Қазақстан Республикасындағы Республикалық бюджетінің экономикалық мәні мен рөлі

КІРІСПЕ 2

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ МЕН РӨЛІ 4
1.1 Республикалық бюджет түсінігі, экономикалық мазмұны, сипаттама белгілері 4
1.2 Республикалық бюджеттің функциялары, әрекет ету шекарасы 14

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫН МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРГЕ ӘСЕРІН ТАЛДАУ 20
2.1 Республикалық бюджеттің макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін талдау 20
2.2 Қазақстан Республикасының республикалық бюджетінің кіріс және шығыс бөлігінің атқарылуын бағалау 23

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БЮДЖЕТІНІҢ МАКРОЭКАНОМИКАЛЫҚ РОЛІН АРТТЫРУ 31

ҚОРЫТЫНДЫ 37

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 39

ҚОСЫМШАЛАР 41
Бюджетті басқарудың алғы шарты, оның экономикада қаншалықты орын алатыны бюджет құрылымының деңгейіне, ұйымдастырушылық құрамына тікелей тәуелді. Бюджет құрылымы – ол бюджеттік жүйені өзара байланыстыратын ұйымдастырушылық формасы. Бюджеттік құрылым елдің мемлекеттік құрылымдық формасымен анықталады және биліктің орталық пен жергілікті органдарының республикалық және жергілікті бюджеттерді құрастыру, қарау, бекіту мен атқару, кірістер мен шығыстарды бөлу жөніндегі өкілеттіктерін реттейтін құқықтық нормаларға негізделеді.
Республикалық бюджет – Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде көрсетілген түсімдер есебінен қалыптастырылатын және орталық мемлекеттік органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттік мекемелердің міндеттері мен функцияларын қаржылай қамтамасыз етуге, сондай-ақ мемлекеттік саясаттың жалпы республикалық бағыттарын іске асыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Қазақстан Республикасының бюджет заңдары Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi және Бюджет Koдексінде көзделген өзге де нормативтiк құқықтық актiлерден тұрады. Қазақстан Республикасының бюджет заңдары Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында қолданыста болады және барлық жеке және заңды тұлғаларға қолданылады.
Қазақстан Республикасының Yкiметi мен жергiлiктi атқарушы органдардың тиiсiнше республикалық және жергiлiктi бюджеттерден тиiстi қаржы жылына арнап ақша бөлу туралы актiлерi, осы актiлердiң қайтарымды негiзде ақша бөлу туралы ережелерiн қоспағанда, ағымдағы қаржы жылы аяқталғаннан кейiн күшiн жояды.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы заңдар, тиiстi қаржы жылына арналған жергiлiктi бюджет туралы мәслихаттардың шешiмдерiне өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы мәслихаттардың шешiмдерi, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкiметi мен жергiлiктi атқарушы органдардың оларды iске асыру туралы актiлерi тиiстi қаржы жылының 1- қаңтарынан бастап қолданысқа енгiзiледi.
Республикалық бюджет мемлекеттік бағдарламаларды қаржыландырудың негізгі көзі болып табылады, сондықтан да республикалық бюджеттің атқарылуын талдау өзекті мәселе болып табылады да зерттеу тақырыбына айналады.
Бұл курстық жұмыстың мақсаты – республикалық бюджеттің теориялық негіздерін қарастырып, атқарылуына баға беру.
1. Абдразакова Н.М. Принципы бюджетной системы Республики Казахстан и зарубежных стран//Банки Казахстана.- 2011. - № 8. - С. 27-32
2. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексi. Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 4 желтоқсандағы N 95-IV Кодексi (2010.29.12. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
3. Құлпыбаев С., Мельников В.Д. Қаржы негіздері: Оқулық.-Алматы LEM, 2009-670 бет.
4. Нурумов А.А., Аймурзина Б.Т. Государственные финансы: Учебное пособие. – Астана: Изд. КазУЭФМТ, 2009. – 214с.
5. Омирбаев С.М., Интыкбаева С.Ж., Адамбекова А.А., Парманова Р.С. Государственный бюджет: учебник. – Алматы: ТОО РПИК «Дәуір», 2011.
6. Фадейкина Н.В., Апсалямов Н.А., Азылканова С.А. Современная бюджетная политика Казахстана. Новосибирск: СИФБД, 2009. - 299 с.
7. Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Саткалиева В.А. Государственный бюджет. – Алматы: РИК, 2010
8. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики (в вопросах и ответах) М.: ИНФРА-М, 2009.
9. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С.С. Қаржы. –Алматы: 2005 ж.-552 б.
10. Р.О.Смағұлова, Қ.Ә.Мәдіханова. және т.б. Қаржы, ақша айналысы және несие. – Алматы: Экономика, 2008 ж.
11. Әбдірахманова Ә.С. Экономиканы мемлекеттік реттеу. оқу құралы -Қарағанды, 2008.-293 б.
12. Сәбден, О. Бәсекелестік экономика:оқу құралы / О. Сәбден.-Алматы, 2008.-654 б.
13. Блеутаева К. Б. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2006 жыл.- 220 б.
14. ҚРҰБ Қаржылық тұрақтылығы жөніндегі есебі 01.10.2012 // www. nationalbank.kz
15. Статистика агенттігінің 2010-2012 жылғы статистикалық жинағы // www.stat.kz
16. Қазақстан Республикасы Парламентінің 2011 жылғы 20 маусымдағы қаулысымен бекітілген 2010 жылғы республикалық бюджеттің атқарылуы туралы есеп комитеті есебінің негізгі тұжырымдары (Қазақстан Республикасы Үкіметінің есебіне қорытынды)
17. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2010-2012 жылға арналған статистикалық жинағы // minfin.kz
18. Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша есеп комитетінің статистикалық бюллетені №22, 2012 ж. 4-тоқсаны
19. Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша есеп комитетінің жылдық есебі // // www.esep.kz
20. 2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет «2013 – 2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 23 қарашадағы № 54-V Заңы
21. Мемлекеттік органдардағы стратегиялық жоспарлау: Қазақстан Республикасының тәжірибесі. - Астана: 2008 – 183 б.
22. Жуйриков К.К., Назарчук, И. М. Государственный бюджет: формирование, развитие и решение назревших проблем//Банки Казахстана.- 2011. - № 12. - С. 15-17
23. Белиспаев Е.Н. Бюджетный процесс в Казахстане и пути его совершенствования: Автореф. дисс... канд. экон. наук. – Астана, 2009. -29с.
24. Иконников А. Бюджет: искусство возможного: Экономика Казахстана// Центр Азии.- 2011. - № 19. - С. 16
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 2
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ... ... ... ... РӨЛІ ... Республикалық бюджет түсінігі, экономикалық мазмұны, сипаттама
белгілері 4
1.2 Республикалық бюджеттің функциялары, әрекет ету шекарасы 14
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... 20
2.1 Республикалық бюджеттің макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін талдау
20
2.2 Қазақстан Республикасының республикалық бюджетінің ... және ... ... ... 23
3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БюджетіНің макроэканомикалық ролін арттыру 31
Қорытынды ... ... ... 39
ҚосымшаЛАР 41
КІРІСПЕ
Бюджетті басқарудың алғы шарты, оның экономикада қаншалықты ... ... ... ... ... құрамына тікелей
тәуелді. Бюджет құрылымы – ол ... ... ... ... ... Бюджеттік құрылым елдің мемлекеттік құрылымдық
формасымен анықталады және биліктің орталық пен ... ... және ... ... ... ... бекіту мен
атқару, кірістер мен шығыстарды бөлу ... ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiнде
көрсетілген түсімдер есебінен қалыптастырылатын және орталық ... ... ... ... ... ... мен функцияларын қаржылай қамтамасыз етуге, ... ... ... республикалық бағыттарын іске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры.
Қазақстан Республикасының бюджет заңдары Қазақстан ... ... және ... ... көзделген өзге де
нормативтiк құқықтық ... ... ... Республикасының бюджет
заңдары Қазақстан Республикасының бүкiл аумағында ... ... ... жеке және ... ... қолданылады.
Қазақстан Республикасының Yкiметi мен жергiлiктi атқарушы органдардың
тиiсiнше республикалық және жергiлiктi ... ... ... ... ақша бөлу туралы актiлерi, осы актiлердiң қайтарымды ... ... ... ережелерiн қоспағанда, ағымдағы қаржы жылы аяқталғаннан кейiн
күшiн жояды.
Тиiстi қаржы жылына ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгiзу туралы заңдар, ... ... ... ... ... туралы мәслихаттардың шешiмдерiне өзгерiстер мен
толықтырулар енгiзу туралы мәслихаттардың ... ... ... ... мен жергiлiктi атқарушы органдардың оларды iске
асыру туралы актiлерi тиiстi қаржы жылының 1- ... ... ... ... ... ... ... көзі болып табылады, сондықтан да республикалық бюджеттің
атқарылуын ... ... ... болып табылады да зерттеу ... ... ... ...... ... теориялық
негіздерін қарастырып, атқарылуына баға беру.
Айтылған мақсатқа жету үшін ... ... ... ... Республикалық бюджет түсінігі, экономикалық мазмұны, сипаттама
белгілерін қарастыру;
- Республикалық бюджеттің функциялары, әрекет ету шекарасын айқындау;
- Республикалық бюджеттің макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін
талдау;
- ... ... ... ... кіріс және шығыс
бөлігінің атқарылуын бағалау;
- Қазақстан Республикасының бюджетінің макроэканомикалық ролін
арттыру жолдарын қарастыру.
Зерттеу объектісі болып Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ретінде отандық және
шетелдік ғалымдардың ... ... ... ... ... ... статистикалық жинақтары қаралды.
Курстық жұмыс өзіне үш ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімін қосады.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ РЕСПУБЛИКАЛЫҚ БЮДЖЕТІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ
МӘНІ МЕН РӨЛІ
1.1 Республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... және өзге де ... есебінен
қалыптастырылатын және республикалық бюджеттік бағдарламалар мен іс-
шараларды қаржыландыруға ... ... ... ... ... бюджеттің қаражаты экономиканы құрылымдық қайта құруды
қаржыландырудың, өндіріс саласындағы перспективалық бағыттарды дамытудың
маңызды көзі ... ... ... бюджет өнерді, мәдениетті,
бұқаралық ақпарат құралдарын қолдау мен дамытуда үлкен рөл атқарады.
Азаматтар мен ұйымдардан алынатын салықтар, мемлекеттік ... ... ... ... ... түскен кірістер, берілген кредиттер бойынша
пайыздар және т.б. мемлекет үшін кірістердің көздері болып табылады [2].
Қазақстан ... ... ... ... сәйкес
республикалық бюджетке түсетін салықтық түсімдер болып табылады:
- ... ... ... ... ... ... ... салығы;
- қосылған құн салығы, оның iшiнде Қазақстан Республикасының
аумағында ... ... ... ... ... ... және ... Республикасының аумағына
импортталатын тауарларға қосылған құн салығы;
- Қазақстан Республикасының заңнамасына ... ... ... ... тауарларға акциздер;
- шикi мұнайға, газ конденсатына акциздер;
- ойын бизнесі салығы;
- мұнай секторы ұйымдарынан түсiмдердi қоспағанда, үстеме ... ... ... өтеу ... ... мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсiмдердi қоспағанда,
бонустар;
- мұнай секторы ұйымдарынан түсетін ... ... ... ... ... салық;
- мұнай секторы ұйымдарынан түсімдерді қоспағанда, экспортқа рента
салығы;
- мұнай секторы ұйымдарынан ... ... ... ... ... ... бойынша өнiмдi
бөлу жөнiндегi үлесi;
- мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, өнiмдi
бөлу туралы ... ... ... жүзеге асыратын жер
қойнауын пайдаланушының қосымша төлемi; 
- жергiлiктi маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... өткенi үшiн алымнан басқа,
Қазақстан Республикасының аумағы бойынша автокөлiк құралдарының
жүрiп ... үшiн ... ... және ... хабарларын тарату ұйымдарына радиожиiлiк
спектрiн ... ... ... үшiн ... ... ... ... мемлекеттік тіркелгені (есепке
қойылғаны) үшiн алым;
- дәрiлiк заттардың мемлекеттiк тiркелгенi, сондай-ақ олардың
қайта тіркелгені үшiн ... ... және ... ... ... ... және сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануға
лицензиялық шарттардың мемлекеттік тіркелгені, сондай-ақ олардың
қайта тіркелгені үшін ... ... ... және ... жиiлiктегі құрылғылардың
мемлекеттiк тiркелгенi үшiн алым;
- қалааралық және (немесе) халықаралық телефон байланысының,
сондай-ақ ұялы байланыстың берілгені үшiн ... ... ... ... үшiн ... республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды
пайдаланғаны үшiн төлемақы;
- жануарлар дүниесiн пайдаланғаны үшiн ... кеме ... су ... ... үшiн ... республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль
жолдарының бөлiнген ... ... ... ... үшiн төлемақы;
- әкелiнетiн және әкетiлетiн тауарларға кеден баждары;
- кеден бақылауын және кеден рәсiмдерiн ... ... ... ... ... ... қорғау шаралары ретiнде алынатын
баждар;
- консулдық алым;
- Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... құжаттарға
Қазақстан Республикасының Үкіметі уәкiлеттiк берген мемлекеттiк
органдардың апостил қойғаны үшiн мемлекеттiк баж;
- жеке басын куәландыратын ... ... үшiн ... жүргiзушi куәлiктерiнің берілгенi үшiн алынатын мемлекеттiк баж;
- механикалық көлiк ... ... ... ... ... үшiн ... мемлекеттiк баж;
- мемлекеттiк тiркеу нөмiрi белгiлерiнің берілгенi үшiн ... ... ... ... ... үшiн ... мемлекеттiк
баж;
- зияткерлік меншік саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның
заңды мәні бар іс-әрекеттер жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... талап қою арыздарынан
алынатын мемлекеттік баж;
- механикалық көлік құралдарының және тіркемелердің техникалық
байқаудан ... ... ... ... үшін ... ... республикалық бюджетке түсетін салықтық емес түсімдер болып
табылады:
1) республикалық меншiктен түсетін кiрiстер:
- ... ... ... таза табысы бөлiгiнiң
түсiмдерi;
- Қазақстан Республикасы ... ... таза ... ... ... ... ... мемлекеттiк пакеттерiне
дивидендтер;
- республикалық меншiктегi заңды тұлғалардың қатысу үлесiне
кiрiстер;
- республикалық ... ... ... ... ... ... ... деңгейдегi банктердiң шоттарында мемлекеттiк сыртқы
қарыздар қаражатының орналастырылғаны үшiн және ... ... ... ... ... ... ... сыйақылар;
- республикалық бюджеттен берiлген кредиттер бойынша сыйақылар;
- қару-жарақ пен әскери техниканы сатудан түсетін кiрiстер;
- республикалық ... ... ... да ... ... бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттiк мекемелердiң
тауарларды (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өткiзуден ... ... ... ... мемлекеттiк мекемелер
ұйымдастыратын мемлекеттiк сатып алуды өткiзуден түсетін ақша
түсiмдерi;
4) ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырылатын, сондай-ақ Қазақстан
Республикасы Ұлттық Банкiнiң бюджетiнде (шығыстар ... және ... ... ... ... өсiмпұлдар, санкциялар, өндiрiп алу;
5) мұнай секторы ... ... ... қоспағанда,
республикалық бюджетке салықтық емес басқа да түсiмдер.
Мыналар негiзгi капиталды сатудан ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырылатын мемлекеттiк
мекемелерге бекiтiлген мемлекеттiк мүлiктi сатудан;
- мемлекеттiк материалдық резервтен тауарлар сатудан;
- ... ... ... емес ... ... ... ... бюджетке түсетін трансферттердiң түсiмдерi болып
табылады:
- облыстық бюджеттерден, республикалық маңызы бар қала, астана
бюджеттерiнен түсетін трансферттер;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... берiлген кредиттердi өтеуден, республикалық
меншiктегi мемлекеттiң қаржы активтерiн, үкіметтік қарыздарды ... ... ... бюджет есебіне жазылады.
Республикалық бюджеттiң шығыстары мынадай бағыттар бойынша жүзеге
асырылады:
1) жалпы сипаттағы мемлекеттiк функциялар:
- ... ... ... және оның ... ... ету,
оларға қызмет көрсету және күзету;
- Қазақстан Республикасы ... ... ... және ... Республикасы Конституциялық Кеңесiнiң
жұмыс iстеуi;
- сайлаулар мен ... ... ... деңгейде мемлекеттік жоспарлау;
- салық қызметi органдарының қызметi;
- республикалық бюджеттiң атқарылуын ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... ... және бюджеттердің атқарылуы бойынша есептілікті жасау;
- республикалық меншiктi басқару;
- сырттай байқау рәсімін, оңалту ... ... іс ... ... іс қозғамастан борышкерді тарату рәсімін өткізуді
ұйымдастыру; 
- мемлекеттiк сатып алудың бiрыңғай ... ... ... ... бақылауы және қаржы мониторингі;
- кеден қызметi;
- мемлекеттiң сыртқы саяси қызметi;
- iргелi ғылыми зерттеулер жүргiзу;
- мемлекеттiк статистикалық есеп;
- ... ... ... ... ұйымдастыру;
- ғылыми кадрларды мемлекеттiк аттестаттау;
- Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ... ... ... аяларында мемлекеттiк сыйлықтар беру және мемлекеттiк
наградалармен марапаттау; 
- Алматы ... ... ... ... ... партиялардың қызметін қаржыландыру;
2) қорғаныс, қоғамдық тәртiп, қауiпсiздiк:
- мемлекеттiң қорғанысын ұйымдастыру және қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк материалдық резервтердi қалыптастыру және сақтау;
- ұлттық қауiпсiздiктi ... ... ... және экстремизм мен сепаратизм көрiнiстерiне қарсы
күрес;
- мемлекеттiк құпиялардың қорғалуын қамтамасыз ету;
- облыстық бюджеттен, ... ... бар ... астана және аудан
(облыстық маңызы бар қала) бюджеттерiнен ... ... ... ... ... ... мiндеттi орындауға
байланысты iс-шараларды ұйымдастыру;
- облыстық бюджеттен, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... аумағында қоғамдық тәртiптi қорғау және қоғамдық
қауiпсiздiктi қамтамасыз ету; 
- ... және ... ... ... ... саласындағы
қызметтi ұйымдастыру;
- жаhандық, өңірлік ауқымдағы төтенше жағдайлардың алдын алу ... ... ... ... қызметiнiң жұмысын ұйымдастыру және
қамтамасыз ету; 
- мемлекеттiк өртке қарсы қызметтің жұмысын ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
- азаматтық және қызметтiк қару мен оның патрондарына мемлекеттiк
кадастр жүргiзу;
- экономикалық және қаржы салаларындағы ... ... ... ... сот, қылмыстық-атқару қызметi:
- әдiлет саласындағы қызмет;
- азаматтардың және мемлекеттiң мүдделерiн ... ... ... және құқықтық тәртiпті қамтамасыз ету;
- мемлекеттiк құқықтық статистика және арнайы есепке алу;
- сот ... ... сот ... ... ... ... жүйесiнің қызметiн ұйымдастыру және қамтамасыз ету;
4) бiлiм беру:
- республикалық бiлiм беру ұйымдарында дарынды балаларға жалпы бiлiм
беру;
- ... ... бар ... тыс ... ... республикалық бюджеттен қаржыландырылатын білім беру ұйымдарында
жоғары оқу орнынан кейiнгi, техникалық және кәсіптік, орта ... және ... ... ... ... ... деңгейде кадрлардың бiлiктiлiгiн арттыру және қайта
даярлау;
- республикалық орта бiлiм беру ... ... ... ... ... ... оқитын отандастарды
оқулықтармен және оқу-әдiстемелiк кешендермен қамтамасыз ету; 
5) денсаулық сақтау:
- жоғары мамандандырылған ... ... ... ... ... ... ұйымдарының мамандандырылған
медициналық көмек көрсетуі;
- республикалық деңгейде ... және ... ... ... жою кезiнде шұғыл медициналық ... ... ... маңызы бар мемлекеттiк денсаулық сақтау ұйымдарында
медициналық оңалту;
- психиатриялық ... ... ... шеккен және қатаң
бақылауды қажет ететiн адамдарға медициналық көмек көрсету;
- сот-медициналық, сот-психиатриялық және сот-наркологиялық сараптама
жүргiзу;
- ауру ... ... ... ... ... ... ... ауруларға қарсы іс-қимыл;
- республикалық маңызы бар мемлекеттiк денсаулық сақтау ұйымдары үшiн
қан, оның құрауыштары мен препараттарын өндiру; 
- санитарлық-эпидемиологиялық ... ... ... салауаттылығын қамтамасыз етуі;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... олардың
отбасы мүшелерiне, сондай-ақ әскери қызметшiлердiң, құқық қорғау
органдары қызметкерлерiнің ... ... ... ... ... да ... медициналық қызмет көрсету; 
- жергiлiктi бюджеттерден қаржыландырылатын шығыстардан басқа,
азаматтардың денсаулығын сақтау саласындағы қызмет;
6) ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының зейнетақымен ... ... ... ... ... зейнетақымен
қамсыздандырылуға құқығы бар азаматтарға зейнетақы төлемдерi;
- ... ... ... ... ... ... арнайы мемлекеттік жәрдемақылар;
- зейнеткерлердi, Ұлы Отан соғысының қатысушылары мен ... ... ... актiлерiнде белгiленген
мемлекеттiк жәрдемақы ... ... ... бала тууына байланысты тағайындалатын және төленетін біржолғы
мемлекеттік жәрдемақы;
- баланы бір ... ... ... ... ... ... және ... ай сайынғы мемлекеттік жәрдемақы;
- экологиялық апат аймақтарында тұратын адамдарға ... ... ... ... ... ... ... қорғау органдары мен мемлекеттiк өртке
қарсы қызмет органдары қызметкерлерiнiң отбасыларына ... ... ... ... құрбандарына және одан зардап шеккендерге
Қазақстан Республикасының заңнамалық ... ... ... ... Үкiметiнiң мiндеттемелерi болып табылатын
әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... және ... кеңiстiк:
- қазақтың ұлттық мәдениетiн және басқа да ұлттық мәдениеттердi қайта
өркендету, сақтау, дамыту және ... ... ... бар ... және музыка өнерiн, ұлттық фильмдер
шығаруды, мұражай ісін қолдау;
- мәдениет және мемлекеттiк жастар саясаты саласында әлеуметтiк маңызы
бар ... ... ... және ... ... бар ... мұра
объектілерінің сақталуын қамтамасыз ету;
- республикалық деңгейде спорттың ұлттық және ... ... ... жоғары жетiстiктер спортын дамыту;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жарыстарға дайындығы және қатысуы;
- халықаралық туристiк нарықта және мемлекет ... ... ... ... ... ... ... дайындау және тарату;
- республикалық маңызы бар мұрағат қорының сақталуын қамтамасыз ету;
- республикалық кiтапханалардың жұмыс iстеуi;
- ... ... ... арқылы республикалық деңгейде
мемлекеттiк ақпарат саясатын жүргiзу;
- ... тiлдi және ... ... ... да тiлдерiн дамыту;
8) агроөнеркәсіптік кешен, су, орман, ... ... ... ... ... және қоршаған ортаны ... ... су ... ... және ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету, су
шаруашылығы баланстарын, су ... ... ... ... схемаларын әзiрлеу, су ресурстарын пайдалану және қорғау
болжамы, су ... ... ... жүйесiн
қамтамасыз ету;
- судың мемлекеттiк есебiн, мемлекеттiк су кадастрын ... су ... ... емес трансшекаралық су шаруашылығы құрылыстарын
және республикалық маңызы бар су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану;
- республикалық маңызы бар ... ... су ... және ... ... ... ... суармалы жерлердiң мелиорациялық жай-күйiнiң мониторингi және оны
бағалау;
- республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк есепке алуды, табиғи
ресурстардың мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... мониторингі;
- орман шаруашылығын жүргізу;
- орман тұқым шаруашылығы және селекция;
- мемлекеттік орман кадастрын, жануарлар дүниесiнiң, ерекше қорғалатын
табиғи аумақтардың мемлекеттiк кадастрларын жүргізу;
- ... ... ... ... ... және ... ... авиациялық жұмыстар;
- балық ресурстарын және басқа да су мекенді жануарларын қорғау және
өсімін ... ... ... ... ... және ... ... қорғау;
- республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды күтіп
ұстау, мемлекеттiк табиғи-қорық қорын қалпына келтiру;
- Қазақстан Республикасының жер заңнамасында ... ... ... ... ... ... жер пайдаланушыларға
келтiрiлген залалдарды өтеу;
- қоршаған ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау бойынша іс-шаралар
жүргізу;
- І санат объектілеріне мемлекеттiк ... ... ... қоршаған ортаға эмииссияға І санат объектілері үшін рұқсат беру;
- гидрометеорологиялық мониторинг;
- республикалық деңгейде жер қатынастарын реттеу;
- мемлекеттiк жер ... жер ... ... ... және ... ... ... ауруларының диагностикасы, эпизоотияға қарсы жұмыс, оның
ішінде ветеринариялық препараттарды, олардың қорын қоса алғанда,
сатып алу, ... ... ... ... ... ... ... жұқпалы ауруларының ошақтарын жою ... ... ... ... және жемшөп қоспаларын тіркеу
сынақтары, байқап көру, сондай-ақ шағым ... ... ... ... ... бақылау;
- фитосанитариялық мониторинг;
- карантиндегі өнімнің зартханалық сараптамасы және егіс пен екпе
материалдарындағы ... ... ... анықтау;
- карантиндік объектілердің таралу ошақтарын анықтау, оқшаулау, жою;
- қорымен қоса, пестицидтерді (улы ... ... ... және ... байланысты қызметтер көрсетуді сатып алу;
- мемлекеттік астық ресурстарына астық сатып алу, мемлекеттік азық-
түліктік астық резервін сақтау және ... ... ... ... ... алу операцияларын және баға
интервенциясын жүргізу;
- сорт сынақтары, тұқымдық және екпе материалдың сорттық және ... ... ауыл ... дақылдары тұқымының мемлекеттік ресурстарын
қалыптастыру және басқару;
- ауыл ... ... ... және ... ... ... ... техникалық қамтамасыз етуді мемлекеттік
реттеу;
- агроөнеркәсіптік кешеннің ... ... ... ету, ... ... ... жоқ немесе жеткіліксіз
көрсетіліп келген қызметтер көрсетудің жекелеген түрлерін ұсыну;
- ... ... ... ... ... ... банктердің ауыл шаруашылығы өнімін өңдеу жөніндегі
кәсіпорындарға беретін кредиттер бойынша ... ... ауыл ... ... ... ... мен нарық жүйелерін дамыту;
- өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыруды ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
жануарларының, құстар мен балықтардың ... мен ... ... ... және ... ... жерлерді мелиоративтік жақсарту жөнінде іс-шаралар жүргізу;
9) өнеркәсiп, жер қойнауын пайдалану, сәулет, қала ... ... ... мемлекеттiк өнеркәсiп саясатын iске асыру;
- отын-энергетика кешенiн дамыту;
- энергияны үнемдеу саласында мемлекеттiк саясатты iске асыру;
- жер қойнауы және жер ... ... ... ... ... ... зерттеу;
- геологиялық ақпаратты қалыптастыру;
- кенiштер мен шахталарды жабу және жою, техногендiк қалдықтарды көму;
- республикалық маңызы бар ... қала ... ... ... ... мен стандарттарын сатып алу және әзiрлеу;
10) көлiк және ... ... және ... ... бар ... ... ... жол жүрісін реттеудің техникалық құралдарын салу,
реконструкциялау, жөндеу және ... су ... ... ұйымдастыру және реттеу;
- кеме қатынасы жолдарын, шлюздердi ... және кеме ... ... ... ... ... навигациялық-гидрографиялық қамтамасыз ету;
- әуе және су көлiгiн мемлекеттiк реттеу;
- әлеуметтiк маңызы бар облысаралық ... ... ... ұйымдастыру;
- магистралды темiр жолдарды дамыту;
- аэроғарыш қызметi;
- радиожиiлiк ... мен ... ... мониторингi;
11) экономикалық қызметтi реттеу:
- стандарттау, метрология және сертификаттау;
- патенттердi, тауар белгiлерiн тiркеу және қорғау;
- мемлекеттiк инновациялық саясат;
- мемлекеттiк экспорттық және ... ... ... және ... қарсы реттеу;
- бәсекелестiктi дамыту және қорғау;
- бағаны және табиғи монополияларды мемлекеттік реттеу;
- шағын кәсiпкерлiк ... ... ... да ... облыстық бюджеттерге, республикалық маңызы бар қала, астана
бюджеттерiне трансферттер;
- ... ... ... ... және ... ... ... бойынша мiндеттемелердi орындау;
- үкіметтік қарыздарды хеджирлеу мәмілелері бойынша шығыстар;
- мемлекеттiң кепiлгерлiгi бойынша мiндеттемелердi орындау;
- Қазақстан Республикасы ... ... ... ... аталған бағыттар бойынша ... ... ... ... жол ... ... бюджеттен қаржыландырылатын орталық мемлекеттiк органдар
мен олардың аумақтық бөлiмшелерінің ... ... ... ... ... мен стандарттары ескеріле отырып, Қазақстан
Республикасының Үкiметi бекiтетiн штат ... ... ... ... ... функциялары, әрекет ету шекарасы
Бюджеттің әрекет етуінің ... ... және ... жоспарлы түрде жүргізіледі, себебі көптеген меншік формадағы
шаруашылық өз алды ... ... ... ... Бұл, ... бюджеттік қарым-қатынастың осындай болжам-жоспарлық формада әрекет
етуін талап етеді. Мемлекеттің ақша қаражаттары орталықтандырылған қорының
қозғалысы ... ... мен ... ... ... сипаты
негізінде болуы бюджеттік байланыстардың арнайы қаржы құжатында - бюджетте,
яғни ... ... ... ... ... Бұл ... бюджеттің
экономикалық мазмұнын құрайтын барлық бөлу процестері қарастырылған.
Негізгі қаржылық ... ... ... және ... баптары мемлекеттің
ақша қаражаттарының орталықтандырылған қорын пайдалану бағыттары мен ... ... ... ... ... ... ... жоспарлық
әрекетінің нәтижесі болып ... ... ... қоғамның барлық
мүшелерінің мүдделерін анықтайтын және оларды орындайтын мемлекеттің күш-
жігері ... ... ... ... жыл ... ... бюджет жөніндегі» Заңға сәйкес мемлекеттің негізгі қаржы
жоспарьшың көрсеткіштері ешқандай шартсыз орындалуға тиісті.
Қаржы жоспары ретінде ... бір ... ... мен ... да
салалар дамуының қаржы жоспарларына негізделеді, екінші жағынан, көбінесе
соларды ... Ол ... ... ... ... ... ықпал етуіне шарттасты, яғни негізгі қаржылық жоспар барлық ұлттық
экономиканың бюджеті болып ... ... ... ... ... де ... ... рөлі өте зор. Бюджет
қаражаттары жеке ... ... ... және ... ... шаруашылық) негізгі қорлар айналымдылығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... бюджет арқылы
іске асырылады. Мемлекеттің бюджеттік-салық саясаты - ол ... ... мен ... ... ... ... арналған
іс-әрекеті. Бұл саясат еліміздегі ... ... ... ... мен ... да ... ... шешуін қамтамасыз етуге
бағытталған. [9, б.18]
Осындай күрделі мәселелерді шешуге және еліміздің жалпы экономика
жүйесіне әсер ету үшін ... өз ... ... қаржы
басқарудың механизмдері мен құралдарын пайдаланады. Бюджет ... ... ... республикалық кіріс пен республикалық ... ... ... ... ... қаржы қасиеттерімен
сипатталады, яғни экономикалық маңызды әлпеттейтін әдіс жалпы қаржы мен
оның тізбектерінде біртиптік функцияларға ... ... ... барлық қаржы жүйесі ... бөлу және ... ... Сонымен қатар, «қаржы» категориясына ... ... ... оған келесі негізгі функциялар атқаруы тәнті:
- ұлттық табысты қайта бөлу;
- ... ... ... ... ... экономиканы реттеу мен ынталандыру;
- ақша қаражаттарының орталықтандырылған ... ... ... бақылау.
Ұлттық табыс пен жалпы ішкі өнімдердің құнды бөліс құралы ретінде
республикалық бюджет осы ... ... ... ... маңызын тікелей
әспеттейді. Бөліс функция арқылы мемлекет ауқымында ақша ... мен оны ... ... ... іске ... Ал бақылау функциясы мемлекет тарапына уақытында
және толық қаржы ресурстар түсуі, ... ... ... жағдайы, сол қаражаттар үнемді және тиімді пайдалану ... ... бөлу мен ... ... бір ... ... неғұрлым бірігіп, бір уақытта іске асырылады, себебі бұл ... ... ... жағы ... ... мазмұны қоғамдық іс-әрекет салалары, аумақтар,
экономика ... ... ... ... қайта бөлу процесімен
анықталады. Бюджеттен басқа бір де бір ... бөлу ... ... ... көп ... ... бөлу мен экономикалық басқарудың
әр деңгейінде іске асыра алмайды.
Салааралық қайта бөлу, бір жағынан, заңды және жеке ... ... ... мен ... ал екінші жағынан, бюджеттік қаражаттар
арқылы әр түрлі ... ... ... ... ... ... да ... қаражаттандыруға негізделеді. Аумақаралық қайта
бөлу лайықты республикалық билік органдарына салықтар мен ... ... ... ... әр ... ... арқылы жүргізіледі. Мұндай әдіс
әрбір әкімшілік-аумақтық ... оның ... ... ... даму ... ... ... ететін бюджеттік қор
қалыптастыруын қамсыздандырады. [10, ... ... ... және ... емес ... ... бөлу материалдық өндіріс кәсіпорындардың қаржы ресурстарының бір
бөлігін алу арқылы іске ... ... ... ... емес ... бюджеттік қаржыландыру жүргізіледі ... ... ... ... ... құрылымын қалыптастыруда рөлі
өте зор, себебі республикалық бюджет экономика секторлары арасында ұлттық
табысты қайта ... ... ... болып табылады. Әрине, қазіргі уақытта
ақша қаражаттарының басым жағы орталықтандырылған қорға республикалық
сектордан түседі, ... ... ... ... қамтамасыз етуге
жеке кәсіпкерлер мен экономиканың республикалық емес саласының басқа ... ... ... ... ішкі ... бөлінген құнын қайта бөлуге пайдалануының
кең тарауы бірден республикалық бюджет арқылы ... ... ... ... ... ... бөлуге әкеледі. Ақша қаражаттарының ағыны бюджетпен
кәсіпорындардың өзара қатынастарының ... ... ең ... өзара
байланыстарды өзгертеді, сонымен қатар бюджеттің экономикаға тигізетін
әсерінің дәрежесін тек сандық ... ... ... экономика
процестерінің дамуы мен еліміздің қаржы ресурстарының өсуіне әсерлі болады.
Сондықтан, бюджеттің бөлу функциясы экономиканың құнды ... ... және ... үйлесімдерді жетілдіруде, мемлекет ішіндегі ... ... ... процестерді ұлғайтуда кеңінен
пайдаланады.
Бөлу функциясының әрекет ету ... ... ... ... ... ... қатысушылар мен экономиканың барлық салаларымен
анықталады. Бюджеттік бөлудің негізгі объектісі болып ... өнім ... ... ... ... арқылы керекті өнімнің де бір бөлігі қайта
бөлінуі мүмкін, мысалы, материалдық ... ... ... және ... пайдалануы.
Бюджеттің бөлу функциясының ерекшеліктеріне: бюджеттің қоғамдық
өндіріске көпжақты әсері мен ... ... ... ... ... жатады. Бюджеттің бұл функциясы ақша қаражаттарын экономикалық
және әлеуметтік дамудың ... ... ... ... де ... ... есу ... жетуі мен оның тиімділігін
жоғарылатуына ықпал етеді.
Бюджеттің бақылау функциясының негізін бюджеттік түсімдермен шығындар
көрсеткіштері арқылы ... ... ... ... Мысалы бюджетке
уақытында немесе толық төленбеген салықтар мен ... ... ... даму қарқыны төмендегенінің белгісі жатады. Егер бюджет
тарапынан ... ... ... ... ... ... салалары мен іс-әрекет салаларда экономика-лық коньюктура қажетті
деңгейде еместігі. Сондықтан, бюджеттік көрсеткіштер экономикадағы ... ... ... сол ... жою мен ... ... қалпына қайта келтіруге бағытталған ... шара ... ... болады. [11, б.250]
Бюджеттің бақылау функциясы бәрін қамтушы ... ие және өте ... ... ... Бұл ... экономиканың барлық салалары мен
қоғамдық өндірістің барлық қатысушыларына ... ... ... ... ... ... ... да, ол бақылау ... ... ... ... жөнінде «хабар беруге» кедергі болмайды.
Қазіргі заманның шарттарына сәйкес ... ... ... ... ... ол өз мақсаттарын іске асыруға кең тараған ақпарат
пайдалану, автоматталған ... ... ... ... ... көп ... ... бюджет категориясы объективті болғандықтан, оның
функциялары да ... ... ... ... оның ... қабілеттілігінен түсіну қажет, себебі ол (қабілеттілік) өзін
тек міндетті түрде ... ... бар ... ... ... көрініс табады. Сондықтан, бюджетке тәнті қасиеттер ... бәлу мен ... ... ... ... тек ... іс-әрекет
процесінде мүмкін, ал ол мүмкіндік мемлекет жасаған бюджеттік механизм
арқылы іске асырылады.
Бюджеттік ... ... ... ... түрде іске асырушы
болып, бюджеттік қатынастарды нақты түрде экономикалық және ... ... ... Бұл ... ... ... ... субъективтік жақтарының арасындағы арақатынасты дұрыс түсіну қажет,
себебі бюджеттің және оның ... ... ... ... ... орны мен оның ... даму деңгейіне тәуелді
екенін анықтайды.
Сонымен, бюджет функциялары, дәл ... ... ... ... ... ... келесілерді құрайды:
1. нарықтан тыс қызмет көрсету (қоғамдық сипаттағы қызметтер: білім
беру, денсаулық сақтау, қорғаныс және т.б.),
2. ... ... бөлу ... ... ... және
т.б.),
3. республикалық реттеу (монополияға қарсы реттеу, еңбекпен қамтамасыз
ету және т.б.),
4. республикалық бақылауды іске ... ... ... ішкі ... ... жалпы басқа да экономикалық категориялар
секілді мемлекет белсенді түрде болашақ және ағымды әлеуметтік-экономикалық
міндеттерін ... ... ... Мемлекет бюджетті ... ... іске ... ... ... ретінде қолданып,
оны экономиканы ... ... ... ... ... басқарудың құралы ретінде пайдалануы мынадай ... ... ол заң ... ие; ... ... ... бағытталған, оның тиімділігін ... ... ... қанағаттандыруға арналған бағдарламалар тікелей көрсетілген.
Бюджеттік қатынастарды пайдалану құқықтық формада ... оған ... ... және ... мән береді. Экономикада тауарлы-ақша
қатынас болғандықтан экономикалық ... екі ... ... ... натуралды заттық және құндық (ақшалай). Натуралды-заттық форма
қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... мен ... жұмыс күшімен қамтуды, ал құндық форма ақшалай
каражаттарды анықтауды қарастырады.
Ішкі өнім бөлудің ақшалай формасының ... ... ... ... өндірістің құндық құрылымын реттейтін ... және ол ... ... ... жеткізеді. Құндылық құралдарды
(қаржы, бюджет, несие және т.б.) пайдалану мемлекетке қоғамдық ... ... мен ... ... ... ... береді.
Реттеу құралы ретінде республикалық бюджет экономиканың салалық және
аумақтық пропорцияларын жетілдіруде, ... тыс ... ... ... ... ... ... сәйкес қайта бөлуде пайдаланады.
Ол еңбек, ақша және материалды ресурстарды пайдалануын ... ... ... жүйелі бақылауды іске асыру мен басқа да
әлеуметтік-экономикалық мақсаттарды ... ... ... Экономиканы
басқарудың белсенді құралы ретінде республикалық бюджетті айтуға болады,
себебі бюджет негізі - ... ... ... ... ... мен ... жоғарылату мүдделерінің алуан-алуан бағытында пайдаланады.
Республикалық бюджетті - экономиканы басқару құралы ретінде ... бұл ... рөлі ... ... ала анықталғанын айрықша ... Оған ... ... ... ... жалпы реттеу
нәтижесінде бюджеттік ... ... ... ... ... ... екіншіден, республикалық бюджеттің бөлу табиғаты негізінде ... ... әсер ... ... ... ... ... Бюджеттің мәні мен рөлі оның экономикалық ... ... ... яғни ол ... өнім бөлу ... кең
пайдаланатын құндық құралы болып табылады. [12, ... ... ... оны ... құралы ретінде бюджеттік
бақылаудың мәні ұлғаяды. Қоғамдық өндірістің ауқымы неғұрлым ірі ... ... өсу ... ... ... ақша ... ... мен тиімді пайдалану ... ... ... рөлі ... ... есебінде арнайы бюджеттік
механизм арқылы іске асырылады. Осы механизмнің арқасында объективтік ... ... ... даму ... пайдаланудың мүмкіншілігі
болады. Бюджеттік механизм - ол ... ... ... ... және ... арнайы формалар кешені мен
қаржылық ресурстарды ... ... ... ... салалары және
елдің аумақтар арасында қайта бөлуді қамтитын әдіс-тәсілдердің жүйесі.
Бюджеттік ... ... ... ... ... мазмұнын құрайтын бөлу қатынастар процестері болып ... ... ... ... ... ішкі құрылымы бюджеттік
механизмнің ішінде әр түрлі ... бар ... ... ... механизм құрылымында кірістер, шығыстар, бюджетаралық байланыстар
сияқты бюджеттік қатынастар топтары және соларға сәйкес ақша қаражаттарын
қайта бөлудің әр ... ... мен ... ... Сол ... механизмде бюджеттік қатынастар көрінісінің формаларына тәуелді
келесі құрылымдық ... ... ... ... ақша ... тарапына жұмылдыратын әдістер; әр түрлі іс-әрекет ... ... беру мен ... ... ... пен формалар;
ішкі бюджеттік бөлу мен қайта бөлу және олармен маневр жасайтын әдістер.
Бюджеттік механизмнің жоғары ... ... өз ... ... қалыптасады. Мысалы, ақша қаражаттарды жұмылдыратын бюджеттік
механизм салықтық және салықтық емес қаржы ресурстар түсетін ... және ... ... ... кіріс түрлерімен (қосымша құнға
салық, акциздер, мүлік салығы жәпе т.б.) іске ... ... мен ... ... ... жіберу механизмі әр түрлі
принциптер негізі мен бюджеттік ақша берудің әр түрлі ... ... ... ... ... ішкі ... бөлу мен ... бөлу
механизмі бюджет жүйесінің сәйкестік ... ... ... ... ... ... мен ... реттеудің әр түрлі
әдістерімен сипатталады.
Бюджеттік механизмнің әр құрылымдық буыны мен элементіне өздерінің
орындайтын ... ... ... ... тән. ... ... буындары мен элементтері өздерінің қатыстылы
дербестігіне қарамай біртұтас ... ... ... яғни ... ... мен элементтердің өзара байланысты әрекеттері бюджеттік механизмнің
бірыңғай іс-әрекетін қамтиды.
Сонымен, мемлекет экономиканы басқаруда бюджеттік механизмді ... ... Ол ... ... ... бағыттарына
ақша қаражаттарының қосылымын күшейтуде, сол бағыттарға сәйкес экономиканың
салалық және аумақтық құрылымын ... ... ... ... ... пайдалануда елеулі рөл ... ... ... бюджет өзінің барлық көрініс және пайдалану формаларында
экономиканы басқарудың құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... интегралды әсер етеді.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ БЮДЖЕТТІҢ АТҚАРЫЛУЫН МАКРОЭКОНОМИКАЛЫҚ
КӨРСЕТКІШТЕРГЕ ӘСЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Республикалық бюджеттің макроэкономикалық көрсеткіштерге ... ... ... ... жартыжылда республикалық
бюджеттің атқарылуы экономиканың оң даму ... ... ... ... дамуының түйінді индикаторларын
сипаттайтын статистикалық деректер 1-кестеде келтірілген.
1-кесте. Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуы
|Атауы |2012 ... ... ... ... | | | | ... ... ішкi өнiм, ... |30 347,0|35 275,2|39 040,9|40 761,4|1 720,50 ... | | | | | ... ... ... |105,0 |106,0 |104,4 |101,2 |-3,20 ... ... | | | | | ... %-бен | | | | | ... ... ... |16 851,8|18 178,8|18 492,8|14 634,5|-3 858,30 ... теңге | | | | | ... ... ... |100,7 |102,3 |100,2 |98,4 |-1,80 ... | | | | | ... | | | | | ... ... |5 813,0 |6 382,4 |7 321,3 |7 634,8 |313,50 ... ... | | | | | ... %-бен |19,3 |18,1 |18,8 |18,7 |-0,10 ... ... |6 269,0 |6 852,7 |7 791,9 |8 227,1 |435,20 ... ... | | | | | ... %-бен |20,9 |19,4 |20,0 |20,2 |0,20 ... ... ... ... |25,8 |43,2 |84,7 |41,50 ... теңге | | | | | ... %-бен |0,1 |0,1 |0,1 |0,2 |0,10 ... ... |405,8 |204,8 |572,9 |238,7 |-334,20 ... ... бойынша| | | | | ... ... ... | | | | | ... %-бен |1,4 |0,6 |1,5 |0,6 |-0,90 ... ... (-) |-890,3 |-700,9 |-1 ... |170,70 |
|/ ... (+), ... | | | | | ... | | | | | ... %-бен |3,0 |2,1 |2,8 |-2,2 |-5,00 ... ... ... |  |  |  |  |0,00 ... ... желтоқсан |106,0 |100,6 |107,4 |113,6 |6,20 ... %-бен | | | | | ... ... ... ... |105,8 |106,7 |106,6 |-0,10 ... ... кезге | | | | | ... %-бен | | | | | ... ... ... жалақы,|101 263 |108 640 |120 455 |125 335 |4 880,00 |
|1 қызметкердің, ... | | | | | ... ... ... |112,5 |107,5 |110,9 |104,1 |-6,80 ... | | | | | ... | | | | | ... млн. АҚШ долл. |86 448,8|84 700,4|78 237,8|45 725,6|-32 512,20 ... ... ... |102,5 |98,0 |92,4 |57,5 |-34,90 ... | | | | | ... | | | | | ... млн. АҚШ ... |46 358,4|48 805,6|41 212,8|30186,0 |-11 026,80 |
|өткен ... ... |125,6 |105,3 |84,4 |73,1 |-11,30 ... | | | | | ... | | | | | ... балансының сальдосы, |40 090,4|35 894,8|37 025 |15 539,6|-21 485,40 ... АҚШ ... | | | | | ... АҚШ долларына |  |  |  |  |0,00 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |150,4 |153,6 |182,4 |339,5 |157,10 ... бойынша орташа |149,1 |152,1 |179,2 |221,7 |42,50 ... с к е р т у - ... ... ... ... ... ... негізінде құрастырылған ... ... ... ... экономикасы әлемдік экономика өсімі
қарқындарының төмендеуі жағдайларында дамыды.
2018 жылы ... ... ... жылы қол ... ... іс жүзінде сақталып қалды. 2015 жылғы ЖІӨ-нің өсуі 2014 ... 1720 ... ... ... 40761,4 ... ... ... бұл
ретте өнеркəсіп өндірісінің төмендеуі болды, 3 858,3 млрд. ... ... ... ... ... ... ... өндіру салаларында дамудың төмендеуі көрсетілетін қызметтер
саласымен өтелді. Айталық, көлік қызметтері ... ... ... ... ... және бөлшек сауда өсімі 14,6%-ды құрады.
1-сурет. Жалпы ішкi өнiм, өткен жылдың тиiстi кезеңiндегi нақты ... ... ішкі ... 5% ... өсуіне қол жеткізілді, бұл
өсімнің жоспарланған өлшемдерінен 1%-ға төмен. Тау-кен ... ... ... ... ... сұраныстың қысқаруы, сондай-ақ өсімдік
шаруашылығы жалпы өнімі өндірісінің 27,7%-ға ... және ... ... 81 млн. ... 79,2 млн. тоннаға дейін төмендеуі жоспарға толық
қол жеткізбеу себептері болды, 3-сурет.
2015ж. ... ... ... ... ... ... сәйкес мерзімімен салыстырғанда 101,0%-ға дейін баяулады. Көлік және
өнеркәсіпте, соның ішінде тау-кен өнеркәсібінде төмендеу ... ... ... ... жж. өзгеру серпіні
Есепті кезеңде сыртқы жағдаяттың тұрақтануына байланысты Қазақстан
экономикасының дамуына ... ... және ішкі ... ... әсер ... ... негізгі сыртқы факторы болып әлемдік нарықта
мұнайға қолайлы жағдаяттағы бағаның сақталуы ... ... ... 1 баррель BRENT мұнай бағасы, АҚШ доллары
Шынымен де егер біз 3-суретке қарайтын болсақ, мұнай бағасы бір жарым
жыл ішінде 3 ... ... ... 2014 ... ... ... BRENT мұнайының 1
баррелінің бағасы 112 АҚШ долларын құраса, 2016 ... ... ... мұнай
бағасы 30 АҚШ долларына дейін құлдырады.
Қазақстанның басты экономикалық әріптесі Ресей ... ... ... әсер ... қоймауы мүмкін емес. Болжамдарға сүйенсек Ресей
экономикасы 2015 жылы 3,8-3,9% төмендеген екен.
2.2 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бөлігінің атқарылуын бағалау
2015 жылы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... келді, ол туралы қол жеткізілген экономикалық
қорытындылар куәландырады. 2015 жылы ЖІӨ ... ішкі ... 30072,5 ... ... ... жылмен салыстырғанда өсуі 5%-ды құрады, ... ... ... сауда айналымы – 20,3%-ға өсті [17].
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет кірістерінің құрамында ... ... ... ... одан кейін трансферттердің түсімдері
құрайды.
Осының барлығы, салықтық және кедендік әкімшілендірумен бірге салықтың
барлық негізгі түрлері бойынша жоспарды ... ... ... етті. 2-
кестеде бюджеттік кіріс бөлігінің орындалуы көрсетілген.
2-кесте. Бюджеттің кіріс бөлігінің орындалуы
| | | | ... ж-н ... |2013ж. |2014ж. |2015ж. ... |
| | | | ... ... бюджет |4 299 132|5 370 826 |5 813 003 |1 513 871 ... | | | | ... ... ... |2 934 081|3 982 338 |4 095 366 |1161285 ... | | | | ... ... |3 626 177|4 451 683 |4 763 395 |1 137 218 ... | | | | ... ... салықтық |2 083 555|3 001 212 |2 975 605 |892050 ... | | | | ... ... |2 407 437|2 677 740 |3 010 924 |603 487 ... | | | | ... ... ... |850 526 |981 126 |1 119 761 |269235 ... | | | | ... с к е р т у - ... ... статистикалық бюллетені негізінде |
|жасалды ... ... ... ... ... жыл сайын артуда. Мәселен 2015
жылы мемлекеттік ... ... 2013 ... ... ... ал 2014 ... салыстырғанда 113 млрд.теңгеге артқан, ал
республикалық бюджет кірістері 2015 жылы 2013 жылмен ... ... ... 2014 ... салыстырғанда 301 млрд. теңгеге ... ... ... 2015 жылы 2013 ... ... ... 2014 жылмен салыстырғанда 138 млрд.теңгеге артқанын ... ... ... осы ... ... ... түсімдердің рөлін талдайық.
Ол үшін 2013-2015 жыл ... ... ... ... ... ... ... бюджет кірісіндегі салықтық түсімдердің рөлі,
млн.тенге
4-суретке қарайтын болсақ, республикалық бюджеттің салықтық түсімдері
жалпы ... 2013 жылы 68,3%, 2014 жылы 74,1%, 2015 жылы 70% ... ... ... ... ... ... құруда үлкен рөл
атқаратынын көруге ... Яғни ... ... жыл ... ... ... енді республикалық бюджеттің кіріс ... мен және ... ... 3-кесте. Жалпы кірістер жыл сайын оң динамикада өсіп
отыр.
3-кесте. Республикалық бюджеттік кіріс бөлігінің атқарылуы, ... |2013ж. |2014ж. |2015ж. ... |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... | 3 626 177 | 4 451 683 | 4 763 395 |311 712 ... ... | 2 083 555 | 3 001 212 | 2 975 605 |-25 607 ... ...... ... | 837 233 | 1 050 380 | 1 041 217 |-9 163 ... | | | | ... құн салығы | 677 229 | 865 213 | 914 361 |49 148 ... | 13 614 | 18 668 | 25 947 |7 279 ... тыс ... | 71 429 | 108 942 | 249 853 |140 911 ... ... | 23 736 | 16 088 | 17 271 |1 183 ... ... ... | | | | ... | 1 447 457 | 1 325 441 | 1 520 665 |195 224 ... | | | | ... с к е р т у – salyk.kz ... ... ... ... ... бойынша талдау жүргізсек, мемлекеттік бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... құрап отыр.
2014 жылы 2013 жылдың осындай кезеңімен салыстырғанда республикалық
бюджетке түскен салықтық түсімдер 917,6 млрд теңгеге артқан, ал 2015 ... ... ... 25 млрд ... ... Ал ... құн салығы,
акциздер бойынша өсу динамикасын байқауға ... 2015 жылы 2014 ... ... құн ... 49 млрд ... ... 914,4 млрд ... ал акциздер 7,3 млрд теңгеге артып 26 млрд теңгені құрады.
Сонымен, кірістер 4 763,4 млрд.теңге сомасында түсті ... ... ... оның ... салықтық түсімдер – 2 975,6 млрд.теңге немесе
100,8%, салықтық емес түсімдер – 249,9 ... ... 103,6%, ... ... түсетін түсімдер – 17,3 млрд.теңге немесе 87,7% ... 1 520,7 ... ... 100,2% ... ... ... ... бірге қалаймыз» және
«Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты
Қазақстан халқына ... ... ... іске ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының 2015 – 2016 жылдарға арнап
түзетілген ... ... 2015 ... ... ... ... жүргізілді [19].
Осылайша екі нақтылауды есепке ала отырып, 2015 ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші 100,7%-ды
немесе 7,4%-ға өсе отырып, 4 889,2 млрд.теңгені ... ... ... ... (33,5 ... ... негізінен 23,9
млрд. теңгеге салықтық түсімдердің есебінен алынды (4-кесте).
4-кесте. 2015 жылы республикалық ... ... ... ... ... ... ... %|
|1 |2 |3 |4 |5 |
| ... |4 729,9 |4 763,4 |33,5 |100,7 ... ... |2 951,7 |2 975,6 |23,9 |100,8 ... емес ... |241,3 |249,9 |8,6 |103,6 ... капиталды сатудан |19,7 |17,3 |-2,4 |87,7 ... ... | | | | ... ... |1 517,2 |1 520,7 |3,4 |100,2 ... с к е р т у – ... ... ... 2015 ... желтоқсанында |
|шығарылған статистикалық бюллетені негізінде құрастырылған ... ... ... ... 63,9 ... теңге сомаға негізінен
қосылған құн салығы бойынша, ... ... пен ... ... ... табиғи ресурстарды пайдаланғаны үшін ... ... ... ... ... ... ... құнның жоспарланған атаулы өсіміне 4,8%-ға, оның ішінде
тау-кен ... ... ... ... ... өнеркәсібі бойынша 0,7%-ға
қол жеткізе алмауға байланысты корпоративтік табыс салығы бойынша ... ... ... ... ... ... қарағанда корпоративтік табыс салығының түсімі 9,2 млрд.
теңгеге төмендеді. Бұл ретте экономиканың ... ... ... ... ... ... бір пайда өсімін көрсетіп
отырғанын атап өткім келеді, ... ... ... ... түсімдердің
11,4%-ға өсімі оның индикаторы болып табылады. Сонымен қатар осы санаттағы
салық төлеушілердің саны ... ... 5,3 ... ... ... ... орындалмауы мынадай салықтар бойынша
жоспардың артығымен орындалуымен өтеледі.
Қосылған құн ... ... 27,5 ... теңгеге немесе жоспарға 103,1%-
ға, оның ішінде бюджеттен қосылған құн ... ... ... іс ... аз қайтарылуы себепті іште өндірілетін тауарлар
бойынша (қайтарым 495 ... ... ... ... іс ... ... ... қайтарылды).
Бұл ретте импортқа салынатын қосылған құн салығы бойынша жоспар 3,7
млрд. ... ... ... жоқ, ол ... ... ... ... 727,1 млрд. теңге сомасында ... 15% іс ... ... 723,4 ... ... ... ... қосылған құн салығының кіші сыныбы бойынша жалпы алғанда
жоспар орындалды.
Табиғи және ... ... ... үшін ... ... ... 106,1%-ды құрады, жоспардың 13,0 млрд. ... ... ... қазбаларды өндіруге салынатын салық және радиожиілік
спектрін пайдаланғаны үшін ақы ... ... ... ... ... салынатын салық бойынша жоспар 6,7
млрд.теңгеге немесе ... ... ... бұл ... 2015 ... ... 2013 ... салық міндеттемелерін
уақытынан бұрын төлеуіне байланысты.
Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін ақы ... 5,3 ... ... орындалды, төртінші буынның мобильді байланысын енгізуге арналған
жолақты бөлгені үшін «Қазақтелеком» акционерлік қоғамынан біржолғы ... ... ... ... 163,5%-ды құрады.
Халықаралық сауда-саттық пен операцияларға салынатын салықтар бойынша
жоспар шикі мұнайға және мұнайдан өндірілген тауарларға ... ... ... негізінен мұнай өнімдері экспортының өсімі есебінен 22,6
млрд. теңгеге артығымен орындалды.
Мемлекеттік материалдық ... ... ... шығарылатын
материалдық құндылықтарды сатып алуға әлеуетті сатып алушылардың болмауына
байланысты негізгі ... ... ... ... ... жоспар 2,4
млрд.теңгеге орындалған жоқ.
Салық органдары бюджетке бересі сомасын қысқарту жөнінде ... ... 1 ... ... ... ... 81,3 ... 2015 жылдың басымен салыстырғанда 3,6 есеге қысқарды (01.01.2015 ж.
бересі 224,2 ... ... ... ... ... ... шығыстарына талдау жасайық, кесте 5.
5-кесте. Республикалық бюджеттің шығыстары, млн.теңге
|Атауы |2013 |2014 |2015 ... |
| | | | ... ... ... | 3 860 | 4 605 059| 5 259 434 |654 375 |
| |974 | | | ... Жалпы сипаттағы |158 538 | 219 747 | 245 025 |25 278 ... ... | | | | ... Қорғаныс | 214 550 | 253 096 | 324 708 |71 612 ... ... ... | 309 793 | 367 968 | 461 971 |94 003 ... ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... Бiлiм беру | 236 393 | 310 709 | 438 919 |128 210 ... Денсаулық сақтау | 367 185 | 376 704 | 453 001 |76 297 ... ... ... және | 835 497 | 1 044 391| 1 144 156 |99 765 ... ... ету | | | | ... ... ... | 167 552 | 176 284 | 217 929 |41 645 ... | | | | ... ... ... ... 135 389 | 116 042 | 93 628 |-22 414 ... ... ... | | | | ... ... ... | 86 857 | 107 185 | 111 734 |4 549 ... жер ... | | | | ... | | | | ... ... су, ... ... 200 220 | 229 157 | 224 142 |-5 015 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ортаны | | | | ... ... ... | | | | ... жер ... | | | | ... ... сәулет, | 8 253 | 16 279 | 12 345 |-3 934 ... ... және ... | | | ... | | | | ... ... және | 315 559 | 359 566 | 368 920 |9 354 ... | | | | ... ... | 85 252 | 117 139 | 152 596 |35 457 ... Борышқа қызмет көрсету|94 582 | 120 854 | 129 714 |8 860 ... ... | 645 354 | 789 939 | 880 645 |90 706 ... с к е р т у - ... ... статистикалық бюллетені негізінде |
|жасалды |
5 - ... ... ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 654,4 млрд. теңгеге ұлғайып, 2015 жылы 5 ... ... ... ... ... ... ... болсақ, 2015 жылы ең көп шығын мөлшері әлеуметтiк көмек және
әлеуметтік қамтамасыз етуге 1 144 ... ... ... одан ... ... ... ... сот, қылмыстық-атқару қызметіне 462
млрд. теңге, білім беру мен денсаулық сақтауға да сол шамада ... Ал ... ең аз ... ... ... қала құрылысы
және құрылыс қызметі түріне 12,3 млрд. ... ... ... осы республикалық бюджеттің жоспары мен факті бойынша
игерілмей қалған шығындарын талдайық.
Сонымен, 2015 жылға ... ... ... ... ... ... ... жоспарға 99,3%, 41,6 млрд.теңге пайдаланылмай
қалды.
Бұл ретте, Бюджет кодексіне 2015 жылы ... ... ... Республикасының Үкіметінің резервін пайдалануға бағытталған
бөлінетін бюджеттік бағдарламалар бойынша ... ... ... ... жағдайда, бөлінбеген сома ... ... ... ... 24,2 ... атқарылған жоқ және шығыстардың жалпы
сомасында оның үлесі 0,4 %-ды ... ол ... ... ұқсас кезеңімен
салыстырғанда 0,3 пайыздық тармаққа аз.
Игерілмей ... 24,2 ... 11,1 ... ... даму ... ... және іске асыру мерзімі бір жылдан
астам ағымдағы бюджеттік ... ... 2015 жылы ... ... ... ... ... заңнамасына
сәйкес ағымдағы жылы пайдаланылады.
Сондай-ақ, 2015 жылы жүргізілген бақылау-тексеру жұмысына тоқталып
өтейін.
5 290 бақылау ... оның ... 497 ... бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекеме, 3 043 ... ... ... ... және 1 750 ... ... бақылаумен қамтылды. Есепті ... ... ... жалпы сомасы 333,5 млрд.теңгені құрады.
Республикалық бюджет қаражатын пайдалану заңдылығы мәселелері ... жылы ... ... ... ... кезінде 497 объектіде 760,1
млрд. теңге қамтылды.
Жылдың қорытындысы ... 83,3 ... ... ... қаражат бюджет заңнамасының және мемлекеттік сатып алу туралы
заңнаманың талаптарын бұза ... ... ... сәйкес
бұзушылықтар мынадай түрлер бойынша топталады:
- 31,3 ... ... ... ... ... өтпеген
(жекелеген жағдайларда, белгіленген мерзімнен кеш өткен) жобалау-
сметалық құжаттама бойынша салуға бюджет қаражатын пайдалану ,
сондай-ақ ... ... және ... қорытындыларсыз бюджеттік инвестициялық жобаларды
іске асыру;
- 38,9 млрд. теңге сомаға мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізу
кезінде ... 7,4 ... ... ... ... ... асыру кезінде
бюджет қаражатын пайдалану кезінде мақсаттар мен жоспарлы
көрсеткіштерге қол жеткізбеуден ... ... ... тиімді
пайдаланбау фактілері;
- жалпы сомасы 4,4 млрд. теңгеге бухгалтерлік есеп пен ... ... ... бұзу ... және ... құрылыс объектілерін ұйымдардың балансында көрсетпеу және
т.б.);
- 0,6 млрд. теңге сомаға белгіленген нормативтер мен қағидаларды
бұза отырып, ... ... ... және ... ... ... 0,4 ... теңге сомаға белгіленген тәртіпті бұза отырып негізгі
құралдарды есептен шығару не беру;
- 160,8 млн. теңгеге ... ... ... және ... ... асыру кезінде бұзушылықтар;
- 114,4 млн. теңге сомаға тауар-материалдық құндылықтардың және
ақша қаражатының жетіспеуі;
- 70,0 млн. ... ... ... ... емес ... не ... ... көрінген заңнама талаптарын
сақтамау [19].
Қабылданған шаралар нәтижесінде бақылау объектілері 6,8 млрд. ... ... ... және өтеді, оның ішінде заңнама талаптарына сәйкес
бухгалтерлік есеп тіркелімдерінде тиісті жазбалар жүргізілді, 6,7 ... ... ... ... ... көрсетілді, тауарлар жеткізілді,
0,1 млрд. теңге – бюджетке ақшамен өтелді.
Жол берілген бұзушылықтар үшін 8,6 млн. ... ... ... ... 83 ... ... әкімшілік жауапкершілікке тартылды, одан
республикалық бюджетке 7,3 млн. ... ... ... ... ... 261 ... тұлға тартылды. ... ... 182 ... ... ... шешім қабылдау
үшін құқық қорғау органдарына жіберілді, олардың негізінде 14 қылмыстық іс
қозғалды.
Сонымен, республикалық бюджеттің кіріс ... ... ... ... ... ... болады:
- мемлекеттік бюджет кірістері 2013 жылмен салыстырғанда 1514
млрд.теңгеге, ал 2014 ... ... 113 ... ал ... бюджет кірістері 2015 жылы 2013 жылмен
салыстырғанда 1137 млрд.теңгеге артып, 2014 жылмен ... ... ... өскен, жергілікті бюджет кірістері 2015 жылы
2013 ... ... 603 ... 2014 ... 138 ... артқан;
- республикалық бюджеттің кіріс бөлігінің негізін салықтық түсімдер
құрап отыр, 2014 жылы 2013 ... ... ... ... ... ... ... түсімдер 917,6 млрд
теңгеге артқан, ал 2015 жылы 2014 ... ... 25 ... ... Ал ... құн салығы, акциздер ... ... ... ... 2015 жылы 2014 ... ... құн ... 49 млрд теңгеге артып 914,4 млрд теңгені
құрады, ал акциздер 7,3 млрд ... ... 26 млрд ... 2015 жылы республикалық бюджеттің кірістері 4 763,4 млрд.теңге
сомасында түсті немесе ... ... ... оның ... ... - 2 975,6 млрд.теңге немесе 100,8%, ... ... – 249,9 ... ... 103,6%, негізгі капиталды
сатудан түсетін түсімдер – 17,3 млрд.теңге немесе 87,7% және
трансферттер 1 520,7 млрд.теңге ... 100,2% ... ... ... ... ... 2014 ... салыстырғанда
654,4 млрд. теңгеге ұлғайып, 2015 жылы 5 259,4 ... ... ... ... ... ... ... болсақ,
2015 жылы ең көп шығын мөлшері әлеуметтiк көмек және әлеуметтік
қамтамасыз ... 1 144 ... ... ... одан ... ... қауiпсiздiк, құқықтық, сот, қылмыстық-атқару
қызметіне 462 млрд. теңге, білім беру мен денсаулық ... ... ... ... ... Республикалық бюджет шығыстары жоспарға 99,3% құрады немесе 41,6
млрд.теңге пайдаланылмай қалды, ... ... ... 11,1 ... ... отырған даму
бюджеттік бағдарламалары және іске асыру мерзімі бір жылдан ... ... ... ... 2015 жылы ... ... ... қаржыландыруға бюджет
заңнамасына сәйкес ағымдағы жылы пайдаланылады.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... бюджеттік жүйенің қолданылуының басты
мәселелерін қазіргі кезеңде атап көрсетуге ... (5 – ... [21, ... ... ... жүйесінің мәселелері
5-сурет бойынша мынандай қорытынды жасауға болады: ... ... ... ... – көп ... ... құру. Ол келесі бағыттарды қамтиды:
- мемлекет заңнамасында қарастырылғандай ... ... ... шығыстарды үнемдеу;
- кірісті қазіргі ресурстық базаны тиімді қолдану мен ... ... ... ... ... ... ... жалпы бюджетті
қаржыландыруда альтернативті табыс көздерін құру және ... ... ... ... ... ресурстарды
қайта тиімді бөлісу.
Сапалы талдау көрсеткендей, бюджеттік фунцияларды нормативтік –
құқықтық реттеу ... ... іске ... ... деңгейіндегі
мемлекеттік билік органдарының ... ... ... рөлі ... ... ... соңғы шығыстардың
бөлінісіне қарағанда едәуір үлкен [22, б.8].
Қазіргі бюджетаралық қарым – ... ... ... ... ... ... ұмтылысының ынталанбайтынын және бюджеттік
қаражаттың қарама-қарсы қаржы ағыны ... ... ... көрсетеді.
Республикалық бюджеттен субвенция мен мақсатты трансферттерден басқа
қайтарылуы төмен ... бар ... ... ... ... қарым – қатынаста орташа шұғыл модель ... ... ... ... ... ... қаржыландыру бюджетаралық қарым –
қатынастың жүйесінде бюджет тұтастығы мен дербестігі принциптеріне ... Осы ... ... ... мен ... ... аймақтар
арасында және ішінде қайта тиімді бөлісу механизмінің қолданылуын ... ... ... ... ... бюджетін қолдану
жүйесінде келесі негізгі мәселелерді көрсетті:
1. 2011-2013 ... ... ... ... ... түрде зерделеуіндегі ... ... ... ... ... ... екі рет ... 25 рет түзетулер енгізді. Заңда
көрсетілген Үкіметтің 2010 жылғы ... ... ... ... ... қаулысындағы енгізілген өзгерістерде
шындыққа жанаспайтын айғақ ... Осы ... ... ... ... түрінде қаралмады, Үкімет ... ... ... болжам ретінде қолданды.
2. Үкімет бюджетке түзету енгізерде өз құзырлық шегінен асып, ... ... ЖІӨ ... ішкі ... ... мөлшері
10,4 млрд теңгеге тең тапшылығы бар өзгеріс енгізді. Енгізілген
өзгерістер ... ... ... ... ... қайшы әрекет жасайды, себебі ... ата ... ... ... туралы» 4
бабының 3 пунктіне сәйкес әрбір төменгі ... ... ... ... ... ... ... келмеуі керек.
3. Қаржының төменгі деңгейдегі жоспарлануы мен бюджетке басқа да бір
түсімдер жіне жекеленген ... ... ... негізсіз
шығындардың ұлғаюы Республикалық бюджетті ... ... ... ... ... ... мемлекетттік өзара қарыз алысудың
өсіруіне алып келеді, мемлекеттік қаржы институттары мен екінші деңгейдегі
банктер өз ... ... ... ... ... ... Бұл қаржылық нарық сегменті олар үшін шаруашылықты жүргізуші
субъекттерге қысқа меррзімге және ... ... ... ... гөрі ұтымды жол болып көрінеді. Бұл өз ... ... қор және ... ... ... әсер ... ... Республикалық бюджет жобасын жоспарлау кезеңінде мұнай көзінен
басқа кірістің өсуіне арналған ішкі ... ... ... ... ... тәуелділігін арттыра отырып,
тапшылыұты жабуға алынған мемлекеттік қарыз мөлшерінің ... ... ... есеп беру кезеңiнiң соңында жеке ... ... ... жатыр, бұл республикалық
бюджеттің тиімсіз қолданылуына әкеп соғады және экономикалық ... ... әсер ... ... аралық қатынастарды реттеудегі трансферттерді,
жәрдемақылар мен ... ... ... ... ... ... шаралары аймақтардың әлеуметтiк-экономикалық тең
дәрежеде дамуын қамтамасыз етпейдi.
6. Бюджеттiк және өзге ... ... ... ... ... ... іске ... кезінде
орталық мемлекеттiк және жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... ... қадағалайтын әкімшілік осы уақытқа ... ... ... көрсеткіштерге қол
жеткізуді қамтамасыз ететін тиімді шаралар қолданбайды, және ... ... ... Бұл жергілікті атқарушы органдарға
заңнама нормалары мен ... ... бұза ... ... ... ... ... береді.
Бюджеттік дисциплина сақталмағаны үшінжауапкершілікті қатаңдатуға
байланысты жүйелік ... ... ... және ... жету үшін ... міндеттердің атқарылмауына әкеп соғады.
7. Трансферт есептеудің жаңа әдiстемесiнiң енгiзуiмен ... ... ... ... ... республикалық бюджетті
қаражаттың бөлігін бақылаудан шығарып, оны басқа мақсаттарға
қолдануға мүмкіндік ... Жаңа ... ... асуы алдыға
қойылған мақсаттың шешілуіне күмән туғызады, оған қоса ... ... ... проблемасы сақталып қалады. Солай
бола тұра мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық қауіпсіздігінеәсері
мол сұрақтардың шешімін жергілікті атқарушы ... ... ... ... және ішкі ... даму мен ... даму ... кіші және орта кәсіпкерліктердің
дамуының жеткілікті деңгейде ... ... ... ... ... ... асыратын Үкiмет аймақтық
саясаттың ... ... ... жергілікті жерлерді
тексерместен және қолданыстағы қаражаттты қадағалайтын ... ... ... мемлекеттiк бюджеттiң табыс бөлiгiн
қалыптастыруын тыңғылықты жетiлдiру ... ... ... ... ... бюджетті қалыптастыруда экономиканың сыртқы және ішкі
факторларын ала отырып нақты макроэкономикалық көрсеткiштердi
қолдану, атап ... ... ... ... ... ... ... уақытынан кейінгі
экономиканың дамуы және тағы басқалары.
2. Бюджетті ... мен ... ... ... ... ... ... сақтау. Басты бюджет көрсеткіштерін түзетуде
«Республикалық бюджет туралы» Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... заемдерді ұлттық холдингтердің, компаниялар және акцинерлік
серіктестіктердің, мемлекеттің араласуымен ішкі ... ... ... ... іске араластыруда қолдану мен тартуда,
мемлекеттік және жалпы сыртқы қарыздарды басқаруда ... ... ... Концепцияға өзгертулер мен толықтыруларды енгізу.
4. Салық төлеушілерді есепке қою мәселелері бойынша салықтық басқарудың
механизмін және салықтық тексерулердің ... ... ... ... мәжбүрлі өндіріп алу шараларын жеңілдету. Заңды
тұлғаның ... ... ... ... ... ... қатысуымен қайта көтеруде ... ... ... ... шығарудың суммасын қысқарту.
5. Халықты Дүниежүзiлiк нарық ұйымына кіруіне ... ... ... ... ... жағдайға байланысты тыңғылықты
талдау жүргізілуі керек.
ҚҚС-ты (Қосылған құн салығы) қайтару процедурасын кең ... ... ... ... ... тауар өндiрушiлердi қолдаудың
жаңа тетiктерiн өңдеу.
6. Декларацияланған тауарлар бағасының төмендеуін болдырмау, транзиттік
жүк қадағалау механизмін ыңғайластыру, тауар кодтарын қате ... де ... ... ... үшін ... Республикасы мен тағы
басқа елдер аралығында өзара сауда көрсеткiштерiндегi ... ... ... қолдану.
7. Қалыптасқан тәжірибеге байланысты республикалық бюджеттен жылдың
соңында ... ... ... ... тоқтату және
республикалық бюджеттің қаржы есеп ... ... ... деп
белгіленбеуі керек.
8. Республикалық бюджеттен бөлінген трансферттер облыстық бюджеттерге,
Астана мен ... ... ... бөлінуі ағымдағы
бюджеттік бағдарламаларды іске асыру ушін, мақсатты түрде бөлінуін
қадағалау, сонымен ... ... ... бағдарламаларға
жауап беретін әкімшіліктерді және мақсатты трансферттерді қолдануда
жергілікті ... ... ... құру ... арнайы
нормалар қалыптастыру.
9. Кредиттеудің қолжетімді системасын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... кредитті жеткізу, бюджеттік
кредиттердің бөліну шарттарын жеңілдету, әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... кешендi мемлекеттiк сараптамаға (экономикалық, экологиялық,
санитарлық-эпидемиологиялық тағы басқалар) инвестициялық жобалардың
салалық сараптамалары бiрiктiрудiң бiр ... ... ... ... ... пен ... енгiзу
туралы мәселенi талқыға салу.
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... енгізуді тоқтату.
12. Мемлекеттік және салалық бағдарламалардың мониторингі пен зерделеу
мақсатымен бағдарламалық құжаттардың іске ... ... ... ... ... ... жауапты
мемлекеттік органдарда қадағалау.
13. Мемлекеттiк мүлiктiң тiзiмiнде және қаржылық есептеу ... ... ... және ... есептеулер болуы
қамтамасыздандырылуы қажет.
14. Ұлттық холдингтер ... ... және ... ету үшiн және квазимемлекеттiк секторының тағы басқа
субъектiлерiн организациялық құрылымын қадағалау және ... мен ... ... салу. Индустриалды –
инновациялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... арақатынасының жүйесін
мемлекеттік-жеке әріптестік шеңберiнде жоғары дәрежеге жеткізу.
15. ... ... ... ... ... ... орталықтарын дамытуда аймақтың табиғи-климаттық
жағдайларын ескере отырып және АҚ ... ... ... және ауылшаруашылық техника лизингі мен жабдықпен
қамтамасыздандыратын ... ... ... ... құру.
16. «Электрондық үкiмет» шеңберіндегі барлық жүзеге асырылған және
жүзеге асырылып ... ... ... ... өткізу және олардың нәтиже бойынша «электрондық
үкiметтің» концептуалды ... ... ... қажеттi өзгерiс пен толықтыруларды енгiзумен жүзеге асыру.
17. Халыққа қызмет көрсету орталықтарына берілетін бюджеттік ... ... ... ... дамыту концепциясын құру,
типтік құрылымдарын бекіту, сонымен қатар қызмет көрсету көлеміне
байланысты ... сай ... ... да ... ... орындалуын бағалау» тақырыбына жазылған
курстық жұмысты аяқтай келе келесі қорытындыларды жасауға болады:
Бюджет ... ... ... ... ... ... Мұнда
бюджеттiң бүкiл экономикаға ықпал ... ... рөлi ... реттеу орталықтандырылған қаражат қорының көлемiн белгiлеу, оны
құру, пайдалану формалары мен әдiстерiн реттеу, бюджеттi құру және ... ... ... ... ... салу жолымен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесi түрлi денгейдегi бюджеттiң
жасалуы барысында қалыптасатын қатынастарды ... ... ... ... орындалуын бақылайды және орындалуын, бекiтiлуiн,
қаралуын, жасалу тәртiбiн айқындайды.
Қазақстан Республикасының дамуының ... ... ... ... ... ... жетiлдiру. Яғни, бюджет
құрылымындағы өзгерiстермен, кiрiс ... ... ... ... ... тапшылығына тиесiлi шаралар мен әдiстер қолдану.
Республикалық бюджет салық және өзге де ... ... және ... ... ... мен ... қаржыландыруға арналған орталықтандырылған ақшалай қаражат қорын
білдіреді.
Республикалық бюджеттің қаражаты экономиканы ... ... ... ... ... ... бағыттарды дамытудың
маңызды көзі болып табылады.
Сонымен, төмендегідей ұсынымдар жасауға болады:
1. Бюджет процесін жетілдіру және оның ... ... ... ... мемлекеттік жоспарлау жүйесін енгізу
жөніндегі тұжырымдамаға бұрын енгізілген кағидаларды ескере отырып,
бюджетті ... ... ... ... бұл үшін ... түсетін
түсімдердің әлеуетін зерделеп, бюджет жүйесі принциптерінің сақталуы
негізінде талдау және ... ... ... осы ретте
бюджетті калыптастыру кезінде есептерді және басқа да ... ... ... ... ... үшін ... ... заңды жауапкершіліктерін карастыратын және катайтатын
норманы заңнамалык тұрғыдан бекіту.
2. Бюджетті түзету процесін заңнамаға қатан сәйкестікте жүзеге асырып,
енгізілген өзгерістерді ... ... ... ... ... әсерін тигізбей онтайландыру.
3. Бюджет тапшылығын қаржыландыру үшін мемлекеттін әртүрлі бағалы
кағаздарын ... ... ... ішкі ... ... ... арқылы ішкі қарыздарды, сондай-ақ ауыл шаруашьшығы, көлік
және коммуникация, ... және ... ... ... іске ... үшін пайдаланатын сырткы қарыздарды тарту
тетігінін тиімділігіне бағалау жүргізу және оларды уақтылы ... ... ... ... ... ... ... негізгі макроэкономикалык
параметрлеріне (жалпы ішкі өнім, сыртқы жалпы ... және б.) ... ... тәуелділігінің күшейіп келе жатканына назар
аудару: жоғары косылған құны бар ... ... ... ... ... ... ... ететін шағын жэне орта
кәсіпкерлікке сүйене отырып, экономиканың барлық ... емес ... ... саясатын дәйектілікпен жүргізу.
5. Салық төлеушілерді есепке қою, ... ... ... ... және ... ... мәжбүрлеп өндіріп алу
мәселелері бойынша салықтық әкімшілік ету тетігін оңайлату; ... ... ... ... ... есептен
шығару сомасын қысқарту мақсатында мемлекеттің қатысуымен құрылған
рентабельді емес ... ... ... ... ... ... жүйесін жетілдіру;
6. Облыстық бюджеттерге, Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне
ағымдағы бюджеттік бағдарламаларды іске ... ... ... ... орындылығын қарау; сондай- ақ
нысаналы трансферттерді пайдаланғаны үшін ... ... ... және ... ... органдардың
жауаптылық дәрежелерін айқындаудың міндетті нормаларын әзірлеу.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абдразакова Н.М. Принципы бюджетной системы ... ... ... стран//Банки Казахстана.- 2011. - № 8. - С. 27-32
2. Қазақстан Республикасының Бюджет ... ... ... ... 4 ... N 95-IV Кодексi (2010.29.12. берілген
өзгерістер мен ... ... С., ... В.Д. ... ... Оқулық.-Алматы LEM, 2009-
670 бет.
4. Нурумов А.А., Аймурзина Б.Т. Государственные финансы: Учебное пособие.
– Астана: Изд. КазУЭФМТ, 2009. – 214с.
5. Омирбаев С.М., ... С.Ж., ... А.А., ... ... ... учебник. – Алматы: ТОО РПИК «Дәуір», 2011.
6. Фадейкина Н.В., Апсалямов Н.А., ... С.А. ... ... ... Новосибирск: СИФБД, 2009. - 299 с.
7. Ильясов К.К., ... А.Б., ... В.А. ...... РИК, ... ... В.П. ... регулирование национальной экономики (в
вопросах и ответах) М.: ИНФРА-М, 2009.
9. Ілиясов Қ.Қ., ... С.С. ... ... 2005 ж.-552 ... ... Қ.Ә.Мәдіханова. және т.б. Қаржы, ақша айналысы және
несие. – Алматы: Экономика, 2008 ж.
11. Әбдірахманова Ә.С. ... ... ... оқу құралы
-Қарағанды, 2008.-293 б.
12. Сәбден, О. Бәсекелестік экономика:оқу құралы / О. ... ... ... К. Б. ... Оқу ... ... Қазақ университеті, 2006
жыл.- 220 б.
14. ҚРҰБ Қаржылық тұрақтылығы ... ... ... // ... ... ... ... жылғы статистикалық жинағы //
www.stat.kz
16. Қазақстан Республикасы Парламентінің 2011 ... 20 ... ... 2010 ... ... бюджеттің атқарылуы
туралы есеп комитеті есебінің ... ... ... Үкіметінің есебіне қорытынды)
17. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 2010-2012 жылға арналған
статистикалық жинағы // minfin.kz
18. ... ... ... бақылау бойынша есеп комитетінің
статистикалық бюллетені №22, 2012 ж. 4-тоқсаны
19. Республикалық бюджеттің ... ... ... есеп ... ... // // ... ... жылдарға арналған республикалық бюджет «2013 – 2015 жылдарға
арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының 2012
жылғы 23 ... № 54-V ... ... ... ... ... ... тәжірибесі. - Астана: 2008 – 183 б.
22. Жуйриков К.К., Назарчук, И. М. ... ... ... и ... ... ... Казахстана.- 2011. - № 12.
- С. 15-17
23. Белиспаев Е.Н. Бюджетный процесс в ... и пути ... ... ... канд. экон. наук. – Астана, 2009.
-29с.
24. Иконников А. Бюджет: искусство возможного: Экономика Казахстана//
Центр ... 2011. - № 19. - С. ... ... бюджеттің атқарылуы
|Атауы |2013ж. ... ... есеп |
| | | ... ... |2 |3 |4 |5 ... ... | 3 626 177 | 4 451 683 | 4 763 395| 720 321 |
| ... ... | 2 083 555 | 3 001 212 | 2 975 605| 526 578 ... ... |  |  |  |  ... ... ... 837 233 | 1 050 380 | 1 041 217| 91 732 ... құн ... | 677 229 | 865 213 | 914 361 | 68 837 ... | 13 614 | 18 668 | 25 947 |1 636 |
| ... тыс ... | 71 429 | 108 942 | 249 853 | 11 863 |
| ... ... ... 23 736 | 16 088 | 17 271 | 89 ... түсімдер | | | | |
| ... ... 1 447 457 | 1 325 441 | 1 520 665| 181 789 ... ... | 3 860 974 | 4 605 059 | 5 259 434| 729 692 |
| 1. ... ... | 158 538 | 219 747 | 245 025 | 33 724 ... қызметтер | | | | |
| 2. ... | 214 550 | 253 096 | 324 708 | 27 998 |
| 3. ... ... | 309 793 | 367 968 | 461 971 | 51 469 ... ... | | | | ... қылмыстық-атқару | | | | ... | | | | |
| 4. Бiлiм беру | 236 393 | 310 709 | 438 919 | 46 969 |
| 5. ... ... | 367 185 | 376 704 | 453 001 | 116 470 |
| 6. ... ... және | 835 497 | 1 044 391 | 1 144 156| 195 209 ... қамтамасыз ету | | | | |
| 7. ... ... | 167 552 | 176 284 | 217 929 | 13 527 ... | | | | |
| 8. ... ... | 135 389 | 116 042 | 93 628 |6 707 ... және ... | | | | ... | | | | |
| 9. ... кешені| 86 857 | 107 185 | 111 734 | 20 556 ... жер ... | | | | ... | | | | |
| 10. ... су, ... | 200 220 | 229 157 | 224 142 | 13 730 ... ... ерекше | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... жер ... | | | | |
| 11. ... ... |8 253 | 16 279 | 12 345 | 734 ... ... және ... | | | ... | | | | |
| 12. ... және | 315 559 | 359 566 | 368 920 | 34 037 ... | | | | |
| 13. ... | 85 252 | 117 139 | 152 596 |5 044 |
| 14. ... ... | 94 582 | 120 854 | 129 714 | 15 535 ... | | | | |
| 15. ... | 645 354 | 789 939 | 880 645 | 147 981 ... ТАЗА ... ... 981 | 84 614 | 49 024 |59 471 ... | | | | |
| ... кредиттер | 138 297 | 183 853 | 174 516 | 60 501 |
| ... ... | 102 315 | 99 239 | 125 492 | 1 030 ... | | | | ... ... АКТИВТЕРМЕН | 284 011 | 337 962 | 361 396 |106 ... ... | | | | ... САЛЬДО | | | | |
| ... ... ... 284 711 | 338 321 | 361 746 | 147 ... | | | | |
| ... ... | 700 | 359 | 350 | 40 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |-554 789 |-575 952 |-906 459 |-68 949 ... | | | | ... ... ... |554 789 | 575 952 |906 459 |68 949 ... ... | | | | ... | | | | |
Ә ... ... ... процесі
-----------------------
МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ҚҰРЫЛУЫ МЕН АТҚАРЫЛУНЫҢ БАСТЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ
Түзетулердің
көп болуы
Табыстың
төмендеуі
Нашар әртараптандырылған кіріс жүйесі
Үйлесімсіз табысты саралау
Халықтың әлеуметтік ... ... баға ... ... ... төмендеуі
Жеке
табыс көздеріне тәуелділігі
Тұрғылықты жерге байланысты әлеуметтік
көмек
Шығыс бабы бойынша ... ... ... тыс ... көздерін іздестіру
Қазіргі
ресурстық
базаны
тиімді
қолдану
Жаңа қызметтік көрсетулерді құру
Жобаларды құру және іске ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 3 800 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Салық механизмі және оның қазіргі кезеңдегі атқаратын қызметтері60 бет
Тарихи өлкетану курсының жұмыс бағдарламасы.30 бет
Салықтардың экономикалық мәнін ашып, олардың жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлін айқындап, олардың бюджет кірісін қалыптастырудағы маңыздылығын арттыру бағыттары33 бет
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Мемлекеттік бюджет және бюджет жүйесі23 бет
«Қазақстан Республикасының Судьялар одағы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің жарғысы7 бет
Балқаш ауданы салық бюджетінің кірісін бақылаудың ақпараттық жүйесін52 бет
Жарнаманың роліне оны қаржыландыру мен бюджетінің әсері6 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь