Әлеуметтанудағы әлеуметтік жұмыскерді зерттеудің методологиясы

Кіріспе
I . бөлім. Әлеуметтанудағы Әлеуметтік жұмыскерді зерттеудің методологиясы.
1.1. Әлеуметтік жұмыскерді зерттеудің негізгі бағыттары.
1.2. Әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сипаттамасы.
I I . бөлім. Әр ғылым салаларындағы әлеуметтік жұмыс.
2.1. Әлеуметтік жұмыстың әр ғылым салаларымен байланысы.
2.2. Әлеуметтік жұмыс қызметкерлерінің қоғамдағы орны.
Қорытынды.
Сілтемелер тізімі:
Пайдалынылған әдебиеттер тізімі:
Қазақстан Республикасы егемендік алғаннан кейін, өзіндік экономикалық бет-бағдар жасады. Сонымен бірге біздің тек қана экономикалық формациямыз өзгеріп қана қойған жоқ, әрі қоғамымыз бүтіндей өзгерді. Жаңа ғасырға аяқ басқан жас мемлекетіміз құрылымында, жас қоғамдық құбылыстар мен жаңа мамандықтар қалыптаса бастады. Соның бірі – Әлеуметтік жұмыс мамандығы. Әлеуметтік жұмыстың пайда болуы қоғамдық қажеттілік болса, және оның мамандық ретінде қалыптасуының бірнеше себептері бар. Соларға өз бетімше қысқаша тоқталып өтсем:
Біріншіден, Қазақстан Республикасы Конституциясында, әсіресе, 1995-жылғы 30-тамызда қабылданған '',...Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады…1 '' – деп, әлеуметтік саясат жүргізе бастауы, жаңа пәннің қалыптасуына әсер етті.
Екіншіден, Кеңестік жүйеде өмір сүрген мемлекетіміз Егемендік алғаннан кейін, әртүрлі деңгейдегі әлеуметтік проблемаларға кездесе берді. Соның бірі түсініктірек болуы үшін “кедейлік” ұғымын алсақ. КСРО-кезеңінде бұл терминмен тікелей ұшыраспағанбыз, өйткені Кеңес елдерінде сол ұғымды ресми мойындаған емес, ал шын мәнінде бұл өзекті мәселе қоғамымызда белең алып бара жатқан соң оны ресми мойындап, нақты зерттеулер, онымен күресу жолдары қарастырылуы өте қажет болды.
Үшіншіден, Қазақстан халқының қоғамы, әлеуметтік топтары өтпелі кезеңге дейін де, өтпелі кезеңде де, өтпелі кезеңнен кейін де Әлеуметтік – экономикалық қиындықтар әсерінен Әлеуметтік қорғаныш қабатынан айрыла бастады. Қоғамымыздағы түрлі әлеуметтік топтар мүддесін қорғайтын мамандар қажеттілігі күнделікті тұрмыстағы ең өзекті мемлекеттік мәселе болуы.
Төртіншіден, қоғамдық келеңсіздіктердің күрделі мәселелерін зерттейтін, реттейтін мемлекеттік әлеуметтік институт қажеттілігі.
Бесіншіден, Тәуелсіздік алғаннан соңғы жылдары,әлемнің дамыған елдерінің модельдерін зерттеу барысында, кез-келген дамыған мемлекеттің өзіндік бекітілген әлеуметтік қамсыздандыру жүйесінің берік екенін көрсетті, сонымен бірге Қазақстанға да әлеуметтік ориентация ( бағдар ) болды.
Алтыншыдан, Республика халқының демографиялық хал-ахуалының нашарлауы нақты зерттеу мен оның алдын-алу ( профилактикасын ) шараларын жүргізуге қажет, демографиялық топтар денсаулығын зерттеу, жақсарту жұмыстарын жүргізу үшін демографиялық ілімдер, әлеуметтік топтар мен олардың психологиялық стимул, мотивацияларын жақсарту үшін – практикада, әлеуметтік жұмыскерлерге сұраныстың артуы.
I. Нормативтік-құықтық акттілер:

1 – Қазақстан Республикасы Конституциясы, 1995-жыл.
2 – Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы: " Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында" 2005-жыл, 19-ақпан, " Казахстанская правда " газеті.

II. Кітаптар бойынша:

3 – Е.И. Холостова. " Технология социальной работы ", Москва " Инфра-М " 2001-жыл.
4 – Л. Т. Кожамкулова. "Социальная работа города: Принципы и направления" Алматы "Қазақ Университеті" 2003-жыл.
5 – С. В.Тетерский. ”Введение в социальную работу”, Москва:
Академический проект.2003-жыл.
6 – Е. И. Холостова “Теория социальной работы”, Москва " Юрист " 1998-жыл.
7 – Курбатов. В. И. “Социальная работа”, Ростов – на – Дону:
Феникс. 2004-жыл.
8 – Т. С. Пантелеева. Г. А. Червякова. " Экономические основы социальной работы ", Москва " Гуманист ", 1999-жыл.
9 – П. Д. Павленок. " Основы социальной работы ", Москва " Инфра-М ", 2001-жыл.
10 – А.А. Козлов. " Социальная работа ", Москва: 2005-жыл.
11 – Г. П. Медведева. " Этика социальной работы ", Москва " Гуманист ", 1999-жыл.
12 – Д. Майерс. " Социальная психология ", Санкт-Петербург " Питер ", 1997-жыл.
13 – И. Г. Зайнышев. " Теория и методика социальной работы ", Москва "Союз", 1994-жыл.
14 – А. М. Панов. " Социальное обслуживание населения социальная работа за рубежом ", Москва, 1994-жыл.
15 – Е. И. Холостова. " Словарь – справочник по социальной работе ", Москва " Юрист ", 1997-жыл.
16 – Э. Г. Тучкова. " Право социального обеспечения ", Москва " Юрист ", 1995-жыл.
17 – Г. М. Андреева. " Социальная психология ", Москва " Аспект Пресс ", 1999-жыл.


18 – Ж. Н. Сарсенова. " Әлеуметтік жұмыс ", студенттерге арналған оқу құралы, Алматы, 2004-жыл.
19 – З. Ж. Жаназарова. " Социальная работа с семьей ", учебное пособие для студентов, Алматы " Қазақ Университеті ", 2003-жыл.
20 – П. Д. Павленок. " Введение в профессию "Социальная работа" ", Курс лекции, Москва " Инфра-М ", 1998-жыл.
21 – И. В. Гейц. " Обязательное пенсионное и социальное страхование ", " Дело и сервис ", 2003-жыл.
22 – С. Ю. Янов. " Обязательное социальное страхование ", " Инфра-М ", 2005-жыл.
23 – Л. В. Топчий. " Кадровое обеспечение социальных служб: состояние и перспективы развития ", Москва, 1997-жыл.
24 – Н. Б. Шмелева " Стоновление и развитие социального работника как профессионала ", Москва, 1997-жыл.
25 – С. Ю. Янов. " Социальное страхование и внебюджетные фонды ", " Инфра-М ", 2005-жыл.
26 – И. А. Зимней. " Социальная работа ", Москва, 1994-жыл.
27 – Е. Р. Ярская – Смирнова, Э. К. Наберушкина. " Социальная работа с инвалидами ", Санкт-Петербург, " Питер ", 2005-жыл.
28 – Л. Г. Гуслякова. " Теория социальной работы ", Москва, " Юристъ ", 1999-жыл.
29 – М. В. Фирсов. " История социальной работы в Росии ", Москва, 2005-жыл.
30 – С. И. Григорьев. " Теория и методология социальной работы ", Москва, 1994-жыл.
        
        Кіріспе.
Қазақстан Республикасы егемендік алғаннан кейін, өзіндік
экономикалық бет-бағдар ... ... ... біздің тек қана экономикалық
формациямыз өзгеріп қана ... жоқ, әрі ... ... ... Жаңа
ғасырға аяқ басқан жас мемлекетіміз құрылымында, жас қоғамдық құбылыстар
мен жаңа мамандықтар қалыптаса бастады. ... бірі – ... ... ... ... пайда болуы қоғамдық қажеттілік болса, және
оның мамандық ретінде қалыптасуының ... ... бар. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциясында, әсіресе,
1995-жылғы ... ... ... ... ... зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнықтырады…1 '' – деп, ... ... ... ... жаңа ... әсер етті.
Екіншіден, Кеңестік жүйеде өмір сүрген мемлекетіміз ... ... ... ... ... ... кездесе берді.
Соның бірі түсініктірек болуы үшін “кедейлік” ұғымын алсақ. КСРО-кезеңінде
бұл терминмен тікелей ... ... ... ... сол ... ... емес, ал шын мәнінде бұл өзекті мәселе қоғамымызда белең
алып бара ... соң оны ... ... ... зерттеулер, онымен күресу
жолдары қарастырылуы өте қажет болды.
Үшіншіден, Қазақстан халқының қоғамы, әлеуметтік ... ... ... де, ... ... де, ... кезеңнен кейін де Әлеуметтік –
экономикалық қиындықтар әсерінен Әлеуметтік қорғаныш қабатынан ... ... ... ... топтар мүддесін қорғайтын мамандар
қажеттілігі күнделікті тұрмыстағы ең өзекті мемлекеттік мәселе болуы.
Төртіншіден, қоғамдық келеңсіздіктердің ... ... ... ... әлеуметтік институт қажеттілігі.
Бесіншіден, Тәуелсіздік алғаннан соңғы жылдары,әлемнің дамыған
елдерінің модельдерін ... ... ... ... мемлекеттің
өзіндік бекітілген әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ... ... Қазақстанға да әлеуметтік ориентация ( бағдар )
болды.
Алтыншыдан, Республика халқының ... ... ... ... мен оның ... ( профилактикасын ) шараларын
жүргізуге қажет, демографиялық топтар денсаулығын ... ... ... үшін ... ... ... топтар мен
олардың психологиялық стимул, мотивацияларын жақсарту үшін – ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымындағы өзгерістерді
толықтай бір арнаға келтіру нәтижесінде ресми түрде тұрақтанған ... ... ... әр ... ... ... ... құрады.
Сегізіншіден, бұрыннан бері қалыптасқан,жинақталған теориялық
ілімдер негізінде, әлеуметтік саланы қолданбалы деңгейге ... ... ... ... ... ... теориялық және қолданбалы
деңгейде қызмет атқарды және осы екі ... ... ... ... ... ... осы теория саласын практикада ... ... ... ... ... көптеген
әлеуметтік проблемаларды шешуге өз үлесін қосатын мамандық өте қажет-ақ.
Тоғызыншыдан, 70-жылдан астам ... бойы ... ... ... ... ... жоспарлы экономикадан, нарықтық экономикаға өту
кезеңінде көптеген деформацияға ... ... ... бірі ... ... ... ... тепе теңдігінің бұзылуы мен
жұмыссыздық проблемаларының өзектіленуі. Бұл жерде ... ... ... сала ... ... функциялары қана әлеуметтік-
экономикалық жағдайдың қалыпқа ... ... ... ахуалының
жақсаруыны және қоғамды ... ... бар ... ... ... ... ... реттеушілік функцияларының анализінің үрдісі
кезінде “хұқық”, мораль әлеуметтік сала мамандарының орны ерекше
Яғни, әлеуметтік жұмыскерге деген талап өзінен-өзі ... ... ... ... ... ... ... деген талап, сұраныс қоғамымзда үлкен орынға ие.
Әлеуметтік жұмыстың пайда болуы себептері әрине өте көп, бірақ ... ... ... ... ... өз ... ... тырыстым. Біздің
мамандығымыз жас мамандық болған себептен, әрі қоғамның әрқилы салалары-мен
күрделі байланысты болғандығынан өте ... ... ... өзіне міндеттейді. Әлеуметтік сала аясындағы күнделікті өміріміз
керемет деп айтпағанымызбен, әлеуметтік жұмыс саласының мамандарының ... ... ... ... қалыпқа түседі деген игі сеніммен бола
шаққа қарай аяқ басудамыз.
Әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... ретінде, қоғаммен тікелей байланыстағы пәніміздің ғылыми-
материалдық базасының жоқтығына қарай, бірақ күнделікті әлеуметтік-қоғамдық
проблемалардың ... ... ... ... ... ... ... шынымен-ақ сезіне бастадық. Әрине, жаңа пән аумағында алғашқы
түлектер ондай келеңсіздіктерге жолығуы да ... ... ... жұмыс жөнінде бітіру жұмысын жазуға алғаш қалам ... ... ... қандай пән?, маңыздылығын, зерттелу деңгейін,
мақсат – міндеттерімен таныстырып өтуге тырысайын.
Әлеуметтік жұмыс – әр ... ... ... мемлекеттің әлеуметтік
саясатына сәйкес көрсетілетін, ... ... ... ... әрі қоғамдық құбылыс. Бұл түсініктеме кең көлемде ... көп ... ... ... ... Ал, ... ... әлеуметтік жұмыс қоғамның өсуінің, дамуының тұрақтылығы болып
табылатын, адам ... мен ... ... ... ... ... қажетті саяси іскерлік түрі.
Әлеуметтік жұмысты, ... ... ... ... ... ... ... мақсатында істелінетін мемлекеттік әрі
мемлекеттік емес арнайы іс - ... ... деп те ... ... ... ... әр ... форма мен атаулар алуы арқылы әр
түрлі тарихи ... мен ... ... ... ... ... алғы ... біздің заманымызға дейінгі 1750 – жылға ... ... ... Вавилонда әділеттік кодтары – ... ... бір – ... ... жақынына деген махаббатына, кедейлерге деген
қамқорлыққа шақыру ... ... Көне ... ... ... ... аударғанда: “адамзатқа қатысты ... ... ... ... ... “халықтық дәстүр” негізінде белгілі
болған.
Әлеуметтік жұмыс басында ... ... ... ... ... ... ... дәрежесіне көтеріліп беки түскен.
Әлеуметтік жұмыс ... ... ... модельдерінің
қалыптасуына Классикалық позитивизм әсер еткен( Огюст Конт, Герберт Спенсер
. т ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік саясат мәселесіне тоқталып өтуіміз керек. Бұл үшін біз
алдыменен Макс ... ... ... ... да ірі ... ... ... Әлеуметтік саясат идеяларымен танысайық.
Мысалға, Әлеуметтік институт - Әлеуметтік феномен. Біз қоғам құрған
бетімізде сол ... ... ... ... одан біздің алысқа кете
алмауымыз біздің сол институтпен бірге біртұтас ... ... яғни бұл ... ... екен – деп кезінде Эмиль Дюркгейм
өзінің әлеуметтік идеяларында айтып ... егер осы ... ... ... сау ал егер ауру ... – қоғам ауру, ретсіздікке яғни аномеяға
тап болады деген. Бұл біртұтастық принципі, ал ... ... ... бір ... ... ... ойлар, идеялар XX – ғасырдың ортасысынан
бастап, ... ... ... мемлекет анализін қарастырғаннан
басталады. Бұл салаға өз еңбегін ... Дж. Лус, Дж. ... ... ... ... ... ... қоғамдық феномен ретінде пайда болып, ғылым
болып бекігенін білеміз. ... ... ... ... ... әлеуметтік
жұмыскерлерді даярлау XIX – ғасырда ... ... ... ... аса ... ... ... кәсіби деңгейге өтуінің,
әлеуметтік диагноздан және әлеуметтік ... ... ... әдістер таңдауының бәрі тек жалпы моральдық критерий емес,
ғылыми негізделген кәсібилік ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның өзгеруіне әкелетін шаралар, комбинациялар
жүйесі ретінде қарастырыла бастады. XIX – ... ... ... ... ... ... әлеуметтік ауруларын емдеу үшін алдыменен
адам бойында қоршаған ортаға ... мен оның ... ... ... ... ... отбасын қарастыру керек екені
айқындала түсті.
Әлемдік практикадағы қазіргі бағыт: ... ... ... әкелетін, соған бағытталған іскерлік түрі екені алғы ... ... Бұл ... ... әлеуметтік жұмыс, қоғамдағы конфликттер мен
катаклизмдерді тежеуші мықты күш болып, оны реттеуге келгенде мемлекет пен
қоғамға қарағанда көп күш ... ... ... ... ... Бұл ... ... Қазақстанда әлеуметтік жұмыс, қоғам біртұтастығын ... ... ... де, ұлттық қауіпсіздікті күшейтіп,
мемлекетіміздің тұрақтылығын ... да көп ... ... ... әлеуметтік жұмысының алдында тұрған қоғам мен адам
өмірінің әлеуметтік ... ... ... ... ... қарастырылады:
■ Әлеуметтік және психологиялық конфликттер, кризистік(тоқыраулар),
стресстік жағдаяттар;
■ Эмоциональды және психологиялық проблемалар;
■ Қажеттілік және кедейшілік;
■ Маскүнемдік және Нашақорлық;
■ Зорлық - ... күш ... ... ... ... пен құқық бұзушылық;
■ Жұмыссыздық пен кәсіби бейімделу;
■ Мүгедектер мен жалғызбасты кәрілер;
... ... үй ... ... алу, ... Асырап алушылық;
■ Ата – аналарының балаларына қатысты қатігездігі. ... тек қана ... ... аурулары (аномеясы) тек осыменен ... сөз ... ... ... ... экономикалық проблемаларда аз ... ... ... критерийдегі мәселелер.
Әлеуметтік жұмыс, қиын жағдайға тап болған ... ... ... Сонымен қатар ол, әлеуметтік бақылаудың ең ... ... ... Кез – келген әлеуметтік жұмыскердің бақылау мен қамқор
арасындағы диллемасы, кез – ... ... ... ... ... болуы, әлеуметтік жұмыс функцияларыда осыдан құралады. Бірақ
бұл диллема әлеуметтік жұмыскер бәрінен кімнің мүддесін ... ... ... бе? ... ... бе? Әлде клиенттің бе?
Әрине кәсіби деңгейі, бағдары бойынша әлеуметтік ... ... одан ... ... ... – ұйымдардың , мемлекеттің мүддесін
қорғауы шарт.
Осындай приоритеттер жүйесін өмірдің өзі үйретеді. Әдетте сол ... ... ... ... ... ... мүдделестерімен ұйымдар
қолдауына ие болады.
Бүгінгі таңда “әлеуметтік ... ... әр ... ... ... ... ... Әлеуметтік педагог, Әлеуметтік психолог, Этнолог,
Әлеуметтік юрист, Эколог, ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мамандар (босқындармен жұмыс атқарушылар,
мүгедектер, “қатер тобымен”, Медициналық әлеуметтік ... т. б), ... ... ... ... ... ... т.б), әйтпесе арнайы мекемелерде (мектептегі әлеуметтік жұмыскер,
әскери ортадағы әлеуметтік жұмыскер, экстремальды жағдайлардағы әлеуметтік
жұмыскер, ... ... ... т.б) 5
Кәсіби іскерлік ретінде әлеуметтік жұмыс 3 – ... ... ... ... ... тұлғалық әрі ... ... ... ... ... мен ... конфликттік жағдайларды
шешу ісінде оның қоршаған ортасы;
2) Топпен әлеуметтік жұмыс; топтар ... ... ... (балалар, қарттар, жастар, т. б), ... ... ... ... ... қоғамы,
жалғызбасты аналар, жалғызбасты әкелер, бұрынғы нашақорлар мен
алкоголиктер, т. б). Әлеуметтік жұмыскерлер көбіне ассоциалды
және қылмыстық группировкалармен де ... ... ... ... қылмысы, қаңғыбастар, ұйымдасқан қылмыстық
жезөкшелік, нашақорлық, ассоциалды ... ... ... ... ... жайы және қауымдастықтармен әлеуметтік жұмыс:
Ол әлеуметтік көмек көрсетулер жүйесін ... ... ... ... әлеуметтік ... ... ... ... адамдардың әлеуметтік–психологиялық климатының
жақсаруына, топтық көмек көрсету шаралары.т.б. 6
Міне осы функциялардың бәрін қатар ... ... ... - әмбебап
сала маманы болып шығады.
Әлеуметтік жұмыстың басты мақсаты – жақсы әл – ауқат ... ... ... мен ... ашу, ... ... қоғамның қалыпты
әлеуметтік функцияларының орындалуын қадағалау.7
Әлеуметтік жұмыстың іскерлігі аясындағы басты мақсаты клиенттің өмірлік
маңызы бар проблемаларын шешуге ... ... ... ... ... клиент, ал мақсаты - әлеуметтік
жұмыскерлер қатысатындай проблемалардан әр клиент ... ... ... ... ... оқулықта әр түрлі сипаттамалар берілгенімен, бәрінің де көрсеткені
әлеуметтік жұмыстың басты мақсаты, – мемлекет мақсатының айқын бөлігі ол ... ... ... ... ... қиын жағдайға душар болған
индивидттер мәселесін гуманизм заңдылықтарымен шешу, алдын-алу, ... сол ... ... ... деген сенімдерін нығайту, көмек
беріп, күнделікті өмірдегі әлеуметтік проблемаларды дұрыс шешуге бағыт ... ... ... бұл ... ... да ... аспектте
болуы ықтимал, өйткені басқа мамандықтардай емес, әлеуметтік ... ... аясы өте ... екені бізге мәлім. Адам ... ... ... ... дұрыс жолмен бағыт-бағдар беру ... ... ... ... ... ... ... жету жолдары:
( Клиентпен танысу, жағдаяттың диагностикасы; (бұл ... ... ... әлеуметтік топ, немесе жекелеген адамда болуы мүмкін ).
( Проблемалардың, ... ... ... ... ... ... жолдарымен, оның жүзеге асуын қадағалау шарттарының
функциясы;
( Бақылау мен қамқорлық;
Әлеуметтік жұмыскердің ... ... мен ... ... ... ... мейірбандылық көрсету, мәселені бірге түсінушілік, ниет
білдірушілік, ізгілік;
–– Проблемаларды шеше білу жолдарына қатысу;
–– Клиенттің ішкі күшіне сену, жағдайдың ... ... ... ... ... пен ... жасау ниетінің болуы;
–– әлеуметтік білімдер жиынтығын жинақтау;
–– Тәжірибе алу;
–– Әлеуметтік ... ... ... ... жаңаша көзқараспен қарауы арқылы қоғамға деген ... ... бері адам ... қалыптасқан ізгі ниет, ... ... ... ... ... ... жұмыскер өзінің
гуманизмін іс-әрекеттері арқылы өзгеге білдіре білуі қажет. Сол ... өз ... ... ... жаңа заман, жаңа кезеңге сәйкес,
жаңаландыру. Қоғамның әлеуметтік кеселден арылуы үшін ... ... бар ... ... ... ...... Әлеуметтанудағы Әлеуметтік жұмыскерді зерттеудің методологиясы.
1. Әлеуметтік жұмыскерді зерттеудің негізгі бағыттары.
Әлеуматтану ғылымы таза қоғамдық-гуманитарлық пән. Ерекшелігі де ... ... ... ... яғни ... ... ... зерттейді, анализ жасайды, гипотеза айтады. XX-
ғасырдан бастап Әлеуметтану қоғамдық құбылыстарды ... ... ... ... шешу ... ... көп көңіл бөле бастағаны
белгілі болды. Әсіресе 2-ші дүниежүзілік ... ... ... ... –– Әлеуметтік жұмыс деген іскерліктер ілімі пайда бола бастады. Бұл
қоғам талаптарынан туындаған еді. Өйткені, Әлеуметтану қоғам түрін, ... ... ... ... ... соны емдеуге келгенде
шегіншектей берді.Әлеуметтік жұмыста бұл құбылысты Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тежелу, басылу, қысым
көру ). Қоғамның бір негативті әсеріне екінші бір негативті ... ... ... ... ... ... келтірді. Әлеуметтанушы әр
саламен байланысы бар – ... ... шарт ... ... барып – Әлеуметтік
жұмыс мамандығы нағыз көзге көріне бастады. Бұрынғы гуманист, филантроптар
енді ресми түрде – ... ... ... ие болды. Былайынша
алғанда Әлеуметтану екі ... ... ... ... шар ретінде алсақ
Әлеуметтану мен әлеуметтік жұмыс, сол шарды қоршаған екі ... ... ... ... ... ... типін теориялық- ғылыми зерттеу
бірінші (ішкі) қабаты Әлеуметтану болды, ал ... ... ... іс-
әрекеттер жүйесінің жүзеге асуы процессін екінші (сыртқы) қабат ... ... ... Бұл ... ... бірінші (ішкі) қабатқа
қоюымда екі мақсат бар:
біріншісі: Әлеуметтік жұмыс Әлеуметтану ғылымы аясында пайда болып ... екі ... ... ... “шар – қоғамнан” бөлінген
әсерлерге, алғаш болып Әлеуметтану танып зерттеп, реттеу шараларын ... ... ... ... ... ... шыққан әсерлерге екінші
қабат реакциясын я болмаса өзіндік іс- әрекеттерін білдіреді.
Әлеуметтану мен ... ... ... тағы бір ортақ аспект:
ол екі ғылымның да қоғамнан қандай болсын өзгеріс ... Ал ... ... ... ... ... содан кейінгі тезистегі мәселе.
Енді Әлеуметтік жұмысты зерттеудегі басты ... ... ... қоғамымыз үшін Әлеуметтік жұмыс жаңа құбылыс болғандықтан ... ... ... ... мәндік сипаттамалары, зерттеу
методологиялары көптеген ғалымдар үшінде пікірталас тудыруда.
Әдіс ––– ғылыми мәнінде– философиялық– ... ... ... ... мен ... тәсілдері, сонымен қатар шындықты теориялық практикалық
қолданып, ие болу үшін ... ... мен ... жиынтығы.10
Өзінің генетикалық тамыры бойынша әдіс, адамды шындықтың (действительность)
заңдылықтары мен қасиеттерін ... ... ... ... ... мен диффинициясы нәтижесінде, ол ... ... ... әдістен – әдістемеге (методология) әкеледі.
Әдістеме (методология) –– шындықтың практикалық және теоретикалық
құрылысы мен ұйымдастырылуы заңдылықтарымен ... ... ... ілімдер жүйесінде – алынған білімдерді практикалық
шындыққа икемдеу мен жүзеге асырылу шаралары қарастырылады. ... ... ... объект жөнінде ... ... ... әрі ... ... ету мен процедуралық шарттарын нақты
белгілеп береді.
Дәл ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыс 3 – түрлі
көзқараспен анықталады:
1) Әлеуметтік ... ... ... ... жұмыс –– практикалық іскерлік түрі ретінде;
3) Әлеуметтік жұмыс –– ... пәні ... бір ... ол, осы 3 - ... да әрқайсысында Әлеуметтік жұмыс
әрқилылығынан қарастырылып,әр түрлі сапалы сипатқа ие де, ... ... әр ... ... мен бағыттардың қолдануын талап етеді.
Егерде Әлеуметтік жұмыс ғылым ... ... ... –– ... тану ... ... іскерлік түрі ретінде –– осы Әлеуметтік
шындықтың түзілуін қарстырады. 3 – сатысы –– Әлеуметтік жұмыстың оқыту ... ... болу ... ... нақты ғылым болып беку ... ... ... ... ... Ғылым саласы ретінде методологиялық анализі
– ғылым пәні мен объектінің бөлектелуін, жалпы заңдылықтары мен ... ... ... анықтамасын, зерттеудің ұйымдастырылуы шарттары
мен әдістерін талап етеді.Ғылымның пәні мен ... ... ... ... ... ... ғылымдар жүйесіндегі орнын көрсетеді. Нақты
зерттелініп отырған ғылым объектісі, сол ... ... ... жағы ... ... ... бірде-бір ғылым әлі дейін өзінің
объектісін әртүрлі себептері қырынан ... ... ... Осыған
байланысты, нақты ғылым өзінің қызығушылықтар сферасын ... ... ... ... ғылым өзінің объектісін тануға келгенде, тек, ... ... ... ... ... түсінік аппаратын, соның тілін,
зерттеуді тудырған зерттеулер мен анализдер жүйесін, ... ... ... ... ... шектеледі. Сол себепті де ғылым
объектісі мен пәнін ... ... ... ... ... ... ... бәрі қабылдаған кез - келген ғылым пәнін түсіну
дегеніміз –– сол ... өмір ... ... ... ... мен ... анықталған көзқараспен қарау ғана дейміз. Ғылымның
пәнінің анықтамасы, білім аясында жеткен жетістіктерге тікелей ... ... ... ... де объект ғылымнан тәуелсіз өмір сүрсе, ... пәні ... ... оның жүйесіндегі категориялар тәртібін белгілейді. Осылайша,
ғылым пәні мен объектінің танымы Әлеуметтік ... пәні мен ... әсер ... ... ... ... әлеуметтік
бағыттардың түрліше бөлінуі тән. Әлеуметтік жұмыстың жеке ғылым ретіндегі
пәні, қоғамдағы әлеуметтік ... даму ... ... ... ... қазіргі кезеңдегі Әлеуметтік жұмысты танушыларға белгілі
болып отырған жайт.
Ғылыми білімдер аясындағы Әлеуметтік ... ... ... ... ғылыми таныммен зерттеу объектісінің
түзілуі жөніндегі түсініктерді зерттеуде қолданылатын ... ... ... ... әдістермен ұқсас.
Ғылымда білім алу тәсілдеріне деген қарым- қатынас өте қатал түрдегі
сипатқа ие. Олардың бәрі ... ... ... ... ол ... ғылыми негізделіп, объективтілігін анықтауға оң әсерін тигізеді,
ғылымда әдіссіз білім өмір сүрмейді: егер зерттелінетін ... ... әдіс ... онда ол ... ... білімдер де жоқ.
Қазіргі кездегі ғылыми әдістер ... ... ... білімдер
жүйесі тәрізді көп әрі ... ... ... ... себептерге
бағынатын көптеген әдістер жіктемесе пайда болды, әрі олар мына ... ... –– ... ... ... аясы ... ... мен мазмұны сипаттамасы .т.б.
Бұл жағынан 3- ке бөлеміз:
1) Жалпыламалық;
2) Жалпығылымдық;
3) Арнайы ерекшелетін ғылыми әдістер ... қыры ... ... ... ... ... ... болып табылады, өйткен себебі адам алдында ... ... ... ... ... мен бағыттарды анықтайды.
Философия жалпы табиғат заңдылықтарының қағидалары туралы ғылым, адамның
саяси – ... ... ... ашады, танымдық ... адам ... бар ... ... ... ... осы іскерліктің бәрін Әлеуметтік жұмыскер өзінің басты ... ... оның ... бәрі адаммен байланысты, адамға қатысты.12
1) Жалпыламалық (немесе философиялық ) ... ... әр ... ... әрі ... ... ... ретінде
түсіндіріледі. Таным тарихында жалпыламалық әдістің екі түрі белгілі:
––– диалектикалық және
––– метафизикалық әдістер.
Бұл жалпыфилософиялық әдістер. Метафизикалық әдіс – XIX- ... ... ... ... шектеле бастады. Материалистік диалектика
әдістері, үрдістер мен ... ... бәрі ... ... ... ... ... объективті
диалектикасы ретінде негізделеді, дәл ... ... ... ... ... ... кез – келген жағдай, үрдіс өзінің
құрылып түзілуімен, дамуы түрінде зерттеліп қарастырылады, ал бұл ... ... мен ... ... шеттеді де, біржақтылыққа
әкеледі.
2) Жалпығылымдық әдістер –– іскерліктің бар саласында қолданылады, соның
ішінде Әлеуметтік жұмыста да. Олар кең ... ... ... ... ... әдістер жіктемесі ғылыми таным деңгейімен тығыз
байланысты.
Ғылыми деңгей екі деңгейден тұрады:
■ эмпирикалық және
■ теориялық.
Эмпирикалық деңгей ... өмір ... ... ... ... тікелей зерттеумен суреттеледі. Бұл деңгейде зерттелінетін
объект ... ... ... ... жүреді, бақылау жүргізу арқылы
табиғи құбылыстардың әрқилылығы ... ... ... ... ... Осы ... алынған мәліметтер, ақпараттар алғаш
рет жіктелініп, кесте, графиктер жасалынады.
Ғылымда жалпығылымдық эмпирикалық әдістердің екі түрі белгілі:
1) Бақылау және 2) ... Адам ... ... қоршаған орта аумағында, көріп
бақылау тәсілдерімен ... ... ... Кең ... ... ... ... әдіс бақыланылатын объект спецификасымен
өзгерістерін білу үшін ... ... өз ... бойына сіңіреді.
Бірақ жалпы ғылым дәстүрінде, бақылау мен өзіндік бақылауды біріктіретін
ерекше әдіс бар, ол – ... деп ... ... ... ...... ... Индивид немесе әлеуметтік жүйе өзінің көрсеткен
мінез-құлқы мен ерекше белгілерінің білініп, белгілену әдісін айтады.
Эксперимент. Ғылыми танымның ... ... ... ... де нақты құбылыстарды зерттеп анықтауға, себеп-салдарлық
бағылыңқылықтарды ... ... ... ... орын ... басты әдіс. Эксперименттің бақылаудан басты ерекшелігі, ғалымды
зерттелініп отырған жағдаятқа белсенді араластырып, оны тікелей басқаруына
мүмкіндік береді.
Ғылыми танымдағы теоретикалық ... ... ... ... асады. Берілген деңгейде зерттелінетін объект немесе құбылыстарға
тән ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Жалпығылымдық теоретикалық әдістерді төмендегіше ... ... .2002 ... негізінде)13
• Ғылыми абстракция әдісі, ... ... ... ... ішкі жағы ... ... ... беріледі;
• Анализ және синтез ... ... ... ... құраушы бөліктері анықталып, олар ... ... ... ... ... туралы біртұтас
картина құрастырылады;
• Индукция мен Дедукция әдісі. Индукция ... ... ... ... ... мен ... өтуді қамтамассыз
етеді. Дедукция жалпы нәтижелерден жекелеген нәтижелерге
әкеледі.
... ... ... мен ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыстың технологиясы кең көлемде
әлеуметтік даму үрдісінің ... ... ... ... ... ... Тарихи әдіс. Тарихи зерттеулер тек қана ... ... ... ... мен ... пайда болуы
мен дамуын, әлеуметтік ... ... ... ... ... әлеуметтік үрдістердің өзгерістерінің
күшін, проблемаларының құрамын, кезектілігін, ... ... ... ... өту ... ... ... қарапайым
және күрделі әлеуметтік құбылыстардан тұрады. Әлеуметтік даму
барысында, қарапайым қатынастар жоғалмайды, күрделі ... ... ... әлеуметтік құбылыстар,
қарапайымдарға сүйеніп, (абстакциялар, консепциялар, т.б) ғылыми
таным ... ... әрі ... ... алуға
көмектеседі. Сол себепті, қарапайым әлеуметтік құбылыстардан
күрделісіне көшу, ... ... ... ... ... ... және ... анализ бірлігі – әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жағын суреттеумен шектелмейді. Осы мақсатта олар сандық
өзара байланысты қарастырады, сол арқылы танылған әлеуметтік
құбылыстар сапалықтан ... ... ... шамасымен де
түсіндіріледі. Мысалға, әлеуметтік үрдістердің өлшемін, темп,
пропорция, әлеуметтік даму көрсеткіштері көрсете білуі мүмкін.
... ... ... ... ... ... процедураларда, эмпирикалық әдістерді орналыстыра
білуімен нақты есептеу, жиналған ақпарлардың шындығын тексеруге
көмектеседі.
3) Арнайы ерекшеленетін ғылыми әдістер – бұл белгілі бір ... ғана ... ... ... таным тәсілдері. Бұндай тәсілдер, мысалы,
Әлеуметтануда – Социометрия әдісі, математикада – коррелациялық анализ
т.б. Бұл ... ... ... ... ... ... шешу жолы мен профилактикасында қолданылады.
Әлеуметтік жұмыс пәнаралық ... ... ... ... пайда
болғандығынан, көптеген нақты ғылым салалары негізінде туындағандығынан
(медицина, биология .т.б ), ... ... ...... ... ... да тікелей қатысы болғандықтан, әр ... ... ... ... ... алдыменен өз пәніне
қарай бейімдеуі де шартты нәрсе. Осындай жеке ... ... ... Анкеталау, Контент-анализ, Эксперттік әдістер (эксперттердің
бағалау әдісі ), ... – тобы ... ... іскерлік өнімдерінің
анализін тағы да басқа көптеген әдістермен технологияларды ... ... –– ... іскерлік түрі ретінде.
Практикалық іскерлік деңгейінде әлеуметтік жұмыс жіктемесі әлі күнге ... ... бір ... ... тәртібі жоқ, ал ол үрдіс барысы
күнделікті әлеуметтік жұмыс практикасында жүзеге асуда, бірте-бірте қалыпқа
келуде. ... ... ... әдістерін белгілеу – ... ... ... ... компоненттердің бірі. Бірақ, әдістер
анализі мен суреттемелері, мазмұндық дифференциациясы арнайы ... ... ... жаңадан құрылуда. Егер әлеуметтік жұмыстың анализі –
гуманитарлы таным методологиясының дайындалған ... ... ... жұмыскерлердің практикалық іскерлігінің методологиялық тәуекелі
құрамдас негізінде басқа бағыттарды талап етеді.
Кез-келген ғылыми ұйымдасқан теория мен практиканың әдістері үшін ... ... ... рөл ... Ал ... ... ... мен практика орны ерекше. Ғылымда, кәсіби іскерліктің мақсаты
танымға жету мен оны ... ... ... ... ... да, дәл ... мақсат пен оған жету жолдары, ... ... ... ... ... ие болуында айрықша орын алады.
Ғылымда алдыға қойған мақсатқа жету жолдары – ... ... ... ... кезге дейін өз тарихында көптеген ... ... ... ... мен ... ... осы әдістердің
үнемі жаңарып отыруын талап етеді. ... бәрі ... ... ... ... ... ... іскерлік әдістерін суреттеу мен оны жіктеу
төмендегідей болып келеді:14 (П.Д.Павленок, ... ... ... ... ... ... бағдар,
практикалық әлеуметтік жұмыс практикасының анализі де ... осы ... ... ... ... әлеуметтік
жұмыстың тиімділігіне өз үлесін тигізеді.
2. Әлеуметтік жұмыстың педагогикалық әдістері:
• Сананың ... ... ... ... ... ... Жазалау мен қолдау әдістері;
• Тұлғаны ұжымдық іскерлікке қосу ... ...... ... ... ... әдістері;
• Педагогикалық коррекция әдістері;
3. Психологиялық әдістері:
▪ Психодинамика әдістері;
▪ Психологиялық ... ... ... таңдау әдістері;
▪ Әлеуметтік–психологиялық тренинг және аутотренинг;
▪ Мінез–құлықты коррекциялау әдісі, түрткілер, қарым-қатынасқа ... баға бере ... ... осы ... ... ... ... іскерлігінен айрылған,
тек әлеуметтік, психологиялық, педагогикалық практикалардың ... ... ... өте жас ... ... ... бұл ... Қазақстандық әлеуметтік жұмыстың да жаңадан ғылыми
негізделіп келе ... ... ... мойындауымыз керек. Бұл мәселе
төңірегінде әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... ... тырысып жүр.
Кейінірек, Ресейлік әдебиеттерде (И.Г.Зайнышев. “Технология социальной
работы” 2002-год.) әлеуметтік жұмыс практикасында ... ... ... ... ... жүр: (бұл ... әлеуметтік қолдау мен көмек көрсету
практикасында қолданылады):
Әлеуметтік – экономикалық әдістер;
Реттеу – ... ...... ... ... жұмыстың әлеуметтік – экономикалық әдістеріне – ... ... ... ... ... ... ... және басқа да әлеуметтік қызығушылықтары мен ұсынымдары ... ... ... және ... ... ... жүйесінің тобы, біруақытта
белгіленген көмек ақшалары, патронаждық, тұрмыстық қамсыздандыру, моральды
марапаттаулары т. б. ... –– ... ... ... ... басқару, ұйымдастыру, нормативті-хұқықтық актілер, құқық бекітетін
өкілеттілік, міндеттер, әлеуметтік ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Бұл топтың негізгі
әдістері: Регламенттеу, қалыпқа келтіру (нормирование) және Инструкциялау.
Регламенттеу – ... ... ... ... ... бөлу ... т. б.
Қалыпқа келтіру (Нормирование) – белгіленген тәртіптер жүйесі ... өз ... ... ұйымдастыра білуге бағыт-бағдар береді.
Инструкциялау – клиенттер тарапынан болатын негативті әсерлерден дұрыс ... ... ... жұмыскердің жұмыс тәртібін түсіндіру. т. б.
Психолого–педагогикалық әдістер – клиентке оның ... мен ... ... және ... ... ... ... әсер ететін әдістер жүйесі. Бұл ... ... әдіс ... ... ... ... жүзеге асады: Әлеуметтік зерттеулер,
кеңес беру, аргументация, ... ... ... ... психотерапия,
психопрофилактика, ақпаратпен ... ... ... мен ... ... .т. б. ... ішіндегі ең кәсіби сипатқа ие әдіс –
әлеуметтік терапия.
Әлеуметтік терапия – жекелеген адамдар немесе ... ... ... ... реттеуге мақсатты бағытталған жүйелік әдістер
тобы. Әлеуметтік терапия мақсаты – ... ... ... ... ... ... ету, т. ... әлеуметтік жұмыс дәстүрінде сәл басқаша әдістер, үлгілері бар. АҚШ
пен батыс Еуропада, әлуеметтік ... ... ... ... ... ... әмбебаптық практикалық іскерлік түрі саналады.
Олардың жүйесінде әлеуметтік жұмыс идеялары теория болып бекітілмес ... ... ... ... қалай функцияланады, тиімділігі
қандай, соны басты есепке алады. Бұл ... ... ... – “бір объект туралы” деп ... Бұл ... ... ... ... ... жұмыс теориялары” деп те аталынады.
Сәйкесінше, әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... жұмыста қолданылатын тәсілдер жүйесіне, ... ... ... шешу үшін ... айла ... Бұл
көзқарастар бойынша әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жүйесін қалай ұйымдастырады? Міне,
осының бәрі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-психологиялық механизмдеріне, ... ... ... ... ... ... ... Индивид, шағын топ немесе әлеуметтік қауымдастық па?
Байланыстылық дәрежесіне ... ... ... ... ... ... жіктеледі:
1. Жекелей (индивидуалды) әлеуметтік жұмыс;
2. Топтық әлеуметтік жұмыс;
3. Қауымдастықтармен әлеуметтік ... ... ... ...... немесе отбасыларға
психологиялық, тұлғаралық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... көмек беретін
әлеуметтік жұмыс әдістерінің жүйесі.
Топтық әлеуметтік жұмыс – шағын топтардағы өмір сүріп отырған немесе ... ... ... ... ... отырып, психо-әлеуметтік
әсер етуді талап ететін, әлеуметтік жұмыстың мақсатты әдістері.
Қауымдастықтармен ... ...... проблемаларды шешуде
индивидттер, топтар немесе ұйымдар мақсатты бағытталған әлеуметтік ... мен ... ... бәрін ескерсек, шетелдерде әлеуметтік жұмыс мамандығы
бұрыннан қалыптасқанын білеміз. Ал ... ... ... жұмыс оқыту пәні ретіндегі әдістері, әлеуметтік жұмыстың басқа
пәндермен ортақ ... ... пән ... ... ... мен ... ... зерттеу әдістерін көрсетеді.
Әлеуметтік жұмыс Қазақстанда пән болып ... ... ... ... әрі ... ... мен ... практикасында шетелдер
тәжірибесіне, көбіне Ресей елінің тәжірибелеріне сүйенеді.
1.2. Әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сипаттамасы.
Әлеуметтік жұмыс ғылымы аясына өте кең көлемдегі ... ... ... ... бірі ол – ... ... ... ғылымдармен күрделі
байланысты. Өте үлкен шеберлікті талап етеді. Кәсіби іскерлік сипаттамалары
әлеуметтік жұмыскерге әлеуметтік ... ... ... ... ... заңдары мен жарғыларын білуге, әлеуметтану
мен экономика элементтерін, қолданбалы ... ... ... ... ... білу ... үйренуді міндеттейді. Кез-келген
ғылымда “профессионализм” идеясы болады. Ол идея ... ... ... ... ... ... ... көздеп қана қоймай, сол
ғылым мамандарының шеберлік деңгейін қарапайымнан күрделіге, яғни ... ... ... ғана ... сол білімдерді адамзат мүддесіне
пайдалы қолдана білетін мамандар даярлап шығуға тырысады. ... ... бар ... шешуге көмектесу үшін кәсіби іскерлік
көрсете білу - әлеуметтік ... ... ... ... мен шешу ... байланысты дәстүрлі іскерлік
салаларынан (әлеуметтану, психология, педагогика, юриспреденция . т. б. ... ... ... оның ... ... ... Кей ... әлеуметтік жұмыскер әлеуметтанушы да,
психологта, педагогта, юристе бола ... Ол ... ... ... шешу мен ... ... ... әдістер мен
әлеуметтік терапия тәсілдерін қолдана алады. Әлеуметтану әдістеріне ... ... ... мен ... ... сүйенеді.
Клиент мінез-құлқына бағыттық әсер ету кезінде педагогика ... ... Өз ... ... ... ... ... әлеуметтік жұмыскер юрист рөліне кіреді.
Әлеуметтік жұмыскер көп жағдайда әмбебаптылық көрсетсе де, ... ... ... бар. ... клиенттің өмірлік мәні бар
проблемаларын шешкенде ол тек әлеуметтік ... қана тән ... ... мен де ол ... да, ... де, педагогты да,
әлеуметтанушыны да ауыстыра алмайды, ... ... ... да ... ... алмайды. Осы жерде әлеуметтік ... ... әрі ... – көп ... шекарасында тұрғанын атап өту керек.
Көп ғылымдармен байланысты болса да ... ... сол ... тек өзіне ғана тән ерекшелікпен өзіне икемдей ... ... ... ... территориясын “оккупациялау” мен өзіне икемдеуге
бағытталған.
Тағы бір ... ... ... ... психолог адамның –
психикасын зерттесе, әлеуметтанушы – оның әлеуметтік ... ... ал ... – адам ... мен ... қарастырса, заңгер – құқықтық мінез-құлқын оқиды, яғни ... ... ... ... түсіндіруге тырысса, әлеуметтік жұмыс,
адамды оның барлық қырларымен мүмкіндіктерінің ... ... ... ... толығымен қамтиды. Былайда айтуға болады, егер адамға
бірінші жағдайларда абстракциялық бағытпен жақындаса, ... ... пен ... ... ... болады. Психолог пен
әлеуметтанушының негізгі құндылық ... ... ... адамға
құндылық ретіндегі іскерлік болса, әлеуметтік жұмыскер іскерлігі керісінше:
адамнан – ... ...... ... жету болып табылады.
Осындай сапалық ерекшеліктер әлеуметтік ... ... ... ... кей ... олардан жеке дара ғылым ... ... Бұл ... ... ... ... ғылымдармен күрделі
байланысты болғанымен, өзіндік сипаты бар ... ... ... ... ... ... міндеттері мен кәсіби сипаты төмендегідей
жіктеледі:
– Индивидттер мен топтарға көмек көрсету;
– Оларға экологиялық және рухани ... ... әсер ... ... ... ... ... қорғаныш қабатын түзе білу;
– Адамдарға қиын жағдайдан шығуға:
қолдаушылық көрсету, реабилитация арқылы ... ... ... ... беру;
– Билік көмегіне сүйеніп, қорғансыздарды заңды жолмен қорғау;
– Әрбір клиентті өзіндік ... ... ... ... әлеуметтік
қорғауға жағдай жасау немесе соған үйрету;
– Барлық құралдар мен мүмкіншіліктерді қолдану арқылы әлеуметтік көмекті
қажет ететіндерге қорғаныш болу . т. ... ... кең ... ... тиісті сұрақтар жүйесі әлеуметтік
жұмыскерді кәсіби деңгейге жету үшін өте ... ... ... оқып ... оны ... ... білуге міндетті екенін
білдіреді.
Әлеуметтік жұмыскер профессионалдық деңгейге жету үшін ... ... ... ... шарт. Әлеуметтік жұмыскердің негізгі этикалық
стандартына төмендегілерді жатқызуға болады:
1. Әлеуметтік жұмыскер ... ... ... сұмдықпен байланысты
істерге қатыспауы керек;
2. Әлеуметтік жұмыскер ... ... жеке ... және әлеуметтік
жұмыскер ретінде нақты белгілеп алуы ... ... ... ... кәсіби білімімен практикалық тәжірибесін
шебер ұштастыра білуі ... ... ... үшін ... ... ... ... тұруы шарт;
5. Әлеуметтік жұмыскер бір адамға немесе ... ... ... ... емес дискриминациялық іс-әрекеттерді болдырмауға, бар күш жігерін
салуы тиіс;
6. Әлеуметтік жұмыскер ... ... жеке ... ... жету үшін жұмсамауы керек;
7. Ғылыми немесе зерттеулік жұмыстарымен шұғылданып ... ... ... қатысып отырған адамдарға зерттеу анализін алдын-ала
болжапайтуы керек те, оларды өз еркімен қатысқаннан кейін ... ... ... ... ... ... ... адамдарға зиянсыз болуын қатаң ескеруі керек.
8. Түрлі жағдайларды талдайтын әлеуметтік жұмыскер кәсіби ... ... ... бір ... ғана ... ... құқығы бар. Маңызы
мен құпиялылығы бар жағдайлар өз маңызын жоймауы, құпиялылығы жария
болмауы шарт;
9. Зерттеу жұмыстары ... ... ... құпия сақталынылады.
Әлеуметтік жұмыскерлердің клиент алдындағы этикасы төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыскер клиентпен өзін лояльды, профессионалды ... ... ... ... ... Ешуақытта клиентпен қарым-қатынасын жеке басының пайдасына құрмауы
керек.
4. Ешуақытта ... ... ... ... ... ... ... Мәртебесіне, жеке басының Конституциялық ... жол ... ... – саяси, отбасылық дәрежесіне нұқсан
келтірмеу басты этикалық шарттардың бірі.
5. Әлеуметтік жұмыскер өз ... ... ... ... ... ... хабарландыруы тиіс. Егер клиентке пайдасы тиеді деп тапса, басқа
сала мамандарымен де ақылдасуға болады.
6. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ғана үзе
алады, әрі ол клиентке жайлы болуы үшін, бар шаралар жүйесін қарастыруы
керек.
7. Әлеуметтік жұмыскер клиент ... ... оның ... ... ... ... өзін анықтауға мүмкіндік беруі тиіс.
8. Әлеуметтік жұмыскер клиенттің азаматтық немесе ... ... іске ... ... ... болмайды.
9. Әлеуметтік жұмыскерге осы әлеуметтік жұмыс этикаларын қатаң түрде сақтау
міндетті саналады, әрі оны бұзуға ешқайсысының да құқығы ... ... жету үшін ... әлеуметтік жұмыскер өзінің қажетті
теориялық, практикалық ілімдерімен қатар осындай қажетті ... ... ... өз бойына сіңіруі шартты болып табылады.
Әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сапасы.
Алдыңғы қамтылған мәліметтермен бірге әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сапасы
мына төмендегі ... де ... ... ... ... ... ... мақсаттылығын ұстанып,
әлеуметтік проблемаларды шешуге әлеуметтік жұмыс ... ... ... ... ... жұмыскер мамандықтың мақсаттылығы мен мәртебесін ... ... ... ... жұмысқа қатысты мәселелерді үнемі
бақылап, өз ойын білдіре алуы керек.
– Әлеуметтік жұмыскер өз ... ... ... ... ... шарт. Әлеуметтік жұмыс мамандығының дамуына өз
үлесін ... ... ... жеке ... ... ... ... керек? 16
Әлеуметтік жұмыскердің білімін, қоғаммен араласу ... ... ... оның жеке ... ... да ... білу ... Жеке
ерекшеліктері: кеңпейілділік, қамқорлық, адалдық,біреудің қайғысына
ортақтаса білушілік, шыдамдылық, ... ... ... ... Қоғаммен араласуы кезінде қойылатын шарты: басқаларға
назар ... ... ... тыңдай білу,адамдарға сыйласымды қарым-қатынас
жасау. Жұмысына қатысты ... ... ... өзіне-өзі талап
қоя білу, берілген істі аяғына дейін ... ... ... клиенттен алыстатын ерекшеліктер: шыдамсыздық,
менмендік, қатігездік, қулық, ашуланшақтық, – бұл жеке ... Ал ... ... ... ... ерекшеліктері: жасы
үлкендерге құрмет көрсете алмау, жауыздық, көргенсіздік, анайылық, өзгені
сыйлай ... ... ... ерекшеліктері: өз клиенттеріне деген
немқұрайдылық, жұмысының нәтижесіне деген ... ... ... көп ... ... ... жеңіл ойлылық, алаяқтық, т.
б. жаман қасиеттер.
Әлеуметтік жұмыскер алдыменен кәсіби деңгейге жетпес ... өзін ... ... ... айыра білуі керек. Содан кейін барып қана
кәсіби сипаттамалар жүйесін өз ... ... ... ... ... ... жоймас бұрын, өз басының, жеке
сапаларының негативті әсерлерін жеңгеннен кейін барып қана, өз жұмысына ... ...... ... ... ... ... қасиетті
қағидасы әрі борышы болып саналады.
Және де әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сипаттамасы жөнінде тоқталып өтсем.
1994-жылы, июльде Коломбо қаласында (Шри-Ланка) ... ... ... жұмыс этикасы: тәртіптер мен стандарттар” атты ... екі ... ... “Әлеуметтік жұмыстағы Этикалық тәртіптер
Халықаралық Декларциясы” және ... ... ... ... діни және ... да ... ... бұл құжат көптеген жылдар бойы
қабылданбай келген. Бұл ұйымға кіретін мемлекеттердің құрылымы, ... ... ... ... ... мына ... ... қарастырылады:
“…. Әр адам өз бетінше ерекше, және әр адам ... ... ... ... талап ете алады. ”
Бұл құжат бойынша әлеуметтік жұмыскер, адамдарды бір-біріне қарсы күштеуге,
қорлауға ... ... сол ... ... ... гуманист болуы
керек. Әлеуметтік жұмыскер адамдар арасында болып отыратын конфликттерді
минимум деңгейіне ... ... Әр ... өз ... ерекше екенін
ескере отырып, оларға қамқормен қарау, қолынан ... ... ... ... ... сол мақсатқа жұмсауды әрбір әлеуметтік
жұмыскер өз жауапкершілігіне алуы басты шарттардың бірі.
Әрбір әлеуметтік жұмыскер өз ... ... ... өз ... ... олардың этикалық – моралдық құқын бұзбас үшін ... ... ... қоюды өзіне міндеттейді.
Әлеуметтік жұмыскердің кәсіби бағыты осылайша – психологиялық ... ... ... деп аталады. Өйткені ол қоғаммен, көпшілікпен жұмыс
атқаратынын біз білеміз. Фасилитация функциясы адам мен ... ... ... ... бағытталған немесе негізделген.
Фасилитация дегеніміз – ағылшынша “ facіlіtate – ... ... ... ” – ... ... ...... өзара
әлеуметтік байланысын түзетуге, нығайтуға, олардың өзара белсенділігінің
артуына жағдай ... Ал, осы ... ... ... ... ... ... – ағылшынша –“ ... ... ... ... ... ... ” – дегенді білдіреді.
Әлеуметтік ингибицияны тежеу, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тәуелділігін жою – ... ... ... қатар, әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сипаты, бұл – ... ... ... ... профессиограммасы.
Профессиограмма дегеніміз – кез-келген мамандықтың өз ... ... сол ... ... тұлғалық іс-әрекетін бейімдейтін,
мүмкіндіктер мен шеберлік дәрежедегі талпыныстар жиынтығы. Профессиограмма
көбіне ... ... ... ... Ал ... ... маманның – іскерлік дәрежесін шеберлік деңгейіне
жеткізуді өзіне мақсат ... ... ... өз ... ... шарт. Өйткені әлеуметтік жұмыскер төмендегідей түрлі қиын
мәселелер кешенін шешуге ұмтылады:
– Клиенттердің ... ... ... өз ... ... ... ... дамыту;
– Әлсіз әлеуметтік топтардың тығырықтан шығуына жағдай жасау;
– Әлеуметтік және жеке ... ... ... Әлеуметтік профилактика;
– Көмекті қажет ететіндерге ... ... беру мен ... ... ( ... кеңес беру );
– Әлеуметтік реабилитация мен терапия;
– Әлеуметтік бақылау мен қадағалау;
– Әлеуметтік проектілеу ( жобалау ... ... ... ... ... ... рөл ... білу іскерлігі;
– Әлеуметтік жұмыс мамандығы аясындағы инновациялық іскерліктер. т. б.
Әлеуметтік жұмыскер өз ... ... ... ... ... ... ... Бұл үшін әлеуметтік жұмыс негізделген
тікелей жүзеге асады, бұл ... ... ... ... ... бақылап түзетіп отыру функцияларын тікелей жүзеге асырып отыру.
Бұл жерде ... екі ... ... алған жөн: біріншісі – негізделген,
екіншісі – негізделмеген деңгей.
Негізделмеген деңгейі – әлеуметтік жұмыс маманының ... ... ... қарым-қатынас ретінде көрсетсе,
Негізделген деңгейі – олардың ара қатынасын қоғам ... ... ... ...... проблемалардың шешілу жолы деп
түсінуді ... ... ... ... ... ... жұмыскердің көпқырлы
іскерлігінің шеберлік ( кәсіптік ) деңгейін келесідей функцияларға бөлеміз:
– Коммуникативтік;
– Психологиялық;
– Ұйымдастырушылық;
– Педагогикалық;
Коммуникативтік ...... бар ... ... ... ... ... орнатуға жауап береді, өзара байланыстың
оптималды стратегияларының ... ... ... дәл уақытта
хабардар болуын, жалпы ақпарды дәл ... ... ... ... Ол ... ... ... жасап, соны бақылайды. Коммуникативтік ... ... ... ... ... адамдармен тіл табыса білуді талап
етеді. Сонымен қатар әлеуметтік жұмыскер, жұмыс уақытынан бос ... ... ... ... ... білуі де осы коммуникативтік
функция шеңберіне кіреді. Сол себепті де коммуникативтік функция ... ... ... Және де ... ... үшін өте маңызды
нәрсенің бірі ол, клиентпен коммуникативтік тіл ... білу ... ... ол ... ... ... ... басымдық рөлді өзі
ойнаса, екінші жағынан оның өзі диалогтық мақсатталып, клиентпен субъект ... ... ... Бұл ... қарым-қатынасты реттеу мен
оны басқара білу әлеуметтік ... ... мен ... ... ... жұмыскердің бар жұмысының бәрі де
негізінен осы коммуникативтік ... ... ... әрі бұл
функция әлеуметтік жұмыста маңызы бар, айрықша орынға ие. ... ... ... ... ... көрсету кезінде пайда болған
әлеуметтік іскерлік феномені, әлеуметтік жұмыс мамандығы үшін, сол ... ... ... өз ... шешу ... ... ... тиер
іскерлік түрі бұл – әлеуметтік жұмыстың коммуникативтік функциясы.
Педагогикалық функция – консультант немесе эксперт ретінде де өз ... ... үшін ... аспектте маңызы бар.Ол өз клиенттерін
– әлеуметтік ілімдер жүйесінде мінез-құлқын ... ... мәні ... шығу ... қарастыруға үйретеді, саяси-құқықтық саналарын ояту
үшін әртүрлі нормативтік-құқықтық акттілермен таныстырады, бір-біріне көмек
көрсете ... ... ... ... әлеуметтік жұмыскерлерді
арнайы қызмет мекемелерінің өкілі ғана деп ... ... ... ... қйын ... ... шығудың дұрыс жолдарын
нұсқаушы кеңесші, ақылшы деп қабылдайды. Бұл да ... ... өз ... білікті нағыз профессионал болуды талап етеді.
Ұйымдастырушылық функциясы – әр ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қызмет мекемелерін құрып,
соларды басқаруға ... ... ... әр ... ... ... бос ... қалай тиімді өткізуге болады?
осындай шаралар жүйесін ұйымдастыру үшін бірігіп ... ... ... ... және ... олардың өкілдерін бірлесуге
шақырады. Бұл ... түрі ... ... ... және оның ... ... ... қатар әлеуметтік жұмыскер халықтың маргиналдық
топтарының өкілдерімен тікелей және ... ... ... көмек көрсету, адамдардың өмір сүру деңгейін ... ... ... ... мен ... ... ... беруге тырыссақ, әлеуметтік проблемаларды жекелеуге, алдын-
алуға, адамдар өмірін барынша жақсартуға өз үлесін ... ... ... істелінетін – әлеуметтік ұйымдастырушылық функциясы.
Психологиялық функция – әлеуметтік жұмыскермен қйын әлеуметтік ситуацияда
қалған ... адам ... ... ... ... ... прогностикалық, диагностикалық іс-әрекетін
көрсетуі кезінде қолданылады. ... ... ... ... ... әр ... деформациялар мен оны әлеуметтік ... ... ... ... ... мен тұрақтауына негіз болатын
қайнар көздерді анықтауды міндет етеді. Прогностикалық ... ... ... ... сай ... ... одан ... мақсатында бар ... ... ... қарастырылады.
Әлеуметтік – психологиялық қиындықтардың алдын-алу мен жеңе білу шешімдері
жүйелі түрде зерттеледі. Психотерапевтік деңгейде – ... ... ... ... ... ... ... ортаның кері әсерін әлеуметтік жұмыскер қалайша оңтайлы
пайдалануға ... Ол ... ... мен ... Бұл тәсілдер
әлеуметтік жұмыскермен қолданылғанымен де оны клиент ... ... ... ... ... ... ... ол – әлеуметтік жұмыскер
бар күш-жігерін, адамдық гуманизімін ... ... ... барынша
қолданып, клиент бойындағы өзіндік ... ... ... қана
қоймай соны қалыпты жағдайға дейін күшейту болып табылады.
Бұл көрсетілген категориялардың өзі бір деңгейде ... ... ... ... қана біз ол – ...... деңгейдегі
әлеуметтік жұмыскер дейміз.
Әлеуметтік жұмыскердің кәсіби сипатттамасы дегеніміз – бойындағы бар
жинақтаған ілімдерін, гуманистік аспекттегі өзіндік игі ... ... ... қйын ... ... және қйын әлеуметтік
жағдайда қалған адамдар, топтар, қауымдастықтар ... ... ... ... ... ... жйынтығын өз бойынан көрсете
алатын нағыз маман адамның сапаларын айтамыз.
Әрине, тағы бір ескерер жайт, ол ... ... ... ... үшін ең ... ... ... жоғары ұстауы тиіс.
Әлеуметтік жұмыскер кәсіби деңгейге жету үшін, менің ойымша ... ... өз ... ... ... – ол ... жұмыскердің, әрбір адамның табиғатынан берілетін
адамгершілік, гуманизм әдептерінің болуы, бұл – ... ... ... – ол өмір ... мен ... ... ... алған нағыз
мамандық кәсіби сапасы.
Әлеуметтік жұмыскердің нағыз профессионал маман дәрежесіне жету үшін
осы екі ... ... рөл ... ... ... қоғам өмірі үшін әрине қажеттілігі жөнінен
әлеуметтік жұмыскердің табиғи сапасы ... ... ... ... ... ... гуманист, филонтроптық мақсаттағы нағыз
қоғам мен адамзат жақсылығы үшін ... ... ... ететіндей альтруист
болуы да шартты нәрсе.
Ал, жиынтықтаған ... ... ... ... оның табиғи
сапасын күшейтеді, әрі шынайы жақсылықтар жасауға ресми түрде бейімдейді ... ... ... ... тиер ... анық бейне, ол – әлеуметтік
жұмыскердің кәсіби портретін сомдайды.
Әлеуметтік жұмыскердің осы ... ... таза ... қиын ... біз осы ... ... терең ұғынып сезіне
алатынымызды да білдік.
Әлеуметтік жұмыскер таза ... ... алып ... ...... ... да, іскерліктер аясындағы маман
ретінде де алып ... та ... ... яки ... басқа да ғылым
мен мамандықтар түрі ... ... сала ... алмастырылмақ емес.
Және де кәсіби – профессионалдық деңгейге ... ... ... үшін борыш болып саналады. Әлеуметтік жұмыс мамандығы саласында
ізденген әрбір ізденуші, әрбір әлеуметтік жұмыскер, әлеуметтік ... ... оқып ... де бұл ... ... үшін өте ... болып
қала бермек.
I I – бөлім. Әр ... ... ... жұмыс.
2.1. Әлеуметтік жұмыстың әр ғылым салаларымен байланысы.
Әлеуметтік жұмыстың әр ғылым саласымен ... ... ... жұмыстың қаншалықты кең көлемді екенін тұспалдап алсақ. Қоғаммен
байланысты ғылым болғандықтан барлық дерлік ғылымдар ... ... ... ... ... пайдасы үшін, әрі жағдай талап
етсе, юристте, психологта, педагогта және тағы ... ... сала ... ... Яғни ... ... ... ғылым салаларынан керекті
білімдерді ... ... Ал ...... Ал ғылымдардың бірлігі
адамзат, адам баласы игілігі үшін ... ... ... жиынтығы. Мысалға психология адам психологиясының түрлерін
типтерін зерттесе, адам мен араласу ... ... ... ... ... сол ... ... типтерінің жалпы ережелерімен,
клиентпен қарым-қатынасқа түсу үшін психология ... ... ... ... бір ... келтірсек, құқықтану ғылымы – құқықтар мен заңдарды,
нормативтік актілерді зерттеп, ережелерге келтірсе, әлеуметтік жұмыскер ... ... ... ... заң жүзінде клиент құқығын дәлелдеп қорғай
алуы үшін, шынайы заңға сүйеніп кеңестер мен нақты бағыт-бағдар беру үшін,
әлеуметтік ... ... ... де ... ... ... ... ғылым саласын алсаңыз да, әлеуметтік жұмыс назарынан тыс ... ... ... ... өмір ... ... жұмыстың басқа ғылымдармен
байланысын қарастырып өтсем, әрине бұл жерде әлеуметтік жұмыскердің әмбебап
бола білуін ескеруіміз керек.
Әлеуметтік жұмыстың ... ... ... ... алдында әр
ғылыммен байланысқалы тұрған әлеуметтік жұмыс мамандығының ... ... бере ... ... ... – заң ... ... құқықтарды өзекті
түрде жүзеге асыратын әлеуметтік механизм болып табылатын, ... ... ... ... ... ... ... жекелеген адамдарға
көмектесу және олардың мәселелерін ( проблемаларын ) шешуге мүмкіндік
беретін әлеуметтік рессурстардың ... ... ... ... алуға көмек
беретін іскерлік түрі.
Әлеуметтік жұмыстың Әлеуметтану ғылымымен байланысы.
Әлеуметтану – ... ... ... және ... ... ... айналысатын ғылым. Оларға: отбасы, балалар, ер адам, әйел адам,
қарт адамдар, топтар, қылмыстық топтар іс-әрекеттері . т. б. кіреді.
Әлеуметтану ... ... ... мәселелерді икемді шешуге,
түрлі қоғамдық әлеуметтік феномендерді жете ... ... ... ... емдеуге қажетті технологияларды меңгеруге мүмкіндік
береді. Мысалға, әлеуметтік сферадағы маманның негізгі ... ол ... ... ... ... ... білу, проблемалар қаншалықты қйын
болса да соны шеше білу, және адамдарды өздеріне ... ... және ... ... ... ... құпияларын сол адамның өзі өз
еркімен әлеуметтік жұмыскерге аша білуі керек, яғни бұл ... ... адам ... өзіне сенім ояту, сендіре білуі керек. Дәл осындай
функциясы арқылы сол ... ... ... ... етуі,
клиентті соған сендіре білу арқылы, ... ... ... ... түзу.
Ақпарларды, мәліметтерді жинақтап, зерттегеннен кейін, әлеуметтік
жұмыскер келесі ... ... Бұл ... қатысты Социялогия ғылымында қандай технологиялар
қарастырылған?
... ... таза ... ... тарихи осы типтес
проблемаларды қалай шешеді?
– Социология мен әлеуметтік жұмыс мамандығын біріктіретін ірі ... ... ... Ал ... ... ... ... сол қоғамды
құраушы элементтер, ендеше сол элементтердің әлеуметтік ауруы – ... ... ... т. ... ... әлеуметтік жұмысқа ... ... әрі ... ... ... ... аясында пайда
болғандықтан да, Социология білімі, әсіресе тәжірибесі әлеуметтік жұмыс
мамандығынан гөрі дәлірек, бірақ ол ... ... ... ... ...... ... таным, әлеуметтік мәселелерді
шешуге мүмкіндік беретін негізгі ғылым болып табылады.
Әлеуметтік жұмыскер – ... ... ... ... ... ... өмірін зерттеу туралы ілімнің қолданбалы әдістері ... ... ... ... өзі жүргізетін маман.
Әлеуметтанушы – қоғамның ағымы мен ... ... ... ... ... алдын-алу, болдырмау, әлеуметтік аурулар
туындағанда не себепті туындады? Қайсы орта әсер етті ... ... ... ... мен ... ... ( ... ) түзетін
теоретик маман. Яғни әлеуметтанушы ... ... ... ... ... практик маман ретінде қазіргі ... ... ... ... ... ... ... үшін екі мамандық мамандарының
да орыны ерекше. Әрі өтпелі ... ... да жаңа ... ... ... жеңе ... әлеуметтанушы мен әлеуметтік
жұмыскер бірлесе жұмыс атқаруы шартты нәрсе.
Әлеуметтік жұмыстың Философия ... ... ... ... ... ... ... бүкіл
ғылымдардың түп негізі болып Философия мен Математика табылады делінген.
Бүкіл ... ... ... ... философия ғылымының орны әлеуметтік жұмыс
үшін де айрықша. ... мен ... ... байланыстары өте тығыз әрі
күрделі. Екі ғылымда ... ... ... ... құндылығы ретінде
қарастырады. Әрі адамзат ақыл-ойының даму сатылары, ... ... ... жіктелінсе, сол ақыл-ойға сүйеніп әлеуметтік ... шеше білу ... ... ... борышы мен негізгі
міндеті.
Философия мен әлеуметтік жұмыс байланысы бұл ... ... ... қояды: ол адамның өмірі туралы, оның жас сатылары ... ... шақ, ... ... шақ, ... ... шақ, т. ... жасы әр түрлі формаларда ... ... ... әлеуметтік. Индивидтің өмірлік циклы, өмір жолы, адамның
тағдыры позициясының қалыптасуымен ... ... ... ... ... жас ... ... статус ұғымымен толтырылады.
Әлеуметтік жұмыстың философиясы жаңа өмір бейнесі ретінде көрінеді,
әлеуметтік - мәдени қозғалыс адамға деген ... жаңа типі ... ... ... ... ... ... жауап бере білу, адам психикасына әсерімен түсіндіріліп, адам
мәселесі негізгі динамика болып табылады.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... принциптері де білінеді. Мысалға: әлемнің
өзі таза ... ... ... ... бәрі де адам ақыл-ойынан
туындағандықтан адам мүддесі ең алдыңғы қатардағы ... ... ... адам ... ... ... гуманистік принциптерімен
басталатын ілім болса, әлеуметтік ... сол адам ... ... тұрмыс
тіршілігі, өмірдің жақсы болуын тұрақты қамтамассыз етуді мақсат тұтатын
ғылым.
Және де қазіргі заманғы ... жаңа ... ... ... ... ... ... түсінігі. Адамдар өміріндегі әлеуметтік –
мәдени психологиялық өзгерістер, отбасының көмек қажет ететін ... ... ... б т. б. ... философиялары да әлеуметтік жұмыстың
философиясының игіліктері болып табылады. ... ... әлем ... ... классикалық функциянализм пластинкасынан көру, полярлы және
сызықтық көріністердің (ориентациясынан ) бағытынан шығу, ... ... ... ... адамның дайындалуы мен қиналуы тәрізді
жағымсыз әсерді ... ... ... және ... ... акцент жасау, урбанизнің радикалды гуманизм элементіне
айналуы, көршілік мәдениет жаһандану ... ) ... ... ... ... алдын-алудағы капитулацияға ( жеңіліске ) қарсылық, ... ... тобы екі ... мақсаттарының ең айқын әрі ең ұқсас
жақтары. Өйткені айналып келгенде екі ... да ... ... ... ) ... ... – адам, адам өміріне ғылым тұрғысынан қарап, оның
өмірлік мәселелерін шеше білу жолдарын қарастыру.
Әлеуметтік жұмыстың Психология ... ... да ... ... ... ... пән. ... әлеуметтік қызметтердің жұмысы және оларды ұйымдастыра білудің
дұрыс тәсілдері және ... ... ... өз кәсіби парыздарын
орындау үшін де белгілі бір ... ... ... ... ... ... қажеттілігі осыларға байланысты:
біріншіден ... ... ... ... тіл
табыса білуі қажет, екіншіден әлеуметтік жұмыскер ол әлеуметтік проблемамен
психологиялық және ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір маманға қарай бағыттауы тиіс. Үшіншіден
көмекті қажет ететін адамға біріншілік ... ... ... ... психологиялық проблемамен ұшырасқан адаммен жиі араласып,
әлеуметтік жұмыскер олармен дұрыс психологиялық қарым-қатынас орната ... ... ... жұмыс практикасында орталық орындардың бірін клиентпен
жекелік ( индивидуалды ) жұмыс алып отыр. Әлеуметтік ... ... ... жиі ... әрі бар ... құрылымы да
былайынша алғанда осы мәселе төңірегінде болады. ... ... ... ... байланысты, қоғам топтарының көп
өкілдерінен нұқсан келіп отырғандықтан өз ... шеше ... де жиі ... Оларға бар гуманизммен қарау әлеуметтік жұмыс
пәнінің негізгі алға қойған мақсаты, әрі ... ... ... ... ... келтіру бұл пәннің басты мәселесі.Көбінде ... ... ... ... депрессия, аутизм, және , т. ... ... ... ... ... ... жұмыста өзінің
шешімдерін дұрыс қабылдауды білмейтін немесе қабылдай ... ... ... қажет етеді. Әлеуметтік жұмыстың объектісі болып, рухани
өзгеріс қалпында ... ... ... ғылымы мен әлеуметтік жұмыс ғылымының да ... ... тұсы ... ... ... ... ... адамдар
арасындағы және олардың айналасындағылармен қарым-қатынас түзуін бақылау
қажет болғанда түзетіп отыру функциясы.
Психология мен ... ... ... ... екеуі де
практикалық ғылым екенінен де айқын білінеді. Олардың екеуінің де әсер ... ... ол – ... ... ... адам тек қана ... ... емес, сонымен бірге субъектісі де ... ... ... әр ... өмірлік стратегиялар қалыптасады. Ғылым салаларында,
индивид әлеуметтік ... ... ... қоғамдық және жекелік
позицияларға ие. Ол ... ... ... ... ... да ... ... субъектісі болып жеке тұлға шынайы (активтілік
) белсенділік көрсетуі мүмкін.
Қорытынды ретінде психология адам психикасын зерттейді, типологияларға
бөліп қарастырады. Ал, ... ... ... ... адаммен
жүргізгендіктен, адам психикасынан хабары болуы үшін де психология тәрізді
ғылыммен өзара тығыз, ... ... ... ... ... Экология ғылымымен байланысы.
Әлеуметтік жұмыстың экологиямен байланысының қос фокусировкасы бар:
адамға да, қошаған ... да ... ... әрі одан да кең ... және ... Оның ... ... көрсетеді. Ол адам мен табиғаттың
арасындағы қатынастың моделін айқындауға көмектеседі. Ол үшін тек ... ... ... ... сонымен ... ... ... ... ... адам организмінің қалай
жұмыс істейтінін, ... ... және ... ...... анамыз туралы білім саласы, ал адам сол ... ... ... бар жерде – адам бар, адам бар жерде – табиғатта ... ... ... екі ұғым. Барша ғылым – адамзатқа тәуелді болса,
ал адам табиғатқа ... ... ... ... ... көбіне адам
психологиясының, психикасының өзгеруі табиғат құбылыстарымен бірге өзгеріп
отырады. Адам ішінде балығы бар ... ... ... деп алсақ өзгеріс
динамикасын тез түсінуге болады. Егер аквариум іші таза, үнемі суы жаңарып
отыратын ... ... ... ... ... өмір сүреді, тіршілігін
атқарады, егер бәрі керісінше болса дезфункция болатыны айтпаса да ... ... ... мен ... ... ... ... аулақпын, бұл
түсінікті болуы үшін берген мысалым. Табиғат, қоршаған орта мәселесін ... ең ... біз ... мейлі әлеуметтік, мәселелерді дұрыс шеше
алмаймыз деген ойымның ... ... ... ... экологиялық апат аймақтарында әлеуметтік ... ... осы ... өзектендіре түседі. Жалпы алғанда бұл мәселе бір
адам немесе жекелеген топтар мәселесі ... ... ... үшін ... ... ... себебінен адамдар түрлі аурулар мен
патологияларға ұшырауы жан ... ... ... ... шоғыры ұлғаяа түседі. Міне осының бәрін оңтайлы шеше білу
әлеуметтік жұмыстың да, ... ... да, ... ... ... ... жауапкершілік іс. Бүкіл қоршаған әлеуметтік стерстен құтылу
үшін табиғатқа серуенге шығу бізге ... ... әсер ... ... ... аялап қорғай білу де дәл сондай ... әсер ... ... ... ... тиіс.
Міне экологияның әлеуметтік ғылымдар салдасында да, басқа ғылымдар
саласында да ... ... рөлі ... ... ... ... жұмыс маманы мен қатар басқа сала ғылымдарының да білуі ... ... ... ... адамзат проблемаларымен
айналысқандықтан, адамзат – табиғаттың бір ... ... ... ... бұл – ... проблемасы, ал адамдар проблемасының
коррекциялау жолдарын қарастыратын маман – әлеуметтік жұмыс маманы болып
табылады.
Әлеуметтік ... ... ... байланысы.
Әлеуметтік жұмысты қарастырғанда конфликтологиядағы, ... ... ... өту ... емес. Себебі, әлеуметтік жұмыс
кәсіби іскерлік түрі және әлеуметтік институт ретінде ... ... ... ... ... теорияларынсыз, ғылымдық гуманитарлы
немесе нақты консептуалды материалынсыз өмір сүре ... ... ... күші ... ... ... әр түрлі теориялар
парадигмасына сүйенеді. Қазіргі ... ... ... әрі ... мәні мен ... ... ... орыстың
әлеуметтік жұмыс саласындағы маманы Л.Г. Гуслякова әлеуметтік ... ... ... " ... – гуманистік ", "радикалды –
құрылымдық ", " ... ", және " ... ... ... ... ... ... клиенттің әлеуметтік,
экономикалық және психологиялық мәселелерін шешуге ... ... ... жұмыс – түрлі конфликтерді шешуге, әлеуметтік, топтық ,
тұлғалық ... ... мен " ... шығу " ... ... тырысатын іскерлік түрі.
Бұл тұрғыдан қарама-қайшылық, әсіресе конфликт, ... ... тез ... оптимизациясын талап ететін негативті –
деструктивті әсер.
Конфликттің осындай түсініктері әлеуметтік ... ... ... ... ... көре ... ... жұмыста конфликт төмендегідей бірнеше деңгейде түсіндірілуі
мүмкін:
1. Конфликт фундаментальдік әлеуметтік теория ... ... ... методологиялық база болады, рефлекцияға бағытталған нүкте,
қоғамдағы конфликт ... ... ... ... ету ... ... болады. Бұл әлеуметік қарым-қатынасқа түсудегі өзара негативті
әсерді нақтырақ ұғуға көмектеседі.
2. Конфликт, ортаңғы деңгей теориясы ретінде – ... ... ... ... мен ... анализіне осы немесе
басқаша конфликттер теориясын ыңғайлы қолдануға бағыт береді.
3. Конфликт, профилактиканың ( ... ) ... ... ... ... мен ... диагностика әдістері түрінде
де түсіндіріледі.
Әлеуметтік жұмыскердің ... ... ... түсінудегі
бірінші қадамы, конфликтті әсерлесудегі ... ... ... ... болуы керек. Бұны істеу оңай емес, қарама-қайшылық
пен конфликтті интерпретациялайтын көптеген теориялар бар. Көбіне ... ... ... ... Біріншісі; – қызығушылықтары мен көзқарастары
қақтығысып ... ... ... әрі ... ... ...... бір-бірімен белсенді күреске түскенде ... ... ... арасындағы қақтығыс жағдайын жатқызамыз.
Әлеуметтік жұмыскер конфликтті нақты анықтап, зерттегеннен кейін өз
жұмысын жүйелі ары қарай жүргізе береді.
Әлеуметтік ... ... екі ... ... мүмкін:
клиенттің конфликтті жағдайға араласқанда, оны сәтті жеңе білуіне ... ... ... тұлға ретінде; Субъекттер арасындағы конфликтті
жағдай оптимизацияларын ұсынатын дәлел ретінде;
Екі жағдайда да ... ...... ... ... ... клиентке қатысты көзқарасын қалыпқа келтіруші дәлел ретіндегі
өзіндік спецификасы бар ...... ... ... ... Және ... ... әлеуметтік жұмыскердің кәсіби іскерлігі конфликт қоршауында
екі жағдаймен күрделенеді. ... ... ... ... ... ... оны ... болжау мүмкін емес. Конфликттің туындауы мен
спецификасы оған қатысатын субъекттер ерекшеліктерімен түрліше ... екі ... ... көп ... қатысатын конфликтті
жағдаятта әлеуметтік жұмыскерге әлеуметтік конфликтке өзі де кірісіп кетпес
үшін, өз ... ... ... мен ... ... бөле білу ... ... іскерлігін едәуір қиындатады. Бұл екі ситуацияда
қолданылатын іскерлік, өз эмоционалдық ... ... білу ... оң ... өз әсерін тигізеді.
Осы тәріздес ... ... ... конфликтпен
арақатынастарын дұрыс ажырата білу ... ... ... ... Сол ... мен ... ... әлеуметтік конфликтологиямен байланысын
қарастыра кеткенді жөн көрген едім.
Әлеуметтік жұмыс пән ретінде де, кәсіби ... түрі ... ... ... ... экология және әлеуметтік конфликтологиямен
тығыз байланысты болатынын мен қысқаша түсіндіре алдым деп ... ... ... ... ... салаларымен де тығыз ... ... де ... ... өте ... байланысты деген осы ілімдер
жүйесімен байланысын сәлде болсын кеңірек қарастыруға тырыстым.
Әр ғылым саласымен байланысында да әлеуметтік жұмыскер өз ... ... әрі ... ... ... ... әрбір әлеуметтік жұмыскердің
өзіндік кәсіби шеберлігі болып қала бермек.
2.2. Әлеуметтік жұмыс қызметкерлерінің қоғамдағы орны.
Қазақстан қоғамы жаңаша сипатқа ие бола ... ... ... ...... ... ... Бұрынғы жоспарлы
экономикалық формациядан – нарықтық экономикалық формацияға ауыстық.
Әрине, бұл қоғамдық тенденция тек ... ... ... ... кезең экономикасы Республикамыздың ... ... ... ... Жұмыссыздық, кедйшілік және көптеген жағымсыз
әлеумпеттік проблемалар өзектілене түсті. Осынау күрделі мәселелерді шешуде
әлеуметтік жұмыс мамандығы айрықша рөл ойнайды.
Жас мемлектіміздегі жас ... ... ... жас ... ... ... мәселелерді шешу мен олардың ... ... ... ... енді қалыптасып келе жатқан білім саласы.
Өзінің кемшіліктері мен ... да бар, ол ... ... ... болады. Қоғам өмірін реттеу мәселесін қарастыратын білімдер саласы өте
үлкен болғанымен, оның ең маңыздысы, әрі әлі ... ... ... мен ... түсетіні де осы әлеуметтік жұмыс мамандығы. Енді қоғам
өмірінің шиеленісін ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Қоғамымыз көп салалы әрі өрнегі өте күрделі болғанымен, әр ... ... өз ... өз мәртебесі болады, әрі ол ... ... ... ... ... ... іс шараларды жүзеге
асыуымен анықталады. Оған тағы бір ... сол ... ... ... ... Біздің қоғам алдындағы тағы бір ... сол ... пен ... ... Мысалға Қазақстан
қоғамында белгілі бір салаға ... көп ... ... кей салада
мамандар зәрулігі білініп тұрады. Және біздің кадрлар даярлауымыздың бір
кемшілігі қажет ... ... ... кей ... ... ... өте аз, ол ... техникалық кәсіптер аясында
да білінуде де, қажетті ... да ... саны өте көп ... ... ... гуманитарлық мамандықтар мамандарын мысалға
келтіруге болады. Егер де мамандар көп болғанымен, нәтижесі аз болса, ... ... ... ... Ал ... аз болғанымен, қоғам
сұранысы сол мамандарға зәру болса бұл ... өзі ... ... ... ... мамандығына да заман талабына сай, қоғам сұранысы өте
жоғары, ... ... ... саны аз ... ... ... қорғаныс сферасының әлсіздігін әрі қорғансыздығын көрсетеді.
Қай кезде болмасын әлеуметтік жұмыскерлер орны айрықшы болған, өйткені
ол мамандық қоғаммен тікелей ... ... ... ... қоғам
өмірін жақсартуға терін төксе, қоғам дегеніміздің өзі – шынайы өмір.
Осылай ... ... – ақ ... ... ... екенін сезе аламыз. Ал оның мәртебесі істелінетін
жұмысының шеңберінің кеңдігімен, ... ... ... ... егер ... болса, әлеуметтік қызметкер қоғамда арнайы реттеушілік
функцияға ие, әлеуметтік – өмірлік проблемалардың шешілу жолдарын, мәселені
болдырмау алдын-алу шараларын ұйымдастыруы ... ... алар орны ... биік тұрғанын айқындайды.
Бірақ өкінішке орай қазіргі қоғамымызда әлеуметтік ... ... ... ... пен ... ... ... алмауы, күресу жолдарын қарастырып, шешу шараларын жүргізгенмен еш
дұрыс нәтижеге жете ... ... ... ... ... ... кері ... тудырады.19
Солай дегенімізбен де қазіргі ... ... ... өмірі мен
мүмкіндіктерін көптеген әлеуметтік қызмет мекемелері мен олардың әлеуметтік
қызметкерлерінің көмегінсіз елестете ... Міне ... ... жас ... ... жұмыстың өзіне әлі де жүз жылы ... да – ... ... ... ұлғаюы, әлеуметтік жұмыстың қажет болса жыл
сайын жаңарып ... ... ... көмегіне деген қоғам
сұранысының өсуі – мамандық қажеттілігі мен маңызын ... ... ... ... ... мен мәртебесінің өсе беретініне көзіміз
әбден жетеді.
Қоғамның өзін ... ... деп ... ... ... ... пен ... әлсіздік пен әлділік, арамдық пен ... мен ... да, діни ... ... да ... осы ... екі күшті негативті және позитивті күштер деп қарастырып
өтсем.
" Өмір – қоғам " – негативті әрі позитивті күштердің ... ... ... көп ... ... жағымды күштер асып түсіп жатады. Ал қоғам
өмірі, негізінде осы екі күштің ... тең ... ... ... ол ... болады яғни адамдар өмірінің кәдімгі бейнесі шығады. Ал
егер негативті күштер басымдық көрсетсе әрбір адам ... көп ... ... түседі, міне осы кезде адамзат пен қоғам өмірін қалыпты
жағдайға түсіру, қиын ... ... өз ... ... ... тобы керек. Бұлар мамандар – бұлар әлеуметтік жұмыскерлер. Міне
әлеуметтік жұмыскердің ... ... ... ... шешу ... ... қалған адамға көмек бере ... ... ... ... ... аспектте көруіме, кей ғылымдардың "
әлеуметтік жұмыс дегеніміз – діни ... ... ... ... ... " – ... ... әсер еткен. Бірақ ғылым көбіне
негізгі екі ... ... ... бірі сол ... ... ... яғни бұл ... заңдылығы, кей ғылымдар бұл ... ... ... екі ... ... ... де, ... діни
қайырымдылық пен әлеуметтік жұмысты бұл жердегі біріктіретін мақсат ол ... әрі ... ... ... ... негізгі
параметрлері бойынша – міндеті, әдістері мен ... ... ... ... ... ... түрліше
болып екіге жарылады.
Ғылымның қай қарасақ та, қоғам өмірінің реттеу функцияларына араласып,
адамзат ... ... мен оның ... үшін ... әлеуметтік
жұмыскерлердің позитивті белсенділіктерін, қоғам құрылымындағы басқа ешбір
мамандықтар мен функциялар, қоғам қызметінің түрлері алмастыра ... ... ... ... ... өз ... ал әлеуметтік жұмыс өз бетінше –
айрықша функцияларға ие екенін әруақытта ескеруіміз керек.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... жекелей – психологиялық белгілерінің қалыптасуы да, мамандық
талаптарына сәйкес келетін кәсіби ... ... де, ... ... ... ... клиенттер мүддесін қорғау, әртүрлі
мамандық өкілдерімен тіл табыса білу, кей ... ... және ... рөлін ойнай алуы да ерекше әсер береді.
Негізінен алғанда әлеуметтік жұмыс гуманитарлық және демократиялық
принциптер базасында ... ... ... ... адамдық құқығын,
құрметтеуге, құндылықтарын дәріптеуге, теңдікті құрметтеуге негізделіп
құрылған. Ал ... ... ... адам ... адам ... ... ... жасауға тұрақталады.
Адам құқығы мен әлеуметтік әділдік принциптері әлеуметтік жұмыстың
пайда ... ... мен ... бола алады. Зардап шеккен азаматтармен
ынтықмақтасуы арқылы әлеуметтік жұмыс өзінің ... ... ... ... ... ... қосылудан қорғу арқылы оларды әлеуметтік
өмірге қалыпты бейімдеуді мақсат ... ... ... жұмыс Қазақстанда кәсіби – ... түрі ... ... әрі ... сұранысы сәлде болсын
реттеле бастады. Бүгінде жоғарға оқу орындары, соның ... ... ... ... және біз осы Университеттің әлеуметтік
жұмыс мамандығы ... ... ... ... ... келеңсіздіктерін реттеуге бағытталған, халыққа әлеуметтік
қызмет көрсетілуінің сапасын ... ... ... ... ... бір ... Қоғамымыз үшін маңызды орын алатын
біздің мәртебелі мамандығымызға деген сұраныс-ақ әлеуметтік ... ... ... ие ... ... ... деформацияларды реттейтін әлеуметтік
жұмыскерлердің әлемдік кәсіби этикалық кодексі – ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жұмыста, осы
кодекске сүйене отырып алдына төмендегідей мәселелерді мақсат етіп ... ... ... бағамы ):
– Қызмет түрлерін қолданатын әрбір азаматтың мүдделері мен
Құқықтарын қорғау;
... ... ... сеніміне кіру;
– Қызмет түрлерінің қолданушыларының тәуелсіздіктеріне ... ... ... ... ... ... ... де
қоршаған ортаға да залалы тимейтініні де кепілдеме ... ... ... ... ... ... сенімге ие болуы
керек;
– Жұмыс сапасына ... ... Өз ... дәрежесін үнемі көтеріп
отыруға мүдделі .т. б.
Осының бәрін ескере отырып нақты шаралардың ... ... ... де ... ... көп ... маман ретінде де
анықтап береді.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... шешу ... ... да жаңаша шешу әдістерін таба алуы тиіс. ... ... ... ол – әр ... игі ... атқаруы тиіс, бірақ оны қалай
қамтамассыз етеді ол ... ... ... Адам өміріне араласуы арқылы ол
бір жағынан елеулі өзгерістерді қамтамассыз ... ... сол ... де ... өмір сүруіне жағдай жасайды. Қоғамдағы ... орны ... ... жүйесін қалай тиімді шеше алады
соған байланысты анықталады. Осы мәселелер жиынтығын шешу үшін ... ... ... ... ойнайды, атап көрсетсек мыналар:
Клиентті анықтағыш –– бұл әлеуметтік жұмыскер, кризистік ситуациядағы
адамдарды, топтарды, соларға жайсыз тиіп отырған қоршаған орта ... ( ... ) –– бұл ... ... екі адам ... жеке адам мен топ ... ... топ пен топ арасында болып,
араларындағы конфликттік ситуацияны ... ... ... клиенттермен бірге
жұмыс атқарады.
Бағалаушы –– әлеуметтік жұмыскер, адамдар, топтар, қауымдастықтар
проблемаларын ... ... ... ... көмектеседі;
Мобилизатор –– әлеуметтік жұмыскер, адамдар немесе топтар ... іске ... ... ... ... ... ... индивидуалды түрде жүзеге асуы мүмкін;
Ұстаз –– әлеуметтік жұмыскер, ақпар беруші немесе әлеуметтік білімдер
таратушы, өз ... ... мен ... ... мен ... ... өзгеріс ендіріп, адамдардың өз ... ... ... ... ... ... –– әлеуметтік жұмыскер, басқа агенттер мен жұмыскерлер мен
жұмыс істеп, олардың клиенттермен дұрыс жұмыс істей білуі мен проблемаларын
оң шешуге ... ... ... ... ... ... рөлдер негізделіп қалған емес, әрбір жаңа
жағдайларда ... ... ... ... сәтті жүзеге асуы ... ... ... ... мен мәнін дұрыс түсіне білу
керек. Орыс оқымысты-ғалымдарының айтуынша іскерлікті дұрыс меңгеру ... ақыр ... не ... бәрі не үшін істеледі деген сұрақтар
жауаптарын анық білу керек. Сол себепті мынаны естен еш ... ... ... ... –– ... ... ахуалын көтеруге
байланысты қолданылатын, көмектесуші мамандыққа жатады.
2) ... ... –– бұл ... мен ... ... ... ... туындалу немесе сол үрдіс ... ... ... ... жұмыскер –– жаңа шынайылықты қалыптастырады, сол себепті
ол өз ... өз ... ... беретін әлеуметтік
экспериментатор. Қате іс-әрекеттерді ... ... ... ол ... түзету әлеуметтік жұмыс үшін
маңызы ерекше зор іскерлік.
4) Әлеуметтік жұмыскер –– әрқашанда оның ... ... ... ... ол мәселелер жүйелік сипатқа ие екенін
ұмытпауы керек.
Мемлекеттің, қоғамның және клиенттің ... көп ... ... ... мүмкін. Сондай ситуацияларда әлеуметтік жұмыскер ең алдыменен –
клиенттің, содан кейін – ... ... ...... ... ... іскерлік көзқарасы бойынша бұлжымас шарты ... ... ... Ал, ... ... жұмысының сәтті болуы үшін барлық
қоғамдық ... ... бұл ... ... шыға білу –
әлеуметтік жұмыскерге қоғамдағы компромисстік реттеуші ... ... ... ... ... әлеуметтік жұмыс
мамандығына қоғамдағы орнын айқындауы үшін нақты мақсаттар мен ... ... ... ... ... ... де соған қарап
анықталады. Соның ескере келе Қоғамдағы әлеуметтік ... ... ... ... ... және физикалық жайлылығына жету болып
табылады.
Әлеуметтік жұмыстың көмектер жүйесінің моделі екі ... ... ... ... ... ... клиенттің өзіне, онымен қалыптасқан әріптестік қарым-
қатынастар мен фасилитация ... ... ... әсер ... –– ... түрі, тұлғаға өзі шеше алмайтын қиындық пен
апатия туындағанда ... ... шешу ... ... ...... ... жұмыс істейді. Әлеуметтік
жұмыскердің негізгі тапсырмасы –– халықтың бейімделе ... ... мен ... ... ... ... жұмыскердің негізгі жұмыс атқаратын клиенттері, көбіне
халықтың мына ... ... ... ... Көп ... ... ... бейімделу қабілетінен айырылған
адамдар тобы, және олардың туыстары;
3) Пенитенциарлық мекемелерде ... ... ... ... ... ... ... балалары бар отбасылар;
5) Посттравмалық стресс қатерінен зардап шегуші жандар мен олардың
жақындары;
6) ... ... ... ... ... ... беру
мекемелеріндегі балалар, сонымен ... ... ... ... шыққан балалар;
7) Деструктивтік культтерде болуы себебінен дезадаптацияланған
жандар;
8) Зейнеткерлер;
9) Теріс-мінез-құлық ... ... мен ... ( ... ... қолданушы, суицидтік қателерге барған "қауіп
топтарындағылар", делинквентті кері әсерлі мінез-құлқы мен әрекеті
білінгендер )
Әлеуметтік жұмыстың негізгі принципі ... ... ... ... оған ... бағыттан шығып өз проблемасын өзі шеше білуге
үйрету.
Әлеуметтік жұмыскердің клиентпен өзара қарым-қатынасқа ... ... атап ... болады:
1) Тәрбиелік ( мінез-құлқын тәрбиелей білу мен ... ... ... ... ... топ ... ... бола білу функциясы;
3) Фасилитативтік;
Сонымен қатар әлеуметтік жұмыс мамандығы аясында ... де ... ... ... ... ... да
шығады: мақсат белгілеу, жағдаят анализі, проектілеу, жоспарлау, моделдеу
мен құрастыру, ... ... ... ... ... ... ... бақылау мен бағалау, рефлекция мен коррекция ... біз ... бір ... әлеуметтік проблемаларды шешуде басқс
да мамандықтардың өз орыны бар екенін ... ... ... ... ... ауруларымен күресетін, әлеуметтік жағдайдың тұрақтылануына
өз еңбегін қосатын, клиенттер ... ... ... ... ... ... ... ахуалының жағдайын бағалайтын әлеуметтік
жұмыс маманы – әлеуметтік жұмыскердің ... ... әрі ... ... маманы толығымен алмастыра алмайтынына өзіндік "мәртебесі" мен "орыны"
бар екеніне көз жеткізуге тырыстық.
Ал әлеуметтік ... ... ... ... мен ... іскерлігінің нағыз кәсіби сипатқа жетуі әрбір әлеуметтік жұмыскердің
әрдайымғы естен ... ... ... әрбір Қазақстандық әлеуметтік
жұмыскер жадында ұстаса ... ... ... ... ... да ... сенеміз.
Қорытынды.
Әлемдік деңгейдегі тәжірибемен қарастырсақ, ешбір елде, ешбір
мемлекетте әлеуметтік жұмыскерлер көмегінсіз, ... ... ... ... да, ... мемлекеттің саясаты да дұрыс ... Бұл сала ... ... ... заңдық акттілер қабылдағанда,
даярлағанда эксперттер есебінде жұмыс атқарады, ... ... ... ... ... дейін әлеуметтік жұмыскерлер ойымен санасады.
Әлеуметтік жұмыскердің пән болып қалыптасуы ол ... ... ... ... ... нақты әлеуметтік, тұрмыстық, саяси, т. ... ... әсер ... ... ... Қазақстан
Республикасы да, сонымен қатар бұрынғы посткеңестік мемлекеттер де ... ... тап ... Ал сол ... жиынтығын позитивті
шешуге, әрі қоғамдағы әлеуметтік іскерлік қызметтерінің жүзеге асуына
тікелей қатысушы. ... ... ... ... жеке ... ... ... қатысты Қазақстанда, " Қазақстандық әлеуметтік жұмыс
мектебі " құрылып, әлеуметтік ... ... ... ... ... әлеуметтік мемлекеттерде әлеуметтік жұмыскер негізгі маман
саналады. Қазақстан Республикасы да әлеуметтік ... ... ... ... ... де біздің мемлектте көтеріле түсері хақ. Ал,
әлеуметтік жұмыстың тиімділігінің өзі ... ... ... ... ... қоғамымыздың дамуы да әлеуметтік ... ... ... ... өсері анық. Әлеуметтік ... –– ... ... ... тұрмысының жақсаруымен өмір сүрудің жоғарғы
деңгейіне жетуді ... ... ... ... солардың талпыныстарын
әлеуметтік өрлеуге жетелеу. Дәл осындай саясат – әлеуметтік мемлекеттің
айқын белгісі.
Тағы да ... ... ... Еуро ... ... ... ... әлеуметтік нарықтық экономикалық формацияны таңдайды.
Әлеуметтік – нарықтық формация – еркін, экономикалық тиімді және әділ
құрылымдағы әлеуметтік ... ... Оның ... ... ... аяларының дамуы, әлеуметтік қорғаныс
жүйелерінің қалыпқа келуі. Біздегі әлеуметтік жұмыстың дамуындағы ... ( ... ... Әлеуметтік жұмыстың тиімділігін көтеруге, және ... ... ... ... ... ... заманға бейімдеу;
– Тұрмысы төмен отбасыларға тұрмыстық көмек ... білу ... ... төмен зейнеткерлер мен халықтың басқа әлсіз топтарына төленетін
төлемақыны жалғастыру, арнайы қалалық және ауылдық ... ... ... ... АҚШ пен ... ... бізге маңызды әрі
пайдалы болар еді.
– Әлеуметтік жұмыстың – әлеуметтік институт ... ... ... ... ... әлеуметтік институт іскерлігінің өзіндік бағытымен,
нақты функцияларымен ... Ал ... ... ... ... ... әрбір маманға нақты функциялар мен рөлдерді бөліп
береді.
... ... ... мен ... әлеуметтік саясаттың,
байланысының, халықтың қоғамдағы әлеуметтік жұмыс ... ... ... т. ... ... маманданған іскерліктің бір ... ... ... объекттің зерттелуіне байланысты. Бұған және де ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қолдау, әлеуметтік ақтау (ребилитация),
әлеуметтік коррекция, әлеуметтік ... ... ... қорғау;
Әлеуметтік жұмыс, қиын өмірлік жағдайларда қалған адамдар мен ... ... күші мен ... ... ... өмірлік қиын
мәселелерді шешуге көмектеседі.
Әлеуметтік жұмыскер бүкіл әлемде көбінде, бәрінен гөрі қатерге жақын,
қоршаған ортаның ... ... қиын ... қалған, ең әлсіз саналған
клиенттер мен клиенттер ... ... ... ... ... бәрінен гөрі әлеуметтік әлсіздер тобы болып мыналар ... ... әрі ... ... ... ... және көпбалалы отбасылар;
– Ұзақ мерзімді жұмыссыздар;
– Жалғызбасты жасы ұлғайған адамдар;
– Мүмкіндігі шектеулі ... ... ...... ... жоқтар, пенитицарлы жүйе
мекемелерінен босап шыққандар, ... ... ... жұмыс дифференцияциясы, стратификационды – психологиялық
белгілерге негізделген, себебі бұл ... ... мен ... мен ... ... мен ... ... және ақыл-ой
еңбегі қызметкерлерінің, мәдени, ... ... мен ... және ... ... ... ... орта контекстіндегі, әлеуметтік – реабилитациялық жұмыстың
негізгі түрлері:21 Отбасы ішілік қарым-қатынастардың оптимизациясы.
1. Үй шаруашылығы ортасындағы ... ... ... ... ... дамыту.
3. Клиентті басқа ортаға тарту.
4. Жергілікті ұйымдар мен мекемелердің назарын ... ... ... ... ... т. б.
Міне осы бағыттардың бәрі дерлік бүкіл әлеуметтік ... ... ... ... ... біз ... ... мынадай деңгейлерде жұмыс
атқаратынын білдік:22 Индивид, отбасылық, ... ... ... және ... белгілері бойынша ... ... ... ... ... ... Бірақ, көмек көрсету
барысында, әлеуметтік жұмыскер, оны көмегі неге бағытталғаны, ... ... ол не ... көздейді, мақсаты не? Және идеалды жұмыс
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... осы сұрақтар жүйесі әлі күнге дейін көптеген ... ... ... ... ... ... жұмыстың әлсіз топтармен жұмыс атқаруы кезінде көптеген нақты
іс-әрекеттік жетістіктерді даярлауды, ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру, жаңа ... ... ... ... ... жиынтығы
мен жүйесін іздестіре білу керек.
Әлеуметтік жұмыстың ... ... мына ... ... ... біртұтас кәсіби бағыттар ескерілуі тиіс:
– Екі ...... ... ... адам ... берілген
мәселелерді қоршаған орта контекстінде түсіну, өмірлік жағдаяттың
негізгі түрткі элементтерін ... ... ... ... ... бағыттар мен іс-әрекеттердің негізгі жиынтықтық
анықтамасын ... ...... ... беру мен ... өзара іс-
әрекет негізінде мемлекеттің, бүкіл қоғамның барлық салалары мен
ұйымдары және ... ... ... байланыстың жүйеленуі;
– Құрамашылық стимулаця – клиенттер бойында иждивендік мінез-құлық
қалыптастыратын, әлеуметтік қызмет ... бар ... ... Және де ... ... жұмыс саласының маманы осы нақты
принциптер жүйесін әруақытта есте ... ... ... ... – Халықаралық кәсіби этика кодекстерінде
көрсетілетінін мен ... ... ... ... ... Осы ... ... кодекстерін зерттеу негізінде біз,
әлеуметтік жұмыскердің ... ... ... ... ... ... мен ... қорғау;
– Қызмет тұтынушылар сенімін оята білу;
– Қызмет тұтынушылар тәуелсіздігіне оңтайлы жағдай жасау;
– Олардың құқығын ... мен ... ... ... ... ... қоршаған ортаға залалсыз екеніне кепілдеме беру;
– Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... сапасына жауап беру, өзінің білімдерінің деңгейін үнемі
көтеріп отыруға міндетті; т. б.
Қазіргі ... ... ... ... ... төндіріп отырған
факторларды әрбір ... ... ... ... ... сол ... ... болып келеді:
• Инфроқұрылымға түсетін жүктеме коэфицентінің мөлшерінің ұлғаюы,;
• Қылмыстың өсуі;
• Панасыздар мәселесінің күрделінелуі;
• Мигранттар арасындағы жоспарланбаған отбасылардың өсуі;
... ... ... ... толық емес жабық жұмысбастылық, – яғни әлеуметтік жұмыс
мамандығының ... өсуі – ... ... әлсіз топтарының
туындауы;
• Қарттар;
• Қазіргі қоғамдағы теріс мінез-құлықтылар. т. б.
Осы өзекті мәселелер ... шешу ... ... жұмысты
белсенділендіру, жергілікті тұрғындар мәселесін жергілікті әлеуметтік жұмыс
ұйымдары мен мекемелерінің масштабында талқылап, позитивті ... ... ... ету ... болып отыр.
Өтпелі кезеңдегі мемлекеттер алдындағы, соның ішінде Қазақстан ... ... тек ... көмек пен қызмет көрсетуге бөлінетін жалпы
қаржы көлемін ұлғайту қана ... ... ... ... ... ... ... күресудің тиімділігін көтеру болып табылады.
Қазақстан жағдайында, әлеуметтік – ... ... ... ... болып қоғамның өзін-өзі басқаруы төмен деңгейінде тұрғанында, бірінші
кезекте әлеуметтік жұмыстың араласқан ... ... беру ... еді. ... да ... импульсі болып, ... ... ... ... ... ... ... еді. Қоғамдық
инициативаларды таратушылар, кедейлер, маргиналдар тобы туралы түсініктері
болмай, бұл сала аясында өз сезімдері мен ... ... ... ... ... алмаушы еді. Әрине, сонымен қатар, қоғамымыздың тұрақты дамуы
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ғана байланысты емес, әр адамның тағдырын тайғақтатпай дұрыс
жолға салуы өз ... ... ... ... оның ... "
экономикалық қажеттіліктерін " тиімді таба білуінде.
Әлеуметтік жұмыскер, адамдарға, ...... ... ... " жай
қарапайым гуманист " болуы арқылы, тек қана олардың өмірлік ... бар ... ... жолдарын қарастырып, тығырықтан ... шыға ... ... береді.
Әлеуметтік жұмыс, клиенттің проблемаларын шешкенде тек ... ... ... ... бұл іске ... ... достарын, топтарын, түрлі
ұйымдарды, мысалға мынадай: полиция, мекемелер, мектеп, ... ... ... ... ... ... ... ұсынатын әлеуметтік
ғылым саласы.
Біз оқыған көптеген оқулықтар, әлеуметтік жұмыстың әлемдік тәжірибесі
көрсеткендей әлеуметтік ... –– ... ... ... ... Сол ... ... жұмыскерлердің ересектерге
көмектесетін әлеуметтік қызметтері төмендегідей:
• Ақыл-ойының дамуы артта қалған адамдар мен ... ... ... ... мен ... іске қоса ... қылмыскерлермен жұмыс
атқару, және оларға өзінің " жаман карьерасын " ... ... ... ... ... ... ВИЧ – ... ауыратындар мен қарттарға көмек көрсету;
• Тұрғылықты халықтың тұрмыс әлеуметтік әл-ахуалының көтерілуіне ... ... т. ... мен ... көрсетілетін әлеуметтік қызмет көрсетулері:
• Отбасын сақтау;
• Балаларды қабылдау мекемелерімен оларды ... ... ... ... ... ... ... қабырғасында проблемасы бар, заңмен ... ... ... ... ... ... ... ұшырасып
жүрген жастарға, олардың проблемаларын шешуге, жақсы өмір ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік жастар саясатының шынымен-ақ жастарға көмек көрсетуін
қадағалау функциялары.
Қазіргі Қазақстан қоғамында әлеуметтік жұмыскерлер орны нақты ... ... ... ... ... ... ойым ... халықтың
көп бөлігі әлі кезге дейін ... ... ... пән, ... ... көрсететін қызметтері қандай? Сол туралы толық түсініп
болмады. ... ... жас ... ... ... ... ... жұмысты халықтың, қоғамның бар топтарымен ... ... ... ... ... ... ... жұмыскердің кәсіби борышы
деп есептеймін.
Бұл кәсіби борышты атқару үшін алдыменен:
– Әлеуметтік жұмыскер өз мамандығын толығымен дұрыс меңгеруі ... ... ... ... пән ... ... кейін, өзінің нақты
ғылыми – материалдық базасын қалыптастыруы ... ... ... ... әрбір әлеуметтік жұмыс саласының мамандары, болашақ
әлеуметтік жұмыскер біздер үшін де міндетті – ... ... Адам ... ... ... ... әлеуметтік жұмыскердің,
өз қоғамы алдында, өзінің кәсіби функцияларын ... ... ... ... ... және ... ... өз жолымен атқаруға
ант беруі, әрбір ... ... ... ... ... ... ... " Қазақстан Әлеуметтік жұмыскерлер Ассоциясы " әлеуметтік жұмысты
қоғамға өз функцияларымен айқындалған дербес мамандық екенін ... ... ... ... тиімді пайдаланып, "
әлеуметтік жұмыс " ... ... ... жобалар даярласа,
әлеуметтік сала ... бұл ... әсер етер еді, ... ... ... ... туралы толық мағлұмат алуына
ықпал жасайды.
Әлеуметтік саладағы осы типтес сауалдарға дұрыс ... бере ... ... ... ... ... қабатын түзіп, шынайы
әлеуметтік қызмет пен көмек ... ... жас ... ... әрі ... ... сақтауына жағдай жасаймыз.
Бәрін қорыта айтсақ, басқа да әлеуметтік институттар тәрізді, әлеуметтік
жұмыста –– мемлекет пен ... ... ... ... мақсаттарды
атқарады: Социумның сақталынуы мен тұрақтылануы, өмір сүріп ...... ... ... мен үйлесімділендіру
мақсаты, – қоғам тұрақтылығы мен дамуы мемлекеттік ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасы Конституциясы, I- бөлім, Жалпы ережелер, 1-бап;
II. Кітаптар ...... С. В. ... в ... ... ... Академический
проект.2003-жыл, 17-бет.
3 – Л. Т. Кожамкулова. "Социальная работа ... ... и ... ... ... ... 17-бет.
4 – Тетерский. С. В. ”Введение в социальную работу”, Москва:
Академический проект.2003-жыл,19-бет.
5 – ... С. В. ... в ... ... ... ... 21-22 – ... – Курбатов. В. И. “Социальная работа”, Ростов – на – Дону:
Феникс. 2004-жыл, 10-бет.
7 – Тетерский. С. В. ... в ... ... ... ... 23-бет.
8 – Курбатов. В. И. “Социальная работа”, ... – на – ... ... 24-бет.
10 – А.А. Козлов. " Социальная работа ", ... ... ... – А.А. ... " ... ... ", Москва: 2005-жыл, 129-бет.
12 – Курбатов. В. И. “Социальная работа”, ... – на – ... ... 78- ... – А.А. ... " ... работа ", Москва: 2005-жыл, 135-бет.
14 – А.А. Козлов. " Социальная работа ", Москва: 2005-жыл, 136-бет.
15 – Курбатов. В. И. ... ... ... – на – Дону:
Феникс. 2004-жыл, 20-бет.
16 – Тетерский. С. В. ... в ... ... ... проект.2003-жыл, 32-бет.
17 – Тетерский. С. В. ”Введение в социальную работу”, Москва:
Академический проект.2003-жыл, сол жерде, 32-бет.
18 – Л. Т. Кожамкулова. "Социальная ... ... ... и ... ... ... ... 8-бет.
19 – Л. Т. Кожамкулова. "Социальная работа города: Принципы и направления"
Алматы "Қазақ Университеті" 2003-жыл, 232-бет.
20 – Л. Т. ... ... ... ... ... и ... ... Университеті" 2003-жыл, 112-бет.
21 – Л. Т. Кожамкулова. "Социальная работа города: Принципы и направления"
Алматы "Қазақ Университеті" 2003-жыл, сол жерде, 112-бет.
22 – ... В. И. ... ... ... – на – Дону:
Феникс. 2004-жыл, 35-бет.
III. Электронды желілер бойынша:
9 – www. http: /Room.shtl./.rambler.ru.
Пайдалынылған әдебиеттер ... ... ...... ... ... ... – Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы:
" Қазақстан ... ... және ... ... ... жолында"
2005-жыл, 19-ақпан, " Казахстанская правда " газеті.
II. ... ... – Е.И. ... " ... ... работы ", Москва " Инфра-М ... – Л. Т. ... ... ... города: Принципы и направления"
Алматы "Қазақ Университеті" 2003-жыл.
5 – С. В.Тетерский. ”Введение в социальную работу”, Москва:
Академический ... – Е. И. ... ... ... ... ... " Юрист " 1998-жыл.
7 – Курбатов. В. И. “Социальная работа”, Ростов – на – Дону:
Феникс. 2004-жыл.
8 – Т. С. ... Г. А. ... " ... ... ... ", ... " ... ", 1999-жыл.
9 – П. Д. Павленок. " Основы социальной работы ", Москва " Инфра-М ", 2001-
жыл.
10 – А.А. ... " ... ... ", ... ... – Г. П. ... " ... социальной работы ", Москва " ... ... – Д. ... " ... ... ", ... " ... ", 1997-
жыл.
13 – И. Г. Зайнышев. " Теория и ... ... ... ", Москва
"Союз", 1994-жыл.
14 – А. М. Панов. " ... ... ... ... ... ... ", ... 1994-жыл.
15 – Е. И. Холостова. " Словарь – справочник по социальной ... ", ... ... ", ... – Э. Г. ... " Право социального обеспечения ", Москва " ... ... – Г. М. ... " ... ... ", Москва " Аспект Пресс ",
1999-жыл.
18 – Ж. Н. ... " ... ... ", ... ... оқу
құралы, Алматы, 2004-жыл.
19 – З. Ж. Жаназарова. " ... ... с ... ", ... ... для
студентов, Алматы " Қазақ Университеті ", 2003-жыл.
20 – П. Д. ... " ... в ... ... ... ", ... Москва " Инфра-М ", 1998-жыл.
21 – И. В. Гейц. " Обязательное пенсионное и социальное страхование ", ... и ... ", ... – С. Ю. ... " ... ... ... ", " Инфра-М ", 2005-
жыл.
23 – Л. В. Топчий. " Кадровое обеспечение ... ... ... ... ... ", ... ... – Н. Б. Шмелева " Стоновление и ... ... ... как
профессионала ", Москва, 1997-жыл.
25 – С. Ю. Янов. " Социальное страхование и внебюджетные фонды ", " ... ... – И. А. ... " ... работа ", Москва, 1994-жыл.
27 – Е. Р. Ярская – Смирнова, Э. К. ... " ... ... ... ", ... " ... ", 2005-жыл.
28 – Л. Г. Гуслякова. " Теория социальной работы ", Москва, " ... ... – М. В. ... " ... ... ... в Росии ", Москва, 2005-жыл.
30 – С. И. ... " ... и ... ... ... ", ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлеуметтік жұмыскер24 бет
«АТФ банктің» есебін жетілдіру шараларының методикалық нұсқаулығы17 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi13 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет
Грамматика мен жазу методикасының ғылыми негіздері17 бет
ЕО тәжірибесінің негізінде ішкі қауіпсіздік мәселелерінің методологиялық аспектілері48 бет
Жалпы экономикалық теорияның методологиясы мен даму кезендері25 бет
Инвестиция тартудың теориялық және методологиялық негіздері78 бет
Инвестицияның методологиялық мазмұны71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь