Дәмхана жұмысын автоматтандыру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

1.БАСҚАРУ ЖҰМЫСТАРЫН АВТОМАТТАНДЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ (ТЕОРИЯСЫ) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1. Ақпараттық жүйенің құрамды бөлшектері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
1.2. Ақпараттық жүйені жүйелік тұрғыда жобалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
1.3 ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2. ӨҢДЕУ ОРТАСЫН ТАҢДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
2.1 DELPHI (BORLAND/INPRISE) ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ ... ... ... .25
2.2. Delphi.дi iске қосу. Delphi интерфейсi. Проект ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26
2.3. Оқиғалар. Программалық код терезесi. Әдiс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
2.4 Компоненттер палитрасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.5 BDE Administrator ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
2.5.1 Мәліметтер базасының кестесін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.5.2 Кестенің қасиетін беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37
2.5.3 Paradox форматының кестелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
2.5.4 SQL көмегімен мәліметтер қорын басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42
2.5.5 SQL .командаларының типтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
3. ДӘМХАНА ЖҰМЫСЫН АВТОМАТТАНДЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... .46
3.1 Программаны сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.2 Тағамдар мен қызметкерлер тізімін толтыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
3.3 Тапсырыс алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50
4 ТЕХНИКА.ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
5. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ӨРТ ҚАУІПСІЗДІК ТЕХНИКАСЫ ЕРЕЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
ПРОГРАММИСТКЕ МӘЛІМЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..59
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 60
Жиырма бірінші ғасырдың басталуы жаппай ақпараттық қоғамға көшумен сипатталады. Оған компьютерлік техника, ақпараттық технология және басқа да ғылыми-техникалық прогресс әсерін тигізуде. Қазақстан Республикасы ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі болып табылатын қоғамды ақпараттандырудың жаңа кезеңіне енді. Қоғамды ақпараттандыру – еліміздің экономикасының, мәдениетінің, ғылымының дамуының негізгі алғышарты.
Менің дипломдық жобамда дәмханадағы әкімшілік (администратор) жұмысын автоматтандыру мақсаты қойылды. Дәмханадағы әрбір жұмысшының қанша ақша түсіргендігін реттейтін, әрбір столдың жеке қабылдау сияқты жұмыстарын автоматтандыру – осы жобаға қойылған талаптарының бірі. Ал теориялық бөлімде процедуралар мен функциялар туралы, мәліметтерді сұраныстар арқылы сүзгілеу және жұмыстың бағдарламасын сипаттау.
Елімізде тауар және қаржылық нарықтың жылдам дамуы қоғамның барлық салаларында ақпаратандыру процессінің интенсивті жүруіне әсер етті. Өндірістік шаруашылықта, басқару ісінде, қолданушылардың әр түрлі категорияларында ақпараттық қызмет көрсету мен ақпарат рольін бағалау көптеген өзгерістерге ұшырады. Біздің қоғам ашық қоғамға айналды, осыған байланысты шынайы, толық, қолданушыға түсінікті және уақтылы берілетін ақпаратқа сұраныс арта түсуде. Мемлекетіміздің заңы мен ретке келтіруші ісі әрекеттері нәтижесінде микро- және макроэкономикалық объектілер деңгейінде алынатын есептік – статистикалық ақпараттардың заңдылығына, шынайылығы мен уақтылығына қойылатын талаптар көбейді.
        
        ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:

Мазмұны
КІРІСПЕ..............................................................................................................6
1.БАСҚАРУ ЖҰМЫСТАРЫН АВТОМАТТАНДЫРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ (ТЕОРИЯСЫ)......................................................................................................8
1.1. Ақпараттық жүйенің ... ... ... ... жүйелік тұрғыда жобалау........................................18
1.3 ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау...................................................23
2. ӨҢДЕУ ОРТАСЫН ТАҢДАУ....................................................25
2.1 DELPHI (BORLAND/INPRISE) ... ... ... iске ... Delphi ... ... Оқиғалар. Программалық код терезесi. Әдiс...........................................27
2.4 Компоненттер палитрасы...........................................................................29
2.5 BDE Administrator........................................................................................31
2.5.1 Мәліметтер базасының кестесін құру......................................................35
2.5.2 ... ... ... Paradox форматының кестелері................................................................39
2.5.4 SQL көмегімен мәліметтер қорын басқару............................................42
2.5.5 SQL -командаларының типтері.................................................................44
3. ДӘМХАНА ... ... ... сипаттау................................................................................48
3.2 Тағамдар мен қызметкерлер тізімін толтыру............................................49
3.3 Тапсырыс алу................................................................................................50
4 ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМ........................................53
5. ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЖӘНЕ ӨРТ ҚАУІПСІЗДІК ТЕХНИКАСЫ ... ... ... ғасырдың басталуы жаппай ақпараттық қоғамға көшумен сипатталады. Оған компьютерлік ... ... ... және басқа да ғылыми-техникалық прогресс әсерін тигізуде. Қазақстан Республикасы ғылыми-техникалық прогрестің негізгі белгісі болып табылатын қоғамды ақпараттандырудың жаңа ... ... ... ... - ... ... ... ғылымының дамуының негізгі алғышарты.
Менің дипломдық жобамда дәмханадағы әкімшілік ... ... ... ... қойылды. Дәмханадағы әрбір жұмысшының қанша ақша түсіргендігін реттейтін, әрбір столдың жеке ... ... ... автоматтандыру - осы жобаға қойылған ... ... Ал ... ... процедуралар мен функциялар туралы, мәліметтерді сұраныстар арқылы сүзгілеу және ... ... ... ... және қаржылық нарықтың жылдам дамуы қоғамның барлық салаларында ақпаратандыру процессінің интенсивті жүруіне әсер етті. Өндірістік шаруашылықта, басқару ісінде, ... әр ... ... ақпараттық қызмет көрсету мен ақпарат рольін бағалау көптеген өзгерістерге ұшырады. Біздің қоғам ашық қоғамға ... ... ... ... ... қолданушыға түсінікті және уақтылы берілетін ақпаратқа сұраныс арта түсуде. Мемлекетіміздің заңы мен ретке келтіруші ісі әрекеттері нәтижесінде микро- және ... ... ... ... есептік - статистикалық ақпараттардың заңдылығына, шынайылығы мен уақтылығына қойылатын талаптар көбейді.
1.БАСҚАРУ ЖҰМЫСТАРЫН АВТОМАТТАНДЫРУ ... ... ... ... бөлшектері
+
Ақпарат жүйесі бақа да жүйелер секілді элеметтерден түзелетіндіктен де, ол ... ... ... ... ... әр ... ... атқарады. Элементтер өз ерекшеліктеріне қарай және сол ерекшеліктеріне сәйкес ақпарат жүйесін өңдеу мен жобалауға қарай бөлінеді.
Атқарушы бөлімдер немесе ішкі ... ... ... ... ... ... ретінде сипатталынады. Атқарымдықүлгі арқылы кеңістік пен уақыт бойынша объектінің ішкі қызметтері мен ... ... Осы үлгі мен оған ... ... ... ... объектісінің құрылымы қалыптасады.
Дегенмен, бір объект үлгіні тұрғызу мүмкін емес. Сол себепті, басқару жүйесінің жалпы үлгісі келесі ... ... ... ... ... қасиеттеріне сәйкес талаптарды бәсеңдету үшін басқару деңгейлеріне байланысты;
- үлгінің сызықты емес қасиеттеріне сәйкес талаптарды бәсеңдету үшін өндірістік ... ... ... ... ... ішкі ... үлгілер негізінен былай бөлінеді:
- басқару объектісінің дамуын болжау;
- ... ... ... ... ... ... объектісінің құрылымын ұйымдастыру;
- басқару объектісінің қызметін ағымдық жоспарлау;
- басқару объектісінің қызметін жедел реттеу;
- басқару ... ... ... ... және ... сипатқа байланысты атқарымдық ішкі жүйелердегі үргілер былай бөлінеді:
- ғылыми - зерттеу ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды басқару;
- негізгі өнімді өндіруді басқару;
- объектінің қосымша - қызмет көрсетуші өндірісін ... ... ... ... негізгі қорларды пайдалану үрдісі мен өндіріс қуатын басқару;
- математикалық - ... ... ... ... қорларын басқару;
- өнім өткізуді басқару;
- объектідегі қаржы-қаражат жабдықтарын басқару;
- басқарушы жүйенің дамуы мен атқарылуын басқару.
Ақпарат жүйесінің жабдықтаушы бөліміндегі ішкі ... ... ... ... етуі үшін ... ... шешу үшін қажет.
Жабдықтаушы бөліміндегі ішкі жүйелер келесі түрде бөлінеді:
- ақпараттық жабдықтау;
- техтикалық жабдықтау;
- математикалық жабдықтау;
- бағдарламалық жабдықтау;
- ұйымдастырумен жабдықтау;
- ленгвистикалық ... ... ... ... жабдықтау;
Жабдықтау бөліміндегі ішкі жүйелер әрқайсысы өз алдына бөлек тақырып болғандықтан, олар туралы тереңірек мағлұмат басқа пәндерде қарастырылады. ... ... ... ішкі ... қысқаша сипатын төмендегідей қарастыруға болады:
- ақпараттық жобалаудың негізгі міндеті - басқарылатын объектіні сипаттайтын динамикалық ақпаратты тұрғызып, ұдайы жаңартып ... ... ... - ақпарат жүйесінің атқарымдық және жабдықтаушы бөлімдеріндегі ішкі жүйелерін қамти отырып, оларды жұмыс істетумен қамтамасыз ететін барлық ... ... ... ... ... ... деп - жүйедегі есептерді шешіп, ақпаратты өңдеуде ... ... ... мен ... ... ... ... жабдықтау - ақпарат жүйесін жобалау (тұрғызу) мен жұмыс істеуге арналған әдістер мен жабдықтардың, шаралардың жиынтығы;
- лингвистикалық жабдықтау - ... ... ... ақпаратты өңдеу тиімділігін көтеру мен адам және компьютер арасындағы қатынасты жеңілдету мақсатында ... сығу және жою ... ... ... ... ережелері мен тілдік жабдықтардың бірігуін бейнелейді;
- құқықтық жабдықтау - ақпарат жүйесінің тұрғызылуы мен ... және ... ... ... мен ... ... ... жүйеге қатысты мамандардың құқықтары мен міндеттрінің және ... ... ... ... жабдықтау - ақпарат жүйесіндегі адам қызметінің тиімділігін қолдап, көтермелейтін әдістермен жабдықтардың бірігуі.
1.2. Ақпараттық жүйені жүйелік тұрғыда ... ... ... ... отырған жүйе болғандықтан оған сәйкес ақпарат ... де ... ... ... ... даму барысы зерттеу, талдау, жобалау, қолдануға ендіру және ... ... ... Бұл ... ... яғни прототипті әдіс қолданылғанда, бір уақытта қатар жүргізілуі де мүмкін.
Бұл сатылардың әрқайсысы өңделу нәтижесінде мақсатты өнімді ... ... ... (1 ... ... жүзеге асырылу мүмкіндігі туралы қорытынды тұжырымдалып, келесі сұрақтар қарастырылады:
* Мәселе шынымен де қажет пе, ... оны ... ... ... ... Жаңа ... жүйе ... қолайлы ма?
* Оны шынымен де жүзеге асыру мүмкін бе?
Жүйелік зерттеулер стратегиялық барлау қызметін атқарып, бұл ... ... ... ... мәселе бар ма, оны болашақ жүйе шеше алама және ол қандай болуы ... ... ... да жауап беріледі. Ол үшін зерттеушілер жүйені ... ... ... ... мүмкіндігін меңгереді, әрі орындалу мүмкіндігі туралы есеп береді.
Ұйымның мүддесін қолдайтын жүйені жоспарлаудың стратегиясын таңдау барысында ... ... ... және ... ... ... ... оған дайын жобалардың сипаттамасымен танысу жүргізіледі.
Жүйенің орындалу мүмкіндігін меңгеру кезінде оны тұрғызуға кететін үлкен ... мен ұзақ ... ... ақталатындай болуы тиіс, яғни келесі жұмыстар жүргізіледі:
* Қолданушының ақпараттық тұтынушылығын алдын ала анықтау;
* Жаңа өңдеуді жасаудың мүмкіндігін ... ... ... жүрген ақпараттық жүйені жетілдіру мүмкіндігін анықтау;
* Өңдеу жоспарын тұрғызу.
Жүйенің орындалу мүмкіндігі туралы есеп беруде зерттеу ... ... және ... ала ... ... қолданушылар мен жетекшілер назарына ұсыну шаралары жүргізіледі.
Ондағы есеп беру құжаттарында:
* Ұйымдастырушылық, яғни ұсынылатын ақпараттық жүйенң ... ... ... жоспарымен сәйкес болуы;
* Экономикалық, яғни мүмкін болатын ... ... ... кірісті көбейту;
* Техникалық, яғни техникалық құралдар мен бағдарламалардың сенімді, келешекке ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктердің болуы;
* Амал жасау немесе қолданушыға өз мәселелерін шешуде нәтиделі қызмет етуі баяндалады.
Жүйелік талдау сатысында (2-саты) жаңа ақпараттық жүйенің ... ... ... ... тұтынушылығы тереңірек қамтылады. Сатының қорытынды өніміне - жаңа ақпараттың жүйе қойылатын жүйелік талаптардың құжаттандырылуы жатады.
Жүйелік талдауда келесі адымдар ... ... ... таңдау адымы. Бұл адымда жүйені тұрғызушылар тобы ұйымның қызметін, ерекшеліктерін, басқару құрылымы мен әдістерін, ішкі бөлімдердің байланысын, қызмет барысындағы ... ... ... және т.б ... ... қажеттігі ескеріледі;
* қолданылып жүрген ақпараттық жүйелерді талдау адымының қажеттілігі, бұрыннан қолданылатын жүйелердегі барлық жабдықтаушы бөлімдердің (ақпараттық, бағдарламалық, математикалық, тнхникалық) ерекшеліктері ... ... ... ... ... және ... зер салу ... атқарылуы мен сипатталады;
* жүйе талаптарын талдау сатысында зерттеуші басқару есептерін шешетін негізгі типтік ... ... ... Жүйе талдаушы маман өзі тұрғызғалы отырған жүйенің атқарымдық ерекшеліктерін де жетік ... ... жаңа ... жүйеде не қамтылуы тиіс екендігін қарастыратын жүйелік талап адымында бұрыннан қолданылып жүрген жүйелер мен жаңа жүйені талдауда шатаспайтын ... ... ... жаңа ... қойылатын талаптарды құжаттандыру адымы. Ол аналитикалық материалдарды қорытындылап, жаңа ақпараттық жүйеге қойылатын атқарымдық талаптарды құжаттарда сипаттайды. немесе ... ... ... ... жұмысының негізі болып есептеледі. Сонымен бұл адамда жаңа ... қор (ЭЕМ, ... мен ... жабдықтары, бағдарламалар, мәліметтер қоймасы, мамандар және т.б.), енулер (ақпараттық қайнар көздер, мәліметтерді жинау әдістері, ену әдістері, мәліметтер көлемі және т.б.), ... ... ... және ... ... ... ... байланысқан және құжаттандырылған талаптар қойылады.
Жүйелік жобалау ... ... - ... мен ... қойылатын талаптары бойынша күрделі саты.Бұл сатының мақсаты - жүйелік ерекшеліктерді өңдеу.
немесе құжаттарды мәліметтерді өңдеушілер үшін жобалаудың ... ... ... ... өңдеу - жүйелік жобалау сатысының мақсаты болып келеді. Ал жүйелік ... - оның ... ... ... ... саты - жаңа ... ендіру сатысы үшін негізгі құжат ретінде қарастырылады. Мұндағы ерекшеліктерге:
* қолданушылар интерфейсінің ерекшеліктері;
* мәліметтер қоймасының ... ... ... ... компьютерлік жабдықтар мен қызмет көрсету жабдықтарының ерекшеліктері;
* мамандар ерешеліліктері;
* жүйелік ерекшеліктері жатады.
Осы ерекшеліктер мазмұнына жекелеп тоқталайық.Қолданушылар интерфейсі ... ... ... ... ақпараттық объектілер: дидар (экран) форматы, интерактивті пікір алысу форматы мен адымдарды, ену-шығу құжаттарының барлық түрі жатады.
Мәліметтер қоймасының ерекшеліктеріне - ... және ... ... ... мен ... ... пен сәйкестік кестесі, енулерді басқару әдісін сипатталу саналады.
Бағдарламалық жабдық ерекшеліктері - ... ... ... ... ... ақпараттық өнімді қалыптастыру үшін өңделген қолданбалы бағдарламаларды, үрдестерді басқарушы және бақылаушы программаларды қамтиды.
Компьютерлік ... мен ... ... ... ... - ... жабдықтар, байланыс жабдықтары, көмекші материалдар мен жабдықтар ... ... ... ерекшеліктерінің мазмұны жобалаудағы барлық тараулар бойынша жүйелік құжаттар тізбегімен, ақпараттың ... ... мен ... ... ... ... ... нұсқауларды қамтиды.
Жүйелік жобалау сатысы ақпараттық жүйені жұмысшы жобасын қалыптастыру мен аяқталып, ол жоба ерекшеліктерді және қолданушыға арналған ... ... ... ... ... және физикалық жобалаулар мен жүйелік ерекшеліктер адымдары болады.
Логикалық және физикалық жобалаулар мәліметтер қоймасын жобалауға тығыз ... ... ... ... ... ... жобалау барысында ұдайы назарда болып, бұл жерде ... ... ... құрылымын және ондағы элементтердің өзара байланысын сипаттауды тауып, әрі қалыптастыру ... ... ... ... ... іс ... жобалау, төмендегі элементтерді өңдеу түрінде жүргізілуі мүмкін, яғни олар:
- ақпарат пен жабдықтау;
- қолданушылар интерфейсі;
- бағдарламалық жабдықтау.
Ақпарат пен ... ... ... ... ... мен қолданбалы программаларды өңдегенге дейін мәліметтер қоймасының логикалық құрылымдары, әрі оның сөздігі мен ... ... ... ... да ... ... және құжаттану тиіс.Себебі пікір алмасуда және бағдарламаларда МҚБЖ арқылы тұрғызылмайтын ... ... мен ... файл ... ... ДК негізіндегі АЖО нұсқаларын таңдау.
Автоматтанған жұмыс орны (АЖО) не болмаса шетел терминологиясында кез-келген мамандықты ... ... ... ... бұл жер ... мен ... ... орындауды автоматтандырылған түрде жүзеге асыруға арналған құралдар мен қамтамасыз етілді. Ондай құралдар, негізінен ДК болады, ол қажет етілген жағдай да ... ... ... ... ... ... сақтағыштар, басып шығару құрылғылары, оптикалық оқу құрылғылары немесе штрихтік кодты санағыштар, графикалық құрылғылары, басқа АЖО және ... ... ... байланысқан құралдар және т.б.
Дүние жүзінде IBM PС архитектурасы бар маманданған ДК негізіндегі АЖО ең көп таралған.
АЖО нгізінен есептегіш техниканы ... ... ... дайындығы жоқ пайдаланушыға бағытталған. АЖО-ның маңызды белгіленуі жұмыс орнында мәліметті ... ... АЖО және ДК ... ... ал ... қуатты ЭЕМ-мі бар есептегіш желілерге бірдей уақыт ішінде ену мүмкінлігі кезінде ... ... ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындарда ауыл шаруашылығын басқарудың таратылған жүйе концепциясы жасалуда. Оларда иерархияның ... ... ... ... және көп ... ... ... көзделеді. Бұл жүйелерде төменнен жоғарыға мәліметті жоғары деңгейде қажет етілгендерін жіберу ұйымдастырылады. Сонымен қатар мәліметті өңдеу нәтижелерірің маңызды ... және ... ... мәліметтің локальдік банктерінде сақталу керек.
Таратылған басқару ойларын жүзеге асыру үшін басқарудың ... ... және ... пәндік облысқа маманданған персоналды компьютер негізінде автоматтанған жұмыс орнын құру талап етілді. ... ... ... осындай АЖО да процесстерді жоспарлауға мысалдауға және аптимизациялауға, әртүрлі мәліметтік жүйеде және шешімдердің әртүрлі сәйкестігі үшін шешімдерді қабылдауға болады. ... ... ... үшін оларға сәйкес келетін АЖО-ны қарастыру керек. Бірақ кез-келген АЖО-ны құру ... ... болу ... ... ... ... ... түсініктердің мазмұнын түсіндірейік.
Жүйелілік.
АЖО-ны құрылымы функционалды белгіленуі бойынша анықталатын жүйе ретінде қарастырайық.
Икемділік.
Барлық жүйелердің құру модульдігімен олардың элементтерінің үлгі қалыптылығы ... ... ... ... ... ... жүйе.
Тұрақтылық.
Оның ұстанамы АЖО жүйесі негізгі қызметінің ауытқушы ішкі және сыртқы факторлардың әсеріне қарамастан күштілігіне сүйенеді. Бұл оның ... ... ол ... ... болу ... ал жүйе жұмыс істеушілігі тез арада қайта қалыптасуы керек деген сөз.
Нәтижелік.
АЖО нәтижелілігін жүйені құру мен пайдалану шығындарына таратылған жоғарыда ... ... ... ... ... көрсеткіші ретінде қарастыруы керек.
АЖО қызметі күткен нәтижені қызметті дұрыс таратылуы ... және ... ... ... табылатын мәліметті өңдеудің машиналық құрылымы мен адам арасындағы қысымы кезінде бере алады.
Қазіргі уақытта осындай ... құру өте ... ... ... ... ... мен қызметі кезіндегі осы енгізілімнің таратылымы жақсы нәтижелерді ... ... АЖО тек ... өнімділігін және басқару нәтижелілігінің өсу құралы ғана емес, сондай-ақ мамандардың сайлануы ыңғайлылық ... да ... Осы ... адам АЖО ... ... буын болып қала береді.
Өндірістік кәсіпорындарда АЖО мәліметті жоспарлау, басқару, өңдеу және шешімді қабылдаудың өзіндік құрылымы ретінде Автоматтандыру Жүйесін Басқару (АЖБ) ... АСУ ... ... ... болып табылады. АЖО - бұл әр уақытта арнайы жүйе, техникалық құрылғы мен бағдарламалық қамтамасыздандыру тобы және ол ... ... ... ... инженер, бақылаушы, жоспарлаушы, архитектор, дизайнер, дәрігер, кітапханашы, ұйымдастырушы, зерттеуші мұражай қызметкері.
Сонымен қатар бұл жерде ... ... ... оның ... ... ... етілуі тиіс жалпы талаптар тізімін беруге болады, ал нақты ... ... ... ... ... бар ... Диалогты режимде жұмыс істеу мүмкіндігі;
* Эргоэкономиканың негізгі талаптарын орындау; оператор, ... ... мен ... орта ... ... рационалды таратуды; жұмыс істеуге жағдайлар жасау; АЖО құрамының ... адам - ... ... ... ... АЖО формалары мен элемент түстерінің жағымдылығы және т.б.
* АЖО жүйесінде жұмыс жасайтын ДК ... ... мен ... Шешілген мәселелер санатына программалық қамсыздандырудың парапарлығы;
* Күрделі процесстердің максимальді автоматты деңгейі;
* ... АЖО ... ... ... ... ... ыңғайлы талаптары;
* АЖО-ны жұмыс құралы ретінде пайдаланатын маманның максимальді жайлылығын және қамсыздығын қамтамасыз ететін басқа факторлар.
АЖО ... жүйе ... ... ... мәліметтік бағдарламалық және ұйымдастырушылық.
Техникалық жүйе туралы жоғарыда аталған еді. Алдында көрсетілген ... ... ... жүйе ... ... жады ... ... істейтін басқа АЖО мен байланысы құралдары мен байланыстың басқа құралдарын (телефон, телекс, телефакс) қосу керек. ... ... ... ... ... орналасқан локальді мәліметтер қорында сақталып мәліметтер массивтері жатады. Сондай-ақ бұған мәліметтер қорын басқару ... ... ... ... ... сервисті бағдарламалар, АЖО тағайындалуы бойынша орындалған арнайы мәселе класын шешуге бағытталған және локальдік ұстаным ... ... ... ... мен ... үлгі қалыпты бағдарламалары болады. Қажет етілген жағдайларда бағдарламалық қамтамасыздандыруға графикалық мәлімет пен жұмыс істеуге арналған бағдарлама пакеті қосылады.
АЖО-ның ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... дамыту, кадрді даярлау және әкімшіліктендіру. Соңғысына жұмысты ... ... ... ... ... ... пайдаланушының құқықтары мен міндеттерін құжатты түрде рәсімдеу.
Егер АЖО ... өте қиын ... ол ... да ... ... болмаса, онда пайдаланушыны оның негізгі автоматтанған жұмыс орнына бірте-бірте енгізе алатын арнайы оқу ... ... ... АЖО қызметін жүзеге асырғанда (бұл оның функционалдануы деген сөз) ... ... ... ... ... оның ... процесстерін бейнелейтін әртүрлі шараларын анықтау тәсілдері қажет.
АЖО-ны жоспарлау тәсілдері оның қызмет ету тәсілдерімен байланыса алмайды, өйткені АЖО-ның ... ... ... өзі мен оның даму мүмкіндігін көздейді. АЖО-ның ... ... ... ... пайдаланушы көз қарасы жағынан тәсілдік құралдарын тарату болып табылады, ол бағдарламалықтар пайдаланушының тілдік құралдарын таратуды және ... ... ... ... ... әрекеттерді орындауға мүмкіндік береді.
2 ТАРАУ. ӨҢДЕУ ОРТАСЫН ТАҢДАУ
2.1.DELPHI (BORLAND/INPRISE) ПРОГРАММАЛАУ ОРТАСЫ
Программалар мен қосымшалар Delphi-дің IDE ( ... ... ... ... ... ... ... IDE басқару элементтерінен құралған бірнеше терезелерден тұрады. IDE жабдықтарының көмегімен программист қосымшаның интерфейстік бөлігін құрумен қатар, ... код ... оны ... ... ... алады. Бұл жағдайда қосымшаны жасаудағы жұмыстың барлығы IDE-де орындалады. Delphi 5-тің интегралданған жетілдіру ... көп ... ... ... Интегралданған жетілдіру ортасының ( интерфейс ) түрлері, оның келтірілуіне байланысты бөлінеді.
Жүктелгеннен кейінгі Delphi 5 ... 4 ... ... ... ... (Delphi 7 - Project 1)
* ... объектісінің терезесі (Object inspector)
* Форма конструкторының терезесі (Form 1 )
* Редакторлар кодының терезесі (Unit 1)
Экранда басқада терезелер орналасуы мүмкін, қажетті ... ... ... өзгертуге, орнын ауыстыруға, экраннан алып тастауға болады. Delphi көп терезеден тұрса да, бір ... орта ... ... ол бір ... бір ғана ... ... ... жұмыс істейді.
Егер негізгі терезені бүктесе, онда Delphi ... мен ... ашық ... кішірейеді. Негізгі терезе жабылғанда Delphi жұмысы тоқтатылады.
Негізгі терезеде:
* ... ... ... ... компаненттер политрасы орналасады.
Негізгі мәзірде Delphi функцияларын пайдаланатын командалар жиыны бар.
Саймандар панелі негізгі мәзірдің астында, негізгі ... сол жақ ... ... жиі ... ... тұратын 15 батырмалы компанент.
Барлығы 5 саймандар панелі бар:
* Standart (Стандартная)
* View ... Debug ... Custom ... ... стол ... ... - негізгі менюдің астында, негізгі терезенің оң ... ... ... компаненттерден тұрады. Компанент дегеніміз форма құратын негізгі қосымша.
Барлық компаненттер әртүрлі топтарға бөлінеді және олардың әрқайсысы компаненттер политрасындағы жеке ... ... ... ... ... мынадай беттерден тұрады:
- Standart- Стандарттық
- Additional- Қосымша
* Win32- 32 ... Windows ... System- ... ... ену ... Data Access - BDE ... ... қорына ену мүмкіндігі
* Data Controls- Мәліметтерді басқару элементтерін жасау
- АDO- ActiveX объектілерінің берілгендерін пайдаланып ... ... ... ... ... - ... ... қорына тұрақты пайдалану мүмкіншілігін қамтамасыз етеді
- Midas- ... ... қоры үшін ...
құрастыру
- Internet - Internet үшін ... ...
- Decision Cube- көп ... ... QReport- есеп (отчет) ... Dialogs- Бір ... ... терезесін жасау
- Win 3.1- Windoows 3.x ... Samples- ... ... ...
* Active X- ActiveX- компоненттер
* Servers - СОМ жалпы серверлердің VCL сыртқы ортасы
Жоғарыда келтірілген компоненттердің кейбіреулері Delphi5 ... ... ... ... ... бастапқыда экран ортасында орналасады және form1 деген тақырыбы болады. Онда ... ... ... оған ... ... ... ... орналастырылады. Форманы құрастыру кәдімгі графикалық редактордағыдай болады. Форма конструкторы проект жасау кезінде форма артында қалады, сондықтан ... ... ... ғана жұмыс істейді, сол себепті форма конструкторының терезесі форма терезесі немесе форма деп аталады.
Редактор кодының терезесі- ... ... ... жүйе ... ... ... ... терезесін толығымен жауып кетеді. Бұл терезеде қосымшаның модулінің бастапқы ... ... ... коды ... жай ... ... білдіреді, оның көмегімен қосымшаның текстік файлдарымен текстік ... ... ... болады.
Сілтеуіш кодының терезесі- редактор кодының терезесінің сол жағында орналасады. Онда форманың обьектілері тал түрінде ... ... ... ... қосымша обьектілерін қарастыруға ыңғайлы.
Объектілер инспекторының терезелері- жүйе жүктелгеннен кейін негізгі терезенің ... ... оң ... орналасады және берілген форманың (form1) қасиеті мен жағдайларын сипаттайды. Бұл терезені экранда View/Project Inspector (просмотр/ инспектор объектов) ... ... ... ... ... ... ... инспекторы екі терезеден тұрады: Properties (своиства-қасиеті) және Events(события-жағдайы).
Properties беті таңдалынған компонент туралы мәліметтерді форма конструкторының терезесінде ... және ... ... кезінде көптеген компоненттердің қасиетін өзгертуге мүмкіндік ... беті ... бір ... ... компонентті анықтайтын процедура.
Әрбір компоненттің өзінің қасиеттерімен жағдайларынан тұратын жиыны болады.
2.2 Delphi-дi iске қосу. Delphi интерфейсi. Проект
Windows жүйесiнде Delphi ортасын iске қосу үшiн оны ... ... ... ... Орта ... орнатылған соң, Delphi-дi iске қосу командасы:
Iске қосу - Программалар - Borland Delphi 6 Delphi ... ... Delphi ... ... (1-су - ... Delphi ортасы
1 - Delphi
Сурет 1. Delphi'дің негізгі терезесі
5-тiң ... ... - ... ... - ... инспекторы терезесi (Object Inspector).
* Ортада программа құруға арналған мо - дуль тере - зесi да iске ... ... ... ... - нiң астында орналасқандықтан, ол экранда көрiнбейдi.
* Delphi интерфейсiнiң құрамына негiзгi мәзiр, аспап - тар па - нелi және ... ... ... ...
Сурет 2. Delphi-дiң негiзгi терезесi
Негiзгi мәзiр пункттерiне (iшкi мәзiрлерге) Del - phi - -де жұмыс ... ... ... ... iшкi мә - ... енгiзiлген негiзгi команда - ларды орындайтын түй - ... ... ... дайындалатын программа проект деп аталады. Форма - программаны дайындау алдында ашылатын, програм - ма - ның ... ... Delphi ... рет iске ... кезде формаға Form1 атауы берiледi (1-сурет). Оның жиектерiне тышқан көрсеткiшiн орналас - тырып, ол екi ... ... ... ... ... форманы кеңейтуге не қысуға болады.
Программа пайдалану үшiн форма бетiне түрлi компо - нент - тер ... ... ... Delphi ... ... - нент - тер ... ...
Форманың және форма бетiне енгiзiлетiн компоненттердiң түрлi қасиет - терi бар. Олар ... ... ... - ... сипаттап, ағым - дық күйiн анықтайды. Мысалы, форма қасиеттерi - форма ... ... ... ... ... түсi т.б. Delphi iске ... ... форма қасиеттерiне алғашқы ағымдық мәндер мен - шiк - телiп қойылады.
Форманы, онда ... ... ... құру үшiн ... оның ... қасиеттерiнiң мәндерiн өзгертуден бас - талады. Қасиеттер тiзiмi Объект ... (Object ... ... ... ... ... терезесiне шығару үшiн керектi объектiнi (форманы не формада орнатылған форма компонентiн) таңдау керек. Инс - пектор ... ... ... ... объект атауы жазылып қойылады. Delphi iске қосылған кезде форманың ... ... ... ... көр - сетiлген. Қасиеттер терезесiнiң екi қосымша бетi бар: Properties (Қа - сиеттер) және Events (Оқиғалар). Терезе ашылғанда екi бағанға ... ... ... оның Properties бөлiмi ашылулы тұрады (1-сурет). Бiрiншi бағанда - қа - сиет ... ... ... бағанға - олар - дың мәндерi енгiзiледi.
* ... ... ... ... код) ... ... болады. Мысалы, форма тақырыбы шрифтiнiң өлшемiн 14 ету үшiн программаға Form1.Font.Size := 14 мен - ... ... ... ... Экранда қасиеттер терезесi көрiнбесе, оны шығару үшiн View-Object Inspector командасын беру жеткiлiктi. Ол +-11 клавишi басылған ... де ... Жаңа ... iске ... ... алдымен Delphi Direct терезесi iске қосылуы мүмкiн. Терезеден Delphi News бу - ... ... ... ... ... код ... ... программалар оқиғалар арқылы басқарылады. Мысалы, пайдаланушы программа құру үшiн ... ... ... ... фор - мада ... ... тышқан арқылы шертуi мүмкiн. Осы iс-әрекет (тышқанның шертiлуi) оқиға деп аталады. ... ... - ... ... ... ... объект жағдайын өз - гертетiн белгiлi бiр iс-әрекеттi шақырады.
* Delphi-де әр оқиғаға атау берiлiп қойылған. Мысалы, ком - ... ... Button ... арқылы формада орнатылған Button1 компонентiн шерту Click (Шерту) оқи - ғасын шақырады.
* ... ... ... оқиғалар бар. Мысалы, формаға байланысты оқиғалар саны - 35 ... Олар ... ... Events ... ... енгiзiлген. Терезеде оқиға атауларының алдына On префиксi (қосым - шасы) тiркестiрiлiп жазылған. Ол - атаудың оқиға екендiгiн бiлдiретiн ... 3. ... ... ... жиi қолданылатын оқиғалар:
OnClick - тышқан түймесiн бiр рет басу;
OnDblClick - ... ... екi рет ... - ... ... - басылған клавиштi босату;
OnMouseDown - ... ... ... - ... түймесiн босату;
OnMouseMove - тышқан көрсеткiшiн жылжыту;
OnCreate - форманы екi рет шерту, т.б.
Delphi-де программа (проект) екi ... ... ал - ... ... ... project1 ... ... проект файлы (негiзгi модуль) және unit1.pas атауы берiлетiн модуль. Олар жеке ... ... ... оқиғаларға сәйкес iс-әрекеттердi орындайтын про - грамма мәтiнi (проце - дура - лар) енгiзiледi (олар 1.4-тақырыпта кең ... ... - ... ... ... про - ... код деп, ... программалық код терезесi не қысқаша редактор терезесi деп те атайды. Оны экранға шығару тәсiлдерi:
* форманы жабу ... ... ... код ... бiр шетi форма астында көрiнiп тұрса,
оны шерту. Терезе белсендiрулi тұрде ашылады да, он - да ... ... ... ... Оның ... нұкте арқылы бөлiнген класс және процедура атаула - ... ... ... т.б.
Формадан код терезесiне өту және код ... ... өту ұшiн F12 ... басу ... ... ... тұрғаны - код терезесiне енгiзiлген процедура дайын - дамасы. Оқиғаға байланысты ... ... ... - ны өңде - уiш не оқиғаны өңдеу про - це - дурасы делiнедi. Процедура дайындамасының жазылу тұрi:
Procedure (Sender : ... ... ... мұндағы Sender параметрi құрылатын процедураның қай клас - қа тиiстiлiгiн анықтайды.
Терезенiң сол ... - ... ... Онда код ... ... ... құрылымын көрiп шы - ғу - ға болады.
Сурет 4. ... код ... ... ... про - ... program ... ... проект файлы мен бiр не бiрнеше модульдерден тұ - рады да, қолдан ... ... мо - дуль iшiне ... ... ... dpr, модуль pas кеңейтiлуi бойынша сақталады. Проект фай - лын негiзгi модуль деп атайды. Негiзгi модульдiң мазмұны про - ек - тiнiң ... ... - ма - - ... тұрады. Delphi iске қосылған кезде оны ол автомат - ты ... ... шыға - ды. ... ... ... ... - ... басқа кездерде қосымша нұс - қау - лар ... ... жоқ. ... модуль (проект):
program Project1;
uses
Forms,
Unit1 in 'Unit1.pas' {Form1};
{$R *.RES}
begin
Application.Initialize;
Application.CreateForm(TForm1, Form1);
Application.Run;
end.
* мұндағы,
Project1 - негiзгi ... ... ... ... да - йын - дап, жаңа атау ... ... ... ол соңғы атауға алмастырылып қойылады;
Uses (қолдану) - Турбо Паскальдағы сияқты, қызметшi сөз. Оның соңына программада пайдаланылатын стандартты (кiтапханалық) Forms ... мен ... ... алғашқы рет меншiктеген атауы (Unit1) жазылған. Unit1-ден соң оның ... ... ... ... (in ... және ... байланысты форма атауы көрсетiледi ({Form1}).
{$R*.RES} - нұсқау. Ол компиляторға қо - сымшаның (Win - dows ... ... ... ... қор си - ... ... шартбелгiлер (пик - тограммалар) сақ - - - талған файлды және т.с.с. пайдалану керек - тiгiн ... ... ... - ... - end ... аралығына енгiзiлген соңғы бөлiм - қосымшаның алғашқы жұктелуiн қамтамасыз ететiн әдiстер (Delphi-де арнайы iс-әрекеттi орындайтын проце - ... ... және ... ... ... - қосымша объектiсiн инициалдау (про - - - г - рам - маны алғашқы рет ... ... - ... ... енетiн фор - маны дайындап, экранда көрсету әдiсi (create - ... - ... iске ... ... ету ... ... ... командалық тұрде жазылуы:
.
* Мысалы, Application.Initialize - Application объектiсiнiң Initia - lize ... ... ... ... ... ... бума атын ... командасын қосып қою да мұмкiн, т.б.
Delphi-де программаның орындалуы автоматты тұрде негiзгi мо - дульдi орындаудан басталады.
Модуль - тұрлi ... ... ... про - грам - ма ... Мо - дуль тақырыбы Unit (модуль) қызметшi сө - зi - нен ... со - ңына ... ... ұтiр (;) ... - мен аяқталатын мо - дуль атауы жа - зылады. ... ... ... рет мен - ... ... Unit1. Жаңа ... ашыл - ған кезде модуль дайындамасы да авто - мат - ты ... құры - ла - ... ... ... ... Classes,
Graphics, Controls, Forms, Dialogs;
type
TForm1 = class(TForm)
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations ... ... ... (interface) бөлiмi interface кiлттiк сөзiмен бас - талады да, оған келесi бөлiмдер енгiзiледi: uses - ... Пас - ... ... бөлiм сияқты, оған стандартты мо - дуль атаулары жазылады, бөлiмге пайдаланушы дайындаған модуль атауын кiрiстiрiп қою да ... Одан әрi, Delphi ... - ған ... типi ... ... өрiстер, қасиеттер, компо - ненттер сипатталып, олардан соң ... ... ... - ду - ра - лар мен функциялар (про - ... ... ... - ла - ... ... ... дербес) бөлiмiне тек ағымдық модульге тиiстi элементтер енгiзiлуi мұмкiн (элемент - ... ... ... мен ... Public ... ... ... ағымдық модульге қол жеткiзуге болатын кез келген про - грамма не модульдiң кө - рi - нетiн элементтерi, облыстары ен - ... Олар клас - қа ... ... ... ... - тарын ғана анықтайтын болғандықтан, әдетте (көп жағдайда) олар бос көрiнедi. ... (iске ... ... ... - .dfm кеңейтiлуi бойынша жазылған файлды пайдалану нұсқауы. Ол модульдi оған ... ... си - ... байланыстырады (файлға форма қасиет - терiнiң мәндерi жа - зылып қойылған. Ол формада орнатылған ком - поненттер ... де ... ... сақ - ... Қасиеттер сәйкес Object Inspector тере - зе - сiнде көрiнедi). Одан соңғы қатарларға ... Delphi ... қа - ... ... - ... ... ... керек. Олар - дың iшiндегi оқиғаны өңдеуiш процедуралардың тақы - рыптары мо - дульдiң ... ... авто - ... ... жа - ... ... модульдiң соңына инициалдау (initialization) бөлiмi енгiзiледi. Бөлiм модуль айныма - лы - ларын ини - циалдап (бас - тапқы ... ... про - грам - маны ... ұшiн ... Егер ол толтырылса, бұл бөлiм басқаруды программа денесiне беруден бұ - рын орын - да - ... Бө - лiм ... - ... begin және end ... сөздерiнiң арасына енгiзу керек. Жоғарыда көрсетiлген сияқты, бөлiм толтырылмаса, begin сөзi жазыл - май, оған тек end. сөзi ... - ледi. Ол - ... ... ... ... сөз. ... ... программа дайындау ұшiн компонент - тiк тәсiл пайдаланылған: пайдаланушы программаларының кiтапха - насы про - граммалау ортасымен бiрге ұсынылатын, ... бiр ... ... ком - ... ... - ды, ал олар - - - ... ... енгi - зi - ледi. Компонент - тiк тә - сiл про - грам - ... ... на - ғыз ... жа - сады деу - ге болады, себебi, компоненттердi пай - далану программа жұ - мы - сын ... ... ...
* Компоненттер кiтапханасын визуальды компоненттер кi - тап - ханасы (Visual Component Library, VCL) деп атайды. Онда тұр - лi ... - ттер ... - та - лып (Delphi 5-те ... саны ... ... олар ... ... 19 бетке орнатылып қойылған.
Жиi қолданылатын беттер мен компонеттер 1-кестеде көрсетiлген:
1.1-кесте
Standard
Additional
Win32
System
DataAccess
DataControls
InterBase
Midas
Internet
QReport
Dialogs
Құрамына жиi қолданылатын компонеттер енгiзiлген стан - ... ... ... ... ... ... 95/98 ... қолданылатын 32-биттiк компонеттер
Таймер, плеер т.с.с. жұйелiк компонеттер бетi
Берiлгендердi BDE ... ... ... ... бетi ... ... ... байланыс
Берiлгендер қорын басқару қосымшаларын құру
Инетрнет - ... ... ... қосымшалар құру
Есептер даярлау
"Open file", т.с.с. сұхбаттық терезелердi пайдалану
Standard бетiнiң кейбiр компоненттерi:
Label
Edit
Memo
Button
Panel
MainMenu
Мәтiндi шығару
Бiр жолдық мәтiндi ... және ... ... мәтiндi енгiзу және редакциялау
Командалық тұйме құру
Компоненттердi топтастыру контейнерi
Мәзiр құру
Additional бетiнiң компоненттерi:
BitBtn
Image
Shape
Chart
Бетiне биттiк бейне орнатуға болатын ... ... ... ... (бейнелеу)
Форма бетiне тұрлi геометриялық фигураларды шығару
Диаграммалар мен графиктер тұрғызу
Win32 бетiнiң компоненттерi:
Animate
ProresBar
Дыбыссыз клиптердi орындау
Орындалуы бiршама ... ... ... ... бетiнiң компоненттерi:
Timer
PaintBox
Қосымшада уақыт интервалын беру
Форма бетiнде сурет салуға болатын облыс құру
Dialogs бетiнiң компоненттерi:
OpenPictureDialog
SavePictureDialog
Графикалық файлдарды ашу ... ... ... ... ... ... терезесiн пайдалану
Аталған компоненттердi пайдалану мысалдары 1-тарауда келтiрiлген. Пайдаланушы жаңа компонент дайындап, оны компо - ненттер ... ... ... ... BDE Administrator
DELPHI қолданбасы деректер базасына қатынауды BDE ( Borland DataBase Engine- Borland фирмасының деректер базасының поцессоры ) арқылы ... ... BDE ... ... қатынайтын динамикалық кітапханалар және драйвер жиынтығын құрайды. BDE деректер базасымен ... ... ... ... орнатылуы тиіс. Деректер базасына BDE арқылы жіберілген сұраныс, қолданушы сұратқан деректерді алады.
Жергілікті деректер базасы және ... ... ... ... бір ... ... Бұл ... ақпараттық жүйе жергілікті сәулетке ие. (Сурет 1.1)
Деректер базасы
қолданба
BDE
Сурет 1.1. Дербес сәулет
Деректер ... ... ... сай, бірқолданушылық режимде жұмыс істейді. STANDART драйверлер үшін, әдетте Paradox деректер базасы, мінездемелер ... ... ... ... Type - ... аты және PATH - деректер базасына жол. PATH параметрін басқанда, сіз көп ... ... ... Оны ... Windows - тің жаңа ... ... ... диалогы ашылады, ол арқылы біз керекті каталогты таңдап аламыз.
STANDART типті драйверлерді тек Paradox, dBASE, FoxPro ... үшін ... ... ... ... ... ... үшін BDE деректер базасының процессоры стандартты драйверлерді қолданады. Олар dBase, Paradox, FoxPro және текстік файлдарымен жұмыс жасайды. ... ... ... ... ... деректер базасына көпқолданушылық қатынауды ұйымдастыруға болады. Бұл жағдайда деректер базасының файлдары және осымен ... ... ... ... ... ... Сонда әрбір қолданушы өз компьютерінен серверде орналасқан қолданбаны қосқанда, өз компьютерінде ... ... іске ... ... ... ... ... базасын құрайтын кестелер қатты дискідегі каталогта тұрады. Кестелер ... ... , ... ... ... электрондық кестелерге ұқсас. Кестелерді көшіруге, орнын ... ... ... ... ... ... ... кестелері көпқолданбалы қатынау режимін қолдайды, яғни бірнеше қолданбалармен бірмезгілде қолданылуына болады. Бір кесте үшін ( ... ... ... т.б ... ) бірнеше файлдар жасалады. Осылардың ішінде негізгісі ... ... ... ... ... файлы болып есептеледі. Кестені таңдағанда, әсіресе оның негізгі файлы таңдалады. Мыс: dBase ... үшін ... DBF ... ... ал Paradox ... үшін DB ... болып табылады. Деректер базасының әрбір кестесі жолдан және бағаннан тұрады, бір типті объектілердің ақпараттық ... ... ... негізделген.
Өріс мүмкін болатын типтің деректерін қамтиды. Кестенің негізін оның ... ... ... ... кестенің кем дегенде бір өрісі болуы тиіс. Кестенің құрылымдық түсінігі өте кең және оның ... өріс ...
* ... ... ... мәтініне шек қою
* кестелер арсындағы біртұтастықты сақтау
* парлольдер
кіреді. Кестені құрғанда кестенің аты және ... ... ... атын ... ... және оның файлдары жаңа атқа ие болады. Бұл үшін деректер базасының кестелерімен жұмыс істейтін арнайы ... ... Мыс: Database ... Data Pump. ... кестені жойғанда, оның барлық файлдары да жойылады.
Ал енді ... ... ... ... ... біз оның ... құрып алайық. Ол каталог бізде D:\BOLATKHAN. Деректер базасын құру DatabaseDesktop (DBD) утилит ... іске ... DBD ... ... кестені құруға және оның құрылымын өзгертуге, оның біріншілік кілттерін және ... ... құру және ... ... ... кестені құру келесі команда бойынша іске асады: Пуск\Программы\Borland Delphi7\Database Desktop. DBD кірген мезетте жұмыс істейтін каталогты таңдап алу ... Ол үшін DBD ... ... ... және ... ... D:\BOLATKHAN каталогына сілтеме жасаймыз. Менің жағдайымда Raspisanie ... құру үшін ... DBD Create Table ... ... оның ... ... алу керек.
ОК-ді басып, біз осы форматты аламыз. Экранда келесідей сурет шығады:
Сурет1. Кестенің құрылымын құру ... ... ... ... өрісіне бір жазба сәйкес келеді. Field Name бағанына өріс атын, Type - символ, өрісте сақталынатын мәліметтердің типін ... Size ... - сан ... ... ... ... Key - ... егер бұл өріс бойынша біріншілік кілт қою керек болса.
2.5.2 Кестенің қасиетін беру
Validity Checks - бұл қасиет ... ... ... ... Бұл ... оң жақ ... 2 - ... көрсетілген және өрістік типіне қарай өзгеріп отыруы мүмкін:
2 - кесте Validity Checks ... Field ... ... ... ... керекті жолдар белгілену керек.
Minimum
Мәннің минимумы. Бұл қасиет сандық өріске берілу тиімді.
Maximum
Мәннің максимумы. Бұл қасиет сандық өріске берілу ... ... ... және ... ... ал кейбір жағдайда символдыққа қолдану тиімді.
Picture
Енгізілетін мәннің түрін корсетуге ... ... ... ... ... (## - ## - ... батырма Picture түрін құруға көмектесетін диалогтық терезені шақырады.
Table Lookup - бұл ... ... ... өрісін басқа көрсетіліп отырған кестенің өрісімен байланысын көрсетеді. Table Lookup - ті ... ... Define - ... ... ... Бұл ... басқанда көру диалогтық терезесі ашылады. Бұл терезеде драйверлер мен псевдонимдерді қолдана аламыз.
Secondary Index - бұл ... ары ... ... ... ... ... индекс құруға мүмкіндік береді.
Жаңа индекс құру үшін Define - анықтау ... басу ... Бұл ... ... көру ... ... ... Оның cол жақ терезесінде Fields қатынау өрістерінің тізімі көрсетілген, ал оң жақ терезесінде Indexed fields ... ... ... ... көрсетіледі.
Index Options радиобатырма панелі келесідей қасиеттерді құруға мүмкіндік береді:
Unique
Бұл опция екінші ... ... ... ... егер кестеде бір - біріне ұқсас өрістер болса.
Descending
Бұл опция кестені кему ... ... ... ... ... ... ... регистріне назар аударады.
Maintained
Егер бұл опция тұрса, онда кестеде өзгерістерден кейін индекс ауысып тұрады.
Индексі таңдалғаннан кейін, оның индексін беретін ... ... ... - бұл бөлім әртүрлі кестелердің арасында бүтін сілтеме байланыстарды қамтамасыз ету үшін қолданылады. Егер екі кестенің арасында сілтеме ... ... оның ... - бас, ал ... - ... кестелер, онда қосымша кестеде бас кестеден алатын мәннің өрісі көрсетіледі. Сонымен қатар, бас кестедегі кілттік өрістің өзгерістеріне қосымша кестенің ... ... ... ... ... ... ... бүтін сілтеме деңгейі барлық кестелерге тән емес, бірақ Paradox 7 - де ... ... ... rule - ... тобы егер бас ... кілттік өрісті өшіргенде қосымша кестеде болатын өзгерістерді анықтайды. Егер Prohibit - ті таңдасақ, онда Database Desktop ... ... ... ... Cascade ... тұрса, онда кілттік өрісі бар бас кестеде өзгеріс болса, онда ... ... де ... ... Ал егер сіз бас ... кілт ... бар ... өшірсеңіз, онда қосымша кестеде сол кілттік өрісі бар жазба автоматты түрде өшеді.
Strict Referential индекаторын орнатқанда Paradox - тың ... ... ... ішінде Paradox for DOS) кестелердің ашылуын және бұзылуына жолбермейді.
Барлық операциялар біткеннен кейін құрылған сілтеме атын беру керек.
Password Security ... Paradox - та ... ... және оның әр өріс ... ... қоюға мүмкіндік береді. Бұл үшін Define батырмасын басу ... ... ... ... ... ... терезеде басты парольді (Master password терезесі) қоюға және сол парольді мақұлдауға (Verify master password) мүмкіндік аламыз. Егер ... Password ... ... батырмасын бассақ қосымша парольдарды тағайындауға және өрістерге қатынаудың ережесін көрсетуге болады.
Current Password (ағымдағы пароль) терезесінде сіз парольді көрсетесіз (ол сіз ... ... ... ... ... ... бұл ... арқылы сіз қатынау ережесін құрасыз. Table Rights (кестеге қатынау құқығы) радиобатырмалар тобында кестеге жалпы ... ... ... болады.
All
Барлық операциялар қабылданады, кестені өшіру, құрылымын өзгерту, парольдерді өзгерту және өшіру.
Insert & Delete
Кестедегі жазбаларға ... ... ... ... қою, ... ... кестенің құрамын өзгертуге және жоюға тиім салынады.
Data Entry
Мәліметтерді редактерлеуге және жазбаларды қоюға болады, бірақ оларды өшіруге және кестенің ... ... ... тиім ... ... ... және кілті жоқ өрістерді өзгертуге береді.
Read Only
Тек кестені көруге болады.
Table Language - бұл бөлім BDE Administrator ... ... ... ... (егер көрсетілмесе) немесе анықтауға (Modify батырмасы) мүмкіндік береді.
Dependent Tables - бұл бөлім Referential ... ... ... ... ... ... ... керекті құрылымдық мәліметтер кестеге енгізілгеннен кейін Save As ... басу ... сол ... Windows - тағы стандартты сақтау терезе шығады. Кәдімгі терезеден айырмашылығы Alias ... ... Бұл ... әр ... ... ... ... бар. Сіз тізімнен керекті псевдонимді таңдап, кестені сақтайсыз.
2.5.3 Paradox форматының кестелері
Delphi - дің ... ... ... жоқ, ... ол Paradox ... ... ... береді. Осы кестелердің әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар.
Paradox кестесі деректер базасын құруға және онымен ... ... ... болып табылады .
Оның негізгі артықшылықтарын атап өтейік :
* деректердің тұтастығын
* әртүрлі типті деректерді ұсынуға арналған өрістік типті
* ... ... ...
* ... ... қорғанысын
қамтамасыз етеді .
+ кестесінде Paradox 7 кестесінің өрістік типі тізімі ... ... ... ... ... A ... қатары. Ұзындығы 255 символ .
Number N ... ... саны ... $ ... ... ... S ... сан . ... ... I ... сан . ... -2 147 483 648...2 147 483 647
BCD # ... - ... ... сан ... D Күн . ... T ... @ Күн мен ... M ... ... ... ... .
Formatted F ... ... ... ... ... форматталған текст болады.
Graphic G ... ... ... O OLE ... ... ... форматы.
Logical L ... ... + ... ... B ... тізбегі. Ұзындығы шенелмеген .
Bytes Y ... ... ... 255 ... ... Paradox7 кестесінің өрістік типі тізімі
Ескерту !
Database Desktop программалық ортасында жұмыс істегенде Graphic, Binary,
Memo және OLE ... ... мәні ... ... өріс аты ... ... әріптер мен сандар құрылуы тиіс. Өріс атының максимал ұзындығы 25 символдан аспау керек. Өрістің атын ... ... ," # " ," $ " ... ... ... ... , "." , " ! " , " | " ... ... ... ... бұл ... DELPHI - де ... ... қолданылады .
Paradox кестесінің кемшілігі болып, кестелік деректерді сақтайтын типтік файлдардың көптігі ... ... Бір ... ... каталогқа қандай да бір кестенің орнын ауыстырғанда немесе көшіргенде, осы кестені қамтитын барлық файлдарды көшіру немесе орнын ауыстыру керек. ... ... ... ... кеңейтінділері бар :
* DB - деректі кесте
* MB - ...
* PX - ... ...
* XG* және YG* - ... ...
* VAL - ... және ... тұтастықты тексеретін параметрлер
* TV және FAM - Database Desktop программасында кестені ... ... ... ... деректер базасының кестелік форматы болмаса да, әртүрлі МББЖ қамтамасыз етеді. Деректер базасымен жұмыс істеуге ... Delphi ... ... ... ... :
* ... ...
* компоненттер
Аспаптық құралдарға арнайы программалар мен пакеттер жатады. Олар деректер базасына ... ... ... етеді.
Компоненттер, деректер базасымен операция жасайтын қолданбаларды құруға арналған. Біз ... ... ... SQL ... ... ... ... МҚ - ол жолдар мен бағандардан тұратын екі ... ... ... байланысқан ақпарат. МҚБЖ терминінде жазу деп аталатын әрбір жол мәліметтердің қандай да бір ... ... ... Өріс деп ... ... ... бағаны мәліметтердің әрбір типінің мәнінен тұрады. Олай болса, реляциялық МҚ негізі ақпараты бар екі өлшемді ... ... ...
Бірақ МҚ бір кестеден тұратын реляциялық МҚ сирек кездеседі. Мәліметтермен күрделі және қуатты операцияларды өрнектеу үшін ... ... ... ... арасындағы байланысқа байланысты. Жүйенің максималды иілгіштігін қолдау үшін кестенің жолдары арнайы ретпен орналаспауы керек. ... МҚ ... ... ... ... функция бар.
Жолдардан айырмашылығы, кестенің өрістері реттеледі және оларға ат беріледі. Яғни, кестенің әрбір бағанының кереметаты болуы керек.
Әдетте SQL ... көп ... бар ... ... жұмыс істейді, сәйкесінше оларды өзара ажырату қажеттілігі туады. Әдетте мұнда жүйеде әрбір ... ... ... коды болады. Компьютермен сеанстың басында қолданушы жүйеге өзінің арнайы ID(идентификатор) айтып кіреді. Кірудің ID-ін пайдаланатын кез-келген адамдар саны, жеке ... ... ... SQL ... ... ... идентификатор- лармен сәйкес рұқмат етілген. Кесте немесе басқа объект толық билігі бар қолданушыға тәуелді. Және де қолданушыда объектілермен ... ... ... бар. ... келтірілетін мысалдарда кез-келген қолданушының әрекеттер жасауға артықшылығы бар деп санаймыз.
Оқу мәліметтер қорының сипатамасы
Осыдан былай мысал ретінде шағын МҚ пайдаланамыз. Онда 4 ... ... ... ... ... ақпараттың 5 өрісінен тұрады:
* SNUM-студенттік билет номері;
* SFAM-студент фамилиясы;
* SIMA-студент ... ... ... ... STIP-студент алатын стипендия көлемі;
* PREDMET кестесі оқу пәндері туралы ақпараттан тұрады:
* PNUM-пән номері;
* ... ... ... HOURS-сағат саны;
* COURS-курс;
* TEACHERS кестесі оқытушылар туралы ақпараттан тұрады:
* TNUM-
* TFAM-оқытушы фасмилиясы;
* TIMA- оқытушы ... TOTCH- ... ... аты;
* TDATE-
* USP кестесі студенттердің үлгірімі туралы ақпараттан тұрады:
* UNUM-
* ... ... ... ... SQL ... типтері
Әдетте SQL -тілінің командалары бірнеше топқа бөлінеді. Командалардың негізгі типтері келесідей:
* DDL(Data Definition Language )- мәліметтердің анықталу ... Бұл ... ... ... қорының объектілерінің құрылымын құру және өзгерту(мысалы, кестелерді құру және жою ... үшін ... DML(Data ... ... ... ... (манипуляция) тілі. DMLкомандалары мәліметтер қоры объектілеріндегі ақпараттарды басқару үшін пайдаланылады.
* DCL (Data Control ... ... ... ... ... мәліметтер қорында сақталған ақпаратқа кіруді басқаруға арналған.
* DQL (Data Query Language)-тілі. Бұл жиі қолданылатын ... ... ... ... ... ... дегеніміз сәйкес ақпаратты алу мақсатында мәліметтер қорына хабарласу.
* Мәліметтер қорын администрациялау командалары әрекеттердің орындалуына бақылауды ... ... және ... ... ... ... ... SQL- де пайдаланылатын мәліметтер типтерін келесі топтарға бөлуге ... ... ... ... ... Дата мен ... ... арналған типтар.
Бұл типтердің нақтырақ сипаттамасы.
Жолдық типтер.
SQL-де екі жолдық типтер анықталған:
* Белгіленген ұзындықты символдық жолдар;
* Айнымалы ұзындықты символдық ... ... ... ... ... ... ... түрінде сақталған мәліметтер, өріске енгізілгенжолдың нақты өлшемінен тәуелсіз, жадының бір ғана ... ... ... ... ... ұзындықты символдық жолдарды хабарлау түрі келесідей:
Character(n)
Мұндағы n бұл хабарлау қатысты болатын өріс өлшемін анықтайтын жол ұзындығы.
Белгіленген ұзындықты ... ... , ... бос ... ... толтырылады. Мысалы, егер өлшемі 10 тең өріс ... ал оған 3 ... ... жол ... онда 7 символ пробелдармен толтырылады.
Айнымалы ұзындықты символдық жолдар.
Айнымалы ... ... ... ... ... үшін ... емес, ол мәліметтер қорының кестесі өрісінде сақталған ... ... ... ... Айнымалы ұзындықты жолды хабарлау келесі түрде болады:
Varchar(n)
n-максималды мүмкіндікті жолды анықтайтын ... ... ... Varchar ... ... ... ... шығындауды қамтамасыз етеді. Хабарландыруда көрсетілген жол өлшеміне қарамастан, өріс, енгізілген ақпаратты сақтауға қанша орын қажет болса, сонша алады. Мысалы, егер ... ... ... және оған 3 ... ... жол ... онда бұл жолды сақтау үшін белгіленген ұзындықты жол ... ... 10 ... 3 байт қана пайдаланылады.
3 Дәмхана жұмысын автоматтандыру
3.1 ... ... іске қосу үшін cafe.exe ... ... ... керек. Экран бетіне 18-суреттегідей терезе пайда болады. Алдымен тағамдар тізімі мен қызметкерлер тізімін ... алу ... ... соң ... ... ... болады. Қонақтарды үшін келген клиенттер отырған столдың номерін басу керек. Ашылған ... не ... ... ... келесі бөлімдерде қарастырылады.
Сурет 18. Программаның негізгі терезесі
3.2 Тағамдар мен ... ... ... ... ... үшін ... ... (18-сурет) батырмасын басамыз. 19-суреттегідей терезе пайда болады. Жаңа тағам қосу үшін өрісін таңдап, берілген екі өрісті толтырып, ... ... ... тағамның атауын не бағасын өзгерту үшін, қажетті тағамды тізімнен таңдап, өрісін таңдап, өріске қажетті өзгерістерді енгізіп, батырмасын басу ... Ал ... ... орындау қажетті тағамды тізімнен таңдап, өрісін таңдап батырмасын басу керек.
Сурет 19. Тағамдар тізімі ... ... ... дәл ... ... ... орындау керек.
3.3 Тапсырыс алу
Тапсырыс алу үшін, қонақтар жайғасқан столды шертіп, ашылған терезеде әрі ... ... ... Олар мынандай ретпен орындалады: алдымен сол столға қызмет көрсететін адамды бекітемз, содан соң терезенің оң жақ қапталында ... ... ... ... ... тапсырыс берген тағамды таңдап, батырмасын басамыз. Егер қателесіп, не ... ... ... ... батырмасын қолданамыз. Есепті жабу үшін батырмасын басамыз, ... ... ... есеп ... ... ... 20. Тапсырыс беру
Сурет 21. Есеп парағын шығару
4 ТЕХНИКА-ЭКОНОМИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕМЕ

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кафе жұмысын автоматтандыру (Delphi ортасында)28 бет
Delphi туралы мәлімет38 бет
Көкөністі тамақ консервілері4 бет
Көкөністі тамақ консервілері жайлы мәлімет8 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
Delphi ортасында құрылыс дүкенінің жұмысын автоматтандыру22 бет
MS Access программасының программалық құралдарын қолдана отырып тауарлардың қоймалық есебін автоматтандыру есебін шешу52 бет
«Батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау24 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь