірлескенде кісі басқа
формада ... ... Осы ... орай сөз ... пікірлесу тікелей,
жанама, өзіл-қалжың, эмоциялы, интеллект (ақыл — парасат) түрінде корініп
отырады. "Қарым-қатынас", "сөйлеу" ... ... ... ... қарастырады.
"Тіл" ұғымының да (дыбысты тіл) ауқымы кең, ол, көбінесе, ... ... ... ... ... т. б.) жиі ... жеке ... еншісі ғана емес, ол бүкіл адамзатқа ортақ қорамдық
құбылыс. Тіл арқылы әр қоғамның ... ... ... ... ... (ауыз екі — фольклорда, жазба түрде) жеткізіліп отырылады.
Ал "сөз", сөйлеу жеке адамның өзіндік ерекшелігі. Ол жас балада, ... ... ... өртұрлі мамандық иелерінде сөз саптаулары түрліше керінеді.
Психология тіпті есі кіресілі-шығасылы адамдардың да ... ... ... ... Басқа ғылымдар сөйлеудің осы жақтарын қарастырып
жатпайды, олар тіл ... ... ... ... ... ретінде өз қырынан
сөз етеді.
1.3. Сөйлеудің түрлері және баланың сөйлеу қасиеттері.
Пікірлесудің қандай түрлері болса да, сейлеу формалары арқылы ... ... ... ... ... мақсаты мен жеке жағдайларына қарай сөйлеу
түрлі ерекшеліктермен көрінеді. Осы айтылғандар тұрғысынан ... ... ... ... ... және ішкі ... ... үлкен екі топқа
жіктеледі.
Сыртқы сейлеу ауызша (бұл тілдің ең көп және кең ... ... ... ... ... ал ... ... өзі диалог және монолог.6
Ауызша сөйлеу — сөйлеудің негізгі түрі болғандықтан оның ... ... ... теңірегіне құрылады. Мәселен, жазу созіндегі әріптер ауызша создің
түрлі дыбыстарын белгілейді. Былайша айтқанда, жазу сөзі ауызекі ... ... оның ... бір ... ... ... бір түрі — диалогтық сөйлеу дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... психологиялық
ерекшеліктері төмендегідей:
Диалог сөз бөгелмей еркін айтылады, ол ойды кең жайып жатуды тілейді;
Үнемі ... ... ... ... тек ... адамдардың
өздеріне ғана түсінікті болады. Мәселен, "келе ... ... ... ... ... автобусты күтіп түрған адамдар ғана ... ... жағы ... дәлелділігі т. б.) кемдеу болады;
Диалог сөз ымишаралармен, бет пен ... ... ... (қолдың,
ауыздың, көздің, қабақтын қозғалысы т. б.) толықтырылады;
Монологтық сөйлеу дегеніміз бір адамның сөзі, яғни баяндамашының, лектордың
сөздері. Монолог созге тән ... ... ... ... сөз ... белгілі жоспарға сәйкес құрылады, бұл алдын ала даярлықты
тілейді;
Монолог ... ... ... қатаң талаптар қойылады (мәселен,
баяндамашы мен лектор сөзінің мағыналылығы мен түсініктілігіне ерекше ... ... сөз ... ... әсер ... моменттерді (сөзді сазына
келтіріп айту) көбірек қажет етеді.
Диалог және монолог сөздер көбінесе беттің мимикасының ... ... ... қозғалыстармен қосарланып отырады. Орынды ымдар біздің
сезімімізді мәнерлі етумен ... оның ... де, ... да ... ... ... ... осындай ымишаралардың дербес күйінде ... ... жоқ. Адам мұны ... құрал ретінде ғана пайдаланады.
Ауызша сөйлеуде (оның диалог және монолог түрлерінде де) ... ... ... ... ... ... ... жиі қолданылатын сөздер.
Пасив сөздер тілімізде сирек пайдаланатын, мағынасына түсінгенмен күн сайын
айтылмайтын сөздер. Мұндай сөздерге көбінесе ... ... ... ... жатады. Актив сөздің мол болуы баланың сөйлеу әрекетіне,
айналысқан кәсібіне байланысты. Егер ... ... ... ... ... 6000—7000 болып келсе, жазушылар мен ақындардың, ... ... ... ... ... ... ... Шекспирдің сөздік қоры
12000 дай болған.
Сөйлеудің ... бір түрі — ... ... ... ... ... арқылы меңгерілетін сөйлеудің түрі. Мұны игеру адамға оңайлықпен
түспейді. Жазбаша сөйлеу адам баласы хат ... ... ... ... біршама дамыған кезінде ғана пайда бола бастайды.
Жазбаша сөйлеудің кейбір ерекшеліктері:
Жазатын адамның қасында сөйлесетін адам болмағандықтан, мұнда ешбір ... ... ... логикалық жағына аса қатаң талап қойылады.
Мәселен, белгілі тақырыпқа шығарма жазған ... адам ... ... ... көп ... ... ... бұдан нәтиже
шығару қиын.
3) ... ... ... де ... ... Жазу ... адам ... зейін қойып, әр сөзін ... ... сөз ... Бұл ... ой жұмысын қажет етеді. Мәселен, ... ... ... хат арқылы ойын білдіргенде осы жағдай
байқалады. Жазбаша сөйлеудің түрлері мен
стильдері әр ... ... ... ... публицистика, көркем әдебиет,
іс-қағаздық т. б. сөздер.
Сөйлеудің жеке бір түрі — ішкі сөйлеу. Ішкі ... деп ... ... ... сөйлей алушылықты айтады. Әр ұлттың
өкілі қандай бір нәрсе ... ... да, ... өз ... ойлайды.
Осындай кезде адам ішкі сөйлеуді пайдаланады. Ішкі сөйлеу адамдармен
тікелей қарым-қатынас жасауға ... Оны адам ... ... ... ... үшін ... Ішкі сөйлеуді сөйлеу аппаратының жасырын
жұмысы деуге болады. Өйткені ... оның ... ... ... Тек ... ... ғана ... осы түрінің де кинестезиялық
тітіркендіргіштерге орай туып отыратындығы анықталған. Ішкі ... ... М. ... ... ... "Бес ... баланың ойы сөзбен немесе сыбырлап
сөйлеумен немесе тіпті тілдің қозғалуы, ... ... ... өзі ересек адамдарда да (тек түрлі дәрежеде болуы мүмкін) ... Мен ... ... де ... ... ... жабық,
қозғалмайтын күйінде тілсіз сөйлеумен, яғни ауыз қуысында тілдің бұлшық
еттерінің ... қоса ... өте жиі ... ... жағдайда да
басқалардың алдында бір ойға баса назар аударғым келсе, оны ... ... ... ... Ішкі ... өте ... икемді болып келеді. Өйткені
адам әр кез өз ... ... ... ... ... сондықтан ішкі
сөйлеуге ұзақ тұжырым жасап жатудың қажеті де болмайды.
ІІ. Тарау. ... жас ... ... ... ... зерттеу.
2.1.Сәбилік және ерте балалық шақтағы сөйлеу
әрекетінің дамуы.
Жаңа туған балада дыбысқа ұқсас реакциялар ... ... т. ... ... дыбыстық сипат болмайды. Жеке дыбыстардың көрінуі үш
айдан ... ... ... Мұны ... ... ... дауыссыз
дыбыстардың қосылуынан пайда болатын реакциялар) ... ... ... өзі оның ... ... ... ... орайлас
жасалатын реакциялар. Мәселен, үш-төрт айлық бала "мә", "ға", "ге" секілді
жеке буындарды, бес-алты ... ... ... ... ... деген екі
буыннан келетін жеке сөздерді айтатын күйге жетеді. Сегіз айлық бала сөздің
интонациясын, дауыстың ... ... ... ... жеке сөздердің
айырмашылықтарын, олардың мәнін әлі толық ұға алмайды. Бір жарым жастан
былай ... бала жеке ... ... ... Оның ... ... "папа", "ата", "әже", "аға" деген сөздерден басталады. Алғашқыда
шағын сөздерді ғана айта алады. Үш-төрт ... ... ... ... ... келмейді. Бала алдымен дауысты дыбыстарды, кейінірек дауыссыз
жөне сонор дыбыстарды, соңынан ... ... үяң ... ... ызың ... мен (ж, ш) ... шығатын дауыссыздарды
ұғыну қиынырақ болады, "л", "р" дыбыстарын төрт-бес жасқа дейін дұрыс айта
алмайды. ... ... ... ... ... қоры ... ... Мәселен, жас
жарымдағы балада 10—15 сөз болса, екіге ... 300, үш ... ... жуық
сөзі болады. Үш жастан былай қарай ана тілінің заңдылықтарын стихиялы түрде
үйренуге кіріседі. Баланың алғашқы сөздері бір не екі ... ... ... сөзбен-ақ айтайын дегенін аңғартады. Мәселен, "әже су" дегені, ... су бер" ... ... ... ... осындай сөздерін ым-
ишараларымен жеткізеді. Сөз заттың нақтылы сигналы ретінде көрініп, ... ... ... Бала ... сөз арқылы байланысқысы келеді.
Осындай сөздер оның практикалық ... мен ... ... ... туып ... ... алғашқы кездегі сөзінде зат есімдер көп
болады, бұл сөздер айналасындағы заттармен, адамдармен қатынасында елеулі
роль ... ... ... ... тағы ... ... да қолданады.
Заттық іс-әрекеттен алынып, жинақталған әсерлер баланың тілін дамытудың
негізі болады. ... ... ... дүниенің бейнелері тұрған жағдайда
ғана, сол ... ... ... ... Сөйлеуді игеру нәрестелік шактан-ақ
басталған қарым-қатынас қажеттілігінің әрі ... ... ... ... ... ... ... қатынасу қабілетін талап еткен
жағдайда, яғни үлкендер оны түсінікті сөйлеп, өз ойын ... ... ... ... ... ... болады. Егер үлкендер баланың
әрбір тілегін қағып алып отырса, онда оның тілінің дамуына ешқандай ... ... Ерте ... шақ ... ... үшін әте ... (сензитивті)
кезең болып табылады: нақ осы кезде сөйлеуді игеру аса тиімді әтеді. ... ... ... осы ... тілді дамыту кажетті жағдайлардан
айырылып ... онда ... ... ... ... ... өте ... Сондықтан екі-үш жаста баланың тілін дамытумен карқынды ... ... ... ... бала ерте ... ... сөздер мен олардың ар жағында тұрған ақиқат болмыстың арасындағы
байланыстарды аңғара бастайды. Сөздерді олар белгілейтін ... мен ... ... ... ... бола коймайды. Үлкендердің сөзі мен өз іс-
әрекеттерінің арақатынасын белгілеу қабілеті де ұзақ дамып, оның өмірінің
бірінші жылында калыптасады. Үш ... ... ... ... ... ... жағынан өзгереді. Бала бұл мезгілде жекеленген сөздерді
ғана түсініп, үлкендердің нұсқауы бойынша ... ... ... ... ... коймайды. Сәби үлкендердің тікелей өзіне бағытталмаған кез
келген сездерін қызыға тыңдай бастайды. Үлкен адам мен ... ... ... ... ... ... тыңдау мен түсіну
маңызды жетістік болып сана-лады. Ол ... ... ... ... ... ... танудың негізгі кұрады ретінде пайдалануға
мүмкіндік жасайды, Ерте сәбилік балалық шақ-балалық белсенді сөйлеуінің ... ... Бір ... ... ... бала 30—40-тан 100-ге дейін ... және ... өте ... қолданады. Ол әлі тым мүдіріп сөйлейді.
Тілді меңгерудегі елеулі өзгеріс шамамен ... ... ... ... ... болады. Ол заттардың аттарын атап отыруды үздіксіз талап ете
бастайды. Сөйлеудің даму қарқыны арта түседі. Екі ... ... бала ... дейін, ал үш жастың соңында 1500-ге дейін ... ... ... ана ... ... жағы мен грамматикалық құрылысын
игеруді ... Егер ... бала ... ... ... ... ... қағып алу жолымен ... ... ... ... ... онда ана тілінің ... ... ... қалыптасады. Осының негізінде белсенді сөздікті және сөзді дұрыс
айтуды игеру жүзеге асады.
Грамматикалық құрылысты игерудің өз даму кезеңдері болады. ... ... мен екі ... ...... ... ... сөйлемдер кезеңі.
Бұл кезеңде бір буынды және екі ... ... ... Баланың
сөйлеуі ересек адам сөйлеуіне аз ... ол ... ... ... ... ... ... сөйлеу деп
аталады.Сөйлеудің дұрыс дамуы жағдайында ... ... ... ... ... ... екінші кезеңі үш жасқа дейін
созылады. Баланың сәйлеуі біршама байланысты ... ие ... ... ... қарым-қатынастарды оның түсінгендігін білдіруге
мүмкіндік береді. Үш жасқа қарай бала ... ... ... ... ... ... ... сөйлеу формаларын нгеру баланың
заттардың колданылу тәсілдерін игеруді жүзеге асыратын ... ... Бала ... ... ... ... ... байланысына ерте бағдар ала бастайды. Мәселен,
«Балға койды», ... ... ... колдануды игере отырып, мен
жалғауындағы кұралдық мағынаны түсінеді де оны барлық ... ... ... ... «қасықмен», «күрекмен» және т. б. Тілдік
карым-қатынастар практикасында бұл ... ... ... да, ... ... пайда болады. Ана тілінің грамматикалық ... ... ... ... ... Сәби ... ... тәп-тәуір
байланыстырады. Ерте сәбилік шақта бала ана тілін меңгеру ... ... ... кұрылым- дарын, грамматикалық формаларын ... ... ... ... зор ... ... ... қалыптастыру баланың бүкіл психикалық дамуының
негізі болады..
2.3. Мектепке дейінгі кезеңдегі баланың ... ... ... және іс - әрекеттің ықпалын алмастыру.
Мектепке дейінгі кезеңде бала тілінің қалыптасуына ересек ... ... өте ... ... ... Бала ... үнемі еліктеп, өз
бетімен сөз шығаруға талпына ... ол ... ... ... ... ... қателіктерді көргіш келеді, яғни баланың тіл
сезімі күшті болады.
Семьяда баланың сөйлеу ... ... ... ... ... мектепке келгенде оңай хат танып, сабақты жақсы ... ... ... ана тіліндегі сөз қоры 4000-ға дейін жетіп отырады.
Балалардың сөйлей бастаған кездерінен бастап олардың дұрыс, ... ... ... ... көңіл бөлу қажет. Мектеп жасына дейінгі балалардың
сөйлеуін тәрбиелеу (бұл — балалар психологиясының ... ... ... мен тәрбиешілердің ерекше көңіл бөлетін мәселесі.
Мектепке дейінгі балалық шақта түйсіктің сөздік формаларының дамуы сөйлеу
мен практикалық іс-әрекеттің өзара ... ... ... ... дейінгі кішкентайлардың практикалық міндеттерді шешу
процесінде пікір ... ... ... ... сияқты тиісті әрекеттерден
тұрады. Келесі кезеңде сөйлеу әрекеттің алдын орау, жоспарлау функциясын
атқарады. Бұл ... ... ... көз қырынан тысқары болатын
мағыналы байланыстарды қағып алып, пайдалануға ... ... ... ... молаюына қарай, бала сөздік жоспарлаудан ... ... ... ... ... ... ... Бала
міндетті түсінгенде, өзіне белгілі фактілерді бақылауға сүйенген ... ... ... ... және логикалық дұрыс болады. Мәселен, суы
бар легенге салғанда түрлі заттардың ... ... ... ... ... жасына дейінгі балалар ағаш заттардың қалқып, ал ... ... ... ... ... өте ... қорытындыға келеді.
Мектеп жасына дейінгі балалардың сөздік пікірлесуді ... ... ... ... ... екен дегенді әсте білдірмейді. Бала
сөздерінің маңызының сол ... ... адам ... ... ... болатынын Л. С. Выготский көрсетіп берді. Бұл
айырмашылық сөздік жалпылаудың ... да, ... да ... Формалар
тұрғысынан алғанда бұл жалпылаулар негізінен бейнелік сипатта болады, ал
олардың мазмұны ... ... және ... белгілері туралы ой болып
саналатын «үлкендер» ұғымына біртіндеп қана ... ... ... бала үшін ... ... үнемі елеулі және тіпті өздеріне ортақ
ерекшеліктерімен біріктіріле бермейтін комплекстермен және ... ... ... тән. Алты ... қыздан көптеген суреттердің ішінен
жануарлар бейнеленгендерін іріктеп алу тапсырылады. «Ат — жануар», ... деп ... — «Ол шөп ... және ... ... Аю — ... — «Ол ... тұрады. Ол маймақ... Піл де — ... Ол ... ... ... де — ... Ол ... ... Алты жасар
баланың сөздік пікірлесуі, мысалы, осындай.
Алайда, тіл баланың ... жай ... ғана ... Сөз —
қоғамдық тәжірибенің бір бөлшегі. Ол ... ... ... ... ... ... ... нағыз ұғымдық форманы игеруге жеткізе
отырып, онын жалпылауларын қалыптастырады.
2.3. Бастауыш мектеп кезіндегі балалардың сөйлеу қабілетінің дамып
жетілуі.
Баланың сөйлеуі ... ... тек ... ... ... ... ... жүйелерін меңгерудің негізгі құралы ... ... түсу бала ... жоспарлы түрде дамуына өте ... ... ... ашу, ... жаза ... ... мектепке дейін ез бетінше
меңгерген ана тілін енді арнаулы пән ретінде ... ... ... ... бала ... дамуына бүрын-соңды болып
кормеген үлкен өзгерістер енгізеді. Тілді меңгеру барысында баланың сөйлеу
ерекшеліктері онан ... ... дами ... ...... тіл ... дамуына ерекше ықпал ... ... ... ... ... бала мектеп есігін ... ... ... ... жазу ... ...... мектептегі
оқуды пайызға шаққанда жартысына жуығын алады. ... жазу ... - ... тұрғыдан өте күрделі процесс. Бастауыш мектеп
оқушыларының ауызекі сөзі мен ... ... ... ... — көптен
қолға алынып жатқан жүмыс. Ертеректе жүргізілген ... ... ... үшінші сынып оқушыларының жазба сөзі ауызша сөйлеуінен сан жағынан
да, сапа жағынан да көш кейін қалып ... ... ... ... есім мен ... көп ... (60 ... артық), сөздік
қоры жеткілікті дамыған балалардың жазу жұмыстары да (дәптерге сөз ... ... жазу т.б.) ... болатындығы байқалған. Соңғы кездегі
зерттеулер де осы ... ... ... ... ... дағдыларымен қатар, жазу жүмысының дағдыларын үйрену жазба
сөйлеуді ... ... ... ... табылады.
Жазба сөйлеудің дамуы хат тани білуден басталады. Хат тану ... ... ... ... ... ... оқу ... дейді. Хат
тану негізгі үш кезеңнен түрады. Мұның бірінші кезеңінде ... ... ... ... қоса, сол әріптердің ... ... ... ... олардың буынға бірігуі, буыннан ... ... да осы ... ... ... ... ... буыннан сөз
қүрауы өте баяу, көптеген ... ... ... Мұның бірнеше
психологиялық себептері бар. Біріншіден, бала ... ... ... ... ... ... шатастырады. Бұл — дағдының
қалыптасуына үлкен бөгет ... ... ... білетін әріптерін
дыбыстармен байланыстырғанда үлкен қателіктер жібереді. Дыбыс пен ... ... бала ... ... ... келтіреді. Осының
нәтижесінде сөздің элементтерін синтездеу және оларды тану қиынға ... ... ... ... ... ... (талдау) кезеңі деп
атайды.
Екінші кезеңде оқушы сөздің элементтерін онша ... ... қоса ... ... ... ... да ол қате ... Бала тұтас
сөзді тезірек оқуға асығады да оның жеке бөліктерін ... ... ... ... көбі ... шығады. Әсіресе, бала оқыған
сөздер сырт жағынан біріне-бірі өте ұқсас ... ... ... жазу-
жағу т. б.), қателер көбірек кетеді. Оқу дағдысын меңгерудің екінші кезеңін
синтездік (жинақтау, топтастыру) кезең ... ... бала ... тез ... бір-біріне қосып оқи алады. Осы
әдіспен оқытылған бала үзамай хат танып кетеді, енді ежіктеуді қойып, ... ... ... Шапшаң оқу баланың сыныбы жоғарылаған сайын арта
түседі. Мәселен, ... ... ... ... оқушысы кітапты дауыстап
оқығанда, төртінші сынып баласынан үш есе жай ... ... ... ... оқу ... ой ... ... жалпылау, нактылау,
жүйелеу т. б.) жүйесінің болуын қажет етеді. Ойткені ... осы ... бір ... дамыған болса, оқыған кітабының мазмұнын дұрыс аңғара
бастайды, ... ... ... ойларды түсінуде коп қиналмайтын болады.
Текстің мазмұнын ... ... бала ... ... бұл әр оқушыда ... ... ... Оқыған материалды нашар түсінетін ... ... қоры әте аз ... ... ... ойды таба ... ... бөліктерін бір-біріне мағынасына қарай біріктіре алмай қиналатындар да
осылар. Бала оқуының бұл ақаулығын мұғалімдер кезінде көре ... ... ... жағын ойластыруы тиіс. Бұл үшін балаға тексті түгелдей,
немесе жартылай оқытып, оның ... ... ... ең ... сөздер мен
сойлемдерді тапқызып үйрету қажет. Оқыған нәрсесінің жоспарын жасауды,
текстің жеке ... ... ... ... ... ... мөнерлеп
оқуға жаттықтыру сияқты тәсілдерді де жиі қолданып ... ... оқу ... ... аңғара алуға мүмкіндік береді.
Бала мектепке келген күндерден бастап оқу дағдысымен қатар жазу дағдысын
да ... ... Жазу ... машықтану да өте күрделі процесс.
Мұның да үш ... ... ... өріптің элементтерін үйрену кезеңі деп аталады.
Екінші кезеңде бала әріптің жеке ... жаза білу ... ... ... ... енді ... әріп ... ауа бастайды, оның
әріп жазуға қатысатын ... ... ... Осы ... жеке ... ... жаза ... үйренеді. Жазуға үйренудің екінші
кезеңін психологияда әріптік кезең деп атайды.
Үшінші кезең — ... ... ... дөрежесін көрсететін негізгі
кезең. Мұнда оқушы өз ... жеке ... жаза ... ... ... ... енді жеке ... емес, солардан құрылатын сөзге ... ... ... әріптердің ең кіштігі мен ... ... ... орналасуына да қатты көңіл бөледі.
Жазу дағдысының осы үш кезеңі жылдам, тез жазуға жасалған дайындық ... ... Жазу ... ... ... ... ... психологияда жан-жақты зерттелген. Мәселен, саусақтағы ұсақ
еттері әлі де болса ... ... ... ... да жазудан баланың
қолы тез ... ... ... ... ... бас ... саусақтарға қарама-қарсы орналасуы қалам ұстауға ебдейсіздік
келтіреді. Қолдың иіліп-бүгілуін қамтамасыз ... ... ... даму
дөрежесінің жетімсіздігі жазу техникасын меңгеруге көп кедергі ... ... оңға ... қозғалысында) келтіреді. Жоғарыда айтылған кейбір
факторлар оқушылардың графикалық дағдыларына ... ... ... мына ... ... орын алуына себеп болады. Біріншіден,
бала жазуының өте ірі, ... ... әсер ... ... ... ... басылып жазылуына нұқсан келтіреді. Бұл жазу формасының
оқтын-оқтын ... ... ... ... Әріптер мен сөздердің,
жолдардың бір-бірінен қашықтығының ылғи ... ... да, ... ... оң ... ... ... да осы аталған себептерден туып
отырады. Жазу ... ... осы ... ... үшін ... ... шараларды жүзеге асыру қажет болады. ... ... ... бір жазғанын қайта-қайта жаздыра бермеген дұрыс, өйткені
мұндайдан оның қолы тез ... ... ... ... Екіншіден,
саусақтардың ұсақ еттерінің қатая түсуі үшін балаға пластилиннен, балшықтан
мүсіндер жасатқызу, сурет салғызып не бір нәрсені ... ... ... ... кәшіріп жазудан кеткен қателерге (әсіресе, жолдан
шыққан әріптерге) баланың зейінін ... ... оның өз ... түзеуін
қадағалау тиіс. Төртіншіден, бала оз қатесін сөзіне білумен қатар, ... ... да ... отыратындай болсын. Бесіншіден, баланы жазу
дәптерлерін оте ұқыпты ұстауға әдеттендірудің де осы ... ... бар. ... ... ... таза болса, ол әдемі жазуға тырысады,
каллиграфиясы жақсара, қателері азая түсетін болады.
Баланың жазу қарқыны әр ... әр ... ... ... ... ... ... жазумен көбірек шұғылданатын — бірінші сыныптағылар.
Өйткені бұл кезде жазуға көп коңіл бөлінеді. ... ... ... жазу ... ... төмендейді де, тертінші ... ... ... ... ... мектепті бітіретін оқушының
жазу жылдамдығы минутына орта есеппен 60—70 өріп болатындығы ... ... ... меңгеру орфографиялық ережелерді меңгерумен тығыз
байланысты. Орфография - грамматиканың күрделі болімдерінің бірі. Әсіресе,
орыс тілінің орфографиясын меңгеру ұлт ... ... ... ... осы тілде сөздің айтылуы, көбінесе, жазылуынан басқаша келіп
отырады. Бала ... орыс ... да) ... ... ... жазуға
машықтанғысы келетінін байқатады. Бірақ әдеби тілдің нормасы бүлай етуді
көтермейді. Жазудың орфографиялық ережелерін меңгеруге ... ... ... ... ... ... (тілдің мүкістігі, мұрыннан
сойлеу т. б.) кесел келтіреді. Бала жазатын сөзін буынға боліп, ол ... ... ... ... емле қателерін аз жіберетін болады.
Әсіресе, езінің ... Қате ... ... ... ... ... Баланың орфографиядан (емле) жіберетін қателерді психологиялық
тұрғыдан екі типке бөледі. Оның біріншісін ... ... ... ... ... қате Деп атайды. Қатенің үйреншікті түрі төменгі класс
оларды өз ана тілін қадір тұтып, құрметтей ... ...... ... бір ... ... ана тілі Ж. ... халық болып жасалғаннан бері жан дүниесінің айнасы, өсіп-өніп,
түрлене беретін, мәңгі құламайтын бәйтерегі... Жүректің ... ... ... дәуірлерін, қысқасы жанның барлық толқындарын ұрпақтан-
ұрпаққа жеткізіп, сақтап отыратын қазына". Осы ... ... ... ... ... сол үлттың жері, тарихы, тұрмысы, мінезі
айнадай ашық көрініп ... ... ... ... сары ... ... ... үдере көшкен тұрмысы, асықпайтын, саспайтын мінезі көрініп
тұр". Осы іспеттес пікірді ... ... те ... ... ...... жаны.
Өз тілін білмеген ел — ел болмайды...
Тілінен айрылған жұрт — ... ... ... ... ... С. ... төмендегіше тебіренеді:
"Сүйемін туған тілді, ана тілді,
Бесікте жатқанда-ақ ... ... етіп ... ... ... ... ... үнін",—
деген шумақтары кімді болса да тебірентпей қоймайды. Ал осыны кейде есінен
шығаратын оқушылар, тіпті мүғалімдер де бар. ... ... жоқ. ... су ... ... ... ... площадкасы жоқ, іс планы жасалған, бірақ ... ... ... ... ... ... нұсқаушылары да ұшырасып
қалады. Әрине, мұндай ... өзі ... ... де ... ... ... С. Торайғыров өз ... тіл ... ана ... ... ... жүруге болмайды, ана тілі қайнаған
қанның, ... ... ... ... ... ... онда дәм де, мән де болу керек" деп ... ... ... маңайында сөйленетін сөздер де әдепті, сұлу болуға тиісті. ... ... ... бала өмір бойы ... былапыт тілді болады" (М.
Жұмабаев).
Халқымыздың ... ... ... Әуезов: "Бұл дәуірде өз тілін,
әдебиетін ... ... адам ... мәнді интеллигент емес деуге де
болады", десе, белгілі қоғамдық қайраткер Ілияс ... "Тіл ... ... ... ... ... шығарма сақау адам секілді, ... ... жас ... ... үлгі ... ... авторды үстірттікке
үйретеді. Сөзді бағалау, сөзге тоқтау, сөзден мағына іздеу адамды мөдени
қоректендіре түседі... Дүниеде сөздің ... ... ауыр дерт жоқ, ... дауалы шарапат жоқ, сез түрлаусыздыққа емес — баяндылыққа,
өлімге емес, өмірге қызмет ... ... еді. ... мен ... мен студенттер, бір сөзбен ... ... ... ... тиісті қорытынды шығарып, өздерінің сөйлеу ... ана ... ... мол ... ... ... ... тиіс.
2.4. «10 сөзді жаттау» әдістемесі арқылы баланың сөйлеу әрекетін дамыту.
Мақсаты: баланың сөздерді ырықты есте сақтауын ... ... ... ... ... баланың өз зейінін ұзақ уақыт бір ... ... ... оған ... ... ... ... қолданбай танымдық қызметін ұйым-дастыруға болатындығы
анықталады.
Зерттеуді жүргізу үшін 10 сөз немесе сөз ... ... ... ... болғаны дұрыс. Әр вариантты орындауға арнайы уақыт
беріледі.
Бірінші ... ... ... ... ... ... кіріспе
сөзбен бастайды: «Балалар, мен қазір ... ... ... айтамын.
Оларды мұқият тындап, есте сақтап қалуға тырысыңдар. Мен оқып болғаннан соң
сендер олардың ішінен естеріңде ... ... ... ... рет ... үшін нұскау қайталанады: «Мен жаңағы
сөздерді қайталап оқимын. ... ол ... ... ... ... ... сөздеріңмен бірге қазір жаңадан ... ... ... ... және ... рет ... орындағанда ереже қысқаша
түсіндіріледі:
«Мен тағы да қайталаймын, ал сендер жақсылап тындаңдар». Бесін-ші ... «Мен бұл ... ... рет оқимын, сендер олардың
барлығын ... ... ... - деп ... ... ... дамып келе жаткан балалардың есте ... ... ... арта ... ... д саулығы болмай жүрсе ... ... ... есте сақтауы, керісінше, кеми береді.
Сөздер тізімін қайталап оқу барасында ешқандай қосым ... ... жоқ. Тек қана ... өте ж қайталаған-да,
балаларға: ... ... ... есіңе түсті» деге сұрақ арқылы кішкене дем
беріп отыруға болады.
Орындау уақыты 7-8 ... ... рет ... - 5-6, бес рет ... - 8-10 сөз ... - ... сақтауы жоғары деп бағаланады; Бірінші оқығанда — 3-4, ... — 5-7 — ... ... ... — 1-2, ... кейін — 3-4 — төмен;
Бірінші оқығанда — 0, бесіншіден кейін — 1-2 - өте ... ... нан, ... өсімдік, кар, май, ағаш, көрпе) киім, дала.
Осы сияқты бірнеше вариант тапсырмалар жасап алу керек.
Қорытынды.
Қорыта ... тіл, ... ... бері жеке ... ... ... дамытып жетілдіруде аса маңызды рөль атқара-ды. Сөз
ойлы да, мәнерлі де болуы ... ... ол ... ... ... ... ... сөйлейтіндерді "сөзі мірдің оғын-дай екен" дейді.
Ескі қазақ жұртының ғұлама ғалымы Жүсіп Баласағұн ... ... ... ... сөз" деп ... ... Тіл арқылы жеке адамның ... ... ... ... ... ... Ал жеке адамның жеке
санасы да сыртқы ортаның ықпа-лымен, оқу-тәрбие процесінің ... ... ... отырады. Бұл екеуінің дамуы бір-бірімен шарттас.
Балалардың ара-сында қатынас ... ... ... ... ... ... қызметі. Тіл, сондай-ақ, адам сана-сезімінің, оның психологиясының
көрсеткіші де. Тіл адамды қимыл-әрекетке де итермелейді. Бұл оның ... ... бұл екі ... өзара тығыз байланыста болады. Олар үнемі
қатарласа, бірі ... ... ... ... бағытта жүріп отырады.
Мәселен, "Мұғалім келді" деген сөйлемде ... ... ... ... ... ме?" ... ... екінші бір адамды осыған жауап қайтаруға
мәжбүр етеді.
Сөздің мәнерлігі ... ... ... ... қалпын
білдіре алуы, яғни әрбір сөйлемді өзінің сазымен айта алуы. ... ... ... "сөзі мірдің оғындай екен" дейді. Мәнерлі сөйлей
білудің мұғалімдік мамандық үшін маңызы өте зор ... ... сөз және ... ... ... адам ... өмір қажетін
өтеуге байланысты басқа біреулермен пікірлесуі, ой алмасуы, бұл үшін ... ... ... ... ... сөз тіркестерін
пайдалануы, адам баласының ... ... ... ... ... маңызы зор болды. Сөйлеудің пайда болуы нәтижесінде адам организмі
анатомиялық өзгерістерге ... ... ... ... бар сөйлеу
аппараты жасалуы, осының арқасында адам жеке дыбыстарды ғана ... ... ... ... мән-мағынасы бар сөздерді айта алатын қабілетке
ие болуы, сөйлеу адам санасының басты белгісі екендігі, ол ... ... ... ... ... жан ... сөйлеу мен сананың
пайда болып, біртіндеп қалыптасуын тек биологиялық жағдайлардан емес, ең
бастысы ... ... ... ... ... сана мен тіл ... ... тарихи дамуының, олардың іс-
әрекетпен айналысуының, еңбек құралдарын жасап, пайдалана ... ... ... ... ... ... Ә.Қызықты психология.А,«Қазақ университеті»,1992 ж
2. Алдамұратов Ә., М. Мұқанов. Психология пәнінен лабораториялық
практикалык сабақтар. Бірінші бөлім. А, 1978; Екінші ... ... ... А., ... Қ. ... ... Алматы, «Мектеп», 1976 ж
4. Жарықбаев «Жантану негіздері» Алматы, 2002 жыл.
5. Мухина В.З. «Детская психология» М. ... ... М. Жан ... ... ҚМБ. ... ... ... М. Ақыл-ой өрісі. Алматы, «Қазақстан» баспасы.1980.
8. Люблинская «Детская психология» М. 1996г.
9. Линден Ю. «Обезьяны, человек и ... ... ... ... ... ... ... мышленения» М.1992г.
11. Психология. Адамзат ақыл – ойының қазынасы ІУ. том А, 2005ж.
12. Петровский А.В. «Педагогикалық және жас ... ... ... ... ... Бап – Баба ... негіздері» Алматы, 2001жыл.
14. Эльхонин «Детская психология» М.1979г.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психотерапиялық әдістер мен техникалардың қазіргі жағдайы. Интерактивті оқытудағы тренердің рөлі. Тренерге қойылатын талаптар. Әлеуметтік-психологиялық тренинг жүргізушісінің міндеттері. Тренердің кәсіби қасиеттері. Тренинг жүргізушінің этикалық нормалары және кәсіби шеберлігі.8 бет
Сөйлеу әрекеті онтогенезі: лексикалық мағынаның шығуы мен дамуы162 бет
Әдеби тек.драма.эпос.лирика10 бет
Іс-әрекет психологиясы26 бет
Іс-әрекет түрлерінің бала психикасына әсері8 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Білім беру процесінің субъектілері4 бет
Білім беру процесінің субъекттері14 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс - әрекетінің құрылысы7 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс-әрекетінің құрылысы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь