Экономикалық жүйе модельдері: жоспарлы, рыноктық, аралас

Жоспарлы экономикалық жүйе моделінің негізгі белгілері
Рыноктық экономикалық жүйе модельдері
Барлық рыноктық модельдерге тән ортақ белгілер
Модельдің ерекшелігі
Экономикалық жүйенің негізін құрайтын меншік нысаны мен экономикалық әрекетті басқару, бағдарлау тәсіліне байланысты оның келесідей модельдері болады:
1. Орталықтан басқарылатын жоспарлы экономикалық жүйе (командалық-әкімшіліктік немесе тоталитарлық).
2. Рыноктық экономикалық жүйе.
3. Аралас экономикалық жүйе.
1. Орталықтан басқарылатын жоспарлы экономикалық жүйе мемлекеттік меншік үстемдік ететін жағдайда қызмет етеді. Және жеке меншік болмайды. Мемлекет жоғары деңгейдегі бұйрық беруші. Мұндай экономикалық жүйеде шешім қабылдау үшін қажет ақпараттар көлемі өте көп болғандықтан, экономиканы мемлекеттің басқаруы қымбатқа түседі, әрі тиімсіз жақтары жеткілікті. Қажетті ақпараттарды жинау, өңдеу, ағымдық және болашақ жоспарлар жасау, өзара салыстыру мен олардың орындалуын бақылау толық жүзеге аспайды және кедергілер көп. Командалық-әкімшіліктік экономикалық жүйедегі қабылданған шешімдер экономикалық емес, жасанды әдіске айналады. Себебі барлық өндірістік қорлар, ресурстар, жер, капитал мемлекеттік меншігінде қалады. Сондықтан максималды пайдалы әсер беретін әдісті қолдану мүмкін болмайды. Өйткені, мемлекеттік бюрократия экономикалық субьектілердің әрекет ету шекарасын бұйрықтар, тапсырмалар арқылы шектеп отырады.
Нәтижеде өндірістік процесте ескірген әдіс қолданылып, өндіріс факторлары тиімсіз жұмсалынады. Еңбек өнімділігінің төмендеуі салдарынан экономикалық жүйе тиімсіз құрылған болып шығады.
        
        Экономикалық жүйе модельдері: жоспарлы,
рыноктық, аралас
Экономикалық жүйенің негізін құрайтын меншік нысаны мен
экономикалық ... ... ... тәсіліне байланысты оның
келесідей модельдері болады:
1. Орталықтан басқарылатын жоспарлы экономикалық жүйе (командалық-
әкімшіліктік ... ... ... ... жүйе.
3. Аралас экономикалық жүйе.
1. Орталықтан басқарылатын жоспарлы экономикалық жүйе мемлекеттік меншік
үстемдік ... ... ... ... Және жеке ... болмайды.
Мемлекет жоғары деңгейдегі бұйрық беруші. Мұндай экономикалық жүйеде
шешім қабылдау үшін қажет ақпараттар көлемі өте көп ... ... ... ... түседі, әрі тиімсіз жақтары
жеткілікті. Қажетті ақпараттарды жинау, өңдеу, ағымдық және болашақ
жоспарлар жасау, өзара салыстыру мен олардың орындалуын ... ... ... және ... көп. ... жүйедегі қабылданған шешімдер экономикалық емес, жасанды
әдіске айналады. Себебі барлық өндірістік қорлар, ресурстар, жер,
капитал мемлекеттік меншігінде қалады. Сондықтан максималды пайдалы
әсер беретін ... ... ... болмайды. Өйткені, мемлекеттік
бюрократия экономикалық субьектілердің әрекет ету шекарасын бұйрықтар,
тапсырмалар ... ... ... өндірістік процесте ескірген әдіс қолданылып, өндіріс
факторлары тиімсіз жұмсалынады. Еңбек өнімділігінің төмендеуі салдарынан
экономикалық жүйе ... ... ... ... ... жүйе ... негізгі белгілері:
1) елдің материалдық байлығының 90 пайызға жуығы қоғамның
(мемлекеттің) меншігі болып табылады. Меншікті тиімсіз пайдалану
ешкімге ... және т.б. ... ... ... ... ... ... жоқ;
2) қоғамның барлық салалары орталықтан жоспарлау арқылы ... ... ... ... ... міндетті болып
табылады.
3) өндірістік материалдық техникалық жабдықтау орталықтандырылған.
Барлық ресурстар өндірушілерге бір орталықтан ... ... ... ... ... ... тек ... сый-ақы жүйесі арқылы
ғана жүзеге асады.Бірақ оның өзі қатаң бақыланады. Еңбек ақы
деңгейінде алшақтық жоқ және еңбек етуге мәжбірлеу басым;
5) Экономикалық ... ... ...... ... қабылдау негізінде қамтамасыз етіледі;
6) Экономикада тауарлардың тапшылығы орын алады;
7) Қаржы несие тетіктері (баға, пайыз, ақша массасы, несие) жаппай
жоспардың ... ... ... ... ... мен ... ... мүлдем жоқ;
8) Сыртқы саудада мемлекеттің ғана монополиялық билігі бар.
Валютаны еркін айырбастауға тыйым салынады және ... ... ... ... көптігіне байланысты жүйеде көлеңкелі экономиканың
үлесі жоғары;
10) Коммунистік идеологияның ... ... ... мәселелерді (жұмыссыздық, үймен
қамтамасыз ету, көп балалы отбасыларға көмек беру
және т.б.) шешуге үлкен көңіл бөлінеді.
2. Рынок қағидаларына құрылған экономикалық жүйе жеке ... ... ... ... ... нақты
экономикалық мүдделері бар өндірушілердің іс-әрекеттері мен еркін
таңдауларына басты мән ... ... ... аса ... кезінде әртүрлі кедергілер, өндірушілер мен тұтынушылардың
іс-әрекеттері мен тұтынушылардың іс-әрекеттері мен таңдауларын шектеу
болмайды. Жоғары пайда ... ... ... ... ... ал ... төмендеуі оның ескіргенін және
жаңа өндіріс әдісін іздестіру қажеттігін сипаттайды. Яғни, өндірістік
техналогияны жаңартуды талап етеді.
Рыноктық экономиканың ерекше белгілері: 1) ... жеке ... 2) ... ... ... механизм
арқылы реттеу; 3) еркін бәсеке; 4) көптеген сатушылар мен ... ... 5) ... ... ... экономикалық жүйедегі экономикалық дамудың іргелі міндеттері баға
және рынок арқылы шешіледі. Бағаның ... ... ... деңгейі өндіру
мен тұтыну көрсеткіші іспеттес. Рыноктағы баға деңгейі мен ... ... ... мен ... ... ... дербес шеше
алады. Жоғары пайда алу мақсатында кәсіпкерлер табиғи, еңбек, қаржы
ресурстарын үнемді пайдаланады, өздерінің шығармашылық, ұйымдастырушылық
қабілеттерін жетілдіре түседі.
Аралас экономика туралы 100 ... ... ... ... ... өз ... жазған болатын. Олардың пікірінше аралас
экономиканың қалыптасуына, жеке кәсіпкерліктің дамуына аралас мемлекеттің
араласуы негіз болған.
Батыс экономистері аралас экономикаға «мемлекет пен жеке сектордың
есепке ... ... ... деп ... ... ... 30-жылдары ДЖ. М. Кейнс мемлекеттік капитал салымдарын
басқару жүйесінің қажеттігін негіздеп, аралас экономика теориясының
дамуына өз ... ... ... кездегі экономикалық мүдделердің күрделілігі мен
қайшылықта дамуы, оларды шешу үшін балама нұсқаларды табу, өндірісті
әртараптандыру мен ... ... ... ... ... экономика теориясының өзекті мәселелеріне айналған.
Аралас экономика жоспарлы экономикалық жүйесінің рыноктық
экономикалық жүйеге ауысуымен байланысы емес.
Қазақстанда аралас экономикамен ... ... ... ... ... Ал дамыған елдерде аралас экономика
Обьективті экономикалық құбылыс ретінде Кеңес дәуірінен бұрын да өмір
сүрді. Қазіргі кездегі аралас экономикалы елдерде мемлекеттің ролі ... ... жүйе ... ... ... ... ... жедел жаңаруда.
Осыған байланысты дамыған елдерде қолданылатын моделдердің ерекшеліктері
мен тиімді жақтарын зерттеу маңызды. Кез келген экономикалық жүйе ... даму ... мына ... ... ... табиғи ресурстармен қамтамасыз етілуіне;
- тарихи даму шарттарына;елдің әдет-ғұрып, салт дәстүріне;
- өндіргіш күштердің дамуына;
- қоғамның әлеуметтік ортасына.
Барлық рыноктық ... тән ... ... ... ... ... ... болуы;
- бағаның еркін қалыптасуы;
- еркін бәсекенің дамыған жүйесі;
- дамыған кәсіпкерлік қызмет;
- экономиканы ... ... ... ... ... экономикада рыноктық экономиканың 7 моделін
ерекше бөліп қарастырады.
1. Американдық немесе либералды модель. Оның ерекшеліктері: 1)
мемлекеттік ... ... аз; 2) ... ... рөлі ... 3) ірі бизнестің жан жақты дамуы; 4) бай
мен кедей адамдардың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... 6) кедей халық
топтарының өмір сүру жағдайларына орташа болуы.
2. ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың негізгі даму бағыттарына мемлекеттік
араласудың деңгейі жоғары; 2) ... ... ... ... 30 жылға арналған сртатегиялық жоспар, қорғаныс күштерін
дамыту және күшейту үшін 5 ... ... ... 3) ортақ
мүдделерге сай бірігу, басқару мен шешім қабылдауға жұмысшыларды
қатыстыру механизмдері іске қосылған; 4) фирмаларда өмір бойы
жұмысқа қабылдау кеңінен ... 5) ... ... шамалы; 6) модель әлеуметтік бағдарланған: Мемлекет
әлеуметтік теңсіздікпен күрес жүргізеді; жұмыссыздардың,
зейнеткерлердің, еңбекке ... ... ... ... ... 7) ... ... шешу міндеті корпорациялар мен бірлестіктерге де
жүктелген.
3. Неміс моделі. Ол өзінің әлеуметтік-экономикалық
мазмұны бойынша жапон моделіне жақын. ... ... ... ... ... ... идеологы Людвиг Эрхард.
Неміс моделінің ерекшеліктері: 1) мемлекеттің
экономикаға әсері үлкен, ... ... ... ... ерекше. Германиядағы әлеуметтік міндеттемелердің елеулі
бөлігін мемлекет өз мойнына алады: тегін медицина, білім беру, т.б. 2) ХХ
ғасырдың 70 ... ... ең ... бірі ... ... ... таргеттеу (жоспарлау) қағидасын енгізді.
Әлеуметтік әріптестік қағидасы жүзеге асырылды. Ол бойынша кәсіпорын
жұмысшылары ... иесі тең ... ... ... ... Швед ... швед ... социолизмнің екінші үлгісі деп те атайды. Швед елі
өмір сүру деңгейі мен азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ... ... ... Мемлекет экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз
ету мен табыстарды қайта бөлуде белсенді қызмет етеді. Бұл моделььдің
ерекшеліктері: 1) әлеуметтік бағдарланған рыноктық экономика;
2) мүлік ... өте ... 3) ... ... ... көмек жоғары.
5. Француз моделі.
Модель американдық және неміс ... ... ... 1947 ... бастап 5 жылдық индикативті жоспарлау жүзеге аса
бастады. Мемлекеттік жоспарлаудың ерекше үлгісі ... ... ... болып табылады.
Модельдің өзіне тән ерекшелігі:
1) халық шаруашылығында мемлекеттік кәсіпкерліктің үлесі ауқымды. 2)
капиталдық қолдану процесінде ... ... ... ... Кореялық модель. Оңтүстік Корея өз экономикасын дамыту
процесінде осы модельді қолдану арқылы қысқа мерзім ішінде экономикасы
нашар елден ... ... елге ... ... ... ... рөлі басым. Ол келесі тетіктер арқылы
жүзеге асырылады.
1) экономикалық дамуды жоспарлау. Бес жылдық жоспарды қабылдау, ... ... ... ... ... ... арқылы
қаржыландыру; 2) ұзақ уақыт бойы қаржы-несиелік сферада мемлекеттің
монополиялық үстемдігі. 80 ... ... ғана жеке ...... ... ... ... саясат қаржы-валюта ресурстарын бір
орталыққа шоғырландырып, оларды басым салаларға тиімді жұмсауға
мүмкіндік берді.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«КАЗПЛАСТ» акционерлік қоғамы12 бет
Басқарудағы жоспарлау функциясы11 бет
Евро валютасы6 бет
Енбекти жане жалакыны жоспарлау20 бет
Кәсіпорынның тауарлық стратегиясын құру жолдары29 бет
Менеджментті жоспарлаудың стратегиялық жоспары29 бет
Менеджменттің тиімділігі14 бет
Стартегиялық жоспарлау11 бет
Тауар өткізуді жоспарлау31 бет
Модельдер көптігі, модельдер құрылымы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь