Табыс- тұтыну қисығы

Кіріспе
Табыс түрлері
Нарықтық экономика жағдайында табыстың маңызы
Табысты үлестірудің принциптері
Табыстылықтың көрсеткіштер жүйесі
Шығындар
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші табыс түсімі болып табылады. Табыс дегеніміз — тауар өткізуден және қызмет көрсетуден алынған ақшалай кіріс пен оны өндіруге және сатуға жұмсалған шығындардың айырмасы. Былайша айтқанда, табыс — бұл өндірістің айналымының қаржылық қорытындысын білдіретін кәсіпорын кызметінің нәтижелі экономикалық көрсеткіші. Кез келген кәсіпорында жалақы ұжымға оның жұмсаған еңбегінің тек бір бөлігінің ғана орнын толтыратыны, ал оның басқа бөлігі — қосымша еңбек-қосымша өнім немесе құн жағынан алғанда, табыс құрайтыны осыдан келіп шығады. Мұнсыз жалпы тауар өндірісінің болуы мүмкін емес. Шынында да, сатқанша бұйым тек жумсалган шығынды ғана өтеп, ешқандай табыс келтірмесе, кәсіпорынға бұйым шығарудың қажеті не?
Бөлінбеген табыс кең мағынада табыс ретінде түтынуға пайдаланған жәнс еткен жылдардағы табысланбаған табыс кәсіпорынның қаржы орнықтылығын, кейінгі дамуы үшін қаржы көздерінің бар болуын дәлелдейді.
Кәсіпорындарда табысты үлестіру және пайдалану тәртібі оның жарғысында тіркеліп қойылады және оны кәсіпорын басшысы бекітеді. Тиімділік деп кәсіпорын қызметі тиімділігінің ең басты экономикалық көрсеткіші аталады. Оның екі түрі бар:
• кәсіпорынның тапқан табысының өндірістің негізгі және айналмалы қорларының құнына қатысы;
• кәсіпорынның тапқан табысының сатылған өнімнің озіндік құнына қатысы.
Кәсіпорынның қарауында қалатын барлық пайда екі бөлікке бөлінеді. Біріншісі — кәсіпорынның мүлкін көбейтеді және тұтыну процесіне қатысады. Екіншісі — тұтынуға пайдаланатын пайда үлесін сипаттайды. Сонымен, тутынуға багытталган барлық пайданы толық пайдаланудың қажеті жоқ. Мүлікті көбейтуге байлаиысты пайдаланбай қалған пайда қәлдығының үлкен маңызы бар және алдагы жылдардагы мүмкін болатын залалдарды, түрлі шығындарды қаржыландырудың орнын толтыруға бағытталады.
Табыс — кәсіпорын қызметі тиімділігінің басты шарасы. Таза табыс экономикалық санатының маңызды және кез келген коммерциялық мекемелері қызметінің негізгі мақсаты болып табылады. Нарықтық қатынастарда табыс экономикалық санаты ретінде құрылған материалдық өндіріс саласының таза табысын қамтиды.
1. 14. 01. 1997ж. Өзгерісі және толықтылығымен Қаржы министрлігінің Бас салық инспекциясымен №37 «ҚҚС есептеу мен төлеу тәртібі жөнінде» нұсқауы.
2. 24. 08. 1993ж. Министрлер комитеті шешімі негізінде шығарылған Қазақстан Республикасының ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік бірлестік жұмысшыларының іс – сапарлық қызметі жөнінде нұсқауы.
3. А. Үмбеталиев, Ғ. Керімбек, «Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік».
4. В. В. Ковалев «Финансовый анализ», Москва 1995г.
5. А. Д. Шеремет, М. И. Баканов «Теория анализа хозяйственной деятельности», Москва 1987г.
6. Алтынбаев Б.А, Истаев А.А.
Основы маркетинга/Учебное пособие-А.,Экономика,2002
7. Есімжанова С.Р., Маркетинг/оқу құралы.- А.:Экономика, 2003
8. Жолдасбаев Г.Ө. Кәсіпорын экономикасы / Оқу құралы.- А.: Экономика, 2002
9. Кнышова Е.Н., Маркетинг: Учебное пособие.- М.: Форум, 2004
10. Котлер Ф., Маркетинг негіздері, А.: «Жазушы»,2002
11. Маслова Т.Д., Божук С.Г., Ковашн Л.Н., Маркетинг- СПБ: П., 2002
12. Сатыбалдыұлы С., Маркетинг- нарықтану: Жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқулық- А.: «Білім», 1999
13. Шеденов ¬Ө.Қ., Жинісов Б.А., Байжомартов И.С., Комягин Б.И., Жалпы экономикалық теория, А.-А., 2001
14. Саясат-№1,2002
15. «Халық кеңесі»-№72,1995
16. Ізденіс(Поиск)-№5,1998
        
        Табыс- тұтыну қисығы
Әрбір кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші табыс ... ... ... ...... ... және ... көрсетуден алынған ақшалай
кіріс пен оны өндіруге және сатуға жұмсалған шығындардың айырмасы. Былайша
айтқанда, табыс — бұл ... ... ... қорытындысын
білдіретін кәсіпорын кызметінің нәтижелі экономикалық ... ... ... ... ... оның ... ... тек бір
бөлігінің ғана орнын толтыратыны, ал оның басқа бөлігі — ... ... өнім ... құн ... ... ... құрайтыны осыдан келіп
шығады. Мұнсыз жалпы тауар өндірісінің болуы мүмкін емес. ... ... ... тек ... ... ғана ... ешқандай табыс келтірмесе,
кәсіпорынға бұйым шығарудың қажеті не?
Бөлінбеген табыс кең мағынада ... ... ... пайдаланған жәнс
еткен жылдардағы табысланбаған ... ... ... орнықтылығын,
кейінгі дамуы үшін қаржы көздерінің бар ... ... ... ... және ... тәртібі оның жарғысында
тіркеліп қойылады және оны кәсіпорын басшысы бекітеді. Тиімділік ... ... ... ең басты экономикалық көрсеткіші
аталады. Оның екі түрі бар:
кәсіпорынның тапқан ... ... ... және ... ... ... ... табысының сатылған өнімнің озіндік ... ... ... барлық пайда екі бөлікке бөлінеді.
Біріншісі — кәсіпорынның мүлкін ... және ... ... ...... ... ... үлесін сипаттайды. Сонымен, тутынуға
багытталган барлық пайданы толық пайдаланудың қажеті жоқ. Мүлікті көбейтуге
байлаиысты пайдаланбай қалған пайда қәлдығының үлкен ... бар және ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың
орнын толтыруға бағытталады.
Табыс — кәсіпорын ... ... ... ... Таза ... санатының маңызды және кез келген коммерциялық мекемелері
қызметінің негізгі мақсаты болып табылады. ... ... ... ... ... құрылған материалдық өндіріс саласының таза
табысын қамтиды.
Әрбір ... ... ... ... ... болып табылады.
Табыс дегеніміз — тауар өткізуден және қызмет көрсетуден алынған ... пен оны ... және ... ... ... ... ... табыс — бұл өндірістің айналымының қаржылық қорытындысын
білдіретін кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... ұжымға оның жұмсаған еңбегінің тек бір
бөлігінің ғана орнын ... ал оның ... ...... ... өнім ... құн жағынан алғанда, табыс құрайтыны осыдан ... ... ... ... ... ... мүмкін емес. Шынында да,
сатқанша ... тек ... ... ғана ... ешқандай табыс келтірмесе,
кәсіпорынға бұйым шығарудың қажеті не?
Шынында да, кәсіпорын қорлануының мөлшері неге байланысты? Егер белгілі
бір ... ұжым ... ... ... онім ... ... оның ... ассортиментін кеңейтсе, егер еңбек өнімділігі ... ... ... ... ... де ... ... бұл кәсіпорын өндіріс
тиімділігін арттырды деген сөз.
Табыс баланстық және есептеулік болып болінеді. Жалпы баланстық табыс
мынадан ... ... ... ... ... өнімнің құрамына жатпайтын басқа өнімдсрден және ... ... ... немесе зиян;
сатылатыннан тыс операцияларды жоспарлаудан түскен ... ... ... айыппұлдар, сыйлықтар және т.б.
Есептеулік табыс — бұл негізгі ... және ... ... және ... алған несиелерді шегергендегі ... ... ... ... ... ... мсн келісім-шарттар, салыстырмалы және қазіргі
қолданылып жүрген бағалар ... ... ... ... ... ессптеу немете талдау әдістерімен ... ... ... әдісімен аныктау - өнімнің әрбір жеке түрлерін көтерме бағамен
есептегендегі ... ... ... ... және оның өзіндік құнының
арасындағы айырмасы болып табылады.
Табыс белгілі бір нысандарды ... ... ... ... ... экономикалық
тиімділікті сипаттайды.
Екіншіден, табыс ынталандыру нысанына ие болады. Оның мазмұны, ол бір
жолғы қаржы нәтижесі және ... ... ... ... болып табылады.
Үшіншіден, табыс бюджеттің түрлі деңгейін қалыптастырудың бірден-бір
көзі. Ол бюджетке салык ... ... және ... да табыс түсімдерімен
қатар қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыру үшін қаржыландыруға ... ... ... ... маңызы орасан зор. Оны алуға
ұмтылу тауар өндірушілерді өнім ... ... ... оған ... ... ... ... табысы әр түрлі қызмет есебінен ... ... ... ... ... — кәсіпорынның жалпы табысы. Жалпы табыстың
негізгі жиынтық элементтері ... ... ... ... ... көрсетудсн
түсетін табыс;
негізгі қорларды, сол ... ... да ... ... сатудан
түсетін табыс;
• өткізуден тыс операциялардыд қаржы нәтижелері.
Кәсіпорынның ... екі ... ... ... жәнс оны ... ... шығындар. Нарықтағы өнім бағасы —
сұраныс пен ұсыныстың өзара іс-қимылының нәтижесі. Еркін бәсеке ... баға ... ... әсерінен өнім бағасы не жоғары, не төмен
болуы өндірушінің немесе ... ... ... ... мүмкін емес, ол
автоматты түрде ... ... ... ... ... ... ... Оны үлестіруді табыстың бір бөлігін бюджетке жолдау деп түсінуге
болады. Табысты үлестіру ...... және ... да ... ... ... ... бюджетке түсетін бөлігі. Табысты үлестірудің бағытын
анықтау, кәсіпорынның қарауында қалатып, құрылым ... ... ... ... үлестірудің принциптері:
- кәсіпорынның өндірістік-шаруашылық және ... ... ... ... шаруашылық субъөктісі ретінде мемлекет
пен кәсіпорынның арасында ... ... ... табыстың бөлігі салық және алым ретінде бюджетке
түседі, мөлшерлеменің ... ... ... ... құрамы жәнө ... ... ... және
бюджст жарнама тәртібі заңды түрде белгіленеді;
- ... ... ... ... ... ... өнім ... артуы жәнс ... ... ... ... оның ... ... ... кәсіпорынның қарауында қалатьга ... ... ... әрі дамуын қамтамасыз ... ... ... ... бөлігі тек тұтынуга кетеді.
- Кәсіпорынның қарауында қалатын барлық ... екі ... ... — кәсіпорынның мүлкін көбейтеді және тұтыну процесіне қатысады.
Екіншісі — тұтынуға пайдаланатын табыс үлесін сипаттайды. Сонымен, ... ... ... ... ... ... жоқ. Мүлікті көбейтуге
байланысты пайдаланбай қалған табыс қалдығының ... ... бар және ... ... ... залалдарды, түрлі шығындарды қаржыландырудың
орнын толтыруға бағытталады.
Бөлінбеген табыс кең мағынада ... ... ... пайдаланған және
еткен жылдардағы табысланбаған табыс кәсіпорынның қаржы орнықтылығын,
кейінгі ... үшін ... ... бар ... дәлелдейді.
Кәсіпорындарда табысты үлестіру және пайдалану тәртібі оның жарғысында
тіркеліп қойылады және оны кәсіпорын басшысы бекітеді. ... ... ... тиімділігінің ең басты экономикалық көрсеткіші
аталады. Оның екі түрі ... ... ... ... ... және ... құнына қатысы;
кәсіпорынның тапқан табысының сатылған өнімнің ... ... ... ... ... қызмет етуінің экономикалық
пайдалылығы табыс табумен анықталады. Кәсіпорынның табыстылығы абсолюттік
және салыстырмалы көрсеткіштермен ... ... ... - бұл ... ... ... ... Шетелдік арнаулы
әдебиеттерде "табыстар" ұғымы келесідей түрде анықталады:
Табыстар дегеніміз - қаржының келуі ... ... ... не ... пассивтердің азаюы түріндегі есепті ... ... ... ... ... бұл акционерлер
салымдарының есебінен ... ... ... ... ... ... бұл түсінік 1995 жылы 26 желтоқсандағы "Бухгалтерлік
есеп туралы" заң күші бар ҚР ... 2732 ... ... 13-бабында былай делінген: "Табыстар - бұл есеп-тік кезеңдегі
активтердің ұлғаюы немесе міндеттемелердің ... ... бір ... ... ... ... алу ... емес. Өз кезегінде, табыс
алмай кәсіпорынның дамуын жүзеге ... және ... ... ... ... ... ... ең алдымен қаржылық нәтижелердің
абсолютті көрсеткіштерінен тұрады, олар: өнімді (жұмыс, қызметті) ... ... ... ... ... қызметтен алынатын табыс; салық,
салынғанға дейінгі дағдылы қызметте алынатын табыс; ... ... ... ... ... ... төтенше
жағдайларданалынған табыс; кәсіпорын қызметінің соңғы қаржылық ... ... таза ... ... ... шаруашылық жүргізудің нәтижесін, жанды және
затқа айналған еңбектің өнімділігін көрсетеді.
Бұны кейбір экономистер экономикалық тиімділік көрсеткіштері ... енді ... оны ... ... тиімділігіне жатқызады.
Біздің ойымызша, алғашқылардың айтқаны дұрыс, өйткені ... ... ... қаржылардың қайтарымдылығы туралы болжауға мүмкіндік
бермейді.
Нарық жағдайында табыстың ролі айтарлықтай артты. ... ...... ... ... оның ролі ... болатын.
Табыс (пайда) табу кез келген кәсіпорынның мақсатты функциясы (қызметі)
ретінде төмендетілді. Нарықтық ... ... ... ... оның, яғни
кәсіиорынның қозғаушы күшіне айналды. Тек табыс қана өзара ... ... ... ... ... және кім үшін ... ... Табыс табу кез келгеи
кәсіпорынның қызмет етуінің ... ... ... ал ... ... ... өндірістік және әлеуметтік дамуының көзі ... Бұл ... ... ... шығындардың толық ақталуын және
кәсіпорынның ... ... ... ... ... Бұл ... ... ағымдағы және күрделі шығындарын өзінің ... ... ... ... ... ... ... кезінде, оларға
деген қажеттілік, егер бұл ағымдағы шығындар болса, олар ... ... және ... несиелерімен, сонымен қатар ... ... ұзақ ... несиелерімен жабылуы мүмкін. Табыс
есебінен, сондай-ақ кәсіпорынның бюджет алдындағы, ... мен ... ... ұйымдар алдындағы міндеттемелері орындалады. Сонымен, табыс
кәсіпорынның өндірістік және ... ... ... негізгі
көрсеткіші болып табылады.
Ол оның іскерлік белсенділігі мен қаржылық тұрақтылығын ... ... ... ... қайтарымдылық деңгейі мен осы
кәсіпорынның активтеріне салынған ... ... ... ... жағдайында табыстың ролі ол атқаратын қызметтермен
анықталады. ТМД елдеріндегі арнайы әдебиеттерде табыс ... ... ... ... пікір жоқ. Ол тек екі қызмет атқарады:
1) мемлекеттік бюджет табысының ... ... мен ... өндірістік және әлеуметтік даму
көзі.
Функциялардың және олардың өзара шарттылығындағы бірлігі, ... ... ... ... ... және әр ... мүдделері байланысатын элементі ретінде көрсетеді. Осыдан
табысты құру және бөлу (тарату) мәселелерінің ... ... ... ... шаруашылықты жүргізуші субъектінің тиімділігінің
алынған және оның иелігінде қалатын табыс ... ... ... ... өз ... ... орындай алуы үшін келесідей
негізгі шарттар қажет болады:
1. Жуықтаудың ... бір ... өнім ... ... ... ... ... тиіс және ол сондай-ақ еңбек өнімділігінің
үздіксіз өсуі мен өзіндік ... ... ... ... ... ... және ... өзіндік құнын анықтау жүйесі
ғылыми негізделген болуы керек.
3. Табысты бөлу ... ... ... роль ... ... ... дамуы мен оның тиімділігін арттыруда ынталандырушы фактор болуы
тиіс.
4. Табысты ... ... тек ... ... ... тұтқаларының
жүйесінде (амортизациялық аударымдар, қаржылық санкциялар, салық салу,
акциздер, жал төлемі, ... ... ... ... қорлар,
салымдар, пай (жарна) төлемдері, инвестициялар, есеп ... ... ... валюта және бағалы қағаздар курсы және т.б.) ғана мүмкін.
Бірақ табыстың ... ... ... ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткішіне
жатады. 500 мың ... ... ... ... капиталының мөлшері
және қызметінің ауқымы бойынша әр түрлі көлемнің ... ... ... бұл ... ... деңгейі айтарлықтай деңгейде бірдей
болмайды, Сондықтан да алынатын табысты нақты ... үшін ... ... ... және ... ... көрсететін
рентабельділіктің әр түрлі көрсеткіштері жататын табыстылықтың салыстырмалы
керсеткіштері қолданылады.
Кәсіпорынның табыстылық көрсеткіштерінің ... ... ... өзі де, ... те ... ... әр ... абсолютті және салыстырмалы кәрсеткіштеріне ... ... ... ... ... ... ... және ақпарат көздері
Нарықтық жағдайдың қозғаушы күші — бәсеке. Ол өндірісті ұлгайтуды,
сапасын жақсартуды және ... ... ... ... ... жетістіктерді өндіріске толық енгізуді, отандық техниканы,
технологияны, өндірісті және ... ... ... ... ... ... ... тигізеді. Ірі фирмалармен салыстырғанда ... ... ... артықшылығъшен көзге көрінеді. Оларға жоғары
серпінділік, ... ... ... ... ... тән. Кіші ... жаңа ... орындарын ашады,
халық кәсіпшілігін жалғастырады, кіші ... ... ... ... ыкпал етеді.
Пайда — кәсіпорын қызметі тиімділігінің басты шарасы. Таза ... ... ... және кез ... ... ... негізгі мақсаты болып табылады. Нарықтық қатынастарда пайда
экономикалық санаты ретінде құрылған материалдық өндіріс ... ... ... кәсіпорынның жиынтық көрсеткіші пайда түсімі болып табылады.
Пайда дегеніміз — тауар ... және ... ... ... ... пен оны өндіруге және сатуға жұмсалған шығындардың айырмасы. Былайша
айтқанда, пайда — бұл ... ... ... ... ... кызметінің нәтижелі экономикалық көрсеткіші.
Кез ... ... ... ... оның ... еңбегінің тек бір
бөлігінің ғана орнын ... ал оның ... ...... еңбек-
қосымша өнім немесе құн жағынан алғанда, пайда ... ... ... ... жалпы тауар өндірісінің болуы мүмкін емес. Шынында да,
сатқанша бұйым тек ... ... ғана ... ... пайда келтірмесе,
кәсіпорынға бұйым шығарудың қажеті не?
Шынында да, кәсіпорын қорлануының мөлшері неге байланысты? Егер ... ... ұжым ... ... отырған онім өндіруді арттырып, оның сапасын
жаңсартып, ассортиментін кеңейтсе, егер еңбек өнімділігі артып, ... ... ... ... де ... ... бұл ... өндіріс
тиімділігін арттырды деген сөз.
Пайда баланстық және есептеулік болып болінеді. Жалпы баланстың пайда
мынадан ... ... ... түскен пайда;
тауарлы өнімнің құрамына ... ... ... және ... ... ... ... зиян;
сатылатыннан тыс операцияларды ... ... ... ... жататындар: айыппұлдар, сыйлықтар және т.б.
Есептеулік ... — бұл ... ... және ... нормативтік
қорларды және банктерден алған несиелерді шегергендегі бюджетке ... ... ... ... ... мсн ... салыстырмалы және қазіргі
қолданылып жүрген бағалар не-гізіғтде жасалады. ІІайда ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Пайданы тікелей
есептеу әдісімен аныктау - өнімнің әрбір жеке ... ... ... ... ... ... түсім және оның өзіндік құнының
арасындағы айырмасы болып табылады.
Пайда белгілі бір ... ... ... ... нәтижесіне жетуде ... ... ... ... ... ие ... Оның ... ол бір
жолғы қаржы нәтижесі және кәсіпорынның қаржы ... ... ... ... ... ... ... деңгейін қалыптастырудың бірден-бір
көзі. Ол бюджетке салык түрінде түседі және ... да ... ... ... ... ... үшін ... пайдаланады.
Нарықтық экономика жағдайында пайданың маңызы орасан зор. Оны алуға
ұмтылу тауар өндірушілерді өнім өткізудің көлемін арттыруға, оған ... ... ... ... пайдасы әр түрлі қызмет есебінен алынуы мүмкін. Барлық
пайдаиың жиынтық ...... ... ... Жалпы пайданың
негізгі жиынтық элементтері ... ... ... атқарудан, ... ... ... ... сол ... ... да кәсіпорынның мүліктерін сатудан
түсетін пайда;
• өткізуден тыс операциялардыд ... ... ... екі ... ... бағасы жәнс оны өндіруге кететін шығындар. Нарықтағы өнім бағасы —
сұраныс пен ұсыныстың өзара іс-қимылының ... ... ... ... баға ... ... әсерінен өнім бағасы не жоғары, не ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес, ол
автоматты түрде теңеседі.
Пайданы үлестіру объектісі косіпорынның баланстық пайдасы ... Оны ... ... бір ... ... жолдау деп түсінуге
болады. Пайданы үлестіру заңдылығы — салық және ... да ... ... түрлі деңгейде бюджетке түсетін бөлігі. Пайданы үлестірудің бағытын
анықтау, кәсіпорынның қарауында қалатып, құрылым ... ... ... жатады.
Пайданы үлестірудің принциптері:
- кәсіпорынның ... және ... ... алынған пайданы шаруашылық субъөктісі ... ... ... ... ... ... ... пайданың бөлігі салық және алым ретінде бюджетке
түседі, мөлшерлеменің ... ... ... Салықтың құрамы жәнө ... ... ... ... ... тәртібі заңды түрде ... ... ... ... ... қалатын пайда
мөлшері өнім көлемінің ... жәнс ... ... ... ... оның мүдделілігі кемімеуі керек;
- кәсіпорынныд қарауында қалатьга ... ... ... әрі ... ңамтамасыз ететін қорланымға багытталады, ... ... тек ... ... - ... | ... сатудан түскен табыс ... |= | ... | | ... табыстылық көрсеткіштерінің өсуіне шаруашылықты жүргізуші
субъектінің өзі де, ... те ... ... әр ... абсолютті және салыстырмалы көрсеткіштеріне жүйелі ... ... ... ... ... міндеттеріне мыналар жатады:
- табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жоспарының орындалуын
бағалау;
- таза табыстың қалыптасуының ... ... ... ... әсер ететін факторлардың әсерін анықтау және сандық өлшеу;
- табысты бөлу ... ... және ... ... ... өсу ... ... кәсіпорынның даму перспективасын ескере отырып, ... ... ... ... жасау;
табыстылықтың (рентабельдіктің) әр түрлі коэффициенттерін және олардың
деңгейлеріне әсер етуші факторларды зерттеу.
Кәсіпорын, егер де өзінің ... ... бір ... сүйенсе
және қажетті бернесін орындаса, алдыға қойған мақсатына жетеді. Осыған орай
кәсіпорындардың негізгі міндеттеріне ... ... ... ... ... ... ... жаңалау
және қолда бар өндірістік мүмкіншіліктеріне, ... ... ... ... ескере отырып, өндірістік ресурстарды ұқыпты
пайдалану;
кәсіпорынның бет ... ... мен ... ... ... ... байланысты оларды өзгертіп отыру;
ғылыми-техникалық жетістіктер мен озық ... ... және ... ... ... ... қызметкерлеріне жағдай жасау, олардың сыныптамаларының
өсуін және ... ... ... ... тіршілік
деңгейлерін ... ... ... қолайлы саяси-
психологиялық ахуалды жақсарту;
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... жақсы атағын қолдау;
баға саясатын ... ... жәнс ... да ... ... ... ең маңыздысы, кәсіпорындардың барлық функциялары
межеленген стратегияны іске ... және ... ... ... бағытталғаны жөн.
Кәсіпорынның қарауында қалатын барлық пайда екі бөлікке бөлінеді.
Біріншісі — кәсіпорынның ... ... және ... процесіне қатысады.
Екіншісі — тұтынуға пайдаланатын пайда үлесін сипаттайды. Сонымен, тутынуға
багытталган барлық пайданы толық пайдаланудың ... жоқ. ... ... ... қалған пайда қәлдығының үлкен маңызы бар және алдагы
жылдардагы мүмкін болатын залалдарды, түрлі ... ... ... ... ... кең ... пайда ретінде түтынуға пайдаланған жәнс
еткен жылдардағы ... ... ... ... ... дамуы үшін қаржы көздерінің бар болуын дәлелдейді.
Кәсіпорындарда пайданы үлестру және ... ... оның ... ... және оны ... ... бекітеді. Тиімділік ... ... ... ең басты ... ... Оның екі түрі ... ... пайдасының өндірістің негізгі және ... ... ... ... пайдасының сатылған ... ... ... қызметінің тиімділік деңгейін бағалау үшін алынған нәтижеге
(жалпы табыс, пайда) кеткен шығындар немесе ... ... ... шығындармен өлшемдестігі пайдалылыңты немесе
толығынан пайдалылық мөлшерін ... ... ... ... екі ... ... ... ағындағы шыгындарымен қатынасы (кәсіпорын шыгыидары, өзіндік құн)
немесс аванс-тьщ жумсау (негізгі өндірістік қорлар және айналым ... екі ... ... ... ... ... ... өзара
байланысты.
Өнімнің пайдалылығын барлық сатылған өнімнің және оның жеке турлерін
есептегенде ғана мүмкін ... ... ... ол ... ... және оны өндіруге және сатуға кеткен ... ... ... ... ... ... ... өнімді сатудан
алынган пайданың өткізуден алынған түсімнің қатынасына есептеп шығарады;
баланстық ... ...... ... ... түсім; таза пайда жөнінде
— өнімді сатудан алынған ... ... ... ... ... ... ағымдағы шығындарының тиімділігі және өнімді
сату ... ... ... ... ... ... ... пайданың негізгі
өндірістік ... жәнө ... ... ... ... ... Бұл көрсеткішті таза пайда ... ... ... ... ... оның қарауындағы мүліктердің
құны арқылы ... ... ... және ... ... ... жеке қаржысының пайдалылыгы таза пайданың баланс арқылы
есептелінетін оның жеке ... ... ... қалыптастыруға ықпал ететін несие бойынша ... ... үлес ... ... табыстар;
құнды қағаздардан түскен табыстар;
алынған айыппұлдай асып ... ... ... тұрақсыздығы.
Шығынның белгілі бір мөлшерін мейлінше тиімдету шаруашылықты жүргізудің
әр түрлі ... ... ... ... ... осы болып отыр. Тек қанша
өнім өндірілгендігінің ғана емес, оны ... ... ... ... ... зор. ... бұлай қойылуы мынаны ... ... ... ... ... ... әрбір өлшеміне неғүрлым көп шешім
алуға, шығарылған бұйымдардың өзіндік құнын төмендетіп, ... ... ... ... ... жету ... ... ішкі шаруашылық резервтерін тауып, пайдаланудың негізгі
бағыттарын қорытындылауга талпыныс жасаса, онда оларды үш топқа ... ... ... ... негізгі өндірістік қорлардың
пайдаланылъш жаксартудың, екіншіден, айналмалы өндірістік қорларды неғүрлым
тиімді ... және ... ... ... ... ... есебінен арттырылады.
Кәсіпорын қызметінің экономикалық тиімділігін молайтудың басты шарты
еңбек өиімділігін барынша арттыру және өзіндік ... ... ... да
біркелкі жағдайларда өнімнің өзіндік құны неғүрлым арзан болған ... ... ... ... ... ... тиімділігіне
сонымен қатар, өнімнің немесе шығаратын тауарлардың сапасы да ... ... ... ... ... ... ... көтеріңкі бағамен сата
алады.
Әрбір кәсіпорынның жиынтык көрсеткіші ... ... ... яғни ... және айналымның қаржы
қорытындысын ... ... ... ... ... пайда дегеніміз — өнім ... және ... ... ... ... іштей оны өндіруге ... ... ... ... ... және таза ... бөлу, экономикалық
ынталандыру ... ... және ... ... ... ... мен оның жеке мүшелерінің арасында, ... ... ... мен жеке ... ... ... ... белгілі бағытын
білдіреді.
Өндірісті басқарудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... және өзіндік айналмалы құралдарды ... ... ... емес, кәсіпорынның өз табысы негізгі қаржылық
көзге ... ... ... ... ... ... ... пайдасының жалпы мөлшеріне мыналар жатады:
олардың өнімдерін сатудан түскен пайда, көмекші, ңайта ... ... ... ... ... ... ... кіріс, сатуға
жатпайтыи кірістер.
Шығындарды жүйелі түрде төмендету – кәсіпорындардың жұмыс істеу
тиімділігін арттырудың негізгі құралы ... ... ... ... ... ... шығындарын
төмендетудің мына төмендегі негізгі бағыттарын айтруға болады:
1. Ғылыми - техникалық процестің жетістіктерін пайдалану.
2. ... және ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан реттеу.
Шығынның белгілі бір мөлшерін мейлінше ... ету – ... әр ... ... ... ... басты талап осы болып отыр.
Шығындарды статистикалық зерттеудің теориялық негізі ретінде өндіріс
және ... ... ... ... ілім ... етеді.
Кәсіпорындардың, ұйымдардың, мекемелердің практикалық іс-әрекетінде өндіріс
және айналыс шығындары өзіндік қүн және шығын ... ие ... ... және ... ... шығындарды анықтауға арналған ақпарат
көздері: үйымның, мекеменің ... және ... есеп ... және ... ... ... ... Кәсіпорындарда, экономика салаларыңда және түтас экономикада әнімді
өндіру мен ... ... ... сомасын анықтау;
2. Кәсіпорындарда, үйымдарда өнімнің озіндік қүнын есептеу;
3. Шығынның элементтері, ... ... ... ... ... ... ... шығынның қүрамы мен қүрылымын зерттеу;
4. Өнімді ... мен ... ... шығындар динами-касын талдау;
5. Топтастыру, индекстер, корреляция ... ... ... ... әсер ... факторларды статисти-калық зерттеу.
Өнім өндірісінің шығындары өнеркәсіп, қүрылыс, ауыл шаруашылығы, орман және
балық шаруашылығы сияқты ... ... ... бойынша
кәсіпорындардың барлық өндіріс көлеміне қатысты шығындарының толық ... ... бүл ... жасалған өнім түтынушыға тиісті
көлемде және ассортиментте, өзінің ... ... ... ... тиіс. Айналыс сферасында шығындар өнімдердің орнын ауыстыру,
оларды сақтау, өндіру жүмысын аяқтау, ... ... ... ... ... есебінен көбейеді.
Өнімді өндіру мен өткізуге кеткен ... ... ... ... түрлері жатады? Статистика өнімді өндіру мен өткізуге кеткен шығын-
іірдың көлемін (сомасын) келесі элементтермен анықтайды:
1. Материалдық ... ... ... ішінде:
- шикізаттар және негізгі материалдар;
- жартылай ... ... алу ... ... ... ... ... шикізаттарды
-ійдалану үшін төлемақы);
- басқа үйымдар орындаған өндірістік сипатта көрсетілген -үмыстар мен
қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ағымдағы жөндеу);
- материалдық қүндылықтардын жетіспеушілігінен және : ... ... ... да ... ... капиталдың тозуы;
3. Материалдық емес активтердің амортизациясы;
4. ... да ... ... ... ... ... кеткен шығындар;
- жалгерлік төлемдер;
- кен өндіруші ... ... ... ... ... ... ... банктық несиелер бойынша проценттер;
- ... ... ... ... ... бюджеттен тыс қорларға аудармалар (зейнетақы, ... ... ... сақтандырулар);
- коммуналдық шаруашылық, банк, консультациялық, ақпараттық, аудиторлық
үйымдар, өрт сөндіру бөлімі, ... ... ... ... ... ... ... байланыс және т.б. ... ... ... және ... ... төлемдер;
5. Еңбек төлеміне төленген шығындар, барлығы. Соның ішінде:
- тізімдік және тізімдік емес қүрамньщ жалақысы;
- әлеүметтік ... ... ... және ... ... ... ... өсу өндіріс мүмкіншілігінің шекарсын жылжытады. Мұндай өсу
бір келкі емес. Кейбір ... ... ... ... туседі де,
ал кейбір өнімдерден ... ... ... ... Қысқа мерзімді
жоспарда біркелкі әсііеу олардың дүниежүзілік ұсынысын арттырады да,
өндіріс ... өтс тез ... ... ... ... ... сауда
шарттарын екі бағытта өзгертеді;
егерде сауда шарттары жақсарса, ол осы елдегі өсу қарқыньш жылдамдатады,
бірақ басқа елге ... ... ... ... ... онда ... өсудің жемісі
жойылады, сондықтан басқа елдердің ... ... ... экономикасының теориясы, қазіргі кезеңде дүние жүзіндегі
елдер экономикасының дамуында болып жатқан өзгерістергс сәйкес, одан әрі
дамытуды ... ... ... 1970 ... ... дүние жүзі елдері
экономикасының дамуындағы болған үлкен өзгерістер өндіріс жағынан дамыған
және жаңа даму ... ... ... ... ... ... ... халықаралық сауда құрылысын дәлелдеуде сыртқы сауда ... ... ... ... ... болды.
Кәсіпорынның табысы олардың активтерінің артуы немесе капитал
меншігінің көбеюіне ... ... ... ... ... ... ... табыс), кәсіпорындарда (жалпы табыс, таза табыс), ал
жеке тұлғаларда (халықтың ақшалай ... жеке ... ... ... ... ... ... түсім тауарларды сату және қызмет
көрсетуден түсетін ақшалай түсім, ... ... ... ... ... берілгендегі алынатын тиісті проценттер және
басқа да ақшалай және материалдық түсімдер жатады.
Жиі ... ... ... ұғымы жалпы табыс және материалдық
ресурстардың шығындары арасындағы айырмашылығы болып саналады.
Экономикалық теорияда табыс деп тұрақты және ... ... ... ... ... түсетін ақша сомаларын айтады. Табыс алудың
шарты – бұл қоғамның пайдалы қызметі. Бұл сұраныстың ... ... ... Мына ... ... түрлерін айыруға болады:
• Жалпы табыс (ЖТ) – бұл тауарлардың белгілі мөлшерін ... ... ... Ол ... бағасын тауар мөлшеріне көбейтуге тең.
• Орта табыс (ОТ) – жалпы табысты (ЖТ) өнім ... ... ... ... ... (ШТ) – бұл өнім ... ... көбейту арқасында жалпы
табыстың үстелуі.
Шекті табыс шығарған әрбір қосымша өнім өлшемінің өтімділігін бағалауға
мүмкіндік ... Және де ... ... ... отырып, кәсіпорынды ұлғайту
мүмкіндігінде құндық бағдарлар қызмет етеді.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... өзі де, мемлекет те мудделі. Сондықтан әр ... ... және ... ... ... ... ... қажет.
Табыстылық көрсеткіштерін талдау міндеттеріне мыналар жатады:
табыстылықтың абсолютті көрсеткіштерінің жоспарының орындалуын бағалау;
таза табыстың қалыптасуының құрамдас элементтерін зерттеу;
табыска әсер ... ... ... ... және ... ... бөлу бағыттарын, пропорцияларын және тенденцияларын зерттеу;
табыстың өсу резервтерін анықтау;
кәсіпорынның даму ... ... ... ... ... ... ... жасау;
табыстылықтың (рентабельдіктің) әр түрлі коэффициенттерін және ... әсер ... ... ... ... ... 14. 01. 1997ж. Өзгерісі және толықтылығымен Қаржы ... ... ... №37 «ҚҚС ... мен ... ... ... 24. 08. 1993ж. ... ... ... ... ... Республикасының ұйымдары мен кәсіпорындары және мемлекеттік
бірлестік жұмысшыларының іс – сапарлық қызметі жөнінде нұсқауы.
3. А. ... Ғ. ... ... ... және ... В. В. ... ... анализ», Москва 1995г.
5. А. Д. Шеремет, М. И. Баканов ... ... ... Москва 1987г.
6. Алтынбаев Б.А, Истаев А.А.
Основы маркетинга/Учебное пособие-А.,Экономика,2002
7. Есімжанова С.Р., Маркетинг/оқу құралы.- ... ... ... Г.Ө. ... экономикасы / Оқу құралы.- А.: Экономика,
2002
9. Кнышова Е.Н., Маркетинг: Учебное пособие.- М.: Форум, 2004
10. Котлер Ф., ... ... А.: ... ... Т.Д., ... С.Г., Ковашн Л.Н., Маркетинг- СПБ: П., 2002
12. Сатыбалдыұлы С., Маркетинг- нарықтану: Жоғары оқу орындарының
студенттеріне ... ... А.: ... 1999
13. Шеденов Ө.Қ., Жинісов Б.А., Байжомартов И.С., Комягин Б.И., Жалпы
экономикалық теория, А.-А., 2001
14. Саясат-№1,2002
15. «Халық кеңесі»-№72,1995
16. ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдіктер жайлы4 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
Автомобиль жолдарын табиғаты күрделі ауданда жобалау25 бет
Автономды инверторлар4 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақсай өзені – Ақсай бекеті бойынша су өтімі қисықтарын тұрғызу және жылдық ағындыны есептеу16 бет
Еңбек рыногының жалпы сипаттамасы18 бет
Жиынтық сұраныс және жиынтық ұсыныстың мәні10 бет
Жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың мәні4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь