Салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1бөлім Салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы
1.1 Салықтың тарихи және экономикалық мәні мен салық түрлерінің жүргізілу принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Салық саясаты мен салық салудың қоғамдық әлеуметтік.экономикалық құрылымындағы атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13



2 бөлім Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасу кезеңдері мен ерекшеліктерін салыстырмалы түрде талдау
2.1. Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қазіргі жағдайы және экономикамызға тигізген септігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.2. Салық жүйесінің қалыптасу кезеңдеріндегі өзгерістер мен ерекшеліктерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.3. Салық жүйесі даму кезеңдері мен салық салудың әлеуметтік функциялардың нарықтық экономикаға әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


3 бөлім Салық жүйесінің ел экономикасының іске асуына әсері
3.1.Салық жүйесін дамытудағы дамыған елдердегі іс.тәжірибесі ... ... ... ...44
3.2.Мемлекеттің салық жүйесін жетілдіру жолдары мен салық салу стратегиясын айқындауға ат салысу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..51


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59.
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..62
Диплом жұмысының өзектілігі: Қазақстан Республикасының экономикасы нарықтық экономика жүйесінде әлемдік стандартқа сай жан-жақты даму үстінде. Алайда экономиканың белсенді өсуіне түрткі болатын алғышарттарды қалыптастыратын жағдайлар жоқ емес. Оларға саяси тұрақтылық, әлеуметтік мәселеге көңіл бөлудің жеткіліксіздігі, лайықты геосаяси жағдайлар, шаруашылық байланыстың әмбебаптығы жатады.
Қазіргі таңда мемлекеттің алдына қоятын негізгі мәселердің бірі – мемлекеттің қаржы көздерін реттеу мен мемлекеттің кіріс көздерін қалыптастыру мәселесі болып отыр.
Тәуелсіздік алғаннан бері Республикада дербес салық жүйесі қызмет етуде. Сондықтан салық жүйесінің ұдайы өзгеріп, жетіліп отыруы заман талабы.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасаудың ең негізгі құралы болуымен қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына және саяси әлеуметтік шалардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Салықтар – мемлекет қаржысының қайнар көзі. Мемлекет салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты экономикалық тетік ретінде пайдаланады. Мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардың бір мезгілде бір мөлшерде түсетін міндетті төлемдер болып табылады десекте тағы салықтың маңыздылығын ұғамыз.
Экономикалық қатынастарды реттейтін негізгі мемлекеттік құралдардың бірі салық саясяты. Салықтар – мемлекеттің пайда болу кезеңінен бастап экономикалық қатынастарға қажеттілік қызметін атқарып келе жатқан құрал. Осы жүйе дамып тиімді жүруіне міндетті түрде салық жүйесі араласуы қажет. Мемлекеттік бюджеттің көп бөлігін салықтар мен басқа да міндетті төлемдерден құралатыны бізге мәлім. Сонан кейін әр турлі салаларды қаржыландыруға жұмсалады.
1995 жылы қабылданған салық заңнамасы ТМД аумағында ең прогрессивті болды. Алайда ел экономикасындағы нарықтық өзгерістер мен әлем нарығындағы жағдай қызмет етіп жатқан салық жүйесіне өзгертулер мен толықтырулар енгізуді талап етті.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде салық салу саясатының негізгі бағыты – салық жүйесін құру ғана емес салық механизмін іске асыру яғни, салық салу әдістері мен тәсілдері, салық заңдары мен салыққа қатысты кесімдердің жиынтығы бола отырып аталған слық механизмі қоғамдық өндіріске, ғылыми-техникалық прогреске, тұтыну көлемі мен сапасына әлеуметтіксаясаты арқылы әсер етеді
Осыған байланысты салық қажеттілігі туралы және салық механизмі мен салық түрлерін зерттеген ұлы философтар мен ойшылдардың тұжырымдамалары аз емес.
1. Константин Душенко «Универсальный цитатник бизнесмена и менеджера» Москва ЭКСМО 2004 102стр, 103
2. Ермекбаева Б.Ж. «Салықтар жәнесалық салу» Алматы 2003, 5., 11-19-бет.
3. Найманбаев С.М. Салықтық құқық Алматы 2006 жыл, 11 бет
4. Налоги и налоговое право под ред. А.В. Брызгалина - М.1997 стр. 24
5. Финансовое право России 1997 год, 67 стр.
6. Основы налогового права.- М.:Инвест фонд 1995.-с.24
7. Қазақстанның 2030 жылға дейін Даму стратегиясын іске асыру жөніндегі одан арғы шаралар туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 15 тамыздағы №116 Жарлығы.
8. Худяков А. И. Налоговые правонарушения // Алматы: ТОО Баспа, 1997 г.
9. Ермекбаева Б.Ж., Лесбеков Г.А. Основы налогооблажения: учебное пособие. – Алматы: 2002. стр. 25-26
10. Қазақстан Республикасының Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық Кодексі) заңы 2007ж.
11. Худяков А.И налоговре право Республики Казахстан. – Алматы «Жеті Жарғы», 1998г. Стр.31
12 «Казахстанская правда», 2007г, 02.10
13. Жарасбай А. «Влияние налогообложения на развитие малого и среднего бизнеса // Транзитная экономика, №4, 2001, с-78-83.
14.Карагусова Г.Д. Налоги: сущность и практика использование Алматы, 1994год.
15. Караева И. Социальные аспекты подоходного налогообложения в рыночной экономике.- № 2000-с.34
16. Финансы капиталистических государств. М., 1985. с.103
17. «Налоговая система развитых стран мира» О. Мещерякова М: 1995г.
18. «Налоговая система зарубежных стран» В.Г. Князева, М: 1997г.
19. Ыдырысова Э.К. Налоговое регулирование предпринимательской деятельность.Алматы.Қаржы-қаражат, 1999ж.136 бет.
20. Илиясов Қ.Қ., Ыдырысова Э.Қ. Дамыған мемлекеттердегі салықтар.-Алматы.Қаржы-қаражат,1997 жыл.
21. Қазақстан Республикасының « Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы » Заңы ( Салық кодексі ). Алматы,2001 жыл.
22. Вестник МГД Республики Казахстан № 5 2000 г.
23. Основы государства и права Республики Казахстан . 1997 год.
24. Ермекбаева Б.Ж. «К вопросу совершенствования косвенных налогов в РК» ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы.№3 (31), 9-11 беттер
25. Искакова Д « Реформирование налоговой системы в разрешении проблемы формирования доходов государственного бюджета Казахстана» ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №3(43). 2004
26. ҚР Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені №12(48) 2002 жыл. 4-27. беттер, №6 (66), маусым 2004 жыл. 6- бет
28. Основы налогового права.- М.:Инвест фонд 1995.-с.24
29. Советское финансовое право.-М.:Юридическая литература 1987 год,
30. Статистический бюллетень Министерства финансов РК №12 (48)2002 год. С.-4-5
31. стр247 Финансовое право России 1997 год, 67 стр.
32. Ш.Е. Шоранова «Вопросы возврата НДС дипломатическим или приравненным к ним представительствам» ҚазЭУ хабаршысы №4/2003
33. Алматы қаласы, Жетісу ауданының Салық Комитетінің құжаттары. 1-Н және 2-Н формасындағы есебі.
34. Вестник МГД Республики Казахстан № 5 2000 г.
35.Основы государства и права Республики Казахстан . 1997 год.
36. Журнал " Финансы и кредит" № 11 1999 год.
        
        Жоспар:
Беттер
Кіріспе……………………………………………………………………………..3
1бөлім Салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы
1.1 Салықтың тарихи және экономикалық мәні мен ... ... ... ... ... мен ... салудың қоғамдық әлеуметтік-экономикалық
құрылымындағы атқаратын
рөлі........................................................................
.13
2 бөлім Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасу кезеңдері мен
ерекшеліктерін салыстырмалы ... ... ... ... ... жүйесінің қазіргі жағдайы және
экономикамызға тигізген
септігі..............................................................….…..23
2.2. Салық жүйесінің қалыптасу кезеңдеріндегі өзгерістер мен
ерекшеліктерін
талдау......................................................................
....................31
2.3. Салық жүйесі даму кезеңдері мен салық ... ... ... экономикаға
әсері.......................................................
3 бөлім Салық жүйесінің ел экономикасының іске асуына әсері
3.1.Салық жүйесін дамытудағы дамыған елдердегі іс-тәжірибесі.......……..44
3.2.Мемлекеттің салық жүйесін ... ... мен ... ... ... ат
салысу..........................................................……..51
Қорытынды……………………………………………………………………..56
Қосымшалар……………………………………………………………………..59.
Қолданылған әдебиеттер тізімі………………………………………………………………………………62
Кіріспе
Диплом жұмысының өзектілігі: Қазақстан Республикасының экономикасы
нарықтық экономика жүйесінде әлемдік стандартқа сай жан-жақты даму ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар жоқ емес. Оларға саяси ... ... ... ... жеткіліксіздігі, лайықты геосаяси жағдайлар,
шаруашылық ... ... ... ... мемлекеттің алдына қоятын негізгі ... бірі ... ... ... ... мен мемлекеттің кіріс көздерін
қалыптастыру мәселесі ... ... ... бері ... ... салық жүйесі қызмет
етуде. ... ... ... ... ... жетіліп отыруы заман
талабы.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасаудың ең негізгі құралы болуымен
қатар, ел ... ... ... өндірістің ұлғайып дамуына және саяси
әлеуметтік шалардың толығымен іске ... ... ... – мемлекет қаржысының қайнар көзі. Мемлекет салықтарды
экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында ... ... ... ... Мемлекеттік бюджетке заңды және жеке тұлғалардың бір
мезгілде бір ... ... ... ... болып табылады десекте тағы
салықтың маңыздылығын ұғамыз.
Экономикалық қатынастарды реттейтін негізгі мемлекеттік құралдардың
бірі салық саясяты. ...... ... болу ... ... қатынастарға қажеттілік қызметін атқарып келе жатқан ... жүйе ... ... ... ... түрде салық жүйесі араласуы қажет.
Мемлекеттік бюджеттің көп бөлігін салықтар мен ... да ... ... ... мәлім. Сонан кейін әр турлі салаларды
қаржыландыруға жұмсалады.
1995 жылы ... ... ... ТМД ... ең ... Алайда ел экономикасындағы нарықтық өзгерістер мен әлем нарығындағы
жағдай ... етіп ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар
енгізуді талап етті.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде ... салу ... ... – салық жүйесін құру ғана емес салық механизмін іске ... ... салу ... мен ... ... ... мен салыққа қатысты
кесімдердің жиынтығы бола отырып аталған слық ... ... ... ... ... ... мен сапасына әлеуметтіксаясаты
арқылы әсер етеді
Осыған байланысты салық қажеттілігі туралы және салық механизмі ... ... ... ұлы ... мен ... ... ... М.Монтескье: “Халықтан алынатын және оларға қалатын
бөлшекті анықтау, бұдан ... еш ... ... ... пен ақылдылықты
қажет етпейді”.[1]
Біреулері “салық-мемлекет көзі” ... ... ... ... Әйгілі қайраткер Ф. Аквинский: “ Салықтар - бұл рұқсат ... ... [2] деп ... ... жүйесінің дұрыс ұйымдастырылуы ... ... ... ең ... тәжірибеде салық жүйесі төмендегідей екі топқа бөлінеді:
1. табысқа ... ... ... ... жеке тұлғалардың мүлкі мен ... ... ... ... ... мен ... қатысты тікелей салықтар
жатады. Республикамызда қызмет ететін тура салықтарға ... ... жеке ... ... жер салығы, мүлік салығы, көлік құралдарына
салынатын салық, әлеуметтік ... және жер ... ... ... мен ... жатады.
Екінші топ товарлар мен қызметтер бағаларына аударылатын жанама салықтар
болып табылады. Қазақстанда қосылған құн салығы мен акциздер ... ... ... ең ... – тұтынушының табысына байланысты емес және
товарлар немесе қызметтер ... ... ... ... құн ... құн ... жанама салық ретінде тура ... ... ... ... аса ... ... төлеушілер үшін де есептеудің
салыстырмалы қарапайымдылығымен ерекшеленеді.
Нарықтық экономикаға көшкеннен бері ... ... ... шаруашылық жүйесінің баяу қозғалуы мен ... ... ... салық жүйесі мен салық механизмнің дұрыс
жүргізілмеудің әсері.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25 ... ... ... ... Заң ... ... ... құрудың ең алғашқы ... ... ... енгізілгеннен бері қазіргі таңға дейін салық жүйесінде
болған ... ... төрт ... ... болады.
- 1 кезең (1992-1995жж) –жаңа салық жүйесі базисінің, салық
кезеңінің ... және іске ... 2 ... ... – нарықтық экономикаға қатысты
жүйесін құруды аяқтау;
- 3 кезең (1998-2000жж) – ... ... ... арқылы
салық жүйесіне өзгерістер мен толықтыруларды енгізу,салық
жүйесін одан әрі дамыту;
- 4 кезең ... – Жаңа ... ... ... ... ... даму кезеңдерінде айтарлықтай салық заңдары тұрақты
іске қосылып, салық жүйесіне нәтижелі толықтырулар мен енгізулер ... ... ... ... ... сай ... ел
экономикасының тұрақтануына, сонымен қатар саяси әлеуметтік шараларды
толығымен іске асуына мүмкіндік туғызды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бойынша Президентке, Парламентке, Қаржы Министрлігіне
жуктеледі.
Бітіру жұмысының мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуінің экономикаға әсері
мен салық жүйесінің қалыптасу кезеңіндегі өзгерістер мен ерекшеліктерін жан-
жақты талдау. Салық жүйесінің артықшылығы мен ... ашып ... ... Республикасындағы салық жүиесімен шектеліп қана қоймай көрші
мемлекеттердің салық ... ... ... ... ... болып
отыр.
Жоспарланған мақсатқа сәйкес төмендегі міндеттер қарастырылады:
- Салық жүйенің экономикалық мәні мен ... ... ... мен ... ... ... ... Салық жүйесі мен салық саясатының эконмикаға әсерін ережелер
мен қаулыларға жүгіне ... ... ... ... ... төрт ... сипаттама беру;
- Мемлекетіміздегі ... ... ... ... ... ... ... даму кезеңдерінің нарықтық экономикаға әсерін
қарастыру;
Бітіру ... ... ... үш ... ... бөлімде жалпы салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы, салық
жүиесіне тән белгілер мен қасиеттер, Қазақстан Республикасы салық ... ... ... ... әсерінен салық жүйесінің ... ... ... ... тап ... жағдайдағы қозғалысы және
жетістіктері, салық жүйесінің даму төрт ... ... қоса ... кемшілктер мен артықшылықтары, жасалған өзгерістер ... ... сол ... кейінгі жағдайдың нарықтық
экономикаға сай келуі ашып көрсетілген.
Салық жүйесінің дамыған елдердегі тәжірибесі, ... ... ... ... салыстырмасы, сызба, кесте түрдегі салық
жүйесіне байланысты мысал келтірулер, салық жүйесін жетілдірудің сан- ... ... ... келтірілген.
Жұмысты орындау барысында сүйенген ақпарат ... ... ... Кодексі, оқу құралдары, газет-журналдар мен интернет
сайттары қолданылған әдебиеттер тізімінде көрсетілген.
1бөлім Салық жүйесінің экономикалық мәні мен маңызы
1.1 Салықтың ... және ... мәні мен ... ... ... қоғамдық қатынастары біртіндеп дамып келе жатқан адамзат
өркениетінің бастапқы кезеңдерінде пайда ... ... және ... ... ... ... ... үшін тіркеу тізімімен әйгілі болған Рим жерлері,
көне Үндістан аймағындағы халықтан мәжбүрлеп алынған салықтар, ал ... мен ... ... шалу ретінде берілетін мал-мүлік салығы
болған.[3]
Кезінде Қазақстан тарихына, сонымен бірге салық салу мәселелерін шешуге
орасан зор ... ... ... ... деректер көзі Тәуке ханның
хандық құруы кезінде, оның ... ... ... ... Жарғы»
болып табылған.
Алғашқы ұйымдастырылған салық механизмі ретінде Ежелгі Рим салық жүйесі
болып ... Рим ... ... даму ... ... ... шығындарды жабу мақсатында қолданатын. Рим азаматтары жеке ... ... ... ... ... ... декларация) көрсетілген
табысына сәйкес салық салынатын. Салық ... ... ... ... анықталған.
Б.э.д. IV-III ғасырларда салық жүйесінің дамуы жалпы мемлекеттік және
жергілікті (коммуналды) салықтардың пайда болуына ... ... ... ... ... салық жеңілдіктері берілетін, ... ... ... ... ... төмендетілетін немесе жойылатын.
Римдегі мемлекеттік институттардың дамуы түбегейлі салық реформасына
алып келді. Нәтижесінде ең алғашқы ақшалай ... ... ... ... бірге Октавиан Август (б.э.д.63-14) тұсында тура салықтармен ... ... ... ... ... Мысалы, айналым салығы-1% құлдарды
сатудағы айналым салығы- 4% т.с.с. Ежелгі Римде ... жол ... ... ... ... ... товарларды әкелу, әкету баждары.
Европада XVI-XVII ғасырларда тура және ... ... ... ... ... Аса ... рөлді алып келетін, кететін товарлардан
қала қақпасының алдында алынатын ... жан ... ... ... пен
табыс салығы атқарды.
Ресейге келетін болсақ, IX ғасырдың аяғынан ежелгі ресейлік ... ... ... ... ... жүйесі дами бастады. Негізгі ... ... ... ... ... ... ақшалай, тамақ және кәсіп
өнімдерімен төленген. Киев ... алым ... ... ... пеш пен труба санымен анықталатын түтін болған.
Жанама салықтар сауда және сот ... ... ... Кең ... ... бірі ірі қалалар мен аудандардан өткенде товарларға
салынатын баж- мыт деп ... ... ... хан ... Ресейді Алтын Орда жаулап алу
нәтижесінде салық салу механизмдері де біршама ... ... ... ... ... (Шыңғыс хан туысқаны) басшылығымен халық санағы жүргізілді,
объектісі ... ... ... мен ... ... Бүгінге жеткен
мәліметтер бойынша 14 алымдар түрі бекітілген болған. Ең негізгілері:
“патша ... ... ... ... ... , монғол елшілерін
қамтамасыз ету ... ... үшін ... т.б. Жыл ... ... “мәскеулік шығыс” 5-7 мың күміс рубль, ал “новгородтық шығыс”- 1,5
мың рубльді құрады.[4] Ресей экономикасын ... ... ... ... салық жүйесі Иван III тұсында реформаланды. Петр I тұсында
бюджет кірісінің басым бөлігін тура салықтар құраса 50% , ал ... ... ... ... 42% (жартысынын көбін ішімдікке салынатын салықтар
құрады). Ежелгі орта ғасыр қалаларында тура салықтар басым ... ... ... ... ... ... көрнекті ғалымы П.П
Гензель бұрынғы кездерде етек жайған салықтарға байланысты ... ... ... ... бері ... салудың техникалық жолдары,
әралуан кадастрлары және өндіріп ... аса бір ... ... жақсы
мәлім болған»- деген. Олкезде тек бағындырылған халықтан ... ... ... ... ... ... салық салу және салықтық құқық жөнінде кезінде А. Смит, Д.
Рикардо, У. ... Н. ... М. ... Ш. Уәлиханов, Ы Алтынсарин,
А. Байтұрсынов, Ә. Бөкейханов, кейіннен бұрынғы Кеңес кеңістігі мен қазіргі
егеменді еліміздің ... М. ... А. ... ... ... ... ... көзқарастар осы салықтардың қоғам мен мемлекет
үшін ауадай ... ... ... ... Д. ... пікірі бойынша: “салықтар-заңға негізделген
қайтарымсыз негіздегі міндетті төлемдер”[5]
С.Г. Пепеляев ... өте ... және ... ... ...... белгіленген заңды және жеке тұлғалардың меншігіне
міндетті, қайтарымсыз ... ... ... ... ... қоғамдық билік субъектілерінің төлемқабілеттілігін қамтамасыз
ету мақсатында қол сұғу”[6]
Найманбаев С.М. “салықтарды - көп ... ... ... ... ... және ұдайы жүзеге асырылатын міндетті ақшалай
төлемдер” деп айқындайды.[7]
Жоғарыда айтылған экономист ... ... ... ... бұл ... ... ... және жеке тұлғалардың белгілі бір
мөлшерде және ... ... ... ... ... төлемдер
болып табылады деген анықтамаға келеміз.
Салықтардың экономикалық маңызын түсіну үшін функцияларына ... ... ... ... ... төмендегілер жатады:
• фискалдық;
• реттеушілік;
• бақылаушылық.
Бірінші қызметіне келетін болсақ, фискалдық қызметі арқылы мемлекеттік
бюджеттің кіріс ... ... ... ... ... артады.
Өйткені салықтар ... ... ... ... отырып,
әлеуметтік, әскери, қорғаныс, т.б. шаралардың іске асуын қамтамасыз етеді.
Салықтардың ... ... ... ... болып табылады.
Реттеушілік қызметі салық механизмі арқылы іске ... Оның ... ... ... ... мен салық жеңілдіктері. Салықтық
тетіктері өндірістің дамуын реттейді, сонымен қатар ақша және баға ... ... ... ... және кіші ... ... асырады.
Үшінші бақылау қызметі арқылы салық ... ... ... бағаланады, қаржы ресурстарының қимылына бақылау ... ... ... мен ... саясатын жетілдіру жолдары
қарастырылады. Салықтық бақылауды тиімді ... ... ... ... сақтау, салық төлеушілердің заңға сәйкес төлейтін салықтары мен
алымдарын толық және ... ... ... ... ... етеді.
Жоғарыдағы аталған қызметтер, заңды және жеке ... ... ... және осы ... ... ... ... механизмі,
яғни салық салу әдістері мен ... ... ... заңдары, салық
қызметі органдарының жиынтығы ... ... ... жүйесі қаржы көздерін жасаудың ең негізгі құралы болуымен ... ... ... ... ... қайта дамуына және ... ... ... іске ... ... ... Ал салық
процессін тиімді ұйымдастыру мақсатында ... ... ... жіктеу қажеттілігі туындайды.
Бюджетке түскен соң қолданылатын белгісіне қарай ... ... ... болып жіктеледі. Жалпы салықтар бюджетке түскен соң, жалпы ... ... ... ... ... қосылған құн салығы т.б.
салықтар жатады. Арнайы салықтар бюджетке ... соң, ... ала ... ... ... ... ... құралдарына салынатын салық
жолдарды жөндеуге жұмсалады, әлеуметтік салық әлеуметтік салаға жұмсалады.
Салық салу ... ... ... ... ... ... болып бөлінсе, экономикалық белгісіне қарай табысқа салынатын
салық және тұтынуға салынатын ... ... ... ... салынатын
салықтар салық төлеушінің кез-келген салық салынатын ... ... ... Ал тұтынуға салынатын салықты салық төлеуші тауар немесе
қызмет құнын төлеген кезде төлейді.
Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай ... ... ... ... бөлінеді. Нақтылы салықтар салық төлеушінің салық салынатын
объектісінің сыртқы белгісіне қарай салынады. ... жер ... ... ... ... ... төлеушінің салық салынатын ... ... ... байланысты салынады. Оған корпоративтік табыс салығы
және жеке табыс салығыжатады.
Салық салу объектісіне ... ... ... және ... ... Тікелей салықтар тікелей табысқа немесе мүлікке ... ... ... ... ... ... ... қызмет бағасына алдын ала салық
енгізілгендіктен, сатушы аударады.
Тура және жанама салықтардың ... ... ... ... экономикалық жүйедегі орнын анықтауға мүмкіндік береді:
• тура салықтардың басымдылығы, әдетте жоғары ұйымдасқан жүйелерге тән.
Бұл жүйелер шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі жоғары.
• жанама салықтардың ... ... ... ... ... ... тар салық базалы, әлсіз салық
аппараты бар жүйелерге тән.
Мемлекеттің ... ... аса ... құраушы негізі мемлекеттің
салықтық құқығының көмегімен мәжбүрлеу арқылы алынатын міндетті төлемдер ... ... ... ... және жинақтап айтқанда салықтық
түсімдер болып есептеледі.
Салықтар экономикалық және әлеуметтік-саяси қатынастарды ... ... ... әрі ... өмірінің көп аспектілі қаржылық-
құқықтық ... ... ... ... ол ... тән ... айрықша
белгілермен ерекшеленеді.
Осы орайда салық:
- түсім көзі жалпы ұлттық ... ... ... болып табылатын
төлем;
- міндетті төлем;
- жекелей – эквивалентсіз төлем,
- қайтарылмайтын төлем;
- мемлекет кірісін қалыптастыратын төлем;
- ұдайы ... ... ... заң ... ... ... ... сай төлем;
- жүзеге асырылуы кезінде төленетін салық сомасының меншік нысанының
әрқашанда мемлекеттік ... ... ... ... ... мөлшері алдын ала айқындалған төлем;
- қатаң белгіленген мерзімде жүзеге ... ... тек ... ... ... ... ... – заттай төлем;
- табыстарға салынуына байланысты тікелей, ал тұтынуға ... ... ... ... ... ... бірыңғай салық жүйесін білдіретін ... ... ... ... салу ... ... мемлекеттік және
жергілікті болып көрініс табатын төлем болып саналады;
Сонымен салық мемлекет ... ... ... ... сол заңдарда айқындалған нақтылы мөлшерде және қатаң белгіленген
мерзімдерде, Республикалық ... ... ... ... қалыптастыру
мақсатында салықтық міндеттемелерін ... ... ... және жеке
тұлғалардан жүйеленген әрі тұрақты ... ... ... ... ... қайтарымсыз, ақшалай (кейде заттай) міндетті төлем болып
табылады.
Салық салу ... ... ... ... ... тиіс ... салықтық заң актілерінде белгіленген әрбір салықтың құрамдас
бөліктерінің жиынтығы – салық элементтері ... ... ... ... ... жөнінде мемлекет алдындағы міндетін оның
салықтық міндеттемелерінде нақтыландыратын, республикалық немесе ... ... ... ... сомасына байланысты салықтық міндеттемені
және оның орындалуын айқындайтын, сондай-ақ мелекеттің ... ... ... ... және заңи ... тетік
белгілерін, қолдану тәртібін ашып ... ... ... ... белгіленген әрбір салықтың құрамдас бөліктерінің кешені –
салық элементтері болып есептелінеді.
Салық элементтері салықтық міндеттемелердің элементтерінде толық әрі
сапалы ... ... ... ... ... ... және реттеуші
қабілеті күшейе түседі.
Салық элементтеріне:
1) салық субьектісі;
2) салық обьектісі;
3) салық базасы;
4) салық ... ... алу ... ... ставкасы,
6) салық салу бірлігі;
7) салық заты;
8) салықтық кезең;
9) салықты есептеу тәртібі;
10) салықты төлеу ... ... ... ... мен ... есеп беру кезеңі;
13) салық жеңілдіктері мен преференциялары;
Салықтар - өте көп қырлы, мемлекеттің тдаму кезеңдеріөзгерген сайын
нақтыландырылатын, ұдайы жүзеге ... ... ... ... ... қазіргі даму мүмкіндіктерін ... ала ... ... сай ... ... функциялары
мемлекет белгілеген бағыт бойынша іске асырылады.
Экономикалық категория ретінде салықтың функцияларына:
1) фискалдық;
2) бөлуші функциясы;
3) реттеуші функциясы;
4) бақылаушы функциясы;
5) жеңілдік ... ... ... ... ... олардың айырмашылықтары мен ұқсастықтарын
белгілеуге септігін тигізеді, саны жағынан шамалы ... бөлу ... ... ... және ... қолданылуын жеңілдетуді
көздейді.
Салықтарды топтастырудың кейбір негіздеріне:
1) алыну ... ... ... салу ... ... салық салу обьектілері бойынша;
4) кірісіне салықтық түсімдер есептелінетін ... ... ... ... ... мақсат бағдары бойынша;
6) салықтық түсімдерге деген салықтық құқықтарын пайдалану ауқымы
бойынша;
7) салықтық ... ... ... ... ... ... мән-жайларына байланысты: тікелей және жанама салықтар;
тұрақты бекітілген және ... ... ... ... ... ... ... жалпы және мақсатты салықтар; ... және ... ... ... түрлері болады.
Қазақстан аумағында алынатын салықтардың түрлеріне:
1) корпорациялық табыс салығы;
2) жекелей ... ... ... құн ... ... ... шикі мұнайға, газ консатына рента салығы;
6) жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері;
7) әлеуметтік салық;
8) жер салығы;
9) ... ... ... ... ... ... атап ... ... ... қорын байытушы салықтық құқық
көмегімен алынатын міндетті төлемдер, яғни ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік уәкілетті органдар тарапынан
өтінуші-келуші белгілі бір тұлғаларға қатысты нақтылы көрсетілген тиісті
қызметтер мен ... ... ... арнайы рұқсаттар үшін сол заңды
немесе жеке тұлғалардан алынатын ...... ... ... әрі ... ... ... өзіне тән біржолғы төлем, біршама-эквивалентті төлем, міндетті
төлем, нақты тұлға үшін ерікті сипаттағы төлем, ... ... ... ... ... ... ... құны есепке алына отырып
жүзеге асырылатын төлем, кейде мемлекеттің материалдық мүддесі басым болып
кететін ... ... ... ... Баж - ... мамандандырылған уәкілетті мемлекеттік органдар
тарапынан өздеріне ... ... ... ... заңи ... белгілі бір іс-қимылдар және берілген ресми ... үшін сол ... жеке ... ... ... - әквивалентті, міндетті ақшалай
төлем.
1 сызба
|Мемлекеттік жюджетке төленетін төлемдер |
|Мемлекеттік |
|Кедендік ... ... ... ... ... ... ... үшін |
|Жеке ... ... ... ... ... ... ... жасалатын|
|мәмілелерге құқықтарды|
|мемлекеттік тіркегені |
|үшін ... ... және ... ... ... ... ... ... ... ... үшін ... ... |
|көздердің су ... ... үшін ... ортаны |
|ласта-ғаны үшін |
|Ерекше ... ... ... |
|пайдаланғаны үшін |
|Орманды пайдаланғаны |
|үшін ... және ... ... |
|байланысын бергені |
|үшін ... ... ... үшін ... С.М., ... ... 2006, ... Төлемақы – уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан өздеріне
өтінішпен келуші тұлғаларға көбінесе материалдық сипаттағы табиғи, содай-ақ
кейде өзгеше мақсатта пайдаланылатын белгілі бір обьектілерді, не ... ... ... және құқықтарды бергені үшін сол заңды
немесе жеке тұлғалардан алынатын біршама-эквивалентті, міндетті ақшалай
төлем.
Салықтың белгіленуі, салық салу мемлекеттің ... ... ... ... ... мен ... ... мән-
жайына, билік етуші тармақтардың өктем ... ... ... ... ... ... және ... жағдайларға
қарай жүзеге асырылады. Былайша айтқанда, салықты мемлекетің ... ... ... деп ... ... Осы ... ... жәйт, салықтың экономикалық мән-жайы мен заң жүзінде іске
асырылатын ... ... ... ... ... Демек салық,
салық салу, мемлекеттің салық ... ... ... мағынасын мемлекеттің
кірісін салық төлеушілердің - заңды және хеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... деп ... келтіргендей салықтар (салық салу ... ... әр қилы ... ... қалыптасып, дами отырып бүгінде
белгілі бір деңгейде дамыған әрбір мемлекеттің мызғымас ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік-экономикалық салаларын реттеудің тапсырмас құралы ... ... ... ... мен ... ... қоғамдық әлеуметтік – экономикалық
құрылымдағы атқаратын ролі
Мемлекеттің ... ... ... ... салықтық механизм арқылы
іске асырылады. Слық ... әр ... әдіс ... ... сіке ... ... салық саясаты бақылп отырады. Ал салықтық
механизмді қалыптастыру ... ... және жеке ... ... ... ... міндеттемелердң туындауын негіздейтін өндіріс пен
үй шаруашылығының базистік көрсеткіштері және әр бір базистік көрсеткіштен
алынатын салықтық ... ... ... шешіледі.
2000 жылы Салық кодексiнiң енгiзiлуi қазақстандық салық заңнамасын
дамытудың маңызды кезеңi болды, ол ... ... ... тетiктердің
тиiмдiлiгiн бiр мезгілде арттыра отырып, алдындағы жылдары ... ... ... ... ... түсті.
Кеден iсi саласындағы құқықтық нормаларды бiрiктiретiн және жүйелейтiн,
қоғамдық қатынастарды реттейтiн, кеден рәсімдерін оңайлатуға және ... ... ... ... ... беретiн халықаралық нормаларды
барынша пайдаланатын Қазақстан Республикасының Кеден кодексi қолданысқа
енгiзілдi.
Салық кодексiн қолданудың оң нәтижелерiмен ... ... ... ... ... ... жақсарту үшiн жағдайларды қамтамасыз ету
мақсатында салық жүйесiн жетiлдiру ... ... ... ... ... заңнамасының ережелерi жеке тұлғалардың табыстарын
ресми емес айналымнан шығаруға, негiзгi ... ... ... ... ... салу үшiн ... ... жасауға толық
жәрдемдеспей отыр.
Инновациялық ... ... ... тетiктерi жоқ, бұл ғылымды
көп қажет ететін және жоғары ... ... ... ... ... әсер етуде.
Жер қойнауын пайдаланушыларға салық салу жүйесiн одан әрi ... ... ... ... ... экономикаға
инвестициялард
ы одан әрi көтермелеу,
инновациялық белсенділікті ынталандыру, төлем ... бар ... үшiн ... қолында бар табысты көбейту болып табылады.
Шешу жолдары
Әлеуметтiк салық бойынша ставкалардың регрессивтi шәкiлiн және ... ... ... неғұрлым ырықты ставка шәкілін белгілеу;
қосылған құн салығының ... ... және ... ... ... оның ... қосылған құн
үлесi жоғары өндiрiстердi дамыту үшiн ... ... ... ... ... ... ... саясатты
жетілдіру;
мұнай операцияларына салық салуды жетілдіру;
салық әкімшілігін жүргiзудi автоматтандыру процестерiн дамыту;
шағын бизнестi дамыту және ауыл ... ... ... ... ... мақсатында арнайы салық режимдерi нормаларының әдiснамасы
мен оларға әкімшілік жүргiзудің нормаларын жетілдіру.
Салық жүйесiн жетiлдiру жөнiндегi көзделген шаралар ... салу ... ... ... береді, бұл экономикалық өсу қарқынын одан әрi
арттыруға ынталандырады.[7]
Салық саясаты мен салық салу жүйесі тығыз байланыста болады.
Салық саясаты салық салу, салық ... ... ... механизмнің
тактикасын стратегиясын көрсетеді.
Жоғарыда қарастырғандай салық жүйесі экономиканың негізгі ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің нарықтық әдісі
дамудың өзгермелілігімен және ... ... ... ... күрт экономикалық өсуден құлдырау кезеңіне және ол сәйкесінше
мемлекетті әлеуметтік – ... ... ... ... ... тоқырауға ауысып отырады. Оларды жүзеге асырудың негізгі
кезеңдерінің бірі ... ... ... ... ... елдердің тәжірибесі
көрсетіп отырғанындай салықтарды нарықтық экономика жағдайында экономикалық
реформаларды ... ... ... отырады. Мемлекет реформа жүргізу
кезінде тек реттеп қана қоймайды, сонымен бірге ... ... ... Бұл кезеңдерде мемлекет нарық субъектлеріне айтарлықтай
ықпал жасайды. Келесі тарауларда қарастырылатынындай аталған мәселе бойынша
Қазақстанда туындап ... ... ... де жоқ ... жүйесін өзгерту мақсатында тек қана фискальды тиімділікті арттыру
ғана емес, сонымен бірге экономиканы ынталандыру нәтижесіне жетуге болады.
Салық ... ... ... көптеген авторлар оны мемлекеттің экономиканы
реттеу құралы ретінде қарастырады. Аталған құралдың ерекшелігі сонда, ол
өзінің ... етуі ... ... емес және оның әсер етуі ... ... өзіндік сипатын өзгертіп отырады.
Егер біз салық салуды тарихи жағынан қарастыратын болсақ, онда ... ... ... ... ... даму кезеңіндегі белгілі ... ... ... ... басқа түрде болған. Мысалға Ежелгі Рим мен
Византияда фискалды жүйенің негізін қалаған жер ... және жан ... ... ... ... салу объектісі ретінде жерді және жеке
тұлғаларды таңдау сол ... ... ... және жер ... ... Сәйкесінше салық салу объектісі де
таңдалатын болды.
Ал, егер салық салу объектісін ауыстыру қажеттілігі ... ... ... ... ... бастап әлеуметтік
–экономикалық құрылымды өзгерту керек болады. Ал ... өзін ... тез ... Олар ... ... ... ... жоғары көтеріліп немесе төмендеуіне ғана тәуелді болмайды,
сонымен қатар көбінесе бір ғана ... ... ... ... әкеледі.
Тұрақсыздық салық салудың жағымды жағы ... ... ... ... ... ... құрулармен байланыстырылады, салық салу
жүйесіндегі реформалар жолдарын таңдау мәселесін ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп отыратын механизміне
айналады.
Дамыған капиталистік елдердегі экономикалық реформалардағы ... ... ... ... бұрын реформалардың сипатына жалпы
түрде тоқталып өту қажет. Және содан ... ғана ... ... ... және ...... әсер ... фактор ретінде оның тиімді
түрде қолданылуына тоқталу қажет.[8]
Реформа ұғымы бір ғана экономикалық үлгі шеңберінде ... ... ... ... ... тұрады. Конвертациялық процесс
кезінде басқа экономикалық жүйемен сабақтастыруға болады, ... ... ... ... ... ... ... кезінде үнемі жүргізіліп отыратын
реформалар келесі ... ... тез ... ... ... ... циклдық сипаты, әлеуметтік саясатқа түзетулердің үнемі
енгізіліп отыру қажеттілігі. Соңғы себеп қандай да бір ... ... ... үшін кез – ... шешімнің қабылдануы әлеуметтік
қажеттіліктен емес, керісінше ... табу ... ... ... тек қана ... ... ғана ... сонымен бірге
кәсіпкерлердің іскерлік белсенділігін ұстап тұру үшін және ... ... ... үшін тірілу кезеңдерінде де жүргізіліп отырады.
Реформаларды жүргізіп ... ... ... ... ... ... ... ақша – несие жүйесi, мемлекеттік меншікті
басқару, мемлекеттік тұтыну, әлеуметтік бағдарлама ... ... ... ете алу ... бар ... болып табылады. Сонымен бірге
алғашқы аталған шаралардың бірінші аталған екі түрі ең ... ... ... ... ... ... ... негізгі ерекшеліктерін,
реформа жүргізу кезіндегі олардың қалай пайдаланылатынын ... ... ... Осы ... ... мен ерекшеліктерге қысқаша тоқтала
кетейік.
Салық жүйесін экономикалық реформалардың факторы ретінде қолдану ... әсер ету ... мен ... реформаның масаттарына және реформа
жүргізушілер таңдаған экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... Сонымен қатар бірқатар
әлеуметтік реформалар да жоқ емес: қоғамдық өндірістің тұрақты тепе ... ... ... ... ... ... ... болдырмау барысында табыстарды бөлудің әділеттілігі, баға
тұрақтылығы. Аталған мақсаттардың кейбіреулері бір – бірімен қарама – ... ... оның ... ... ... түрде бөлінуі өндірістің
дамуын ынталандыру мақсаттарымен қайшылық тудырады. Аталған ... ... ... салу ... түзету кезінде ескерілуі тиіс.
Реформаларды жүзеге асырудың негізі болып қойылған мақсатқа жету
табылады. ... ... ... ... тоқыраудан
шығудың бір жолы сұранысты ынталандыру ... ал ... ... ... ... айтады. Таңдап алынған базистік көзқарас
бойынша ... ... ... оның ... ... ... жүйесі
қолданылады. Экономикалық мектептердің біреуінің таңдап алған басмдықтары
басқа көзқарастарды пайдаланудан бас тартуды ... Алға ... шешу ... ... асырылып жатқан шаралар бір немесе бірнеше
үйлесімді түрде қолдану арқылы жүзеге асырылады.
Салықтарды тиімді түрде пайдаланудың ... ... ... ... әсер ... ... ретіндегі басқа да тетіктердің,
әсіресе ақша – несие жүйесiнiң қалыптасқан жағдайларға әсерін есепке ... ... ... ... ... елдердің практикасы көрсетіп
отырғанындай салықтық және ақша-несиелік ... бір – ... ғана ... жүргізу дұрыс нәтижеге жеткізеді. Атап айтқанда
салықтар ауыртпалығын төмендету жиынтық сұраныстың жоғарылауына ... ... өз ... ... бойынша проценттің жоғарылауына және кейбір
инвестициялардың ... ... ... ... 80-ші ... АҚШ-
да реформа жүргізу кезінде проценттік ставка күрт ... ... де, ал ... ... ... тарапынан қысқа мерзімді реттеу мүмкін болмады және
бір уақытта салық ставкасы ... ... ... ... ... реформаларды жүргізудің негізгі факторы ... ... ... ... ... жүйесін түзетудің әлеуметтік реформалардың мақсаттарымен
сәйкес келуі.
• Салық салудағы ... ... ... шегіндегі
реформалардың концепцияларына сәйкес келуі
• Экономикалық реформалар (салық жүйесi, ақша – ... ... ... ... ... бір – ... ... келуі.
Келтірілген жағдайды схема түрінде де келтіруге болады:
2 ... ... ... ... ... ... қол
жеткізудің сыртқы жағдайлары
1. Барулин С.В.Салықтар экономиканы реттеудің негізгі құралы ретінде.//
Қаржы-қаражат, 1-саны.1996..
Жалпыланған түрде қарастыратын болсақ, салық ... ... өзін ... Оның ... ... 90-шы ... ... реформалар жүргізілген кезде жетекші салықтардың ставкалары
төмендетілген болатын.
Салық ... ... , ... ... бюджетке
әкеледі, қоғамдық өндірістің теңелуіне әкеледі.
Дегенмен, салық жүйесіндегі ... ... ... бір
әлеуметтік мақсаттарға жеткенімен, салықтардың ... ... ... ... жөн. ... ... ... төмендету
(салықтық ауыртпалықты көлдеңінен әлсірету) экономикалық реформалар жүргізе
отырып төмендету, салық базасын ... ... ... ... ) ... ... ... астасады. Кейбір жағдайларда
табыстардың белгілі бір ... ... ... ... тура ... ... пайыздар, жұмыссыздықпен уақытша жұмысқа жарамсыздығы
бойынша жәрдемақылар және т.б. ... ... ... ... салық салуды түзету сәйкесінше ... ... ... береді, бірақ салықтар функциясы, әсіресе фискалды
функциясы екніші ... ... ... Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қалыптасу кезеңдері мен
қызмет етуін талдау
2.1 Қазақстан Республикасында салық жүйесінің қазіргі жағдайы және
тигізетін ... ... ... мен ... да ... ... ... мемлекетпен басқарылатын қаржы ресурстардың жалпымемлекеттік қоры
болып табылады.
Негізінен салық салудың құрылуы негізгі ... және ... ... ... ... Егер ... салудың принципі
дұрыс құрылмаса салық салудың тұрақсыздығына, шектен шығуына, элеуметтік-
экономикалық жүйенің бұзылуына алып ... ... салу ... мен принципі
құрылған кезде нарықтық экономикадағы әртүрлі деңгейдегі ... ... үшін ... ... салық саясаты араласуы керек.
Мемлекетіміздің экономикасы тәуелсіз нарықтық ... ... ... ... саясатын тұрақты құрып алды. Қазақстан
Республикамыз нарықтық қатынас шартына сай ... ... ... ... сіңген экономистер, мен ғалымдардың ... ... ... орай Қазақстанның салық жүйесін құрылуына ... ... ... үшін ... ... ... салу жүйсін және
олардың қызмет жасау кезіндегі салық саясатына ... ... ... ... ... ... ... яғни салық салу жүйсінің құрылу принциптері туралы
экономикалық әдебиеттерде толық ... ... ... ... салу
принциптеріне көптеген мысалдар келтіріледі.
Салық салу жүйесінің принциптеріне ... ... ... А. Смит ... ... ... ... байланысты толықтай
үкіметтің шығындарын жабуға араласуы қажет. Бұл ... ... алып ... Әр ... ... ... ... және ол анықталуы тиіс. Салықты
төлеу мерзімі және салық көлемі ... ... ... хабардар болуы тиіс.
3. Әр салық белгілі мерзімде алынуы ... ... ... ... ... болу ... Әр ... салық төлеуші қалтасынан алынатын қаржы яғни былайша
айтқанда мемлекет ... ... ... асып түспейтін қылып
орналастырылуы керек.»
Аталған ... салу ... ... үш ... ... негізіне айналды.
Бүгінде Қазақстан Республикасының салық жүйесі мен салықтарды ұдайы
және айтарлықтай реформалау үстінде. Бұл ... ... ... мен өмір ... ... мемлекет пен қоғамның мүдделері мен
қажеттеліктеріне, республикалық бюджетпен ... ... ... шығыстарын қалыптастыру принциптерін жаңалауға, салықтар жүйесін
өзгертуге, салық салу базаларын таңдау және ... ... ... ... ... белгілі.
Салық жүйесі мемлекеттік билік рогандары мен ... ... ... ... ... ... ... табылады
және ол мемлекеттің экономикалық саясатының заңи күші бар құралы ретінде
пайдаланылады:
1 Салық салу ... ... ... және ... заңи күшіне енгізу тәртібін;
3 Салықтар (жекелеген слықтар мен өзге де міндетті төлемдердің
түрлері мен ... ... ... ... түсімдерді әр деңгейдегі ... ... ... ... ... қатысушылардың құқықтары мен міндеттерін;
6 Мемлекеттік салықтық бақылау;
7 Салықтық қатынасқа ... ... ... ... ... ... мен ... қорғау тәсілдерін қамтиды;
Мемлекеттік салық жүйесінің ... ... және ... ... ... Салық салу аясында тұрақтылық пен орнықтылықты сақтау мақсатында
белгілі бір баланстарды бұзатын салықтық заңнама қолдануға тыйым ... ... ... ... жөніндегі іс-әрекеттердің мәжбүрлеу-
жазалау сипатында болуына жол бермеу;
3 Экономикалық-қаржылық ... ... ... ... ... ... ... тек салықтар арқылы қайта бөлу;
5 Салық функцияларының арасындағы біршама теңдікке қол ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
7 Салықтардың салық жылында бірнеше мәрте алынуына және салықтық
тең құқтылықтың болмауына жол ... ... және т.б. ... ... болады.
Жоғарыда баяндалған жәйттерді ескерсек, мемлекеттің салық жүйесі деп
Қазақстан Республикасы аумағы мен мемлекеттің салықтық құзырының ауқымында
қалыптасқан қазіргі ... ... мен ... ... ... сай ... салудың өте маңызды жағдайлары мен мән-жайларының
жиынтығын айтамыз.
Қазақстан Республикасының салық ... ... ... ... ... ... және салық салу аясына енгізу тәртібі мен
негіздерінен (заңнамалық актілерінде белгіленіп, бекітлуі);
2. Салықтар (алынатын салықтар мен ... ... ... ... жүйсінен;
3. Салықтарды алыну көздерінен;
4. Салықтарды алудың түрлері мен принциптерінен;
5. Салықтарды алу деңгейінен;
6. Мемлекеттік салықтық бақылаудың нысандары мен әдістерінен;
7. Салық төлеушілердің ... ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттің салық жүйесін ұтымдыландыру мақсатында
мынадай ... ... ... ... және ... салықтардың арасындағы арақатынастардың
тиімділігін айқындау;
2. Бір салық салу базасына әрт үрлі ... ... ... ... табиғаты бойнша өзінің құрамына ... ... ... ... ... ... жол бермеу;
4. Экономика тұрғысынан тиімді деп табылатын салық жеңілдктерінің
тізбесін белгілеу;
5. Резиденттілік принципін қолдануды дұрыс жолға қою;
6. Салықтық ... іске ... жер мен оны ... ... ... Шағын кәсіпорынсіпкерлік субьектілеріне қатысты айрықша салық
режимдерін қолдану;
8. Жергілікті мемлекеттік басқару органдарының қаржылық ... жаңа ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүйесінің вертикалі
мен горизонталі бойынша ... ... ... ... отыр.
Негізінен салық саясаты салық жүйесінің ... ... ... ... естен шығармаған жөн. Салықтық механизді ... ... және жеке ... ... аралық қатынасы, салықтық
міндеттемелердің туындауын негіздейтін өндіріс пен үй ... ... және ... базистік көрсеткіштен алынатын салықтың
ставкалары сияқты басты ... ... ... ... салықтық құқықтық нормаларда
айқындалған әртүрлі салық құралдары арқылы ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың әдістері мен ... ... Осы ... ... ... ... заң ... тиісті
ережелерін іске асыру жағдайлары мен қағидаларының жиынтығы ретінде көрініс
табады. Демек, салықтық механизм салық салуды мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... келе мемлекетте қалыптасқан экономикалық-қаржылық және
ұйымдастырушы салықтық құқықтық қатынастар жүйесі ... ... ... ... ... ... табылады.
«Жалпы айтқанда салық жүйесі мемлекет пен заңды және жеке ... ... ... және осы ... ... ... салық
механизмі, яғни салық салу әдістері мен тәсілдері, жолдары, салық заңдары
мен салыққа қатысты кесімдердің, салық қызмет ... ... ... мәнін, экономикалық көрсеткіштерін ашатын және салық
жүйесін қалыптастыратын элементтердің қазіргі нарықтық ... ... ... ... ... ... ... қозғалысына
мән берген жөн.
ҚР 1991 жылдың 25 желтоқсанында қабылданған ҚР-дағы ... ... Заң ... ... жүйесін құрудың ең алғшқы бастамасы болып
табылады. Бұл еліміздің ... ... ... ... ... ... Осы кезеңдерде елде көп өзгерістер болды және
экономиканың дамуына көптеген құбылыстар атап ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субьектілер мен мемлекет арасындағы
қатынастардың құқықтық ... ... іске аса ... ... заң ... алғш рет Қ.Р. 42 ... түрі ... етті
және олар 3 топқа бөлінді:
- ... ... ... міндетті үрде төленетін жергілікті салықтар мен ... ... ... мен алымдардың 18 ... ... ... ... ... де болды. Атап
айтқанда, басқа елдерге қарағанда біздің салық жүйеміздің ... және ... ... ... ... түрлерінің
көптігі халықаралық салық салу қағидалардың назардан тыс қалуы, ... ... ... ... ... ... Осыдан келіп
еліміздің салық жүйесін реформалаудың қажеттігі туындайды. Қазақстан
үкіметі 1992 ... ... ... жүйесін кезеңді түрде реформалаудың
концепциясын қабылдады.
ҚР президентінің 24.04.95ж. қабылдаған Салық және бюджетке төленетін
басқа да ... ... ... Заң күші бар ... табылады. Ол 1995ж 1-
ші шілдесінен бастап іске қосылды, нәтижесінде бұрын қызмет ... 42 ... ... 11 ... мен ... ... ... болды. Бұл Салықтар
Заңдылығы бойынша еліміздің салық жүйесі нарықтық қатынастар ... ... ... тәжірибеге мейлінше жақындаылды. 1999 ж.
Салық жүйесі 5 рет күрделі өзгерістерге ... ... орай 2000 жылы ... ... ҚР 17 ... ... мен алымдар қызмет етті.
4-кезеңде яғни 2001 жылдың 12 маусымында Жаңа ... ... ... ж. 1-ші ... ... іске қосылды. Салық Кодексінде ҚР
қлданылатын ... мен ... ... ... да міндетті төлемдер,
атап айтқанда 9 салық,13 алым, 9 төлем, 1 мемлекеттік баж, 4 ... ... ... жаңа ... ... ... ... қоса алғанда
барлық Қазақстан териториясын қамтиды.[10]
Қазақстан Республикасы Конституциясының 2-бабының 1 ... ...... ... ... біртұтас
мемлекет» деп айтылған. Демек унитарлық мемлекеттің бюджеттік құрылысы
біздің елдегідей екі деңгейден – ... ... және ... ... жергілікті мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... қоғам және мемлекет тыныс-
тіршілігіндегі рөлі мен маңызы Қазақстан Республикасының нарықтық дамуы
мен ... ... ... ... ... ... экономика саясатын айтарлықтай
жүргізуге, индустриялдық-инновациялық даму стратегиясын, ауылдық аумақтарды
дамыту ... ... ... ... ... ... септігін тигізетін, ал бюджеттік құқық пен әлеуметтік-экономикалық,
мәдени және саяси-әкімшілік даму ... ... ... ... ... ... табылады.
Демек қазақстан Республикасындағы біте қайнасқан қоғамдық және
мелекеттік мүдделерді ... ... ... ... қаржы-
қражаттардың жүйеленген ағыны мемлекет бюджет болып ... ... ... және жергілікті бюджеттер мемлекеттің бюджет
жүйесінің материалдық тірегі, қржы ... ... ... ... ... ... және оның ... қаржылық
негізі болып саналады, сондаақ мемлекеттік бюджет арқылы жалпы ұлттық
өнімнің тиісті ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық игілігіне пайдаланылады.
Мемлекеттік бюджеттің кірістеріне тек ... ... ... белгіленген салықтар мен басқа да міндетті төлемдер
жатады.
2007 жылдың 10 қаңтар ... ... ... ... салықтың тоғыз
түрі бойынша салық төлемдері жүреді және салық пен басқа да ... ... ... Бюджет Кодексіне сәйкес ағымдағы жылға
байланысты бюджет кірісін қорландырады.
Қазақстан Рспубликасында жоғарыда ... ... ... ... бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесінің функицясы
|Салық салу жүйесі |
|Тікелей салық | ... ... ... | ... | ... |
| | | | ... |
|Қосылған |
|құн салығы|
|Көлі |
|құрал-дары|
|на |
|салынатын ... |
| ... ... Б.Ж., Лесбеков Г.А. Основы налогообложения: Учебное пособие. –
Қазақ университеті, 2002. стр. 29
Салықтың белгіленуі, салық салу мемлекеттің ... ... ... ... ... мен ... саясаттың мән-
жайына, билік етуші ... ... ... ... ... қалыптасқан әлеуметтік, саяси және әкімшілік жағдайларға
қарай жүзеге асырылады. Былайша айтқанда, салықты ... ... ... ... деп ... болады. Осы орайда қатты
ескеретін ... ... ... ... мен заң ... ... ... арасында қарама-қайшылық туындамауы қажет. Демек салық,
салық салу, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... төлеушілердің - заңды және хеке тұлғалардың материялдық
мүдделеріне мүмкіндігінше нұқсан келтірмей қалыптастыру ... деп ... ... ... тек ... ғана емес ... мен басқа да міндетті төлемдерді төлеу тиіс. ... ... 35 бабы ... ... ... ... төлемақылар,
төлем және баж, алымдар кіреді.
Қазақстан республикасының Конституциясы бойынша мемлекеттік салықтар
мен алымдарды тек Парламент пен конституцияға ... ... ... ... ... ... жергілікті органдар басқара алады.
1. Қазақстан Республикасында жалпы мемлекеттік салық қызмет етеді,
бұл бюджеттік тәртіпте ... яғни ... ... құрайды. Қазақстан
Республикасының заңы анықтағандай соңғы жылы Республикалық бюджеттің табыс
көзі болып ... ... ... ... ... ... ... заңнамаларына байланысты
теңге валютасымен төленеді. Ал шетелдік валютамен салық ... ... ... ... ... байланысты жүреді.
3. Салықтан босату және белгілі бір салық ставкасын азайту қазіргі
Жарлыққа байланысты тек жарлыққа өзгертулер немесе толықтырулар ... ... ... ... ... ... және ... есептілігін
жүргізу қатаң қадағалау жүйесінде. Салық салу ... ... ... ... ... рөл атқарады сонымен бірге табыспен байланысты
болады.
Бүгінгіде табыс ... ... ... ... ... ... табыс:
1 - Қ.Р. территориясында орналасқан қаржылық қызметтен, ... ... - Қ.Р. ... ... ... ... алынатын
табыс.
3 - Әртүрлі жұмыстар мен қызмет түрлерінен алынатын табыс.
4 – Табыстың ... да ... ... жылы ... ... келіп түсетін салықтар, ... ... және ... мен кірістер біршама өзгерді. Бюджеттің
кіріс бөлігі ... ... ... ... ... ... ... органдардың бақылау жұмыстары нәтижелерінің көрсеткіштері
жақсарды.
1 Кесте
2002-2004жж. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеттің жалпы
кірісіндегі салықтық ... ... ... ... |2002 |2003 |2004 |
| |млн. ... |млн. ... |млн. ... |
| ... ... ... |салмағ|
| | |ы % | |ы % | |ы % ... ... |807852 |100 |1004566 |100 |1286734 |100 ... ... |752785 |91,7 |947251 |92,0 |1186137 |92,2 ... табыс |209054 |27,8 |272632 |28,0 |382814 |32,3 ... | | | | | | ... ... ... |77381 |10,3 |93281 |9,0 |98535 |8,3 |
| |175936 |23,3 |231338 |24,0 |242955 |20,5 ... құн ... | | | | | | ... |25743 |3,3 |26986 |2,0 |29913 |2,52 ... ... |133852 |17,7 |157676 |16,0 |167995 |14,2 ... ... |131119 |9,3 |165338 |13,0 |253925 |14,38 ... | | | | | | ... ... ... Налогового комитета Министерства государственных доходов
Республики Казахстан
Биылғы жылды толықтай бюджеттің даму жылы деп атасақ болады. Өйткені
бюджкттің кіріс ... ... 958 ... теңгені құрады және шығын
көлемі триллион 955 миллиард теңгені құрады. Бұл ... ... ... 128 ... ... Ал 2004 жылмен салыстырғанда яғни жалпы
ұлттық валюта енгізіліп болғанда ... ... 22 ... ... ... Облысындағы бір региондық қатысушыға 55 370 ... ... Осы ... бір ... 29 900 теңге бюджеттік төлем беріледі және
бұл аймақтағы көрсеткіші ең ... ... 6 200 ... 21 ... кем
берілгені.
Осы 2007 жылы ауылшаруашылық саласына берілген қаржы 106,1 ... ... ... ... салыстырғанда 116,6 пайызға өсті.
Ауылшаруашылық өндірісін қолдайтын субвенция көлемі ұлғайды.
Осы ... ... ... ... ... бірі – ... ... өркендеуіне жұмылдыру және ... ... ат ... Атап өтетін жәйт 2005 жылы ондаған миллиард
теңге игрусіз қалды. Ал он ... ... ... ... 59,6 ... құрады. Сондықтан қаржылардың барлығы толықтай игеріліп қозғалыс
процесіне жұмылдырып отыру мамандардың да және ... ... ... салық қызметі қазіргі таңда Қазақстан Республикасының
салық жүйесі ауқымдағы салық салу ... ... және ... салуға
байланысты барлық мән-жайларды (салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің
шамасын және ставкаларын, салық жүйесін барынша ... ... ... және ... ... өзара іс-әрекетін, сондай-ақ
олардың балансты болуын) қамтамасыз етуге бағытталған, ... ... ... мемлекеттің обьективті экономикалық қызметі ... ... ... ... ... Мемлекеттік салық
комитетінен және облыстардағы, ... ... мен ... ... салық басқармалары мен бөлімдері ... ... ... ... ... Мемлекеттік салық
комитетінің салық полициясы басқармасынан, облыстардағы, ... ... ... ... полицияларынан тұратын салық полициясы органы
жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... ... басқарады. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық
комитетінің ... ... ... Президенті, ал оның
орынбасарлары және салық полициясы ... ... ... ... ... ... мен қалалық аудандардағы
мемлекеттік салық комитеті басқармасы және ... ... ... ... ... басқарма бастықтарын Мемлекеттік ... ... ... ... салық қызметі органдары заңды тұлғалар болып
табылады, олар республикалық бюджет есебінен ... ... ... орталық және жергілікті атқарушы өкімет органдарымен,
құқық қорғау,қаржы және басқа мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бірлескен бақылау шараларын қолданады, заңға
сәйкес өзара ақпарат ... ... ... ... ... салық заңдары мен республикалық және жергілікті бюджеттерге
басқа да төлемдер туралы заңдардың орындалуына ... ... ... ... салық бұзушылық пен қылмысқа қарсы күресте салық
қызметі органдарына жәрдемдесіп отыруға міндетті.
Салық ... ... ... мыналар:
▪ салық заңдарының орындалуын қамтамасыз ету, оның тиімділігін ... ... ... салу ... ... ... ... жасалатын
шарттардың жобаларын әзірлеуге қатысу;
▪ салық төлеушілерге олардың құқықтары мен міндеттерін ... ... мен ... салу ... ... актілерді өзгерістер туралы
салық төлеушілерге уақытылы хабарлап отыру.
Салық қызметі органдарының негізгі міндеттері:
1) ... ... ... мен ... ... ... ... салықтың дұрыс есептеліп, толығымен, уақытылы төленуіне бақылау
жасау;
2) салық төлеушілер мен салық ... ... ... уақытылы алу;
3) салық тәртібін бұзушыларға, заңды және жеке тұлғаларға шаралар қолдану.
2.2 Салық жүйесінің қалыптасу кезеңдері және ... ... ... ... ... икемді тетікке айналып келеді. Салық заңының
негізін және құрылымының негізін сақтауда мемлекеттік салықтарды ... ... ... ... мақсатында уақытша және
белгілі бір кәсіпорынды таңдап ... оның ... ... ... салықты мүлде қысқартады. Капитал ретінде жұмасалатын табысқа
салықтарды жеңілдету кең қолданыс табуда: ... ... және ... қол жеткізу, жаңа жұмыс орындарын ашуға, ... ... ... ... ... ... Мысалы, кәсіпорын
табысының екі түріне ... салу ... ... шаруашылық қызметін дамытуға қалдырылған) және таратылған
(дивиденттерге және акция иелеріне төленетін ... ... ... ... ... жоғары болған кезде, таратылмайтын табысқа салынатын
салық ... ... ... екі осы ... ... ... ... пайдасына қарай ... ... бір ... ... капиталдың ішкі жинақталуы
ұлғайып, инвестицияның өзін-өзі қаржыландыруы өседі, егер бұл ... ... ... ... ... ... ... төмендеп, оларды
отандық және шетелдік инвесторлардың сатып алуы қаупі туады. Таратылмайтын
табысқа салықтың көтереліуінен және оның ... ... ... кері ... ... ... ... салықтардың реттеуші қызметі табыстар мен ... ... және сол ... ... мемлекеттік реттеу
мақсатына сәйкес әрекеттер үшін, жалпы және жеке ... ... ... керісінше, шаруашылық субъектісі мен оның ... ... ... ... ... көлемінің арасында қатаң сандық
тәуелділік орнатуға тырысады.
Батыста экономиканы мемлекеттік реттеудің ... ... ... түрде ынталандыру арқылы қол жеткізеді. Негізгі
капиталдың жаңаруы мен ... ... ... өсу ... ... сұраныс, ұлттық бәсекелестік тәуелді, ал ... ... және ... ... ғылыми зерттеу жұмыстарына бағытталу
мәселелері тәуелді.
Нарықтық экономика жағдайындағы мемлекет қызметінің маңызды бағыты ... ... ... тұрақтылық. Оны үкіметтің экономикалық өсуді, толық
жұмыспен қамтуды қамтамасыз етуге бағытталған қызметтер ... ... ... ... ... нарықтық өзін-өзі
құру негізінде құрылатын, жұмыссыздықтың жоғары деңгейімен немесе шамадан
тыс инфляциямен бірге жүруі мүмкін.
Бұл міндетті ... ... ...... және ақшалай саясат.
Жалпы рекомендацияға сәйкес, тұрақтылық жүйесiн жүргізу үшін
мемлекеттік ... ... ... және ... ... үшін ... төмендету керек. Осындай немесе басқалай
мемлекеттің іс-әрекеті ситуацияны жақсарта ма, нашарлата ма, оны ... ... ... ... әсер ... макроэкономикалық сферамен бірге
макроэкономика да табылады. Бәсекелестік нарықтық жүйеде жалпы қабылданған
артықшылығы болып ресурстарды ... ... ... ... ... ... белгілі жағдайларда, мұндай сыртқы факторлар, ... ... ... және т.б. ... ... ... бөлмеу проблемасы
туады.
Ресурстарды қайта бөлу өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... әсер ... ... бір түрлері
қолданылады. Бұл жерде құрал ретінде ... ... ... ... қолданылуы мүмкін./8.13-б/
Мемлекет салық және субсидия жүйесі арқылы қоғамдық игілік және қызмет
көрсету өндірісіне ықпал етуі мүмкін.
Экологиямен ... ... ... ... ... ... жердің, судың ластануының залалдары есепке алынбайды.
Демек, осы өндіріс шамадан тыс ресурстар көлемін пайдаланады.
Үкіметтік тиым салу немесе ... ... ... ... құру ... ... ... алдын алатын жабдықтарға
қосымша шығын жасауына мәжбүрлеп отыр. Қосымша ... ... ... алып ... ... нәтижесінде шектен тыс ресурстарды
осы өндірістің тұтынуы азаяды.
Сыртқы әсерлер қоғам үшін оң нәтижелерді де ... ... ... ... тыс шығындарына ... ... ... ... ... қажеттілігі туады. Ол жиі салық және ... ... ... ... ... ... функцияларда маңызды болып табылады.
Бәсекелік механизмді қамтамасыз ететін қайта бөлу әлеуметтік қабаттардың
бөлінуіне және адамның бақылауын шығып кеткен ... ... ... ... басқа, салықтар мен алымдар жүйесі қоғамдық
өндіріске экономикалық әсер етуші механизмі ретінде қызмет көрсетеді.
Мемлекеттің ... ... әсер ... негізгі бағыты
кеңейтілген қайта өндіру процесіндегі келесідей:
– бюджеттік субсидия беру;
– экономикаға мемлекеттік инвестициялар беру;
– кәсіпорындарға датация немесе ... ... ... ... қажеттілікке сай ақшалай-несиелік шектеулерді енгізу. Бұған бағаны
реттеу, ... ... ... ... бақылау т.б. жатады;
– лицензиялау;
– жеке сауда-саттық туралы заңнамалар;
– ғылыми-зерттеу және ... ... ... жүйесi.
Мемлекет экономикалық өмір ағымына, тек ... бір ... ... ... ғана ... ете ... ... мемлекеттің
функцияларын орындауға тартылғандардың ...... және ... беруі керек. Осы үшін салық жүйесі өмір сүреді.[13]
Мемлекет салық жүйесінің көмегімен нарық «жұмысына» белсенді ... ... ... ... ... ... түсетін қаржыларды мобилизациялау
үшін құрамында 40–50 әр түрлі түрдері бар күрделі салық жүйесі қолданылады.
Салықтың ... көп ... ... ... ... білуге көмек береді.
Салық салу есебінен қорлар қалыптасады, олар арқылы мемлекет мыналарды
қаржыландырады:
– ұлттық ... ... ... ... ... әлеуметтік бағдарламалар – зейнетақылық және ... ... ... ... ... ... өзінің қорғанысын және қауіпсіздігін қамтамасыздандыру;
– басқа елдерге несиелер және қайтарымсыз көмек ... ... ... мен басқа да міндетті төлемдердің байланысы және
мемлекетпен басқарылатын қаржы ... ... қоры ... ... ... ... көздерін жасаудың ең негізгі құралы
болу мен қатар, ел ... ... ... ... ... ... саяси әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Әлемдік мемлекеттерде салық ... ... ... бойы баяу
дамыды. Қазақстанда салық жүйесін құру және ұзақ уақыт бойы дмытуға ... жоқ. ... ... ... тез ... тұрақтанып дамуы қажет еді
және мемлекетіміз бір кезең ішінде жаңа және сенімді салық ... өту ... ... ... жету үшін ... бойынша яғни әр даму кезеңіне
өту арқылы және салық төлеушілер мен салық ұйымдарға тиімді болуды талап
етті. ... бір ... ... ... қамту және толықтай қызмет көрсету
мүмкін емес.
Еліміздің салық жүйесінің дамуын 4 кезеңге бөліп қарастыруға болады:
- 1 ... ... ... ... ... ... ... ... және іске ... ... (1996-1998жж) – нарықтық экономика талаптарына сай ... ... ... ... 3 ... ... – барлық қағидалардың ескірілуі арқылы ... ... мен ... ... ... жүйесін одан әрі
жетілдіру
- 4 кезең (2001-2002жж) – Жаңа Салық Кодексі қабылданып , іске қосылды.
Салық ... ... ... Бұл ... ... салықтың
40 түрі болды. Салық жүйесін құруда өз тәжірибесінің жеткіліксіздігіне орай
Қазақстан Республикасы көршілес мемлекеттің тәжірибелерін қолданды, ... ... ... ... ... ... жүйесі туралы»
1991 жылдың 25 желтоқсанда қабылданған заң шын ... ... ... ... Нәтижесінде қазақстанда үш түрлі салық жүйесі енгізілді.
Олар мына салық топтарын қамтиды:
1. ... ... ... ... ... ... мен ... жергілікті салықтар мен алымдар;
Заңның тұрақсыздығы, әртүлі төлем базасы, ... ... ... ... ... ... және ... алып келді.
Салық жүйесін жаңалату жұмысы 1992 жылы ... ... ... жүйесін дамытудағы тарихи кезең 1994 жыл ... ... Тура ... ... ... ... ... қадамдары жүрді. Жүгізілген өзгертулер
екі салық түріне әсер етті: заңды тұлғалардан алынатын ... ... ... ... ... салық. Бірақ осыған байланысты ... ... ... ... «Заңды тұлғалардың табысына
салынатын салық туралы» және ... ... ... ... ... ... қабылданды. Жарлық қабылдағаннан кейін екі салық түріне
механикалық өзгерістер енгізілді.
Жеке тұлғалар табысына ... салу ... ССР ... ... ... ... ... байланысты жеке тұлғалар ... ... ... ... ... келесі аспектілерге де әсер етті:
табысқа салынатын салық ставкасына дифферсификация жүргізілді. 30% - барлық
заңды тұлғаларға және 45% - ... ... мен ... компанияларына.
Осы кезеңде салық төлеушілер құрамына кәсіпкерлік қызметтен табатын
табысы мен ... ... ... 1994 ... ... ... ... өзгертулер фискалдық тұрғыда салық жүйесін күшейтті.
Бірақта кемшіліктері де болып ... 1994 жылы 1993 ... ... Ішкі ... салықтық түсімдер 8,4 пайызға кеміді.
Салық реформасы Қазақстан Республикасында жүргізілуіне орай ... ... ... Нарықтық қатынасты нығайту, соның ішінде:
- кәсіпорынға толық қолдау көрсету;
- жеке ... ... ... табысының бір бөлігін
кәсіпкерлік
қызметке салуын талап ету;
- ... салу ... ... ... жүгіну;
- екі реттік және үш реттік салық салу ... ... ... ... ... салу ... ... жету:
- әлеуметтік көмек көрсету;
- алынатын табысқа байланыссыз салық салудың жеке ... ... ... және территориялық назарын есептеу;
- салық салуды творчестволық қолданудың әлемдік тәжірибесіне
ұмтылу.
Салық жүйесінің екінші кезеңі.
Салық жүйесі осы кезеңде мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ... ... ... ... ел ... ... ... өндірістің
ұлғайып дамуына және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына
мүмкіндік тұғызады.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25-желтоқсанда ... ... ... ... ... ... Заңы тәуелсіз Қазақстанның
салық жүйесін құрудың алғашқы бастамасы болып және нарықтық ... ... Бұл ... ... стандарттар Қазақстанның салық реформасы
халықаралық салық салу ... ... ... ... ... ... ... саясатының негізгі бағыты немесе салық
саясатының басты мақсаты- салық жүйесі ... және ... ... ... ... іске ... ... - өзінің құрамы жағынан бірнеше компоненттерден тұратыны
бізге белгілі. Салық жүйесі ... ... ... механизмі, яғни
салық салу әдістері мен жолдары; ... мен ... ... ... ... және ... ... органдары тиімді және нәтижелі қызмет
атқарды. Салық ... ... да, ... ... істеуіне осы кезеңде салық
салу механизмінің тигізген ықпалы өте зор.
Салық жүйесінің үшінші кезеңі.
Үшінші ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының әлемдік стандартқа жақындау. Осы ... ... ... ... 1995 жылы 24 ... бюджетке төленетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдер
туралы» ... заңы ... ... Заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы;
2. Қосылған ,құн салығы
3. ... ... ... ... Әлеуметтік төлемдер;
Жергілікті салықтар мен алымдар:
1. Жер салығы,
2. Заңды және жеке ... ... ... ... ... салынатын салық;
4. Кәсіпкерлік қызметтегі заңды және жеке тұлғалардан алынатын алым;
5. Басқа да қызмет ... ... үшін ... ... ... ... алым;
1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап жалпымемлекеттік салықтар мен
алымдарға жол жүру ... ... ... ... ... ... үшін ... Қазақстан Республика территориясына автокөліктен алынатын
алым. Ертеректе бұл алымдардың қайнар көзі бюджеттен тыс ... ... жол ... және ... ... ... ... Республикасының заңына байланысты 1999 16 шілдесінде
№440-1 Қазақстан Республикасының Президнтінің «бюджетке төленетін салықтар
мен басқа да ... ... ... заңы 1995 ... 24 ... №440-1
бастап Қазақстан Республикасының заңы статусын алып келді.
Жоғарыда айтылған мәліметтерге байланысты ... ... ... ... мен ... да міндетті төлемдер енгізілді:
- Жеке және заңды тұлғалардан алынатын табыс салығы;
- Қосылған құн салығы;
- Акциздер;
- ... ... ... үшін алым және ... жатпайтын бағалы қағаздар эмиссиялық нөміріне алм;
- Арнайы салықтық төлемдер;
- Әлеуметтік салық
- ... ... ... жүретін автокөліктерге алым
салу;
- Жер салығы;
- Заңды және жеке тұлғалар мүлкіне салынатын ... ... ... ... ... ... бірдей жер салығы,
- Ерекше немесе басқа қызметпен айналысқаны үшін алым;
- Аукциондық сатылымдардан алынатын алым,
- ... ... ... үшін ... Жеке және заңды тұлғалардың тауарларының белгілеріне алым;
- Заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... белгілеріне алым салу;
Салық жүйесінің төртінші кезеңі.
Төртінші кезеңнің негізгі міндеті мемлекеттік органдармен қарым
қатынас ... ... ... ... ... ... ... төлеушілермен қатынас кезінде құқықтық аспектілерді ... ... Осы ... ... мен ... түрлері 17 түрі болды және олар
жаңаланды.
Осыдан келе ... ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарында жарияланған Қазақстан Республикасының «Бюджетке
төленетін салықтар мен басқа да ... ... ... ... ... Ол ... 12 тамызында №209-II қабылданған.
Салық Кодексінің құрылымы үш үлкен бөліктен тұрады.
1. Жалпы ... ... ... ... ... бөлім – салық заңнамалардың«конституция». Мұнда ... ... және ... ... ... ... және ... енгізілер алдында бюджетке қабылданатындығын
білу керек. Бірақ бұл нарықтық конъюнктурасын ... ... ... мен ... ... ... емес. Жалпы бөлімде нақты жағдайлар
келесі жылға дейін тұрақты және қатаң ... ... ... ... ...... заңнамалардың жалпы көрінісі яғни әр салық
түрі болсын, ... ... ... көлемде көрсетілген. Мұнда қызметтегі
заңнамалар және салық салу ... ... ... пен ... ... ... – туындайтын сұрақтар қарастырылады. Талап етілген
құқықтық процестер қарастырылады.
2.3 Нарықтық ... ... ... мен ... ... әлеуметтік
функцияларының әсері
Алдыңғы тарауларда біздің зерттеу құралымыз салық ... ... ... орны сөз ... ... Ендігі жерде
біздің мақсатымыз, нарықтық экономиканың ... ... ... ... ... жүзеге асырылуын талдау болып табылады. ... бұл ... ... экономика кезіндегі салықтық тетіктердің дұрыс
қолданылмауының себептері мен салдарларын ашуға тырыстық. ... ... ... салудың әлеуметтік салдарларының тиімділігі анық
та айқын көрінеді. Өйткені, нарықтық қатынастарға қоғамның ... ... ... ... салу ... ... ... байланыстыра отырып
зерттеу бүгінгі күнгі өзекті тақырыптардың бірі болып ... ... ... ... ... ... ... мәселені шешудегі
отандық тәжірибеміз әлі де болса жеткілікті деп айту қиын.
Нарықтық ... ... ... бір ... ол, ... ... ... Нарықтық қатынастар мейілінше дамыған кезде баға ұсыныс ... ... ... ... ... нарықты басқарып отырады.
Сонымен бірге, нарықтық экономиканың негізгі сипатына біртұтас басқару
орталығының жоқтығы. ... ... роль ... ... субъектлері үшін экономикалық еркіндік беріледі (қандай да ... ... ... ... ... ... ... ішкі реттеушісі болып, нарыққа қатысушыларды теңдікке әкелетін
бәсеке табылады, сондай-ақ еңбек нарығында ... ... ... ... ... халық шаруашылығы саласына қайта бөлу түседі.
Нарықтық экономиканың негізі - баға. Бағаның төмендеуі ... ... ... соқтырады. Ал, бағаның жоғарылауы
толық ... ... ... ... ... ... ... төмендетуі мүмкін. Мемлекеттің бағаға әсер ету тетігінің бірі
болып салық табылады, өйткені ол да белгілі бір ... ... бір ... ... ... ... ... осы орайда атқаратын ролі жоғары
болып келеді.
Баршаға белгілі нарықтың қажетті атрибуты болып баға еркіндігі табылса
да, бірақ бұл ... ... аса ... ... Мемлекет салықтар
көмегімен баға еркіндігін әлеуметтік – экономикалық реттеу ... ... бәрі ... нарықтық экономика жағдайында механизмді баға
арқылы ... ... бірі бола ... ... ... ... ... тәжірибесінде негізгі тауарлар мен қызмет
түрлеріне баға тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... нарықтық жүйенің ерекшелік сипаты болып, жоғары
дәрежедегі еңбек бөлінісі ақша – ... ... ... ... ... ... бірі бола ... салық жүйесі нарықтық
қағидаларға кейбір жағдайларда қайшы келіп ... ... ... ... ол өз мәнін жоғалтпайды, ал керісінші қоғамның әлеуметтік
игілігінің негізгі атрибуты бола ... және ... ... ... жасайды. Қазіргі кезде әлеуметтік даму кезеңдерінде мемлекеттің
экономикаға араласып отыруы қажетті шарт. Нарықтың икемділігіне қарамастан,
ол ... ... ... ... ... жетпейді, оның ішінде
тұрғындардың біркелкілігі, ... ... ... ... қорғауды
қамтамасыз ету және т.б. Бірақ, әміршілдік - әкімшілдік жүйеге ... ... ... ... ... ... сол, мемлекет
жарлықтар мен бұйрықтар арқылы, ал кәсіпорындардың даму жолын таңдау арқылы
басқарып отырады. Басқаша айтқанда, нарықтық ... ... ... олардың дамуына (салықтарды төмендете отырып) немесе олардың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкер мемлекет ұсынатын салық жағдайында шаруашылықты жүргізу
барысында ... ... ие бола ... экономика жағдайында жоғарыдағы аталған себептерді ескеретін
болсақ, онда салық жүйесіне жаңа ... ... ... тән, ... функция жасампаз күйінде қала береді.
Салық салу құрылымынан байқағанымыздай, барлық нарықтық экономикасы
дамыған елдердің бәрінде де бірдей ... ... ... ... жеке ... табысына салынатын салық, пайдаға салынатын салық,
әлеуметтік сақтандыруға жарналар, ... ... ... (ҚҚС, ... ... ... ... нарықтық мемлекеттердің бюджеті аталған
салықтардың негізінде қалыптасып отыр. 90-шы ... бас ... ... ... түсім 80 пайыз бен 95 пайыздың арасында болды. Сонымен
бірге, әр бір елде ... ... ... ролі ... емес,
сәйкесінше, әлеуметтік процесстерге әсері де әр түрлі болып келеді. Түрлі
экономикалық үлгідегі ... ... ... ... ... да ... негізінде болса керек.
Ең алдымен, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... міндеті макроэкономикалық
процесстерді реттеу, халық шаруашылығындағы ... ... ... т.б. болып табылады. Әлеуметтік – ... ... ... ... ол ... еш ... (Жапониядан басқа жерде) салмақты
түрде фискалды роль атқармайды; екіншіден, батыстың салық салу теориясы мен
практикасында ... ... ... 50% ... ... әйтпесе
кәсіпкерліктің ынтасы төмендейді.
Батыс елдерден айырмашылығы Қазақстанда бұл салықтың түрі фискалды
функцияларды орындау кезіндегі ... роль ... ... ... ... бірге, Қазақстандағы аталған салық ставкасы ... ... ... ... ... түрде төмен болып
келеді. ... ... 1991 ... ... ... Қазақстанның негізгі
салықтарының бірі болып табылатын ... мен ... ... салық заңды тұлғалардың ... ... ... ...... қызметінің нәтижесіне байланысты, мысалға колхоздар
мен ... ... -10 ... тұрмыстық қызмет көрсететін
кәсіпорындарға -15 пайыз, коммуналды қызмет көрсететін кәсіпорында – ... ... ... мен ... тұтыну кооперацияларына – ... ... ... ... ... ... – 30 пайыздан 45
пайызға дейін, ауыл шаруашылық емес өндірістік кооперативтеріне және ... ... мен ... – 45 ... ... оның ... ... банктер және сақтандыру компанияларының
пайдаларына -55 ... ... ... ... ... сол кезде бір ғана
пайдаға салынатын ... ... 7 ... ... ... қолданған болатын.
Сол жылдың 28 маусымында пайдаға салынатын салықтың негізгі ... ... 35 ... дейін төмендетілді. Бір жылдан кейін біріккен
кәсіпорындардың 35 ... ... 25 ... ... ... ... ... үшін бекітілген 55 пайыздық ставка 45 пайызға
төмендеді. Сөйтіп, 1991 жыл және 1999 ... ... ... ... ... ең жоғарғы мөлшері 55 пайыздан 30 ... ... Ал, бұл ... ... бұл көрсеткіш 15% -дан бастап 34% ... Ал, ... 29% -дан ... ... ... 15 пайыздан 39%-ға
дейін дифференциялданды.[3] Мұндағы негізгі ерекшелік, ... ... ... ... ... ... қолдануда болып отыр. Аталған
жағдайға келесі ... ... ... боламыз. Осы жерде айта
кететін ... ... ... ... бойынша салық базасы болып
кәсіпорынның қаржылық қызметінің негізі - ... таза ... ... ... ... салу ... фискалдық міндеттерді шешу
тәуекелділігі жоғары болып келеді.
Ал, көптеген батыс елдерін ... ... ... ... либералды
АҚШ, Жапония елдерінде) аталған салықтың түрі арқылы шағын және орта бизнес
ынталандырылып отырады. ... ... ... ... ... немесе Жапонияда капиталдың мөлшеріне байланысты прогрессивті
салық ставкасы пайдаланылады. Шағын бизнесті ... ... ... ... ... қалыптастыру сияқты мәселелерді шешуге жол ... ... ... да ... ... бар ... қол жеткізіледі:
монополия қызметтерінің жағымсыз салдарларын шектеуге мүмкіндік ... ... ... ... ... үлгісінде сондай маңызды
мәселенің бірі болып табылады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... пайдаға
салынатын салықтың прогрессивті түрі қолданылады, бірақ бұл ... ... және ол ... ... ... ие ... ... басқа әлеуметтік реттеу мақсаттарын ... ... ... ... едәуір әсер етуін көрсететін халық шаруашылығының
белгілі бір салалары ынталандырылады.
Нарықтық экономикасы дамыған барлық елдер технологиялық жағынан жоғары
дамығандығымен ... Осы ... ... ... елдерде
өндірісті техникалық жағынан жаңартуды ынталандыру үшін пайдаға салынатын
салық бойынша жеңілдік ретінде жеделдетілген ... ... ...... тәжірибелік – конструкторлық жұмыстар салық ... ... ... Мысалға, пайдаға салық салу ... ... ... өмір ... ... да салаларымен байланысып отырады. ... АҚШ – да ... ... ... ... ... ... күн энергиясын пайдаланылатын құралдың 50% мөлшерінде «салықтық ... Бұл ... ... ... салық жүйесі ... ... ... ... пайдалануды ынталандырады.
Салық жүйесінің әлеуметтік функциясын толық түрде ашу үшін ... ... ... ... мағынасы басым халықтың табысына
салынатын және ... ... ... қарастыруға болады. Төменде
қарастырып өтетініміздей, аталған ... ... ролі мен ... тек ... бюджетті толтыруда ғана емес, одан да маңызды ролі
басымырақ әлеуметтік жағы болып табылады және ол ... ... ... отырады.
Табысқа салынатын салықтың қазіргі жағдайын қарастырмастан бұрын біз,
халықтан жиналатын алымдардың өзі ... ... ... ... ... салынатын салық болып табылады. Бұл туралы біз, Ежелгі үнді
және Хеттік қоғамдардан кездестіруімізге болады. Даму процессі ... жаңа ... ... ... (мүлікке, мұрагерлікке және
т.б.), бірақ ... ... ... ... ғана ... салу ... ... болды. Сондай жағдайдың біріне 17 ... ... ... Осы ... Англияда табысқа салынатын салықтардың
орнына кейбір ... ... ие жан ... салынатын салық
қолданатын болды (алымның қарапайымдылығы, одан ... ... ... ... қарастырылып өткеніндей, аталған салықтың
әлеуметтік жағынан тиімділігіне ... ... ... ... оның
негізгі кемшілігі балалар еңбегін пайдалануында болып отыр. ... ... келе ... ... ... күрделенуіне, яғни нарықтық
мемелекеттегі ... ... ... ... ... ... ... салықтың фискалды қасиетінің басымдығына
қарамастан, одан бас ... ... он ... тәжірибе көрсетіп отырғанындай, көптеген әлеуметтік –
экономикалық үлгідегі дамыған капиталистік елдерде ол ... ... ... ... Оның ... 90 ... бас кезінде нарықтық
елдердің жалпы бюджетінде оның үлесі Жапонияда 26,8 пайызды қамтитын болса,
Канадада 40,8 ... ... ... ... 11,8 пайызыд құрайды, бірақ
бұл жерде оның салық жүйесінің ... ... ... ... ... елдерде тұрғындардың жоғары деңгейдегі табыстылығын ескере
отырып, олардың табысына салық салу тек қана ... ... ... ... ... ... ... салу объектісін таңдаған кезде «әділеттілікті»
ұстану үшін де жүзеге асырылады.[14]
Жалпы бюджеттегі табыс салығының үлес салымағының жоғары ... ... ... болып табылатын) адам – ... ... ... мұның бәрі табыс салығы салық жүйесінің фискалды ... ... ... жетекші роль атқарады деп айтуымызға толықтай мүмкіндік
береді. Оның ішінде, ... ... ... ... кездесеміз: «...80-90 жылдары салықтық ... ... ... ... ... ... жүйесінде табысқа салынатын
салықтың атқаратын басқа да міндеті пайда бола ... яғни ол ... ... әлеуметтік тұрақтандырушы ретінде пайдалана
бастады»[1]. Бірақ, ... ... ... ... ... ... тұрақтандырушы ретінде» 80-90 жылдардағы салықтық
реформалардан бұрын капиталистік елдерде ... ... ... ... ... ... ... салық салу жүйесі
Ежелгі Индияда қызмет еткен болатын, сәйкесінше, оның өзіндік ... бар ... ... ... ... дін ... және т.б. салықтан
босатылған болатын). нарықтық қатынастар пайда болғаннан бастап экономикада
әлеуметтік басымдықтар мен игіліктер орын ала ... ... ... әлеуметтік бағыты да өзгеріске ұшырай бастады (оның ... ... ... ... де оның ... мүлдем басқаша міндеттер
тұр. Аталған міндеттерді шешшу жолдары неғұрлым кеңейе ... Осы ... кету ... дамыған нарықтық мемлекеттерде салық жүйесі мемлекет
алдында тұрған, басқа жолдармен шешуге мүмкін емес ... ... ... келмейтін басты әлеуметтік міндеттерді орындайды.
Дамыған капиталистік елдердің бәрінде, таңдап алынған ... ... ... ... ... ... бірі ... негізігі игіліктерінің бірі болып табылатын - ... ... ... ... Оның ... Германияда, АҚШ-да салық салу
мақсатында ... ... ... Францияда мұндай біріктіру
міндетті түрде ... ... ... ... ... ... құрған
азаматтарға қарағанда көбірек салық төлейді. Осылайша, ... ... ... ... ... ... ... бойдақтарға салынатын
салықтар сияқты ... ... ... ... ... ... табысының осылайша біріктірілуі ... салу ... ... да) ... ... ... игіліктерін материалды
негізде қолдауды көрсетеді. ... да ... ... ... ... ... ... жүйесін құрудың негізгі қағидаларының бірі болып салық
төлеушілер арасындағы сақталатын теңдік табылады. ... ... ... орай ... экономика жағдайында жеке табысқа
салынатын салықты пайдалану қолайлы, ... ... ... ... ... жеке ... мен ... тобы экономикалық
мақсаттарының және оған жету жолдарының кең ауқымлығымен ерекшеленетін
кәсіпорындарға қарағанда, ... ... ... ... Кез – келген
адамның ... ... ... ... ... ... жоғарылауы,
аталған мәселені шешудің жолдары да шектеулі: еңбек ақының жоғарылауы, мұра
иемдену, лотореядан ұтып алу, ... алу. ... әрі, ... кез – ... ... ... болжамдай отрып жұмсайды: ішіп –жем, киіну, тұрғын
үй ... ... ... ... ... ... мен ... орны көп түрлілігімен сипатталады.
әрине, кез – келген кәсіпорын үшін негізгі мақсат – табыс табу ... ... ... бұл мақсат өзгертіліп отыруы мүмкін. Мақсатқа жетудің
әдістері де әр ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының жаңа салалары дами бастайды, сондықтан да
нәтижесінде салық салу ... ... қол ... ... ... ... ... тәжірибелер көрсетіп отырғанындай, табысқа
салынатын салықтар табиғи жағынан әлеуметтік ... ... ... өзі ... жүргізушілерден емес, керісінше азаматтардың
жинайтын алым – ... ... ... Осылайша, табысқа салынатын
салықтың жоғары деңгейі жанама түрде теңдік қағидасын дәлелдеп отыр ... ... ... ... ... ... ... қағиданың
әлсіз түрде жүзеге асырылыуына мүмкіндік береді.
Нарықтық экономика жағдайындағы ... ... ... ... жасай келе аталған жүйенің әлеуметтік тиімділігін
сипаттайтын негізгі фактор - әділеттілік ... ... ... кету ... ... бірге, оны шешудің екі түрлі жолы бар. Бірінші
жолы «төлеу қабілеттілігі» ... ... ... ... ... болып неғұрлым жоғары қамтлған кәсіпорындар мен ... ... алу, бұл ... ... фискалдық қасиеті басымырақ
болады. Екінші жағдайда салық жүйесі әділетті болады егер, көп ... ... ... салық төлеушілерден мемлекеттің көретін пайдасын
ескеретін болса.
Тәжірибе жүзінде ... ... ... ... екі ... де пайдаланылады, дегенмен даму процессінде
көбінесе екінші аспект маңызды болып саналады.
Ақырында, әлеуметтік фунукцияны жүзеге ... және осы ... ... ... ... ... әлеуметтік салдарларының
тиімділігін жоғарылату бойынша негізгі мәселелерді бөліп ... ... ... ... ... ... ролі ... және
көбею тенденциясына ие;
- Баға – нарықтық экономиканың негізгі тетігі. Салықтар ... бір ... ... ... ... ... жүзеге асырудағы басқару
құралы болып табылады.
- Дамыған капиталистік елдердегі ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік) негізінде құрылады.
- Мемлекет салықтар арқылы әрбір кәсіпорынның даму жолдарына жанама ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізу ... ... ... үшін бұл: жоғары технология,
шаруашылық жүргізудің әлеуметтік маңызды салалары. Ал халық үшін ... ... ... ... ... қол ... қойылған талаптарды орындау әлеуметтік ... ... ... ... Аз қамтылған азаматтарға көмек көрсету мақсатында көптеген әлеуметтік
мәселелерді мемлекет оңай әрі ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайындағы салық жүйесінің функцияларының орындалуы
барысындағы ... ... ... оның ...... ... өзгеріп отыратындығы, мемлекеттік табысты ұлғайту
жолдарының іздестіріліп отыратындығы, салық жүйесінің әділеттілік
қағидасына бейімделуі.
Сонымен тек ... ... әғни шет ... ғана емес ... ... жолында қарқынды дамып келе жатқан мемлекетіміздің салық жіүйесі
сонымен бірге қызметету функциялары негізгі әлеуметтік құрал.
3.2 ... ... ... ... мен салық салу ... ат ... ... нарық экономикасына көшіп жатқан ... ... ... барлығына мына жәй анық: орталық жоспарлы
шаруашылықтан нарықтық шаруашылыққа өтудің негізінен ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттің экономикасының жүйесiн анық
көрсетеді.
Салық жүйесiнiң негізгі құралы салық ... ... ... Оның
негізгі міндеті шаруашылық субьектісін оның меншік түріне ... ... ... кәсіпкерлік қызметті және еңбек белсенділігін
арттыру, жеке тұлғалардың әлеуметтік, расталмаған ақша ... ... ... ... табыс пен бағаны тежеу; ... ... ... өсіп ... ... ... ... салық
жүйесі экономикалық және салықтық саясаттың құралы ретінде ... ... ... ... ... ... экономикалық мазмұны бойынша салық жүйесі –бұл ... ... және ... ... мемлекет қызметін қаржыны
қамтамасыз ету бойынша жеке ... ... ... ... ... ... ... қатынастар.Осы арақатынастардың
белсенділігі ... ... ... ... тиімділігі мемлекеттің
экономикалық жүйесiнда арта түседі.Салық жүйесінің белсенділігі оның екі
қызметін атқаруда ... : ... және ... ... ... ... алдындағы міндетін көрсететін фискальдық қызметі,
экономикалық саясаттың жүзеге асуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... қызметі мемлекеттің
салық төлеуші
алдындағы міндеттерін көрсете отырып, экономикаға ынталандырушы әсер ... ... ... ... ... ... ... қайтабөлуді реттеудегі мүмкіндіктері зор.
Жоғарыда көрсетелген салық жүйесінің қызметтері салық жүйесi арқылы,
яғни салық ... ... ... жеңілдіктер мен айып-пұлдар арқылы,
салықтық несие арқылы жүзеге асырылады. Жетік салық жүйесіне оның ... іске ... ... әр ... мақсаттармен міндеттерге,
экономикалық саясат құрылымына байланысты салық жүйесінің фискалдық немесе
реттеушілік қызметіне назар ... ... ... ... ... ... ... енгізгелі үш жыл болды. Осы уақыт ішінде саясатта,
экономикада, әлеуметтік сферада маңызды сапалы ... ... Ең ... ... жай ... ... ... өтуі өкінішке орай,
үлкен ауыртпалықпен көптеген қателіктермен жүріп ... ... ... ... үшін ескіні жою, нәтижесінде-салық жүйесі
Қазақстан ... ... ... ... айналған жоқ.
Қабылданған ҚР-ң Конституциясы көбінде саяси және әлеуметтік-экономикалық
сфералардағы құқықтық ... ... ... ... байланысты
нарықтық қатынастар тереңдей түсті, бұрын болмаған ... ... ... ... ... ... нарығы, коммерциялық банктер жүйесі
т.б. Қазақстан экономикасы ... ... ... ... ... ... ... жаңаша талдап,құруға мәжбүр етеді. Талдау нәтижесінде қазіргі
салық ... ... ... бар ... көз ... ... Ол
басында-ақ мемлекеттің экономикалық жағдайына сәйкес ... ... ... ең ... кемшілігі- ондағы фискалдық бағыттың басым болуы.
Салықтың басқа ... ... ... ... ... ... бәсекелік қабілетін
арттыру) мүлде орындалмайды. Салықтың ... ... ... үлкен
қысымы Қазақстан экономикасын жәбірлейді, жоюшылық рольді атқарады. ... ... және ... жүйесiн құрудың негізінде жоғары ҚҚС ... ... ... ... ... ... ставкасын ұсынған еді. Өте
жоғары белгіленген салық ставкасы келесідей қарама-қайшылықтарға әкеледі:
мемлекеттік өндірістің ... ... ... ... ішкі және ... нарықтардағы орнының азаюына;
- барлық өндірушілер мен кәсіпкерлердің жаппай салық төлеуден дамуына;
- капиталдың шетелге шығып кетуіне;
- шаруашылық өмірдің ... ... ... ... береді.
Салықтық жүйенің қайшылық нәтижелері салық салу базасының азаюына
әкелуде. Салықтың ... ... ... реакция болып “көлеңкелі
экономиканың” дамуына. Капиталдың ... ... ... ... оны
сауда делдалдық сфераға айналуы және оның криминалдық зонаны көбейтуде.
Салықтан бас тартуға, ... ... ... төлеудің жоғары деңгейі де
әсер етуде.
Тәжірбиеде салықтан жалтаруының мынандай жолдары қолданылады: пайызсыз
ссуда жұмысшыларға беру, төлем қаблетсізділігін ... ... ... кезінде жалған ... ... ... есеп ... ... ... ... тыс тұрғындардың
табысы пайда болады, олар сол ... аз ... ... ... ... ... ... салығының өсуі нәтижесінде ... ... ... ... ... ... базасының азайуына, салықтан жалтарудың
қосымша мумкіндіктеріне үлкен салықтық жеңілдіктер әкеледі.
Жеңілдіктерді орнатудың мақсаты ... бір ... ... ... ... ... ... жеке салаларды қолдау;
–жылдамдатылған амортизация.
Дегенмен нақты, мемлекеттік ... ... ... болмауы жеңілдіктердің экономика тиімділіктеінің ... 34 жыл ... ... ... ... нәтиже әкелмеген.
Әр дайым салық жүйесінде белгілі салық төлеушілерге жеңілдік жағдайлар
жасалған сайын мемлекет ... ... ... ... ... кейбір жеке тұлғалардың салық төлеу жағдайындағы ... ... қол ... үшін ... ... ... оның ... экономикалық даму
деңгейіне, ... ... ... жаңа ... қатынастарға,
мемлекеттің даму стратегиясына сәйкес келуі қажет. Салық жүйесiнiң негізгі
міндеті ... ... яғни ... ... және ... күрес болуы қажет. Жаңа салықтық жүйе механизмі осы салықтық
саясатты ... ... ... және жеке көзқарастардың тепе-
теңдігіне ұмтылуы қажет. Басқаша айтқанда жаңа ... ... ... ... және отандық тұтынушыларды қолдау,өндіріс көлемін
ынталандыру, ... ... ... өнімдерінің бәсеке
қабілетілігін жоғарлату қажет. Бұған келесі нақты ұсыныстарды ... ... жүйе ... ... және ... оның әлеуметтік-экономикалық
міндеттерінің шешімін қамтамасыз етілу қажет;
- Салықтық жүйе тұрақты және салық төлеушіге түсінікті болуы ... ... салу ... ... ... ... ... бірдей болуы
керек;
- Салық жүйесі әділ және барлық төлеушілер ... ... ... ... Салықтар саны қысқартылып,оларды жинау процедуралары күрделінбеу керек;
- Салықтың ауыртпалығын төмендетіп, салық төлеуші салық салудағы ... ... ... ... бұл ... ... арттырып,
ғылыми-техникалық прогресті күшейтеді;
- Салық төлеушіні қорғау керек .Салық төлеуші әр дайым заңды түрде қорғалуы
қажет;
- Салықтан кетудің ... және ... ... ... ... Ол үшін
бақылаудың тиімді жүйесі құрылуы керек.
Осылайша тұрақты және әділ салық ... ... ... ... ... болуы керек. Ең бастысы жаңа салық жүйесін ... ... ... ... салық климатын жақсартуы қажет, профиляциялық
салықтық жүйеде экономикалық белсенділікті ынталандырушы жүйеге айналуы
қажет.
Сонымен, бірінші міндеті, ... ... ... ... ... ... ... өндірістің дамуын ынталандыру.
Халықаралық тәжірбие көрсеткендей экономикалық өсудің негізі- ұлттық
және халықаралық тауар өндірушілердің өндірісін инвестициялау үшін ... ... Бұл ... ... ... ... экономикалық
процестерді интернационализациялау және жобализациялауға байланысты.
Қазіргі салық жүйесінің негізгі кемшіліктерін жою үшін:
- табыстан алынатын алымдарды біртіндеп ... ... ... ... жеңілдіктерді өндірістің өсуін, инвестицияны ынталандыру үшін
пайдалану;
Бұл жағдай теа отандық өндірушілер үшін ғана емес шетелдік ... де ... ... төмен жиынтығы бар елде ... ... ... оның келешігіне көп назар аударады. Ал Қазақстанға қазір
қауіпті шетелдік капиталдар түсуде , олар ... ... ... ... мемлекеттер тәжірбиесі бойынша салық жүйесінің
ынталандырушы рөлі артқан сайын салық базасы өседі.
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... басты рөлді атқарады, сонымен қатар табысқа салынатын
салық көлемінің азйуында маңызды. Қазақстанның салықтық жүйесінде бұл ... ... ... ... инвестициялық ресурстарды тартып алды, бұл
ұлттық экономиканы тежеді.
Қазақстанда шетелдерге қарағанда заңды ... ... ... ... ... ... ... табыс әкелетін шығындардан
салық алынбайды. Бұл шаралар, ғылыми-техникалық прогресс пен ... ... ... ... ... ... төмендетумен
қатар салық базасын шетелдік стандартқа ... ... Бұл ... ... ... ... ... өсуге жағдай
жасайды. Табыс салығын төмендетумен қатар ҚҚС–ғын да қарастыру ... ... ... дамыған елдерде көп қолданылады, яғни ол ... ... ... ... ... ... жүйесінде ҚҚС ғылыми түрде
дұрыс қолданылып жатқан жоқ. Ең ... ол ... ... ... жоқ
қатынастарға қолданылады, мысалы көптеген ақша ... ҚҚС ... ... ... ... ... болып табылады. Қазақстан жағдайында
монополизм және өндіріс көлемінің төмендеуі және осы салықтың тым ... ... ... ... Бұл ... ... алу ... төмендетті .Экономиканың өсуіне көп әсер ететін
салықтардың бірі мүлік салығы. Мүлік салығы-бұл жеткілікті ... ... ... ... кәсіпорындардың негізгі капиталдың салымы өсуі
жоспарланған. Есептеу ... бұл ... ... алымдар
әкеледі. Логика мынада: нарықтық экономикада негізгі инвестор мемлекет
емес, кәсіпкер, экономикалық болжамдар мен ... ... осы ... Өндірістің құлдырауы және қуаттылықты ... ... ... ... кәсіпорындар арасында дифференциялануы арта түсті,
бұл қаржылық қиындықтары бар кәсіпорынларды тіпті құлдыратты.
Нарықтық экономика кезінде салықтар және ... ... және ... ... жағын дәлеледеген белгілі ағылшын экономисі Артур Лэффер
қисығын қоданысқа енгізіп ... ... ... Эеономис Лэффер қисығын
құрмас бұрын салық базасының салық ставкасымен, ао бюджет кірісінің салық
төлемдерден байланысты екенін ... ... ... (Т осі) ... баяу ... бюджетке
түсетін табыс соммасын (Д осі) жоғарлатады. Бірақ ставканың ... ... ... баяу ... ... ... табысы ұлғаяды.
Алайда салық төлемдер белгілі ... ... таза ... түде ... ... келе ... тек ... жабу үшін қызмет жасайды,
нәтижесінде экономикалық пысықтылығы құлдырауға ұшырайды. Ал ... ... ... ... ... шара кейіннен экономикалық дәлелдемелерге байланысты алық
салуға салық салушылардың экономикалық пысықтылығына ... ... ... ... ... ... ... экономикаға көшу және сонымен байланысты қабылданған түрлі
заңдар пакеті салықтық түсімдердің белгілі бір ... ... ... ... ... өз бюджеттерін қалыптастыруға
деген құқықтарын кеңейте түсті. Сондықтан, ... ... ... жасау және оны жүзеге асыру барысындағы ... ... ... ... ... ... ... одақтық «кінәлардың» бәрін және орталықтың тозығы
жеткен экологиялық жүйесiн жергілікті бюджеттерге түгелдей ... салу ... ... еді. ... көптеген жағдайлада республикалық бюджеттің
кейбір тұстарда ауыртпалықты бірге көтерісуіне негіз бар, оның ... ... ... ... ... ... т.б. Ал, ... өзгерістерден жапа шеккен аймақтардың тұрғындарын
қаржылық және ... ... ... ... негізделген, тікелей
және жанама түрде келтірілген зияндарды бағалау критерилеріне негізделіп
анықталуы қажет.
Республикалық бюджеттің көмегі ... ... ... ... ірі ... ... жұмсалады. Мемлекеттік бюджеттен аймақтық
бюджеттерге бөлінетін көмек (қайтарымсыз негізде берілетін ... ... ... ... ... ... жағдайлар бойынша жеке
қарастырыла отырып анықталады. Сонымен, ... ... ... ету үшін ... ... болып келесілер табылуы мүмкін:
- меншік түрлеріне қарамастан, түрлі ... мен ... ... бір ... заңдық актлер негізінде жарналар аудару;
- нормативтен артық мөлшерде ... ... ... ... ... ... ... ассоцияациялар және басқа да қоғамдық ұйымдардың,
азаматтардың ерікті ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету заң актлерінде белгіленген мөлшерде субъектлердің
қорларынан аударылатын аударымдар есебінен жүзеге асырылуы тиіс.
Типологизациялаудың ... ... ... ... айта кетерлік
жәйт, әлеуметтік бағдараламаларды мемлекеттік жүзеге ... ... ... даму деңгейіне байланысты өзгеріп отырады. Осы кезде
жұмысбасты адамдардың ... ... ғана ... ... ... ... ... болады. Мемлекеттің ролі төмендейді де
кәсіпорындардың ролі ... ... ... ... ең ... үшін ғана ... болады.
Қорытынды
Қазіргі нарықтық экономикамыз қарқынды даму жағдайында
экономикамыздың өркендеуіне ... ... діре бір ... бар. ... ... ... көздерін жасаудың ең негізгі құралы болумен қатар, ел
экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып ... және ... ... ... іске асуына мүмкіндік туғызды.
Салық жүйесін дамыта отырып біз бюджетімізді байыта отырамыз. Ол ... ... ... ... және ... ... құралдарын толық
жетілдіріп және басқара отыру керек. Оған салық ... ... ... салу ... мен тәсілдері;
2. Салық заңдары мен салыққа қатысты кесімдер;
3. Салық қызмет органдардың іс-әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... дамуы мен қалыптасу кезеңдерінің жағдайы атты болғандықтан даму
кезкңдерінің экономикалық қозғалысын жан-жақты және белгілі еөрсеткіштер
арқылы дәлелденді. ... ... ... ... тұрғыда
талдаулар жүргізілу алдында салық жүесі, салық салу механизмі және бюджет
жағдайын толық ... ... ... ... түп ... мазмұны мен экономикалық сипаты жөнінде
толықтай қарастыруды жөн көрдік.Салық жүйесінің мәнін толық меңгермей
тақырыпты жеткілікті ашу ... ... ... «Ману заңдарына» сай құрбандыққа шалу салығы,
Грекияда құдайлар мен храмдарға берілетін мал-муліктер түрінде салықты алып
отырса, ... ... ... таман сауда-саттыққа, шетелдік
азаматтардан , жезөкшелікке салынатын салық түрлері сонау кездері де
болған.
Жоғарыда қозалғандай еліміздің салық жүйесінің ... төрт ... ... ... – жаңа ... ... базисінің, салық
кезеңінің өңделуі және іске қосылу кезеңінде 43 салық түрі, 16
жалпымемлекеттіксалық, 10 ... ... мен ... Осы кезеңде
Жалпы Ішкі Өнім көрсеткіші 14,8 пайызға жетті.
Бірақ осыған ... ... ... ... ... «Заңды тұлғалардың табысына салынатын салық туралы» және «Жеке
тұлғалардың табысына салынатын ... ... ... қабылданды. Жарлық
қабылдағаннан кейін екі салық түріне механикалық өзгерістер енгізілді.
Жеке тұлғалар табысына салық салу сонау ССР кезеңінде ... ... ... ... ... жеке тұлғалар табысында ... ... ... ... келесі аспектілерге де әсер етті:
табысқа салынатын салық ставкасына ... ... 30% - ... тұлғаларға және 45% - барлық банктер мен сақтандыру компанияларына.
Қорыта келгенде жаңа салық жүйесі базисінің енгізіліп, салық жүйенің
даму кезеңі басталып ... даму ... өту шағы осы ... ... ... нарықтық экономика талабына сай келетін
салық жүйесін ұйымдастыру кезеңінде нарықтық талаптарға сай барлық
шаралардың (заңнамалар, салықтық қызметкер дәрежесінің дайындығы, салық
жүйесін тұрақтандыратын ... ... ... ... ... стандарттарға сай салық реформа халйқаралық салық салу
жүйесінің ... ... ... (1998-200ж.ж.) міндеті салық төлемін азайту, салық
түрлерін шегеруболып табылады. Осы ... ... ... мен ... ... Сонымен қатар осы даму сатысында Салық Кодексі дәлел болатын
заңнамалық өзгерістер болды.
Төртінші кезеңнің негізгі ... ... ... ... ... ... қатысты іс-әрекеттер, фискалдық органдар мен
салық төлеушілермен қатынас кезінде құқықтық аспектілерді күшейту ... Осы ... ... мен ... түрлері 17 түрі болды және ... келе ... ... ... ... ... етеді.
2002 жылдың 1 қаңтарында жарияланған Қазақстан Республикасының ... ... мен ... да ... төлемдер туралы» Салық кодексі
енгізілді. Ол 2001жылдың 12 тамызында №209-II ... ... ... үш ... бөліктен тұрады.
4. Жалпы бөлім
5. Негізгі бөлім
6. Салықтық тексеру
Жалпы бөлім – ... ... ... ... ... және ... ... Қатаң принциптер
орнатылған және өзгерістер енгізілер алдында ... ... ... ... бұл нарықтық конъюнктурасын реттегіш қызметін атқаратын
акциздер мен ... ... ... ... ... ... нақты жағдайлар
келесі жылға дейін тұрақты және қатаң ... ... ... ... ... – Салық заңнамалардың жалпы көрінісі яғни әр салық
түрі болсын, обьектілер болсын жалпы көлемде ... ... ... және салық салу базасына мемлекет тұрақтылық пен қадағалау
қызметін атқарады.
Тексеру бөлімінде – ... ... ... ... құқықтық процестер қарастырылады.
Мемлекетімізде салық жүйесінің даму кезеңдерінің яғни ... ... ... ... Рим ... ... ... төменгі кестеде қарастырдық.
|Ежелгі Рим (IV б.э.д.-VI б.э.к.) |Республика Казахстан 1995 -2001 г.г. |
|Жол жүру ... ... ... ... үшін салық |
|Шарапқа, тамаққа, қиярға, сабынға |Белгілі тауар түріне акциз ... | ... ... ... ... баж ... ... | ... келе ... ... ... ... де ... бар.
Мемлекет меншігіндегі республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... және
елдің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ орын алуы
мүмкін келеңсіэ ішкі және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің даму жылы деп атасақ болады. Өйткені
бюджкттің кіріс бөлігі триллион 958 ... ... ... және ... ... 955 миллиард теңгені құрады. Бұл көрсеткіш алдыңғы жылмен
салыстырғанда 128 пайызға өсті. Ал 2004 ... ... яғни ... ... ... ... мемлекеттік қазына 22 есеге өсті. Оңтүстік
Қазақстан Облысындағы бір региондық қатысушыға 55 370 ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдалып, дәлелденіп жазылған бітіру
жұмысын қорытындылай келе Қазақстан Республикамыздың ... ... ... ... ... кезеңдерден өтіп жаңа нарықтық экономика
кезеңіне өтіп әлемдік ... сай даму ... ... ... ... біз бюджетқорын молайтамыз. Экономикамыз шарықтап өсуіне бюджет
қазанамызды ... ат ... ... да жоқ ... әдебиеттер тізімі:
1. Константин Душенко «Универсальный цитатник бизнесмена и менеджера»
Москва ЭКСМО 2004 ... ... ... Б.Ж. ... жәнесалық салу» Алматы 2003, 5., 11-19-бет.
3. Найманбаев С.М. Салықтық құқық Алматы 2006 жыл, 11 ... ... и ... ... под ред. А.В. ... - М.1997 стр. 24
5. Финансовое право России 1997 год, 67 стр.
6. Основы налогового права.- ... фонд ... ... 2030 ... ... Даму ... іске ... жөніндегі
одан арғы шаралар туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 15
тамыздағы №116 Жарлығы.
8. Худяков А. И. ... ... // ... ТОО ... 1997 ... ... Б.Ж., Лесбеков Г.А. Основы налогооблажения: учебное пособие.
– Алматы: 2002. стр. 25-26
10. Қазақстан Республикасының Салықтар және ... ... ... ... ... туралы (Салық Кодексі) заңы 2007ж.
11. Худяков А.И ... ... ... ... – Алматы «Жеті
Жарғы», 1998г. Стр.31
12 «Казахстанская правда», 2007г, 02.10
13. Жарасбай А. «Влияние налогообложения на ... ... и ... // Транзитная экономика, №4, 2001, с-78-83.
14.Карагусова Г.Д. Налоги: сущность и практика использование Алматы,
1994год.
15. Караева И. Социальные аспекты подоходного налогообложения в ...... ... ... государств. М., 1985. с.103
17. «Налоговая система развитых стран мира» О. Мещерякова М: ... ... ... ... ... В.Г. ... М: ... Ыдырысова Э.К. ... ... ... 1999ж.136 бет.
20. Илиясов Қ.Қ., Ыдырысова Э.Қ. ... ... ... жыл.
21. Қазақстан Республикасының « Салық және ... ... ... ... ... туралы » Заңы ( Салық кодексі ). Алматы,2001 жыл.
22. Вестник МГД Республики Казахстан № 5 2000 ... ... ... и ... Республики Казахстан . 1997 год.
24. Ермекбаева Б.Ж. «К вопросу совершенствования косвенных налогов в ... ... ... ... (31), 9-11 ... ... Д « Реформирование налоговой системы в разрешении ... ... ... ... Казахстана» ҚазҰУ хабаршысы.
Экономика сериясы. №3(43). ... ҚР ... ... ... ... ... 2002 жыл. ... №6 (66), маусым 2004 жыл. 6- бет
28. Основы налогового права.- ... фонд ... ... ... ... литература 1987 год,
30. Статистический бюллетень Министерства финансов РК №12 (48)2002 год. С.-
4-5
31. стр247 Финансовое право России 1997 год, 67 ... Ш.Е. ... ... ... НДС ... или приравненным к
ним представительствам» ҚазЭУ хабаршысы №4/2003
33. Алматы қаласы, Жетісу ауданының ... ... ... 1-Н және 2-
Н формасындағы есебі.
34. Вестник МГД Республики ... № 5 2000 ... ... и ... Республики Казахстан . 1997 год.
36. Журнал " Финансы и кредит" № 11 1999 ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі
Салық жүйесі
Ақша – несие жүйесi
Реформаның макроэкономикалық концепциясы
Реформаның міндеттірі мен ...... ... ... ... аймағы шкала аймағы
0 Т1 ... ... ... ... М., 1985. с.103.
Салық салудан түскен табыстар
Салық салуға белгіленген табыстар
Көлеңкелі экономиканың табысы

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық жүйесінің мәнімен маңызы. Акциз салығын қазақстан республикасында төлеудің ерекшеліктері33 бет
Қаржылық дағдарыс жағдайындағы қаржы жүйесін дамытудын негізгі бағыттары49 бет
Қазақстан Республикасы және бірқатар экономикасы дамыған елдердегі жанама салықтар жүйесі64 бет
«АТФ банктің» есебін жетілдіру шараларының методикалық нұсқаулығы17 бет
Ана тілі сабақтарында Абай шығармаларын оқушыларды адамгершілікке тәрбиелеу құралы ретінде пайдаланудың әдіс-тәсілдері54 бет
Аналық шошқаны азықтандыру20 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ауызша және жазбаша аудармада грамматикалық және лексикалық тәсілдер23 бет
Ақша қызметі18 бет
Балаларды оқыту құралдарының маңызы мен көркемдік сыры23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь