Шерхан Мұртаза – жазушы, аудармашы, қоғам қайраткері

Шерхан Мұртаза Қамалға арнаған бір хатында «жетпіс деген сөз Жет! Піс! деген екі сөзден құралады, яғни жетілген шағың, піскен кезің деген рас-ау», деген ой білдіріпті. Иә, ол рас, мен бұл сөзге көңіл аудармаушы едім. Осыны оқығаннан кейін маған бір ой келді. Мүмкін, әр санның өз мағынасы бар шығар. Қазір ойланып қарасам, бұл дұрыс айтылған ұғым екен. Рас, бұл жасқа жеткен де бар, жетпеген де бар. Шераға да осы жасқа жетіп қалыпты.
Шерхан Мұртаза 1932 жылы 28 қыркүйекте бұрынғы Әулиеата уезі, қазіргі Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Мыңбұлақ топырағында дүниеге келген.
Әкесі Мұртаза 1937 жылы сталиндік репрессияның құрбаны болып кетті. Шерхан 1941 жылы Талапты мектебінде бірінші кластың табалдырығын аттаған кезден бастап-ақ оқумен бірге еңбекке де араласты. Балалық шағы соғыстың қиямет, қиын-қыстау кезеңіне тұспа-тұс келді.
1950 жылы Жамбыл қаласында интернат үйінде жүріп, Жамбыл атындағы қазақ орта мектебін бітірген соң әуелі Мәскеу полиграфия институтыңда, үшінші курстан бастап Мәскеудің мемлекеттік Ломоносов атындағы университетінде оқып, журналистика факультетін 1955 жылы бітіріп шығады. Сол жылдардың өзінде-ақ ол башқұрт жазушысы Мұстай Кәрімнің бір повесін, Л. Лагиннің «Хоттабыч қарт» романын қазақшаға аударады.
Шерхан Мұртазаның ел, қоғам, мемлекет, әдебиет үшін істеген еңбектері өте көп. Оның бәрін бір мақалада қамтып шығу мүмкін де емес. Алдымен өзі әдебиетке келген аударма ісінен бастасақ. Шерағаң әлемге әйгілі қырғыз елінің жазушысы Шыңғыс Айтматовтың негізгі шығармаларын қазақ тіліне аударыпты. Иә, Шыңғыстың сан-қилы пәлсапалық тұжырымдарға толы шығармаларын аудару кез келген қалам ұстаған адамға оңай шағыла салатын жаңғақ емес. Осының өзінен жазушының көп ізденгендігі, әрі жазушының ойын терең түсіне білгені анық көрініс береді. Шерағаң Шыңғыс Айтматовтың «Қош, Гүлсары», «Ботагөз», «Теңіз жағалай жүгірген тарғыл төбет», «Боранды бекет», «Жан пида» атты повесть, романдарын орысшадан аударды. Осы шығарманың кез-келгенін екі тілде алып оқып отырсаңыз, шығарманың шұрайлы тілмен өте көркем аударылғанын байқайсыз. Мен бұл
        
        Шерхан Мұртаза – жазушы,
аудармашы, қоғам қайраткері
Шерхан Мұртаза Қамалға арнаған бір хатында «жетпіс ... сөз Жет! ... екі ... ... яғни жетілген шағың, піскен кезің деген рас-ау»,
деген ой білдіріпті. Иә, ол рас, мен бұл ... ... ... ... Осыны
оқығаннан кейін маған бір ой келді. Мүмкін, әр ... өз ... ... ... ... ... бұл дұрыс айтылған ұғым екен. Рас, бұл жасқа
жеткен де бар, жетпеген де бар. Шераға да осы жасқа ... ... ... 1932 жылы 28 ... ... ... ... қазіргі
Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Мыңбұлақ топырағында дүниеге келген.
Әкесі Мұртаза 1937 жылы ... ... ... ... ... Шерхан
1941 жылы Талапты мектебінде бірінші кластың ... ... ... ... ... ... де ... Балалық шағы соғыстың қиямет,
қиын-қыстау кезеңіне тұспа-тұс келді.
1950 жылы Жамбыл қаласында интернат ... ... ... ... ... мектебін бітірген соң әуелі Мәскеу полиграфия институтыңда, үшінші
курстан бастап Мәскеудің ... ... ... университетінде
оқып, журналистика факультетін 1955 жылы бітіріп шығады. Сол жылдардың
өзінде-ақ ол башқұрт жазушысы ... ... бір ... Л. ... ... ... қазақшаға аударады.
Шерхан Мұртазаның ел, қоғам, мемлекет, әдебиет үшін істеген еңбектері ... Оның ... бір ... ... шығу ... де ... Алдымен өзі
әдебиетке келген аударма ісінен бастасақ. ... ... ... ... ... Шыңғыс Айтматовтың негізгі шығармаларын қазақ ... Иә, ... ... ... тұжырымдарға толы шығармаларын
аудару кез келген қалам ұстаған адамға оңай ... ... ... емес.
Осының өзінен жазушының көп ізденгендігі, әрі жазушының ойын терең түсіне
білгені анық көрініс береді. ... ... ... ... ... «Теңіз жағалай жүгірген тарғыл төбет», «Боранды ... ... атты ... романдарын орысшадан аударды. Осы шығарманың кез-
келгенін екі тілде алып оқып ... ... ... ... ... аударылғанын байқайсыз. Мен бұл жерде Шерағаңның тек жазушы, қоғам
қайраткері ғана емес, үлкен аудармашы екенін де ... ... ... өзінің шығармаларында адам бейнесін табиғаттың сұлулығымен
астастыра өте көркем бейнелейді әрі әр ... ойын ... ... адам мен ... ... бір ... ... біледі.
Шерағаңның «41-жылғы келіншек» атты әңгімесінде Хадишаның өмір бойы күткен
Мақсұт есімді жары майданға кеткеннен оралмады. ... ... ... болды;
«Сорлысың, сорлы, - деп Ақшай ернін шығарды, ерніңе күйдіргі шыққыр.
- Тағы отыз жыл күт, ... ... деп ... ... - ... - Жүз жыл күтемін, -дедім.
Сөйттім де, ызаға шыдай алмай, айқай салып далаға атып шықтым.
- ... ... – деп ... енді ... ... да осы еді, сен ... қалдың, Мақсұт. Ақшай енді
не бетін айтар екен, бәлем.
Ол үндемеді. Бәрін үнсіз тыңдап босағада әлі тұр.
Неге үндемейсің, ... - деп, ... ... шыңғырып жіберді.
Хадиша өз даусынан өзі шошынып оянды. (Шерхан ... Алты ... ... Алматы, Қазығұрт, 2002. 41 жылғы келіншек. 301-бет)
Бұндай эпизод Шыңғыс Айтматовтың ... ... ... ... ... ... ... адам, әйел бейнесін жасаудағы
шеберлігі, таным, түсінігі Шыңғыс ... ... ... ... де ... ... ... Бұдан қорытынды: таланттар
ұқсастығы, әдебиеттер байланысы, қазақ-қырғыз әйелдерінің ... ... ... ... анық байқалып отырады.
Жазушының кең құлашты, ... ... - бес ... ... жебе»
эпопеясы. Қазақ халқының бір туар ұлы ... ... ... бұл көлемді
туынды Тұрар тағдыры арқылы қазақ халқының басынан кешкен ... ... ... ... ... ... ... бөленген шығарма.
Тағы бір айта кететін жай, «Қызыл жебе» романындағы ... ... ... жерін, әсем табиғатын аса бір ... ... ... ... ... адам ... тарихта әртүрлі оқиғаларға куә болып қана қоймай,
сол ... ... ... қатысты және жасаушы болып тарихта қалатынын
оқырманның алдына тартады. Тұрар Рысқұлов сияқты күрделі ... ... ... ... ... ... ... таразылауы үлкен
ерлікке пара-пар деп айтсақ, асырып айтқандық емес. Шын ... ... ... ... сияқты ел тұтқасы бола ... ... ... ... ... ... бір сом туынды қоса отырып
танытып берді. М. Әуезов «Абай жолы» романы арқылы қазақ ... ... ... паш ... ... ... ... арқылы қарама-қайшылыққа
тұнып тұрған қазақ халқының тарихындағы ең күрделі, ең ауыр ... ... ... ... ... ... әдеби тұлғасын айқындай түскен шоқтығы биік
шығармасы, көлем жағынан да мазмұны
Шерхан ... 70 ... ... ... 6-томдық шығармалар жинағы
басылып шықты. Бұл оқиға жазушының 70 жылдық мерейтойына ... ... оның ... ... бағалағандық деп айтуымыз орынды.
Біздің ... ... ... ... жеке жинақ етіп шығарса да,
артық болмаған болар еді. Себебі, аудармашылық қызмет әр ... ... ... ... Аудармашылық - әдеби саладағы үлкен шығармашылық
құбылыс. Оны жеке басылым етіп ... оған ... ... ... ... ... санау, қадірлеу жазушының шығармашылық тұлғасын аша
түседі.
Шерхан Мұртаза 70 жасқа ... ... ... ... ... ... да ... ой жатыр, ізденіс жатыр, еңбек жатыр, ... ... 70 ... тойы ... 2000 жылдығымен қатар келіп отыр. Мұны
бекер ... ... ... ... жазушы ретінде де, қайраткер ретінде де
ой-санасымен де, ... ... де ... өңіріміздің гүлденуіне,
өсуіне, еңбеккерлерінің рухани жағынан бай ... ... күш ... келе
жатқанын тараздықтар жақсы біледі. Оған бір мысал, қаланың орталық Төле ... ... ... өз ... Ш. ... деген тараздықтардың
жиі баратын кітап дүкенінің ... Бұл біз үшін ... ... десек, артық
болмас.
Бұл жасқа жазушы үлкен қаламгер, прозашы, публицист, аудармашы, ірі ... ... ... ... болып келіп отыр. Ш. Мұртаза әлі
де ізденіс үстінде. Болдым, толдым деп отырған жағдайы жоқ. Әлі де ... ... ... етей ... қам жасау үстінде. Біз ... сол ... жете ... ... ... ... ... адамгершілікпен кіріссеңіздер, сөз
жоқ, жеңіске жетесіздер», ... екен ... ... да ... жеңіске жетті.
Шерағаңның ел, халық үшін атқарған еңбегін, 70 жасқа толған мерейтойы
қарсаңында мақтанышпен ... жас ... ... алар ... ... деп ойлаймын.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану ісі36 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Қоғамдық қатынастардың мәселелері10 бет
Бес арыс2 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь