Мектеп жасына дейінгі кезеңде бала қабілетін дамыту

Кіріспе
І тарау Мектеп жасына дейінгі кезеңде бала қабілетін дамыту
1.1. Қабілет туралы жалпы ұғым.
1.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың психикалық дамуындағы қабілеттің рөлі
1.3. Мектепке дейінгі баланың қабілетін дамытудағы іс.әрекеттің рөлі
ІІ тарау Қабілет саласындағы жеке айырмашылықтар.
2.1 Қабілет саласындағы жеке айырмашылықтар.
2.2. Мектеп жасына дейінгі балалардың қабілетін қалыптастыру
2.3. Мектеп алды тобындағы балалаларды зерттеу міндеттері.
Л.С. Выготскийдің «Жалпылап айт» әдістемесі және Е.Е.Кравцовтың «Кім үлкен» әдістемесі
ІІІ тарау Дарындылық.
3.1. Дарын және қабілеттілік,олардың диагностикасы.
3.2. Дарындылық қабілеттер жүйесінің көрінісі ретінде
ІV. Қорытынды.
V. Пайдаланылған әдебиеттер
Зерттеу өзектілігі. А.Сент де - Экзюпери айтқандай өмірде қанша Бетховен, Шопен ешкімге танылмай өтіп кетіп жатыр, себебі, туған кезде әр адамның бойында « Құдай берген» қаншама қабілет, дарын нышандары бар болады, кейіннен ол кереметтер дамымай , жоғалып кетеді. Оның үстіне қоғамдық әлеуметтік, мемлекеттік, саяси қалыптар оларды бір үлгіден шыққан бірыңғай ойлы, бірыңғай пікірлі, бірыңғай жігерлі «қуыршақтарға» айналдыруға тырысады.
Ал, дамыған, гүлденген мемлекеттер өз азаматтарының бойындағы қабілет пен дарынның көзін ашып,осы қасиеттердің табиғатын зерттеп, өмірге жолдама беруге ұмтылады.Қазақстан Республикасында осындай үрдіске жол ашылып келеді.Сондықтан, бұл проблема - өте өміршең деп айтуға болады.

Курстық жұмыстың мақсаты. Қазақта – « Бұлақ көрсең- көзін аш» деген ғұлама сөз бар.Келешек психолог мамандарға осы жолда ауадай қажет теориялық және практикалық жәрдем беру.

Курстық жұмыстың міндеттері.Осы бағыттағы дәстүрлі және заманауи білімді таңдау, негізгі бағыттарды айқындауды үйренудің маңыздылығын көрсету.

Зерттеу пәні.Қабілетті тану, дарынды тәрбиелеу жолдарын айқындау.

Зерттеу объектісі.Әр адамның өз бойындағы, шәкіртінің бойындағы қабілетті,дарынды дамытып, қалыптастыру.

Зерттеудің теориялық мәні. Осы бағыттағы отандық және шетелдік, яғни әлемдік білім қорынан сусындау,ой-пікір түюге жол ашу.
1. Мухина В.С. «Балалар психологиясы» Москва 1981 г. 44-48 бет
2. Обухова Л.Ф. «Детская психология» Москва 1986ж. 15-20 бет
3. Алдамұратов Ә. «Қызықты психология» Алматы 1992 ж. 52-64 бет
4. Жақыпов С. «Жалпы психология негіздері». Оқу құралы. Алматы.-2008.- 130-134 бет
5. Педогогикалық және жас еркшелігі психологиясы. Оқу құралы. 37-39 бет
6.Жұмасова Қ.С. «Психология» Астана.-2006. 87-92 бет
7.Алдамұратов. Ә «Жалпы психология негіздері» Алматы «Білім»199*6. 53-62 бет
8.Элконин Д.Б. «Психология дошкольника» Москва 1983г 42-46 с
9. Урунтаева Г.А.,Афонкина Ю.А. « Практикум по детский психологий»
10. Тәжібаев Т. «Жалпы психология», Алматы, Қазақ университеті, 1993ж.
11. Сәбет Бап-Баба, Жалпы психология. / Жантану негіздері:- Алматы «Заң әдебиеті», 2003 ж.
12. Жарықбаев Қ, Озғанбаев Ө. Жантануға кіріспе: Оқу құрал / Алматы- 2000 ж.
13. Жалпы психология. Алматы: Білім,-1996,-224 б.
14. Педагогикалық ізденіс. Алматы, «Рауан», 1990 ж.
15. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии: В2т-Т. І-М., 1989
16. Выготский Л.С. Собрание сочинений: В 6 т.- Т.2. М., 1982 (Мышление и речь: 2-361. Мышление и его развитие в детском возрасте: 395-415).
17. Ильясов И.И. Исследовние развития познавательной деятельности.- М., 1971.
18. Жарықбаев Қ. Психология. Оқулық.- Алматы, 2002 ж.
19. Зак А.З. Развитие теоретические мышления у младших школьников.- М., 1984.
20. Гиппенрейтер Ю.Б. Введение в общую психологию. Курс лекций.- М., 1988
        
        Мазмұны
Кіріспе
І тарау Мектеп жасына дейінгі кезеңде бала қабілетін дамыту
1.1. Қабілет туралы жалпы ... ... ... ... ... ... ... рөлі
1.3. Мектепке дейінгі баланың қабілетін дамытудағы іс-әрекеттің
рөлі
ІІ тарау Қабілет саласындағы жеке айырмашылықтар.
2.1 ... ... жеке ... Мектеп жасына дейінгі балалардың қабілетін ... ... алды ... ... ... ... Выготскийдің «Жалпылап айт» әдістемесі және Е.Е.Кравцовтың
«Кім үлкен» әдістемесі
ІІІ тарау Дарындылық.
3.1. Дарын және қабілеттілік,олардың диагностикасы.
3.2. Дарындылық ... ... ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Зерттеу өзектілігі. А.Сент де - Экзюпери айтқандай өмірде қанша
Бетховен, Шопен ... ... өтіп ... ... ... туған
кезде әр адамның бойында « Құдай берген» ... ... ... бар ... ... ол ... ... , жоғалып
кетеді. Оның үстіне қоғамдық әлеуметтік, мемлекеттік, ... ... бір ... ... бірыңғай ойлы, бірыңғай пікірлі, бірыңғай
жігерлі «қуыршақтарға» ... ... ... ... ... өз ... бойындағы қабілет
пен дарынның көзін ашып,осы қасиеттердің табиғатын зерттеп, өмірге жолдама
беруге ұмтылады.Қазақстан Республикасында ... ... жол ... бұл ... - өте өміршең деп айтуға болады.
Курстық жұмыстың мақсаты. ... – « ... ... ... аш» ... сөз ... ... мамандарға осы жолда ауадай қажет теориялық
және практикалық ... ... ... ... ... ... және ... таңдау, негізгі бағыттарды айқындауды үйренудің маңыздылығын
көрсету.
Зерттеу пәні.Қабілетті тану, дарынды тәрбиелеу жолдарын айқындау.
Зерттеу объектісі.Әр адамның өз бойындағы, шәкіртінің бойындағы
қабілетті,дарынды ... ... ... ... Осы ... отандық және шетелдік, яғни
әлемдік білім қорынан сусындау,ой-пікір түюге жол ашу.
І тарау ... ... және ... ... Қабілет туралы жалпы ұғым.
Күнделікғті ауыз екі сөзде ... ... ... ... ... оқушысына мінездеме бере отырып,осы баланың
математика пәніне, ... ... ... ... ... ... ... жүктеледі олардың кейбіреулерінің ұйымдастырғыштық,
екіншісінің ... ... ... еске ... мән ... отырылады.Бұл мысалдар әр адамның әрекеттің бір
түріне ... ... дара ... ... байқатады. Мұндай
ерекшеліктер әс - әрекетті ... ... ... оның ... көрініп отырады. Мәселен, біреу қолына ... ісін ... ... ... және оны өте ... етіп ... Ал
екінші біреу өте баяу қимиылдап, әрі істі ... етіп ... ... да ... ... іске ... екіншіге қарағанда
әлдеқайда жоғары екендігі көрініп тұр.
Қандайда болмасын бірер ... ... жоқ ... Ол ... күшті, біреуде шамалы болып келуі ... мен ... ... тең емес ... ... дегенде
теңдік деп адамдардың ... ... ... дене ... ... қабілеттіктерінің бірдейлігін түсінеді.
Бұл мағанада ... ... тең емес ... ... өлшемі – белгілі бір істің ... ... ... ... іс - ... ... – бір түріне,,
өнер ... ... ... ... ... ... Белгілі бір
істі үздік орындауға мүмкіндік беретін адамның әр ... ... ( ... саңылау, түстерді жақсы ... ... ... т.б.) ... ... яғни адам ... қабілет деп атайды.
Қабілеттің дамуы оны ... ... ... ... ... ... үстінде көрініп отырады.
Қабілеттің ойдағыдай дамуы ... ... ... ... пен дағдының болуына байланысты болады. ... ... ... ... ... үшін техникалық
конструкциялардың құрылысын жақсы ... оны ... ... алуы ... ... ... тереңдеп, икемділігі артып,
дағдысы көбейе ... оның ... де ... ... отырады.
Мәселен, кейбір мұғалімдер өз ... ( ... ол ... оқитын
оқушы болса да ) үлгеріміне көңілі онша тола ... Ол ... бар ... ... істемейтіндігін айта келіп, егер
ол сабаққа бар ынтасымен кірісетін ... ... да гөрі ... ... еді – ау деп қынжылады. Бұл ... ... ... ... тез ... ... қажірлі әрекетке бойын жөнді ... ... ... көрсете алмай отырғанын айтып отыр.
Оқу - ... ... ... ... ... ептілік сияқты
психологиялық ұғымдарды өз ... ... ... мұғалімдерді
педагогикалық қателерге ұшыратуы да ... Мұны ... көп. ... ... ... ... ... арнаулы
қабілеті ерте көрінгенмен де, сурет салуға қажетті ... ... да ол ... ... ... ... ... тиісті білімі мен дағдысының
жоқтығына қарап,оның зор ... көре ... ... ол ... зор ... ... сурет өнеріне
қажетті білім мен дағдының екі-үш ай ... ... де, ... право алады. Бұл жайт академиялардың Суриков жөніндегі пікірлері
жаңсақ болғандығын, аңғартады. Бұл ... ... ... ... мен
икемділігі, дағдыларды тез меңгеруге жағдай туғызатынын, ... ... ... ... ... санасып отырудың
қажеттілігіне мұғалімдердің зер салуын ... ... ... ... ... ... ой ... қасиеттерін көрсететін кез келген адамнан табылатын қабілет
жалпы ... деп ... ... ... тез қалдыра алу, зейінділікпен бақылағыштық, зеректік пен тапқырлық
т.б.осы секілді ақыл-ой әрекетінде ... ... ... ... ... салаларында ғана көрініп,оның нәтижелі орындалуына
мүмкіндік беретін ... ... ... деп ... ... ... ... спортшының, математик-ғалымның ақын
жазушының қабілеттерін жатқызуға болады.
Соңғы кездері кейбір зерттеушілер ... түрі деп ... ... айтып жүр.Бұған ұйымдастырғыштық ,педагогтық
конструктивті-техникалық қабілеттерді ... ... ... іс - ... ... салаларына орайлас бөліне,ді.
Адам қабілетінің дамуы ... ... оның ... ... ... ... байланысты ... ... ... ... келе ... ... ... сан
алуан салаларының дамуына буржуазиялық қоғам кең өріс ... ... ... келе ... ... ... барған
сайын жаңа ғылыми білімдерді талап ете ... ... өзі ... ... ... ... ... туғызды. Сол кездері жан –
жақты қадбілетті, аса ... ... көп ... ... бұл
қоғамның қажетінен туған құбылыс еді. Ф. Энгельс ... ... ... ... сол ... ... ой ... сипаты, сан қырлылығымен, ғылымдағы жағынан алыптарды
туғызған заман болды.» ол ... ... ... ... төрт ... ... ... бірнеше саласында ... ... ... – бір адам ... жоқ ... еді. ... да Вичи
ұлы художник болып қана ... жоқ, ... ... ұлы математик,
механик және инженер ... ... сан ... ... маңызды жаңалықтар соның арқасы. Альберхт Дюрер сүйретші,
грабер, скульптор, ... ... оның ... ... ... бар фортификация системасын ойлап ... Бұл ... ... ... ... ... ... және фортификация жайындағы
ең жаңа неміс ілімі қайтадан ... ... ... ... ... ақын болды, оның үстіне жаңа ... ... ... ... әскери жазушы болды. Ол ... ... ... ... ... жақтық туғызатын, олардың із
басарларының бойынан ... ... ... жиі ... жүрген еңбек
бөлінісінің құлдары бола қойған жоқ . Ф. ... ... ... орта
ғасырдағы «қайта гүлдену» ХХ –ғасырдың бас кезінде ... ... ... ... еді. Осы ... ... аренаға жан – ... ... Ш. ... А. ... Х. Досмухамметов, М.
Дулатов, Ж. Аймауытов, М. Шоқаев, М. Жұмабаев, т,б, ... ... ... жан – ... ... еңбектің ескі бөлінісін
яғни ой еңбегі мен дене еңбегі ... ... ... ... бір кәсіпке немесе мсамандыққа танылып қоюын бірте – ... ... ... бұдан еңбектің түрлі салалары ... ... ... ... ... сан алуан түрлерінің ... ... ... де, ... ... де ... ... болады,
адамның білімі, шеберлігі, іс - әрекетінің түрлі ... ... ... мен ... ... дұрыс ұштасқанда ғана білім,
техника, ... пен өнер ... ... ... мен ... ... оның ойдағыдай өрістей түсуіне кең ... ... ... ... балалардың психикалық дамуындағы
қабілеттің рөлі
Балалардың психикалық дамуында жеке дара ... ... Бұл ... ең ... психикалық дамудың қарқынына
байланысты. Қандай да бір мәдениет жағдайында тәрбиеленген балаларда
дамудың жасқа байланысты ... ... ... дамудың бір
кезеңінен екіншісіне өтудің белгілі орташа мерзімі болады. Жекелеген
балаларда бұл мерзім не ... ... не ... ... ... ... ... жекелеген түрлерін игеру қарқынында, психикалық
процестер мен сапалардың дамуында бұдан да зор ... ... ... бала төрт ... ... түсініп болмайтын әлдебір
«шатпақ» сурет салса , ал екіншісі үйдің ... ... адам ... ... ... ... ... көрсетсе, ал
екіншісі зейінін шоғырландырып, бірнеше сағат бойы сүйікті ісімен
шұғылданады.
Балалар даму қарқынындағы айырмашылықтармен ... жасы ... ... дара психологиялық сапалардағы: қызығуларындағы,мінез-құлық
белгілеріндегі, қабілеттеріндегі- айырмашылықтар пайда болып ... ... ... шексіз сұрақтар беретін,білуге құмар, ақыл-ойы
жүйрік балалар бар, жөнді ештеңемен ... ... ... да
болады. Қыңыр мінез, ашуланшақ балаларда байсалды, мейірбан балаларға
қарама-қарсы ... ... ... жасына дейінгі кейбір балалардың
музыкаға (естіуі, ырғақты сезінуі),ал басқаларында – математикаға қабілеті
байқалады. Математикаға қабілеті барлар бес – алты ... ... ... есептерді т.б. шығарады.
Балалар арасындағы жеке-дара психологиялық айырмашылықты қалай
түсіндіруге болады деген сұрақтың тәрбие мәселесін әркіммен жеке-дара
жүргізу үшін зор ... ... ... ... беру үшін ... ... психикалық дамудың табиғи жағдайларына (нерв жүйесінің құрылымы мен
функциясына, оның жетілу ... және ... пен ... ... ... оралу керек. Бірақ енді бұл жағдайларды екінші жағынан –
олардың жекеленген балалардың дамуындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарға
тигізетін әсері тұрғысынан қараған жөн.
Балалар,сөз жоқ, ... ... ... ... ажыратылады. Мысалы,
жаңа туған нәрестелердегі шартсыз рефлекстердің өзі әр түрлі дәрежеде
көрінеді. Түрлі нәрестелердің шартты рефлекстері түрлі жылдамдықпен пайда
болады.Көру ... ... ... ... ... бар, ... ... тигенге неғұрлым әсерленгіш келеді. Сірә,
кейбір табиғи ерекшеліктер тұқым қуалаушылық жолымен, басқалары ана
құрсағындағы кезеңіндегі қандайда бір даму ... ... ... түрлі атаулы ақаулар- тұқым ... ... ... туу үстіндегі зақымдар- психикалық дамудытежеуге әкеліп
соқтырады, ал ерекше қиын жағдайда оны ... ... ... ... өте тез ... тм ... өтетін психикалық даму да,
шамадан тыс ... ... ... да мидың әлдебір туа біткен
ерекшеліктеріне байланысты ... деп ... ... ... ... ... бүкіл қабілетті тұқым қуалай ма
дегенді ... үшін ... көп күш ... Осы ... ... ... тегі ... Көптеген семьяларда ата-аналары,
балалары және алыс ұрпағы қандай бір салада белгілі ... ... ... ... ... композитор Иоганн
Себастьян Бахтың семьясы мысал бола алады. (1750 жылы үй іші
салтанатына осы семьяның 128 ... ... еді, оның ... ... ... ... Сонымен бірге көрнекті адамдардың көзге
түсерлік қабілетімен ерекшелінген бірдк-бір ... ... ... аз кездеспейді. Сірә, түгелдей суретшілер, музыканттар «әулетінің»
болуын семьялық дәстүрге байланысты деп ... ... ... ... ... семьяларда тәрбиеге, белгілі қызығушылық пен
қабілетті дамытуға ... ... ... ... ... ... ... жеке басы
ерекшеліктеріне тигізетін әсерін анықтау үшін егіз ... ... ... Егіздербір жұмыртқалас және әр жұмыртқалас болады.Бір
жұмыртқалас егіздердің ... ... ... қасиеттері бірдей,өйткені
олар бір ұрықтық клеткадан тарайды. Ал, әр жұмыртқаластардың тұқым
қуалауы әр түрлі.
Балалардың ... ... ... ... ... ... тұқым қуалаушылық ерекшеліктерінен гөрі
тұрмысжағдайындағы, тәрбие мен оқытудағы айырмашылықтар ... ... Бір ... егіздермен, яғни тұқым қуалаушылығы бірдей
балалармен ... ... ... ... дәлелдейді Ол үшін бес
жарым алты жасқа дейінгі бес ... ... ... Олар ... тәрбиеленді. Барлық балалар егіздің бір сыңары бір топқа
да ... ... ... ... етіліп, екіге бөлінді. Топтар бөлек
үйге орналастырылды, ойнайтын, оқитын жерлері де бөлек болды, бір-
біріне тек ... ... ғана ... ... әр түрлі әдістер пайдаланды. Бір топта
құрастыру ойындарын ұйымдастырып, текшелерден құрылыс ... ... ... ... ... бөлшекке бөлінбейтін текшелерден жасалған
үлгі бойынша, яғни бала әрбір кезде ... ... ... өздігінен іздеуі, құрылыстың қандай да бір бөлімі ... ... бола ... ... қол ... ... үнемі салыстыра отырып, осыэлементтерді талдауы және
араластырып құрастыруы керек.
Әрбір топта ... ... ... соң ... балаларға байқау
есептер берілді.Олар бөлінетін және қажетті ... ... ... ... ... ... бойынша еркін құрылыс
салулары және ... ... ... ... ... орындауы әр түрлі фигураларды көзбен егжей-тегжей ... ойша ... ... ... ... ... салған
үйді ойша аударып-төңкеріп оның суретін салуды талап етеді.
Барлық ... ... ... тұтас үлгімен құрылыс
салумен айналысқан топ балаларының ... ... ... ... ... ... бөлінетін үлгілермен қүұрастырған кезде де,яғни
екінші топ үнемі ... ... де ... ... ... творчестволық сипат алған топтағы балалар
құрылыстың элементтерін көзбен мөлшерлеуге, олардың арақатынасын, ... ... ... дәлдәкке жетті. Құрылысты салмастан бұрын
балалр үлгіні мұқият ... ... ... ... ... ... ғана ... орындауға кірісті. Басқаша айтқанда, тапсырманы
орындауға кіріспес бұрын олар бірсыпыра бағдарлау жұмысын жүргізді,
міндетті (қолда бар ... ... ... ... ... ... ... орналастыру варианттарын) салыстырып көрді.
Сөйтіп, айтпағанның өзінде, балалар ... ... ... ... ал бұл қабілет басқа жолмен үйретілген
егіздің кінші сыңарында жоқ болып шықты. Бұл ... ... мен ... ... ... ... ... басқа да бірқатар байқау есептерін ойдағыдай шешуге
мүмкіндік ... бес ... ... екі ай ... ... ... оның ... бойына қаларлықтай құрастыру қабілеттілігін тәрбиелеп шығару
мүмкін ... ... ... ... тек қабілетті одан әрі қолдап,
дамытуды қажет етеін кейбір бастамалар жөнінде ғана ... ... өзі де аз ... ... ... тұқым қуалайтын ерекшеліктер
әлдебір қабілеттің болашағы ретінде қызмет етуі, ... ... ... бірсыпыра жақсы, яки бірсыпыра жаман жағдай жасауы мүмкін ... Ал ... өзі, ... да ... ... ... мен ... әсерімен өмір процесінде қалыптасады.
Бір баланың психикасына терең әсер ... ... ... ... ... көбіне кездейсоқ жағдайлардың ... ... бала үшін ... жай ғана өте ... ... дүниеге көзқарасында, қоршаған ортаеың әсерінен талғап
қараушылық байқалады және осығанбайланысты белгілі бір ... ... үшін ... ... болады. Баланың жасы үлкейген сайн
оның талғап ... арта ... Оның ... ... ... әр
балаға, тіпті ата-ананың егіздерге ... ... бола ... ... ... жалпы әлеуметтік ортада әрбір бала үшін ... ... ... Осы ... ... оның ... дамуының жеке-
дара ерекшеліктерін айқындайды.Баланың психикалық дамуында оның іс-
әрекетінің шешуші маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... бірдей іс-әрекетпен ғана айналысатын екі бала бола ма?
Тіпті кішкентай ... ... де ... ... ... ойыншықтарын «қайталап санауды» ұнатады. Әдетте ... ... ... ... ... ... ойын тіпті
де қызықтырмайды. Ол ықылыстана текшелерден ... ... оның енді сан ... бір құрылыс тұрғызғанда түрліше
кубиктерді пайдаланады. (В.С.Мухинаның күнделігінен)
Бірі санап ... ... ... ... ... екі
балада бірдей психикалық сапалар қалыптасады деп күтуге ... даму ... ... ... ... ... болады.Олрдың бәрі де тұрмыс пен тәрбие прцесінде пайда болып
дпсиды. Туа пайда болатын ... жеке дара ... ... жолы және ... ... осы қалыптасудың
нәтижесі табиғи ерекшелікке тәуелді болуы мүмкін. Кейбір сапалар ... ... бұл ... мейлінше мол басқалар үшін (мінез-
құлық белгілері, қабілеттілік) одан азырақ, ал үшіншілер үшін ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытудағы іс-әрекеттің рөлі
Үлкендер мен құрдастары тарапынан ... ... ... ... ... ... асады. Үлкендер балалардың іс-
әрекетін ұйымдастыра отырып ойындар мен ... ... ... мен нұсқаулар береді, бейнелейтін ... ... ... және ... ... ... балалардың
өздерінің іс-әрекеттері мен құлықтарына белгілі талаптар қояды, оларға
баға береді, ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі. Балалар қоғамының негізін және ... жеке ... ... ... ... іс-әрекетті
орындағанда ғана балалар бірігеді және өзара әр ... ... жеке ... дамуы үшін ойынның неғұрлым маңызды мәні
бар. Балалар өздері үлкендер рөлін ала ... ... ... ... елестетіп, үлкендер өздері еңбек және қоғамдық
қызметте, өзара қарым-қатынаста жетекшілікке алып ... ... мен ... өздері түсінген түрлері мен танысады.
Мысалы, бала ... ... ... ... оның өз ... ... ал ... рөлін орындағанда ауруға ... пен ... ... ... ... ... ... осы мамандыққа қабілетінің бар екенін көре аламыз.
Ойын балаларды баурап ... ... ... ... ... ауруларға, балаларға деген сүйіспеншілік, жан ашу,
үлкендерді ... т.б- ... ... ... Ойында
пайдаланылатын қуыршақтарға, ойыншық жануарларға балалар сүйіспеншілік,
сүйемелдеушілік, ... ... ... ... ... ... шығу тілегінің күштілігі сонша,
тіпті бұл жағдайларда ... ... ... қиын, тартымсыз іс-
әрекеттерді ... ... ... ... ... өзге
тілектерін қанағаттандырудан бас тартады. Мектепжасына дейінгі балалар
мектеп оқушыларын бейнелегенде бір ... ... ... ... ... ... іспен ұзақ уақыт бойы және тырыса
шұғылданады. Темір ... ... ... ... ... бес ... бала ... қолындағы печеньені жемейді, өйткені бұл ... ... ... ... ... де, ... қол ... балалардың тікелей басқа жағдайларға, өздерінің күнделікті
мінез-құлқына аударуы ... деп ... ... жоқ. Дәрігер
ролінде ауырған қыз балаға жаңағана қамқорлық көрсеткен бала ... ... соң, сол ... ... ойыншықтарды оның жылағанына
ешбір назар удармай, ... ... алып ... жиі ... ... алған рөлдерге сәйкес ойнап шығатын іс-әрекеттер
мен өзара ... ... ... ... ... белгілі себептермен жақынырақ танысуға
мүмкіндік береді, біріақ әлі де ... ... ... ... ете ... Ойын балалрды сюжеттік жағымен ғана емес, онда
ненің бейнелейтіндігімен де ... Ойын ... өріс ... ... ... ... яғни ойынның ... ... мен ... ... тағы басқаларды
бөліскенде балалр шынында да ... ... ... ... ... жол беруді, жалпы іске өз үлесін ... ... жеке ... ... ... ... түрлері,
еңбек және оқу тапсырмаларын ... ... ... Іс-әрекеттің
барлық осы түрлерінде балада үлкендер мен ... ... ... ... ... Оның ... ... құрастырулар,
жинақыланған бөлме немесе қазылған жүйек, арифметикалықесепті шығару ... ... қол ... ... баланы өз іс-әрекетін
жоспарлауға, оны басқара білуге ... ... ... өз ... ... ... жетелейді. Бұған қоса іс-
әрекеттің нәтижесі түрлі балалрдың қолы жеткен ... ... ... ... Егер бастапқыда мұндай салыстыруды балалар
тобын қатыстыра отырып ... ... , ... өзін ... игере, өзінің жеке қасиеттері мен жетістіктерін түсіне
отырып, баланың өзі ... ... ... ... іс-әроекеттің ықпалынан балалард міез-
құлықтың жаңа мотивтерінің ... ... ... ... орындағанда өздерінің өзге адамдарға (үй ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алуды
үйретеді. Мысалы, мектепке дейінгі ... ... ... ... ұсынғанда олар бір ай бойы дерлік күн сайын ... бойы ағаш ... ... ... және бұл ... ғана істеп қойған жоқ, өздерінен басқа балалардың бөгет
жасамауын өтініп, ... ... да ... «Серуенге шыққанда
біздерге ағаш кесіндісі мен ... ... онда ... де ... болайық. Колхозшыларға тырнауыш тістері ... қой, ал ... әлі ... істеп бітірген жоқпыз» Басқа дамдарға пайда
келтіре алатындықтарына ... ... ... ... ... үшін де ... ... тістерін жасап беру немесе өз
колхозы үшін өзге бір ... ... ... пайда болды.
Оқу тапсырмаларын орындау балалардың танымдық мотивтерін-
әуестік, ... ... ... оқыту процесінде танысатын
шындықтың жеке салалрын білуге ұмтылуын дамытуға көмектеседі.
ІІ тарау Қабілет ... ... ... ... жеке ...... жүйрік бар, әліне қарай шабатын» ... ... ... дара ... да алуан болып
келеді. ... ... іске ... ... ... ... адам ... сапалы да орындай алады. Енді біреу
керісінше, сол істі әрі ... ... ... етіп ... ... бірі – зеректілігімен, екіншілері байқағыштығымен,
үшіншілері материалдарды еске ... ... ... ... ... ... кейде бір адамның басында да тоғыса ... ... ... ... етіп ... үшін ... ғана түріне сүйенуге болмайды. Бір әрекеттің өзін орындау үшін
де ... ... ... ... керек болады. ... ... ... ... ... ақыл – ... ... қатар сөйлеу шеберлігі, ... т. б. ... ... Адам қабілетін аз, көп деп сан жағынан
өлшеудің ғылымға ... ... ... ... кезде түрлі
себептермен көріне ... ... оның ... ... де ... емес. Жас шақта сөзге олақ адамдардың есейе ... ... ... болғандары; көптеген нәрсесін есіде жөнді ... ... ... ... ... ... да бар.
2.2 Мектеп жасына ... ... ... ... ... ... ... баланың оқуға ынтасын
тәрбиелеу арқылы ... ... ... кең жол ... алғашқы күнен бастап баланың бейімділігін, оның ... ... ... оқу мен ... ... ... ... алып, оқу процесін осы ... ... ... ... ... ... оның оқу ... ұға алушылармен ғана ... Бұл ... ... ... қажет. Өйткені нерв жүйесінің тума ... ... баяу ... ... ... аз ... баяу ойланып жауап беретін балалар ... ... ... бұл ... ... ... қате ьолып
есептеледі.
Баланың қабілетін тәрбиелеу үшін ... ... мен ... сан ... ... ... жағдайларға
байланысты жүргізе білу әрбір мұғалімнің жеке ... ... ... ... ... ... бірі – ... оқу
әрекетін тартымды, мазмұнды, қызықты етіп ... ... клас ... ... ... көре білумен
қатар, ... ... ... ... ... ... жөн. Мәселен, мұғалім жақсы үлгеретін оқушыларға ... ... ... тапсырмалар беретін болса, «орташа» қабілеті
бар ... да ... тыс ... ... Кей ... ... ... мүмкіндіктері жеткілікті болғанмен,
мұғалімнің назхарынан тыс ... ... да ол ... ... ... береді. Сондықтан да оқушылардың келешегіне зор ... ... ... ... ... ... ... отыруды
да ұмытпауы керек. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... ... сондай – ақ баланың ыждағаттылығын,
ұқыптылығын қадағалап, оның қабілетінің дами түсуіне ... ... ... ... қабілеттерін дамытуда мектептегі
қоғамдық ұйымдардың жұмысы, еңбек, дене ... ... ... – күй сабақтары таптырмайтын шаралар болып табылады.
И. П. Павловтың нерв ... ... ... ... ... негізін түсінуде де үлкен орын алады.
2.3. Мектеп алды тобындағы ... ... ... ... баруымн байланысты оның өмірінің ... ... ... ... ... едәуір қиындығы бар міндеттер
артады.Кішкентай мектеп оқушысы барлық сабақтарда берілген
тапсырмаларды ... ... сол ... ... да, қаламаса да
өзін мектеп ережелеріне сәйкес ұстауға міндетті болып саналады. Осы
міндеттердің барлығын ... ... ... оңай ... ... ... ... психологиялық қызмет
көрсету жұмысын мектеп алды тобына қабылдау кезеңнен бастайды. 5-6
жастағы бала ... ... ... ... ... ... бойыншн
жұмыс жасауға, бағдарламаны меңгеруге, сөзбен түсіндірген тапсырмаларды
орындауға және мектепішілік қарым-қатынас жасауға дайын болуға тиісті.
Тек ... ғана ... ... бала ... ... отырған білім
мен скерлікті меңгеруге шамасы келеді. Мектеп ... ... ... ... осы ... зерттеуі оның мектепке
даярлық тобыдағылармен жүргізілетін жұмысының ең басты ... ... ... ... баланың нәзік қимыл әрекеттерінің
үйлесімділігін, ... ... даму ... ... ... орны ерекше.
Баланың мектепте оқуға даярлығын анықтайтын әдістер немесе
психологиялық ортақ пікірлер осы ... ... ... көптеген зерттеушілер баланың таным прцестерін, нәзік қимыл
әрекеттін, қарым-қатынас мәдениеттерін зерттеу әдістемелерін ... Осы ... ... ... әр ... мектеп алды деп
аталатын даярлық тобындағы балалардың ... ... ... ... ... қажет. Баланың мектепке даярлық
деңгейін сипаттайтын ерекшеліктерді анықтау ... үш ... ... ... ... ... даярлығын анықтау үшін арнайы
жасалған диагностикалық әдістер қолданылады. Олар ... ... ... ... т.б. ... ... ... тапсырма. Ер адамның суретін салу әдістемесі
Орындау ережесі: «Сендер күнделікті ... ер ... ... ... сырт ... еске ... Енді ер ... салыңдар».
Ер адамның суретін салғанда ... осы ... ... сол ... бейнелеу бойынша салады.
Бағалау шкаласы.
Суретте адамның басы, мойны, денесі, аяқ-қолы салынған, басы ... ... ... ... бет ... ... ... ер адамның киім кигізілген болса, фигура біртұтас болып
салынса- 1 балл деп ... бет ... ... ... ... ал ... мойны,
құлағы, киімі, саусақтары салынбаған болса- 3 балл.
Өте өқарапайым, дене мен басты жобалаған ... ... анық ... бас пен ... белгісі бір суретке -5
балл.
2-ші тапсырма. «Әріптерді ... ... ... ... ... ... балаларға таратып беріледі.
Оның бетінде алты әріптен тұратын сөз ... ... ... ... ... ... ... әріптер жазылған, оны
дәл осындай етіп көшіріп сал. Әріптерді ... ... ... ... ... алма».
Бағалау шкаласы.
Көшіріп салынған әріптер үлгіге өте ... ... ... екі есе ... ... әріп басқалардан үлкенірек болып
салынған (бас ... ... ... және олар ... ... ... ... болып түссе бұл жұмысқа-1 балл қойылады.
Үлгі анық көшірілген, әріптер размері және ... ... ... ... ... үш-төртке бөліп жазған, төрт ... ... ... 3 ... ең ... екі әріп ... , ... бір қатарға
түсірілген деп айтуға болады- 4 балл.
Шимайлар-5 балл.
3-ші тапсырма. «Бір топ ... ... ... ... бір топ ... ... 20- дан аспауы керек) геометриялық
фигураның пішініне ұқсатып салынған парақ беріліп, тапсырмны
орындау ... ... ... ... ... Оның ... ... Осындай суретті дәл қасына көшіріп сал».
Үлгіні дәл ... ... ... болуы мүмкін, бір
нүкте қатардан шығып кеткен- 1 балл.
Нүктелер саны мен орналасуы ... сай, ... ... қатардан
шығып кеткен- 2 балл
Контуры үлгіге ұқсас, бойы мен ... ... екі ... ... 180 градусқа дейін бұрылған- 3 балл.
Контуры ... ... ... ... нүктелерден тұрады- 4 балл.
Шимайлар- 5 балл.
Баолық тапсырмалар орындалғаннан соң психолог парақтарды жинап
алып оны ... ... Әр ... үш ... ... ... ... жалпы суммасы шығарылады. Нәтижесіне қарай
балалардың мектепке даярлығы өте ... ... ... ... жоғары деп
бағаланады. Бұл тапсырмаларды орындау барсысында балалрдың ... ... ... үлгі ... ... ... психикалық әрекеттерінің ырықтылығы сипатталады.
«Корректура жасап көру әдістемесі»
Мақсаты: бала өз ... ... ... қоя білуін анықтау.
Балаға таныс геометриялық фигуралар салынған парақ беріледі. Ол ... ... ... ... ... ... керек.
Мысалы:
Осы үлгі бір рет көрсетілгеннен кейін балаға бос фигуралардың ішіне
белгілер ... ... Ол ... ... қосу ... ... т.б. ... мүмкін. Үлгі қайта көрсетілмейді.
Тапсырманы орындап болғаннан соң бала ... ... ... ... ... ... оны қызыл қаламмаен түзетеді. Қатесі жоқ
болса немесе ... ... ... өзі ... оның ... ... мақсатты дұрыс түсінгеннің белгісі.
Психолог осы үлгі ... ... ... ... ... кезегімен қолдануға болады.
Орындау уақыты 5 минут.
Л.С.Выготскийдің «Жалпылап айт » әдістемесі
Мақсаты: баланың ... ... ... ... ... ... сөздер оқылып, оларды бір ... қлай ... ... ... тон, ... етік, бөрік, күрте. Осы аталғандарды
бір сөзбен қалай айтуға болады?
Бала олар киім ... ... ... ... ... ... тостаған, қазан, шәйнек.
2. Қыл ... ... ... ... ... ... шие, шабдалы.
4. Етік, галош, туфли, мәсі.
5. Қауын, дарбыз, қияр, помидор.
6. ... ... тал, ... Үстел, керует, шкаф, кітап сөрелері.
8. Өрік, жүзім, алхор, ... ... ... тақия, малахай.
10. Әмір, Уалихан, Жәнібек, Ұлан.
ІІІ тарау Дарындылық.
3.1. Дарын және қабілеттілік,олардың диагностикасы.
Әр адам ... ... және ... ... ... ... ... жетуді армандайды. Жасөсіпірімдік шақ- бұл ізденіс, үміт,
күмәндану, мазасыздану кезі. Көптеген балалар ерте кезден ... ... ... ... ... ... салады, билейді,
музыкалық инструменттерде ойнайды, ән айтады т.б.). Бірақ ... ... ... ... ... жас адамның мамандығының негізіне
айналмайды, ол адам жай ғана «орташа» кәсіпкерге айналады.
Қазіргі кездегі жаңа ... - ... ... бойынша,
кәсіпкерлік іс-әрекетте табысқа жалпы және әдейі ... ең ... ғана ... ... ... ... етілгенде ғана
жетуге болады. Сондықтан, балалар алдында, сонымен қатар, ата-аналар,
мұғалімдер алдында да жаңа ... тұр, яғни жеке ... ... ... ... және ... ... баланың болашағын
анықтау.
Әр түрлі іс-әрекеттерге байланысты адам қандай да ... ... және сол ... ... нәтижесін қамтамасыз етуге жәрдем беретін
сапаларға ие болуы тиіс. Мұндай дара ... ... ... бір ... ... ... ... ие болудан, екіншіден -
әркімде өз алдында, қайталанбас көрінісін жеке адам ... деп ... ... ... ... ... яғни ... не сәтсіздігінен байқалады. ... - ... ... ... - ... іс-әрекетті орындауға талпыну,
қызығушылық пен бейімділік сапаларының үнемі өзара ... ... ... ... ... ... ... Оған түрлі жағдайлар себепші, мысалы,
адам көркемөнер туындыларын тамашалауы ықтимал, бірақ ол осы ... ... ... ... ... ... Дегенмен, белгілі бір іс-
әрекет түріне қабілеті бар адамдардың қызығушылығы мен бейімділігі ... ... таба ... ... ... ... ... үшін қабілет,
қызығушылық, бейімділіктен тыс оның ... ... ... ... ... ең ... - ... сүйгіштік, табандылық, батылдық.
Бірақ, осындай ерекше қабілеті бар адамның өзі де айтарлықтай өнімге ... ... ... адам ... іс-әрекетін, жеке басына сапаларын
айқын ажырата аларлық деңгейде болуы керек.
Адам қабілеттілігінің ... ... ... ... данышпандық, шабыт кіреді.
Әр түрлі іс-әрекеттер аймағына қажет білім, ептілік- дағдылар бірлігін
жеңіл әрі нәтижелі игеруді қамтамасыз ... ... ... ... деп ... Дарындылық әрбір адамның ақыл-сана, ... ... адам ... ... түзу және ... көрініс береді. Дарынды адамдарға тән қасиеттер: зейінділік,
жинақылық, тұрақтылық, әрқашан қызметке дайын болу; ... ... ... ... ... ... сай табандылыққа ие, еңбекте шаршап-
шалдығуды білмейді, басқалармен салыстырғанда ... ... ... ... ... дарынды адамдар қайтпас қажырлылық таныта
алады. Бұл қасиеттің ... ... 2-3 ... баланың бір іспен үзбей
шұғылдана алу уақыты, басқа қатарларымен салыстырғанда әлдеқайда ... ... бала өзін ... ... ... ... шұғылданып, қажет
болса, оған бірнеше күндер бойы ... ... ... жетпейінше,
әрекетін тоқтатпайды.
Дарындылық дәрежесінің артуы қажетті білімдер мен ептілік, дағдыларды
игеріп, жетілдіріп дамытуға тікелей тәуелді.
Дарындылықтың өзіндік ... ең ... ... бағдарға
байланысты. Осыдан, біреу математикаға құмар, екінші -тарихқа және біреулер
- қоғамдық ... ... ... өз ... іске ... оны нақты
іс-әрекетте кейін дамыта түседі.
Дарынды балалар - жалпы және арнайы дарындылығын (музыкаға, сурет,
техникаға т.б.) ... ... ... ақыл-ой дамуының қарқыны
бойынша басқадай жағдайлар бірдей болғанда ... өз ... ... ... ... ... ... дарындылығы тестері
осыған негізделген).
Мұндай көрсеткішті ... ... ... ... ... ... ... дәрежелі маңызы бар. Басқалардан ... ... ... ... ... одан соң ... ... болады. Ғылым саласында бәрінен гөрі математикаға
дарындылық ... ... ... ... ақыл-ой деңгейі мен неғұрлым
арнайы қабілеттіліктің көркемдігі ... ... ... ... аз
емес. Ақыл-ой қабілеті тым ерте дамыған, ерекше айқын жетістіктерге жеткен
балаларды вундеркиндтер деп ... ... ... ... ең үздік деген
жетістіктерінің өзі болашақ таланттың жеткілікті кепілі бола ... ... ... ... психологиялық ерекшеліктердің
қалыптасуының күрделі процесінің бір шарты ғана, оның бәрі қоршаған ... ... ... ... болуының нышандары оның жасынан
ажырағысыз: олар көбіне кемелдену қарқынына және ... ... ... ... ғана ... ... -оның
дәрежесі мен өзіндік ерекшелігі оқыту мен тәрбиелеу ... ... бір ... ... ... ... ... Ерте бастан
мамандандыру күн ілгері және шамадан тыс ... ... ... ... ... ... (мысалы, музыка, математика мектептері)
факультативтік сабақтар, ... ... ... ... ... ... балалардың көркем өнерлерінің конкурстарын
өткізу және т.б. ... ... ... балалардың дамуының теңелуіне жол
беруге болмайды. Мұндай балалардың оқу ... ... және ... олардың мүмкіндіктеріне сай келуі тиіс. Дарынды балалар туралы
қамқорлық қабілеттердің дамытылуын жалпы білімдік дайындықпен және ... ... ... ... деп - ... өмір ... өз құрбыларымен
салыстырғанда оқуға қабілеттілік және шығармашылық құбылыстары жоғары болып
табылуы түсіндіріледі.
«Дарындылық» - бұл «дарын» сөзінен шыққан және ол ... аса ... ... ... ... ... бұған келесі
түсінік беріледі: «Дарындылық» - бұл ... ... ... ... табыстарға жетуге көмектесетін, қабілет дамуының жоғары деңгейі.
«Дарындылық» түсінігі «қабілет» түсінігіне өте жақын. ... ... ... кем ... екі ... қамтиды. Д.Н.Ушаковтың талқылау
сөздігі бойынша :
- табиғи дарын
- бір нәрсені жасай алу мүмкіндігі
Біз «қабілеттілік» сын ... ... ... ... ... оқушы», «қабілетті жас ғалым») қолданамыз. Осындай жағдайда бұл
терминдер, яғни ... және ... өте ... байланысты,
мәндөс, оларды айыра алмай да қаласың. ... ... ... ... ... да мағынасы бар. Ол -жинақталған ... және ол ... ... ... ... ... ... сөздікте мынадай түсінік
берілген: «Қабілеттілік - бұл субъективті ... ... бір ... ... ... жеке ... даралық ерекшеліктері».
Қабілеттілік индивидте бар білім, дағды, үйренуге бағытталмайды. Ол ... ... ... ... мен ... тереңдегі
мен беріктігінен көрініс береді және оған жетуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... - бұл ... өмір шартында, қатарларымен
салыстырғанда ... мен ... аса ... ... ... ... ... беруі. Дарындылық - бұл тек ақыл-ой дамуының
жоғары деңгейі ғана емес, сонымен ... жеке ... ... ... ішкі ... Сонымен қатар, дарындылық - бұл әлеуметтік
құбылыс. Өйткені, адамның іс-әрекетінің әлеуметтік сферада ... ... сөз ... ... ортаның дарындылыққа байланысты жүргізілген әр ... ... ... ... ... ... - күнделікті шарттар т.б.) әр түрлі. Осыған
байланысты келесідей ... ... ... ... ... ... дамуына әсер етеді, өйткені, олар адамның ... ... ... ... дамыған сайын, ол адам дамуы ... ... ... ... жанұя өте маңызды жағдай болып келеді, соның
ішінде:
... ... мен оның ... ... бала мен ... арасындағы қарым-қатынас стильдері;
• ата-аналардың бала дарындылығына қатынасы.
Жанұя құрылымы мәселесіне жүгіне отырып, ... көбі (87%), ... ... деп ... ... Жиі, 70% ... ... және ата-аналармен қатар, туыстарының ішінен біреулер: әжелер,
апалар және ағалар, жиендері тұрады. Зерттелген ... ... ... - ... ... ... ... Р.Зайонц зерттеулері
көрсетуі бойынша интеллектуалды дарындылық, жанүядағы балалар санынан
тәуелді. Р.Зайонц бойынша, ... іні мен ... ... көп болған
сайын интеллектуалдылықтың коэффициенті орташа болып келеді.
Жанұя құрылымы, көп жағдайда туыстар арасындағы ... ... ... климаты жүйесімен байланысты. Өзара қарым-қатынастың
мазмұнды жағы туралы айта келе, көптеген ... ... ... ... әсері мәнді деп көрсетеді. Көптеген зерттеушілер дарынды
балаға жылылық, оны қабылдау, сүю және сыйлау қажет деп санайды.
Бала мен ата-ананың қарым-қатынас ... ... ... аса ... ... ... қатты бақылауға алу, күш көрсету, қысым көрсету
сияқты стильдер дарынды тұлғаны дамытуға ... ... деп ... және ... өзара әрекетті ата-аналық стильдері императивті
және инструктивті деп бөлді. Императивті стиль үшін ... ... ... «Мен ... секілді жаса ...», «Тыныш отыр...». Ата-аналар
баласының айтқандарын бұлжытпай ... ... ... ... беделіне негізделеді. Мұндай стиль балада пассивтік ... пен ... ... ... ... көбірек болады, ал талаптар мынадай болып
негізделеді: «ойыншықтарыңды жина, ал мен еденді сыпырамын...». Ата-аналар
баласымен өзінің теңі ретінде әңгімелеседі. Олардың ... ... ... ... Бұл, балада инициативалықты дамыту (бастау) ... ... бала ... ... ... маңызды болып
табылады. Бұл фактор - бала ... іске ... әсер ... ... Бұл ... ... типтері мынадай болып
келеді:
... ... ... дұрыс-оң
• гиперсоциализация (ата-аналар дарындылықты, ... ... өз ... ... ... ... немесе өздерінің
орындалмаған потенциалды мүмкіндіктерін іске асыру).
Дарынды балаларда ... ... ... Адамгершіліктің ерте
дамуы қабылдау мен таным процестерінің дамуы алға басуымен байланысты.
Олар қоршаған ортадағы әділетсіздікке өте ... ... ... ... үлкен талаптар қояды.
Дарынды балалар есептерді шығаруда ойын элементтерін енгізеді, ... ... ... ... ... дамыған (ойдан шығарған
достары, аға-інілері, апалары).
Дарынды балаларда әзіл-сықақ сезімі өте ... ... ... ... ... ... ұнатады.
Дарынды балалар эмоционалды баланс жетіспейді, олар ... ... ... ... энергиясы көп болуымен және олар аз ұйықтауымен
ерекшеленеді. Олардың моторлы координациясы мен қолдарын ... ... ... ... Оларға практика қажет. Мұндай ... және ... ... ... ... ... дамуына әсер етуі мүмкін. Дарынды балалардың
көру процесі 8 ... ... ... ... ... ... фокусті
алыстағыға алмастыру қиынға соғады.
Дарынды бала қарым-қатынас жүйесінде де ... ... ... ... ... ... - ... Балаларға құрбыларымен жеткілікті ... ... және ... ... ... ... туылады. (М.И.Лисина, Л.Н.
Галигузова),
Дарынды балалардың мінез-құлықтары мен жеке ... ... ... ... ... ... өзара қарым-
қатынасында дау-жанжал кездесуіне және тіпті басқа ... ... ... ... Оған ... ... болады: серіктесін тыңдай
алмау, доминанттылыққа ұмтылу, ... ... ... ... ... алу, өз білімін көрсетуге ұмтылу, ересектердің зейінін ... ... ету, ... ... ... ... қатысты шыдамсыздық
таныту, комформсыздық, басқаларды дұрыстау әдетінің ... ... ... ... тағы бір мүмкін болатын себебін ... ... ... ... ... ... өз ... ойындары
қызықсыз болуы мүмкін».
Өз құрбыларымен өзара әрекетінде қиындықтар кездескендіктен немесе
олардың себептерін түсінбеуінен, балалар ересектермен және үлкен ... ... ... ... балалармен қарым-қатынасы кезінде, оларда
қияндың тууы мүмкін. Себебі, үлкен балалардың ... ... ... сондықтан дарынды балаларға мұндай қоғамда лидер болу ... ... ... ... алға ... ... балалар сияқты бір
нәрсені жасай алмағандықтан, дарынды бала өздерінің адекватты еместігі мен
өзіндік бағалаудың төмен болып ... ... ... ... ... ... өте сыншыл болып келеді. Адамдармен қарым-
қатынасында өзінің ... ... ... ... ... дарынды баланың өз әрекетін іске асыруда «Мен» концепциясы
маңызды ... ... ... интеллектуалдық қажеттілігі эмоционалды күйдің
күрделілігіне, ... және ... ... ... ... Ал ... өз
кезінде депрессияға әкелуі мүмкін. Бұл кезде бала өзін ... ... неге ... ... ... Ол шындық пен ойдан шығарудың
арасындағы шкаланы бұзатын өзінің қиялындағы әлемге ... ... ... ... ... да, оны ... ... екенін ұмытпау
қажет. Оларды тұрақтылыққа, еңбек ... өз ... ... ... үйрету
керек.
Дарынды бала қысымды, шеттетуді, ... ... ... ... ... ... ... еңбекке қатыстырып,
шығармашылыққа қолайлы жағдай туғызу қажет.
Таланттарын дамыту үшін ... ... өз ... ... ... оқу жоспарымен оқытылу керек. Бала өз мүғалімі жағынан назар
аудару мен индивидуалды қолдау көрсетуді сезуі қажет. Бұл ... нені ... ... ... ... табылады. Дарынды баланың айтылған ойлар мен
болжамдарды талдай алу ... ... ... және ... ... дамулы екендігіне сәйкес келеді.
Қазіргі жағдайда дарынды балалармен жұмыс жасаудың түрі -балалар
шығармашылық ... құру ... ... ... қабілеттер жүйесінің көрінісі ретінде
Танымдық шығармашылық ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші ізденіс-зерттеушілік белсенділікке сүйенеді,
белгісізді анықтауға және оның жетістіктерінің амалдарына, қолдағы
бағалауға және ... ... ... бойынша алынатын
нәтижелерге сүйенеді. Бастапқы жағдай туралы ойды түрлендіруге әкелетін
болжамдар мен ойларды тексеру, прцестің ... ... ... ... ... проблемалық жағдайдың
бөлшектерінің арасындағы қатынастардың маңызды қатынастарын анықтау
кезінде туындайды. Осыған орай, шығармашылық процесте ... ... ... ... ие ... ол ... көрінісіне
сүйенеді және интуитивтік болжамдар мен ... ... ... ... ... ... мойындалмайтын болады.
Шығармашылық тұлғаның басты қасиеті, ... ... ... ету ... ... ... Болжамдар мен
пайымдауларға белгісіздік үлесі тән,ол мәселелерді қайта анықталуға
әкеліп, олардың ... ... ... ... тұлға үшін
проблеманың мәнін терең қазбалау да тән, яғни құбылыстардың шынайы
себептерін ... ... ... ... ... ... прцесі
ие. Түсіну кезінде материал ... ... ... ... асады. Түсінгеннің санамен қабылдауы алдыңғы түйінді құрайды,
яғни шығармашылық процестің ... ... ... ... ... ... ... мен ойлаудың неғұрлым жылдам жетілуі, музыкамен ерте жастан
айналысу, сурет алуға ... оқу, ... ... құштарлық;
баланың қызығушылығының, зерттеушілік белсенділігінің артуы. Баланың
шығармашылық ынтаының құрылымдық компоненті танымдылық қажеттіліктер
болып табылады.
Жалпы ... ... ... ... ... ... тиімділігі ойлағаннан артық шығу өлшемімен анықталады. Оның
тереңдігі ... ... ... ... ... баланың бір нәрсеге деген зейінінің тоқталуы, оны
қызықтыратын аумақта жетітіктерге жету мен табандылығы, әділеттілік
сезімі ерекшелеп ... Олар ... және ... жоғарғы
талаптар қояды және шындыққа жылдам бет ... ... пен ... жақтайды. Олар сондай-ақ өте ... ... ... болады.
Жақсы есте сақтауқабілеті, ерте жастағы тілідк жетілуі және
жіктелеу мен ... бөлу ... ... ... ... ... ... және оны жиі қолдануға септігін тигізеді.
Дарынды балаларда әділеттілікті өткір сезіну бар: ... ... ... мен ... озық ... ... Өзгеше
ойлау, ойын элементтерін тапсырма шешуге ... ... ... мен бай фантазия дарынды балаларға тән. Оларға эмоциялық теңдік
жетіспейді. Дарын мен ... ... ... және ... ... өз зерттеу жұмысымда осы салада пайдаланатын ұғым, түсініктердің
мәнін ашып, өзектілігін дәлелдедім. ... ... тағы ... ... дара ... ... ұғымын қаншалықты зерттесе де, осы күнге дейін
оның тұрақты анықтамасы жоқ. Дарындылықтың пайда болу ... ... әр ... ... ... күнде дарындылық мәселесі түбегейлі шешілмеген, және
дағдарысы мен дарындылық табыстылығы арасында қарама-қайшылық бар.
Дарныдылық ... ... ... ... ол үнемі дамытуы қажет етеді.
Арнайы ұйымдастырылған оқыту процесінің өзі оқытушы мен дарынды
оқушының арасындағы түрі жағынан бірлескен-диалогтық, ал ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты дарынды
баланың жеке тұлғалық дамуы жүреді.
Қабілетті біріккен іс-әрекет контекстінде субъект - убъект қатынасы
ретінде ... ... ... ... айналу механизмдерін
түсіндіруге көмек береді.
ХХІ ғасырдағы білім беру дарынды балаларды айқындау мен диагностика
ұйымдастырудың жаңа жолдарын талап етеді. ... ... ... ... нақты көрінетін, баланы қарқынды физиологиялық,
интеллектуалдық шағына сәйкес келетіндігін, әрі этникалық ... ... ... ... ... даму ... ... және арнайы қабілеттілігінің даму мүмкнідіктерін аштық.
Дарынды баланың ... ... ... мәселесі әрі қарай зерттеуді қажет етеді. Бұл ... ... көп ... ... да, ... де, ... мен ... әлі де көптеген ізденістерді қажет ететін, шеті табылмаған
жұмбақты құбылыс пен процестің бірі болып табылады.
Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... әр түрлі
көзқараста жүргізуге көмектесті. Берілген жұмыста дарындылықтың оқушыларда
қалыптасуы мен дамуына көңіл ... Бұл ... ... және ... ... бойынша көптеген сәйкес жұмыстарды
толықтырады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Мухина В.С. «Балалар психологиясы» ... 1981 г. 44-48 ... ... Л.Ф. ... ... ... 1986ж. 15-20 ... Алдамұратов Ә. «Қызықты психология» Алматы 1992 ж. 52-64 бет
4. Жақыпов С. «Жалпы психология негіздері». Оқу ... ... ... ... және жас ... ... Оқу ... 37-39
бет
6.Жұмасова Қ.С. «Психология» Астана.-2006. 87-92 бет
7.Алдамұратов. Ә «Жалпы психология негіздері» Алматы «Білім»199*6. 53-62
бет
8.Элконин Д.Б. ... ... ... 1983г 42-46 ... Урунтаева Г.А.,Афонкина Ю.А. « Практикум по детский психологий»
10. Тәжібаев Т. «Жалпы ... ... ... университеті, 1993ж.
11. Сәбет Бап-Баба, Жалпы психология. / Жантану негіздері:- Алматы «Заң
әдебиеті», 2003 ж.
12. Жарықбаев Қ, ... Ө. ... ... Оқу ... / Алматы-
2000 ж.
13. Жалпы психология. Алматы: Білім,-1996,-224 б.
14. Педагогикалық ізденіс. Алматы, ... 1990 ... ... С.Л. ... ... ... В2т-Т. І-М., 1989
16. Выготский Л.С. Собрание сочинений: В 6 т.- Т.2. М., 1982 ... ... 2-361. ... и его ... в ... возрасте: 395-415).
17. Ильясов И.И. Исследовние развития ... ... ... ... Қ. Психология. Оқулық.- Алматы, 2002 ж.
19. Зак А.З. Развитие теоретические мышления у ... ... ... ... Ю.Б. ... в ... ... Курс лекций.- М.,
1988
-----------------------
+
Z
Х
---

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балаларға үй жануарларымен, жабайы аңдарды таныстыру4 бет
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың көркемдік-шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру33 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың творчестволық қабілетінің табысты дамуына қажетті шарттар18 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь