Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні жайлы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ЭКОНОМИКАҒА ҚОСАР ҮЛЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы ... ... ... ... ... .4

Бюджеттік процесс және оны жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8


II. ҚР БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫ БЮДЖЕТТІК ҚОЛДАУ САЯСАТТАРЫ ... ... ... ... ... 12

2.1 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің дамуы және құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

2.2 Экономиканың тиімді дамуын бюджеттік қолдау мен бюджеттік саясаттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Бүгiнгi әлемдiк экономикада Қазақстан Республикасының өзiндiк орны айқындалып қалды. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк экономикалық қауымдастықта елiмiздiң нарықтық бағытта дамушы ел деп танылуымен арта түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы елдер қатарына қосылуы керек” деп атап көрсеттi. Сондықтанда болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын табу туралы мәселелi сұрақтар кең түрде талқылауға түсiп отыр. Ал мұндай жоғарғы дамуға қол жеткізу және Қазақстан Республикасының бастан кешкен дағдарыстық жылдарды артқатастап, дамудың тиімді жолына түсу үшін мемлекеттің қолдау шаралары қажет болып табылады. Ал мемлекеттің қолдау, дамыту, ынталандыру шараларының негізгілерінің бірі болып бюджеттік-салық саясаты болып табылады. Бұл саясат өз кезегінде мемлекеттік бюджеттің негізінде, оның жоспарлары мен құрамы, толық қандықамтамасыз етілуімен байланысты болып табылады.
Экономикалық дамудың қазіргі кезеңінде орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өндірістің қажетті қарқыны мен үйлесімін қамтамасыз етуге, оның салалық және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге, экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін қажетті көлемде қаражаттарды қалыптастыруға, ірі әлеуметтік өзгерістерді жүргізуге мүмкіндік береді. Қаржыны орталықтандырудың арасында ақша қаражаттары, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын табысты іске асыру үшін жағдайларды дайындай отырып, экономикалық және әлеуметтік дамудың шешуші аумақтарына шоғырландырылады.
Міне осыған байланысты, мен курстық жұмысымның тақырыбын қаржы пәнінен «Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні» деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектілігі экономиканың дағдарыстық кезеңінде оның дағдарыстан қысқа мерзімде және тиімді даму жолына түсіретін негізгі мемлекеттік саясаттардың бірі мемлекеттік бюджеттің аясында жүргізілетін ынталандыру, қолдау және қаржыландыру шаралары болып табылады.
Осы жұмысты орындаудағы мақсатым мен міндеттеріме:
• Қаржы саласындағы мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен қызмет ету барысын түсіну;
• Бюджеттің функциялары мен қызметтерін талдау;
• Экономиканың дағдарыстық кезеңіндегі мемлекеттік бюджеттің атқаратын шараларын, негізгі қолдау саясаттарын ұлттық экономиканы мысалға ала отырып талдау;
• Әлеуметтік саланың дамытудағы бюджеттің маңыздылығы мен дамыту қызметтеріне тоқталу;
• Мемлекеттік бюджетті кірістері мен шығыстары негізінде жан-жақты талдау;
1. Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі (2004 ж. 24 сәуірдегі N 548-II)
2. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
5. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы: 2001. – 252 с.
6. Финансы, денги, кредит. Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – М: ЮРИСТ, 2001. – 784 с.
7. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
8. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
9. З.С. Мұхамбетова «Мемлекеттің әлеуметтік аяны рететудегі фискалдық саясаттың маңызы» // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №4, 2003г.
10. Л. Бурлаков «Совершенствовать межбюджетные отношения» // Қаржы-Қаражат, №6, 2005г. 12-17стр.
11. Қазақстан Республикасы үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты.
12. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
        
        Жоспар
Кіріспе
............................................................................
.....................................3
I. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТ ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... ... мәні мен ... Бюджеттік процесс және оны ... ҚР ... ... ... ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫ БЮДЖЕТТІК ҚОЛДАУ
САЯСАТТАРЫ ....................12
2.1 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің дамуы және ... ... ... ... ... ... мен бюджеттік
саясаттар
.......................................................................
...................................17
Қорытынды
.......................................................................
................................25
Қолданылған ... ... ... ... ... ... ... қалды. Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк ... ... ... ... ... ел деп танылуымен арта
түстi. Себебi Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем ... ... ... ... ... керек” деп атап көрсеттi.
Сондықтанда ... ... күнi ... дамудың тиiмдi жолдарын табу
туралы мәселелi ... кең ... ... ... ... Ал мұндай жоғарғы
дамуға қол жеткізу және Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... түсу үшін
мемлекеттің қолдау шаралары ... ... ... Ал мемлекеттің қолдау,
дамыту, ынталандыру шараларының негізгілерінің бірі болып бюджеттік-салық
саясаты болып ... Бұл ... өз ... ... бюджеттің
негізінде, оның жоспарлары мен құрамы, ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде орталықтандырылған қаржы
ресурстары мемлекетке ... ... ... ... мен ... ... оның ... және аумақтық құрылымын жетілдіруге жетуге,
экономиканың салаларын дамытудың бірінші кезекті бағдарламасы үшін ... ... ... ірі ... ... ... береді. Қаржыны орталықтандырудың арасында ақша ... ... және ... ... табысты іске асыру үшін
жағдайларды дайындай ... ... және ... ... ... ... осыған байланысты, мен курстық жұмысымның тақырыбын қаржы
пәнінен «Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні» деп ... ... ... ... ... кезеңінде оның
дағдарыстан қысқа мерзімде және тиімді даму жолына түсіретін негізгі
мемлекеттік ... бірі ... ... аясында жүргізілетін
ынталандыру, қолдау және қаржыландыру шаралары болып ... ... ... мақсатым мен міндеттеріме:
• Қаржы саласындағы мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен ... ... ... ... ... мен ... талдау;
• Экономиканың дағдарыстық кезеңіндегі мемлекеттік бюджеттің атқаратын
шараларын, негізгі қолдау саясаттарын ұлттық экономиканы мысалға ... ... ... ... ... ... маңыздылығы мен дамыту
қызметтеріне тоқталу;
• Мемлекеттік бюджетті кірістері мен шығыстары ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ҮЛЕСІ
1. Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы
Бюджет - мемлекеттiң мiндеттерi мен функцияларын iске асыруды ... ... ... ... ақша ... байланыстардың орасан зор әр алуандығына жеке ... ... ... ... ... ... ... Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілерімен және
халықпен қалыптасатын қаржы ... ... ... ... ... ерекше саласын құрайды және ... ... ... орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. Қаржы қатынастарының бұл ... ... ... ... мазмұныны құрайды.
Мемлекеттiк бюджет - араларындағы өзара өтелетiн операцияларды есепке
алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ретiнде пайдаланылатын және бекiтуге жатпайтын жиынтық
бюджет.
Экономикалық қатынастардың жиынтығы ... ... ... ... бар. ... дербес сферасы ретіндегі оның өмір сүруінің
объективті қажеттігі ұлғаймалы ұдайы ... ... ... және ... байланысты. Бұл тиісті
орталықтандырылған ресурстарды қажет ... Ақша ... ... ұлттық шаруашылық ауқымында үздіксіз ... ... ... ... ... жұмыс істеуін қамтамасыз ету
үшін қажет.
Сөйтіп, объективті бөлгіштік қатынастардың экономикалық нысаны бола
отырып, құндық бөліністің ... ... ... ... бюджет
айрықшалықты қоғамдық арналымды ...... ... ... етеді, экономикалық категория
ретінде көрінеді.
Қаржы қатынастарының белгілі бір ... ... ... ең ... ... ... ... ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, ... ақша ... ... ... ақша ... қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүріп отырады. Сонымен ... ... ... ... ... ... тән, алайда ол ... ... ... белгілердің
шеңберінен шықпайды.
Құндық бөліністің айрықшалықты сферасы ретінде мемлекеттік бюджет мына
өзгеше белгілермен ... ... ... ... ... бір ... оқшауландырумен және
оны қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланумен байланысты
бөлгіштік қатынастардың айрықша экономикалық нысаны болып табылады;
• Құнды жасау және оны ... ... ... ... ... және ... тұтынуға қызмет ететін өндірістік емес
сфера қаржысынан мемлекеттік бюджеттің айырмашылығы ол ... ... ... ... ... ... ... арасында құнды қайта бөлуге арналған;
• Қоғамдық өнімнің оның ... ... ... тікелей
байланысты емес құндық ... ... ... және одан
белгілі үзілісте жүзеге асырылады, ал ... ... ... де, ... емес ... да ... ... тоқайласып жатады.
Мемлекеттік бюджет кез келген басқа экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... нақты
материалдық-заттық түрінде болады: бюджет қатынастары мемлекеттің
орталықтандырылған ақша ...... ... ... Мұның
нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық процестер мемлекеттің
жұмылдыратын және пайдаланатын ақша ... ... ... табады. Бюджеттік қор – бұл қоғамдық өнім мен ... ... ... ... стадияларын өткен және ұлғаймалы ұдайы өндіріс,
халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, қорғаныс және ... ... ... үшін мемлекетке түсетін бөлігі қозғалысының
объективті шарттасылған экономикалық нысаны. Бюджеттік ... ... ... ... бөлу және ... ... байланысты оның қозғалыс
процесін білдіреді.
Мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларын ... ... ... ... ... қаржы базасы болуы тиіс. Осы
мақсатпен әр елде аймақтардың ... ... ... ... ... ... заң ... билікті, басқару
апаратын ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ететін бюджеттер тармақтарының желісі
құрылады. ... ... ... ... мен ... ... теңдестіру процесінде заңмен реттеліп отыратын
белігілі бір ... ... ... ... ... ... барлығы – бюджет жүйесін ұйымдастыру мен құрудың қағидаттары,
оның буындарының өзара қатынастары мен байланысының ... ... ... жиынтығы – бюджет құрылысын құрайды.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік бюджетіне мынадай деңгейдегi
бюджеттер бекiтiледi, атқарылады және ... ... ... ... ... ... бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджетi;
• аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетi.
Салықтық және басқа да ... ... ... ... ... органдардың, оларға ведомстволық бағынысты мемлекеттiк
мекемелердiң мiндеттерi мен ... ... ... ... ... саясаттың жалпыреспубликалық бағыттарын iске асыруға арналған
орталықтандырылған ақша қоры республикалық бюджет болып табылады.
Салықтық және ... да ... ... ... ... деңгейдегi жергiлiктi мемлекеттiк органдардың, республикалық
маңызы бар қаланың, астананың, оларға ведомстволық ... ... ... мен ... ... ... етуге және
тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiкте ... ... iске ... ... ақша қоры ... ... ... маңызы
бар қала, астана бюджетi болып табылады.
Салықтық және басқа да түсiмдер есебiнен қалыптастырылатын және ауданның
(облыстық маңызы бар қаланың) ... ... ... ... бағынысты мемлекеттiк мекемелердiң мiндеттерi мен функцияларын
қаржымен қамтамасыз етуге және ... ... ... ... ... мемлекеттiк саясатты iске асыруға арналған орталықтандырылған
ақша қоры аудан (облыстық маңызы бар қала) бюджетi болып ...... ... ... ... ... ... бюджет жүйесі құрылымының унитарлық типімен
анықталады. өйткені ...... ... ... ... және сайланатын парламенті бар унитарлық мемлекет. ... ... ... ... ... және тиісті
құқықтық нормаларға ... әр ... ... бюджеттерді
қамтиды. Қазақстанда жалпылап айтқанда мемлекеттік ... ... ... пен ... ... дербес жұмыс істейді.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... Оны ... 1-ші ... көре аламыз.
Республикалық бюджет – бұл түсімдер мен бюджет тапшылығын қаржыландыру
(профицитті пайдалану) ... ... және ... Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен заңнамалық актілер жүктеген міндеттерді
жүзеге асыру үшін Үкімет анықтайтын ... ... ... ... ... ... ... бекітілген
орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті бюджеттер – облыстық ... ... ... ... ... ... ... бюджет Қазақстан
Республикасының заңымен, жергілікті бюджеттер мәслихаттардың ... ... ... және оны ... категория ретінде мемлекеттік бюджет мемлекеттің
орталықтандырылған ақша қорын жасау және оны ... ... пен ... ... мақсатында пайдалану жолымен қоғамдық
өнімнің құнын бөлу және қайта бөлу ... ... пен ... басқа қатысушылары арасында пайда болатын ақша қатынастарын
білдіреді.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... сай ... бөлу және бақылау функцияларын орындайды. Бұл
функциялардың іс-қимылы, мазмұны, мәні мен ... ... ... ... ... Сонымен бірге мемлекет қаржысының
негізгі буыны ретінде мемлекеттік ... ... ... ... ... атап ... ұлттық табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... және ынталандыру; әлеуметтік
саясатты қаржымен қамтамасыз ету; ақша ... ... ... және ... бақылау жасау сияқты функцияларды орындайды.
Мемлекеттік бюджетте қоғамдағы барлық экономикалық процестер
бейнеленетіндіктен, ... ... ... ... ...... ... мемлекеттік кредит, мемлекеттік қарыздар және т.б.
өзінің шоғырланған көрінісін табатындықтан ... ... ... ... ретінде сипатталады. Ол нақты кзеңге, әдетте, бір ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының
шешуші бөлігінің қозғалысын анықтайды. Бюджетті негізгі қаржы жоспары ... оның ... ... ... ... ... орнын, қаржы
жоспарларының жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... рөлін анықтайды.
Негізгі қаржы жоспары мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... негізгі қаржы жоспарының ... ... жыл ... ... ... ... ... заңына
сәйкес сөзсіз орындауға жатады.
Еліміздің Конституциясының 4-ші бөлімінің 53 бабында ... ... ... ... ... және ... пен
Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп ... ... ... ... ... бюджетке өзгертулер мен
толықтырулар енгізеді». /1, 25 бет/.
Мемлекеттік бюджет ұлттық ... ... ... ... Ол ... ... ... ақша
қорын жасау мен пайдаланудың нысандары мен ... ... ... ... ... ... ... етеді. Жалпы экономикаға ықпал
етудің құралы ретіндегі бюджеттің рөлі ... ... ... ... ақша ... ... ... анықтау, оны жасау ... ... мен ... ... бюджеттің атқарылу процесінде қаржы
ресурстарын қайта бөлу жолымен жүзеге асырылады.
Ақырында, мемлекеттік бюджет мемлекеттік ... бірі ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы
заң). Сөйтіп, бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны осы жоғарыда
айтылғандардың ... ... ... жөн және оны ... ... ...... бюджеттің сапалық сипаты
Мемлекеттік бюджет – ұлттық табыс пен жалпы ішкі ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің) көмегімен ұлттық
табыстың 30%, жалпы ішкі өнімнің 20%, ... ... ... 10% ... қайта бөлінеді. Бюджет Қазақстанның бүкіл аумағында ... ... ... ... ... және мәдениетті
көтерудің талаптарын ескере отырып салааралық және аумақтық ... бөлу ... ... көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта ... ... ... ... ... ... әлуетті арттыруға,
әлеуметтік дамуды тездетуге және халықтың ең аз қамтылған ... ... ... тиіс.
Шығыстар мен салықтар арқылы бюджет экономика мен инвестицияларды
реттеудің және ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының әлеуметтік бағыттылығының зор маңызы бар.
әлеуметтік саясаттағы ...... ... аз ... ... аз қамтылған отбасыларын) қолдау, денсаулық
сақтау, білім беру және ... ... ... істеп тұруын
қамтамасыз етеді.
Қаржылық жоспарлау процесінде бюджет ұлттық шаруашылықтың салаларына
және өндірістік емес ... ... ... ... ... ақша ... ... және пайдалаудың негізгі қаржы жоспары бола
отырып, бюджет барлық шаруашылық қызмет етуші ... және ... емес ... тығыз байланыста болып отырады.
Бюджеттік жоспарлау мен бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... жасалынады. Нарықтық
қатынастарға көшу жағдайында ресурстарды жұмылдыру және оларды ... ... ... маңызы күшейе түседі.
Бюджеттi жоспарлау принциптерiне келесілерді жатқызамыз:
1) сабақтастық принципi - бюджеттi алдыңғы кезеңде негiзге алынған орта
мерзiмдi ... ... ... ... өткен және ағымдағы қаржы
жылдары бюджетiнiң атқарылу нәтижелерiн ескере отырып жоспарлау;
2) басымдық принципi - ... ... орта ... ... арналған
әлеуметтiк-экономикалық дамудың басым бағыттарын сақтай отырып жоспарлау;
3) негiздiлiк принципi - бюджеттi нормативтiк құқықтық ... ... ... ... бiр ... ... ... енгiзу қажеттiгiн
айқындайтын басқа да құжаттар негiзiнде жоспарлау және олардың көлемдерiнiң
негiздiлiгi бюджеттi жоспарлаудың негiзгi принциптерi болып табылады.
Алдағы үш ... ... ... орта мерзiмдi фискалдық саясатты
айқындау процесі келесідей сипатта болады:
1. Орта мерзiмдi ... ... ... үш ... ... арналған
салық-бюджет саясатын, соның iшiнде:
• мемлекеттiк, республикалық және жергiлiктi ... ... ... ... ... ... iшiнде iске асырылу
тиiмдiлiгiн бағалау нәтижелерiн;
• бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарын;
... ... ... ... дамуының
негiзгi бағыттарын iске асырудың тәсiлдерiн;
• бюджетаралық қатынастардың даму бағыттарын;
• мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк ... ... алу мен ... ... ... ... тәуекелдердi айқындайтын құжат болып табылады.
2. Орта мерзiмдi фискалдық саясат республиканың ... ... ... ... даму ... ... өткен қаржы жылы
бекiтiлген орта мерзiмдi фискалдық ... ... ... ... ... өткен қаржы жылы iшiнде бюджеттiң
атқарылуын талдау мен бағалау ескерiле отырып, оның ... ... ... ... үш ... ... әзiрленедi.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңның
жобасын ... ... ... ... орталық уәкiлеттi орган
Республикалық бюджеттiк комиссия қабылдаған ... ... ... ... ... ... ... жобасының түпкiлiктi нұсқасын
жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның ... ... ... ... ... республикалық бюджет жобасының түпкiлiктi нұсқасын
қарау және айқындау жоспарланып отырған ... ... ... ... 1
тамызынан кешiктiрiлмей аяқталады.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заң жобасының
мәтiнiнде:
1) ... ... ... ... ... кiрiстерiнiң,
шығындарының, операциялық сальдосының, таза бюджеттiк кредит беруiнiң,
қаржы ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың (профициттi
пайдаланудың) көлемдерi;
2) жалақының, ... ... ... ... ең ... жергiлiктi бюджеттерден республикалық бюджетке бюджеттiк алып қоюлар
көлемi;
4) республикалық бюджеттен жергiлiктi бюджеттерге берiлетiн бюджеттiк
субвенциялар көлемi;
5) Қазақстан ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттiк кепiлдiктерi бойынша
мiндеттемелердi орындау сомасы;
7) Қазақстан Республикасының ... ... беру ... ... ... ... ... да ережелер болуға тиiс.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық бюджеттiң бекiтiлетiн
тапшылығының (профицитiнiң) мөлшерi ... iшкi ... ... ... ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет
туралы заңның жобасын бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi орталық уәкiлеттi ... ... 15 ... кешiктiрмей Қазақстан ... ... ... ... ҚР ... ... ДАМУЫ ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКАНЫ БЮДЖЕТТІК ҚОЛДАУ
САЯСАТТАРЫ
2.1 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің дамуы және құрылымы
Мемлекеттік органдардың өздерінің ... ... ... ... ... ... ... базасы болуы тиіс. Осы
мақсатпен әр елде аймақтардың шаруашылығын, ... ... ... бірліктерді ұйымдастыруды, заң шығарушы билікті, басқару
апаратын ұстауды және басқа шараларды ... үшін ... ... ... ... ... бюджеттер тармақтарының желісі
құрылады. Бюджеттердің жекелеген түрлерінің кірістері мен ... ... ... ... ... ... ... бір қаржылық ... ... ... ... ... ...... жүйесін ұйымдастыру мен құрудың қағидаттары,
оның буындарының өзара ... мен ... ... ... құқықтарының жиынтығы – бюджет құрылысын құрайды.
Дүние ... әр ... ... ... құрылысы мемлекеттің
құрылысына, аумақтық-әкімшілік бірлігіне, экономиканың даму деңгейіне және
нақтылы мемлекеттің басқа айрықша ... ... ... ... ... орынды бюджет жүйесі алады, ол экономикалық
қатынастарға және құқықтық ... ... ... ... ... білдіреді. Әр түрлі елдердің бюджет жүйелері өзінің
құрылымы, ... ... ... саны ... ... ... өйткені олардың аумақтық құрылысы мен оның ... ... ... ... ... ... ... құрылымымен
анықталады. Мемлекеттің федеративтік және унитарлық құрылымы болуы мүмкін.
Федеративті мемлекеттерде бюджет жүйесі үш буыннан тұрады:
• мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ... бюджеттер.
Унитарлық мемлекеттерде екі буынды ... ... ... ... және ... жатқан жергілікті бюджеттер. Екі жағдайда да бюджеттердің
оқшаулану мен дербестігінің түрлі ... ... ... бірақ,
әдеттегідей, әлеуметтік-экономикалық процестерді басқаруды орталықтандыру
деңгейіне байланысты төмендегі бюджеттерге ... ... ... ... рөл орталық бюджетте сақталынады.
Қазақстан Ресупбликасының бюджет жүйесі құрылымының унитарлық типімен
анықталады. өйткені Қазақстан – федералдық ... ... ... және сайланатын парламенті бар унитарлық мемлекет. Қазақстан
Республикасының бюджет жүйесі ... ... және ... нормаларға негізделген әр түрлі деңгейлердегі ... ... ... ... ... ... ... бюджет пен жергілікті бюджеттер дербес жұмыс істейді.
1991 егемендік алған жылдардан бастап ... ... ... ... ... ұшырады. Бұған дейін ... ... ... ... ... ... ... КСРО-
ның мемлекеттік бюджет құрамына кірді, онда ел аумағының барлық бюджеттері
соның ішінде ауылдық және кенттік бюджеттерде қайтаанып ... ... ... ... ... ... ... өйткені Қазақстан – федералдық емес, басқарудың президенттік
нысаны және ... ... бар ... ... ... ... ... экономикалық қатынатсарға және тиісті
құқықтық нормаларға ... әр ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетті құрайтын
республикалық бюджет пен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджетіінң басты бөлігі
республикалық бюджетке шоғырланған. Республикалық бюджет – бұл ... ... ... ... ... пайдалану) есебінен
қалыптастырылатын және ... ... ... ... мен
заңнамалық актілер жүктеген міндеттерді жүзеге асыру үшін Үкімет ... ... ... қаржыландыруға арналған Қазақстан
Республикасының заңымен бекітілген орталықтандырылған ақша қоры.
Жергілікті бюджеттер – ... ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджет Қазақстан
Республикасының заңымен, жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... бюджеттердің әр түрлі деңгейлерінің
өзара ... ... және ... әзірлеу, қарау, бекіту, атқару,
бақылау тәртібімен, сондай-ақ республикалық және ... ... ... ... ... етіледі.
Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі мемлекеттік бюджет жүйесіне
кіретін барлық бюджеттердің бірлігі, дербестігі, ... ... ... ... ... ... бюджет ... ... ... ... ... ... ... жергілікті
органдарының дербестік алуымен және ... ... ... ... ... ... байланысты бұл қағидат әлсіреді.
Бюджеттердің бірлігі ел аумағында қолданылып ... ... ... жүйесінің өмір сүруінде, мемлекет ... ... Бұл ... ... жоспарлаудың әдіснамасы ... ... оның ... ... өзара
байланысына кепілдік береді.
Қазақстан Республикасы бюджет жүйесiнiң ... ... ... ... ... принциптерге негiзделедi:
1) бiрлiк қағидасы - Қазақстан ... ... ... ... бюджеттiк заңдарының қолданылуын, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың бiрыңғай
рәсiмдерiн пайдалануды ... ... ... қағидасы - Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген
барлық түсiмдер мен шығыстарды бюджеттерде және ... ... ... ... ... ... ... отырып, өзара талаптарды
есепке алуға, сол ... ... ... ... ... ... жол ... реалистiк қағидасы - бекiтiлген (нақтыланған, түзетiлген) бюджет
көрсеткiштерiнiң орта ... ... ... және ... мен ... әлеуметтiк-экономикалық дамытудың орта мерзiмдi
жоспарының бекiтiлген (түзетiлген) өлшемдерi мен бағыттарына сәйкес келуi;
4) транспаренттiлiк қағидасы - мемлекеттiк ... ... ... ... ... болып табылатын мәлiметтердi қоспағанда, Қазақстан Республикасының
бюджет заңдары саласындағы нормативтiк ... ... ... ... ... және ... атқарылуы туралы
есептердi, мемлекеттiң ... ... ... ... да ... ... жариялау; бюджет процесiнiң ашықтығы, мемлекеттiк ... ... ... ... - ... ... аясында бұрын қабылданған
шешiмдердi мемлекеттiк басқару органдарының сақтауы;
6) тиiмдiлiк және нәтижелiлiк ... - ... ... ... ... ... бiр ... қол жеткiзу
қажеттiлiгiн негізге алып, бюджет қаражатының осы нәтижелерге қол жеткiзу
үшiн қажеттi оңтайлы ... ... ... ... және ... ... қаражаттың бекiтiлген көлемiн пайдалана отырып ең үздiк нәтиженi
қамтамасыз ету;
7) басымдық ... - ... ... ... ... аймақтың
әлеуметтiк-экономикалық дамуының басым бағыттарына сәйкес жүзеге асыру;
8) жауапкершiлiк қағидасы - бюджет процесiне қатысушыларды ... ... ... ... үшiн жауапқа тарту;
9) бюджеттердiң дербестiк қағидасы - түрлi деңгейдегi ... ... ... ... бөлiнiп тұруын орнықтыру және осы Кодекске сәйкес
олардың жұмсалу бағыттарын ... ... ... ... осы ... ... ... процесiн дербес жүзеге асыру
құқығы, жергiлiктi бюджеттердiң атқарылуы ... ... ... жергiлiктi бюджеттер қаражатының бос қалдықтарын жоғары тұрған
бюджетке алып қоюға жол берiлмейтiндiгi, ... ... ... ... қосымша шығыстар жүктеуге жол берiлмейтiндiгi.
Бюджет бірлігі қағидатының міндеті ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бюджет
жүйесінің бірлігі бірыңғай қаржы саясатын қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... ... ... мемлекетінің жалпы экономикалық
және саяси негізін тірек етіп алады. Ол реттеуші кіріс ... ... ... ... бюджеттердің теңгерімділігі үшін оларды қаржылық
қолдауға, ... ... ... бөлудің мақсатты және аумақтық бюджет
қорларын жасауға да негізделеді.
Бюджетердің бірлігі бірыңғай құқықтық ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің бір
деңгейінен басқа деңгейіне беріліп отыратын мемлекеттік қаржы статистикасы
нысанының бірлігімен, ... ... ... ақша ... ... етіледі. Бюджет жүйесінің бірлігі салық саясатын қоса
бірыңғай әлеуметтік-экономикалық саясат ... іске ... ... ... бюджет жүйесін құрудың маңызды қағидаты болып ... жеке ... ... ... шығармайды.
Бюджеттің дербестігі әр түрлі деңгейдегі бюджетердің ... ... ... ... ... және ... ... бағыттарын белгілеу құқығы арқылы қамтамасыз етіледі.
Бюджеттердің толықтылығы ... ... ... ... оның ... ... кірістерін және жасайтын шығыстарын
шоғырландыруды, әрбір бап бойынша мемлекеттің барлық ... ... ... бюджетті жасауды білдіреді.
Қазақстан Республикасының салық және бюджет заңнамаларында белгіленген
барлық түсімдердің, соның ... ... ... ... ... ... және республикалық мемлекеттік кәсіпорындардан
алынатын түсімдердің толық тізбесінің және ... ... және ... ... ... ... Сөйтіп, ол
мемлекеттік билік пен басқару органдарының барлық кірістері мен ... ... ... ... қажеттігін қамтып көрсетеді.
Осыған байланысты барлық ақша ... ... ... ... мен нақтылы бағыттарын айқындау қажет.
Бюджет жүйесінің деңгейлері арасында түсімдерді шектеу негізіне келесі
принциптер ... ... ... яғни бюджет жүйесінің әрбір деңгейі бойынша
заңды түрде тиісті түсімдер бекітіледі және бюджеттік ... ... ... орта ... ... ... Бұл принцип
жергілікті атқарушы органдардың салықтық потенциалды ұлғайту мен жергілікті
бюджет шығындарын объективті жоспарлау жөніндегі құштарлықтарын ... ... ... яғни бюджет жүйесінің әрбір деңгейінде
мемлекеттік қызмет көрсетуді толығымен қамтамасыз ететін ... ... ... тиіс. Аймақтардың ... ... ... саралаулы
болғандықтан, араларындағы салықтық база орналасуы бір қалыпты еместігіне
байланысты тұрғындарға ... ... ... ... тең болуы әр
түрлі реттеуші кірістер пайдалану арқылы іске ... ... ... ... мен әдістерінің ынтымақтылығы, яғни бюджет
жүйесінің әрбір деңгейіне ... ... беру ... ... ... ... жағдай ресми трансферттер мен бюджеттік несиелер пайдалану
арқылы іске асады, ал облыс-аудан деңгейінде ... ... ... ... ... ... ... реттеу формаларын анықтау
барысында әрбір бюджет деңгейінің салықтық потенциалы мен ... ... ... қажеттілікті бағалауының нәтижесін есептеу ... ... ... яғни ... ... және ... ... пайдалану немесе тұтынудың натуралды көрсеткіштерін қолдану
қажет;
• мемлекеттік қызмет көрсетудің тиімділігі, яғни ... ... ... ... ... ... мен ... барысында ең жоғары нәтижені
қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... бюджет
жүйесінің ең төменгі деңгейіне бекіту арқылы іске ... ... олар ... алушылардың нақты қажеттіліктерін есептей және қызметтерді уақтылы
әрі сапалы түрде көрсете алады.
2.2 Экономиканының ... ... ... ... мен ... экономикаға әсер етуi салық салу құралдары арқылы
жүргiзiледi. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... ал салық бюджеттi қаржымен қамтамасыз
ететiн бiрден-бiр құрал.
Ресурстар жұмыспен толық қамтылмаған жағдайда ... ... ... ... ... болған үзiлiстi жою үшiн, ... ... ... құралдары пайдаланылады. Олар бюджетке төленетiн
салық төлемi мен мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... (фискальный) саясат) – мемлекеттiк
бюджет жағдайын, салық салуды және мемлекеттiк ... ... ... үкiмет тарапынан жүргiзiлетiн шаралар. Бұл шаралар ... ... ... ... ... және ... өсуiн
қамтамасыз ету мақсатында жүргiзiледi.
Ынталандырушы бюджет-салық саясаты (қазыналық экспанция) – бұл саясат
қысқа мерзiмдi кезеңде экономикадағы циклдiк құлдырауды жою ... ... ... ... үшiн мемлекет шығындарды өсiрiп, салық ставкасы мөлшерiн
төмендету ... ... ... құрастырма шаралар арқылы жүзег
асырылады.
Ұзақ ... ... ... ... саясаты өндiрiс
факторларының ұсынысын кеңейтуге және экономикалық ... ... ... мүмкiн. Мұндай мақсаттардың жүзеге асуы ... ... ... ... ... болады. Бұл шаралардың орындалуы
Ұлттық банк жүргiзетiн ... ... ... және мемлекеттiк
шығындардың құрылымынын оңтайландырумен байланысты.
Төлеушi ... ... ... ... - экономикдағы
циклдiк өсудi тежеу мақсатын көздейдi. Бұл ... ... ... ... ... төмендеп, салық мөлшерi жоғарылайды немесе
бiрiктiрген, ... ... ... ... ... ... ... бұл шаралардың нәтижесiнде, өндiрiстiң құлдырауы мен жұмысссыздық
деңгейiнiң өсуi салдарынан болған сұраныс инфляциясын төмендетуге мүмкiндiк
бередi.
Ұзақ мерзiмдiк ... ... ... ... ... ұсыныстың
төмендеуiне және құлдыраушылық механизмiн ашуға негiз болуы мүмкiн. Бұл
құбылыс әсiресе төменднгi жағдайларда ... ... ... ... барлық баптарында пропорционалды қысқартып, жүзеге асырылып
отырса және еңбек ... ... ... ... ... болмаса.
Мемлекеттiк шығындарды тиiмсiз басқарумен ... ... ... ... ... бұзылуына әсерiн тигiзедi. Мұндай
жағдай экономиканың ... ... жиi ... ... ... ... ... баланстық бюджеттiң,
салықтың және мемлекеттiк шығындардың мультипликаторы ... ... ... ... көру үшiн ... кресiн
пайдаланамыз. Мемлекеттiк шығындар жиынтық шығындардың ... ... ... өсуi ... шығындарды да өсiредi.
Елiмiздегi экономикалық циклмен дамуы ... ... ... ... және ... 1994-1995 жылдары дағдарыстың жоғары дәрежесi
көрiндi. Ал 1996 жылдан бастап елiмiз экономиканың ... ... ... өсуi ... ... оң ... өсiп ... жандану және өсу сатысындамыз.
Республикадағы экономикалық дағдарыстар ең алдымен оның терең тамыр
жайып, қоғамдық өмiрдiң ... ... әсер ... ... ... ... ... қәусап-күйреу кейпiнен, оның тиiмдiлiгiнiң күрт
төмендеуiмен көрiнедi.
Жалпы ... ... ... 1991 ... ... жоқ, ... ... басшылығының 1985-1991 жылдардағы экономикалық саясаты
экономиканы ... сол ... ... ... едi. ... ... кейiн аймақтар қалыптасқан шаруашылық ... үзе ... ... көштi, мемлекеттiк тапсырыс бойынша ... ... ... таза ... ... ... айналдырды.
Мемлекеттiң бюджетiнiң тапшылығы мен инфляция өсе бастады, ақша жүйесi
құнсызданып, экономиканы ... ... ... кеттi. 1990 жылдары
елiмiзге келетiн өндiрiтiк инвестиция ... 1990 жылы ... ... ... ... ... ... дағдарысқа кiрдi. 1991 жылы
өнеркәсiп ... ... 8 ... жеттi. Экономикада аласапыран
дағдарыстық кезең басталды.
Қазақстан Республикасы өз егемендiгiн алып, нарықтық қатынастарға ... ... ... – ол ... ырықтандыруға, шаруашылық жүргiзудi
демократияландыруға негiзделген, инфляцияны тежеуге бағытталған қатаң қаржы
– ақша, бюджеттік ... ... ... реформа жүргiзуді
қажет етті.
Осылайша елiмiздiң тәуелсiздiк алған оншақты жыл жалпы дағдарыстарға
толы болды. Ол дағдарыстарды былай жiктеуге болады:
• экономикалық өсудегi ... ... ... ... ... дағдарысы;
• инвестициялық дағдарыс;
• әлеуметтiк саладағы дағдарыс;
1991-1995 жылдардағы экономикалық өсудегi дағдарыстың басты себебi
инфляциялық жағдай болып ... ... ... ... ... қарқыны тым үлкен болды. Инфляция деңгейi 2000%-дан асып кетiп,
гиперинфляцияны ... ... 1993 жылы ... ... теңгенi енгiзуiмiзге тура
келдi. Алайда соның өзiнде инфляция белең алып отырды. Осы мәселе ... ... ... ... елдегi банк жүйемiз нақты ақша-несиелiк
және валюталық реттеуге кiрiстi. ... ... ... 1995 ... ... деңгейi төмендей басатады, ал ол өз кезегiнде экономикалық
өсуге жол ... ... ... ... ... ... тоқырауға
ұшырауы, елде жұмыс орындарының жабылуы, бұрынғы экономикалық жүйенің
бұзылуы, ... ... ... мүлдем болмауы, инфляцияның ең
жоғары дәрежелерде орын алуы жалпы ұлттық экономиканы ... ... ... алып ... ... бюджеттің реттеу және қолдау, көмек
көрсету шараларының орны ерекше болды. Сол жылдары мемлекеттік ... ... ... ... келессілерді жатқызуға болады:
• Мемлекеттің негізгі басқару аппараттарын қаржыландыру, тұрақтылықты
және халықтың басты ... ... ... ... ... дағдарыстық кезеніндегі жағдайына көмек беру;
• Орын алған инфляцияның жоғарғықарқынымен мемлекеттің тікелей реттеу
және оған қарсы ... ... ... бара ... ... реттеу саясаттарын қатаң түрде қолдану;
• Елдегі жүргізіліп жатқан реформаларды қаржыландыруды жүзеге асыру;
• Мәдениет, білім беру, ... ... және т.б. ... ... тұру, оларды дамытуға қаржы бөлу;
• Халықтың тұрмысының жоғарлатуға байланысты мемлекеттік бюджет
аясында ... ... және ... ... ... ету және ... көлемін өсіру болып табылды.
Ал 1996-1999 жылдардан бастап ұлттық экономиканың ... шыға ... және ... ... ... өсудің тұрақты да
тиімді жолына түсу үшін ... ... өз ... жаңа ... Оларға:
• Құлдырауға ұшыраған экономика салаларын, өндірісті және өнеркәсіп
орындарын қаржыландыру, оларға салықтық жеңілдіктерді енгізу ... ... ... ... ... бизнесті қолдау және дамытуға байланысты шараларды қаржыландыру,
оларды қолдау, жұмыссыздықпен күресті жүзеге асыру;
• Әлеуметтік саланы одан ары дамыту, денсаулық сақтау және ... ... ... ... ауыл ... ... тікелей қолдау шараларын
жүргізу, оларға субсидиялар мен субвенциялар көлемін өсіру, ауыл
шаруашылығы субъектілеріне ... ... ... ... ... соңғы 2003-2006 жылдардағы
бюджеттік бағдарламаларының, жоспарларының басты ... ... ... Елбасының Жолдаулары мен қабылданған стратегиялар ... ... Бұл ... даму ... мен ... ұлттық
экономиканың бәсекеге қабілетті экономикаға өтуін, индустриялы-инновациялы
экономикаға өту, әлеуметтік ... ... ... ... ... ал ең негізгі Елбасымыздың биылғы 2006 жылғы халыққа Жолдауында
айтқан Қазақстанды әлемдегі дамыған 50 ... ... қосу ... ... Осы нәтижеге жету үшін ... ... ... ... ... ... ... бағыттан индустриялы-инновациялы өндіріске
өтуіне негіз жасау, ондай экономикалық шараларға бюджеттік ... ... ... ... ... ... жән мемлекеттік бюджеттен
тікелей қаржыландыру қолға алынып жатыр.
Әлеуметтiк дағдарыс Қазақстан Республикамызда күнi ... ... ... ... шешiлмеген мәселе болып келдi. Елiмiзде 1990 жылдан
бастап ... ... ... байланысты өнеркәсiп орындары жаппай
банкротқа ұшырауы және өндiрiстiң қысқаруы салдарынан ... ... ... Халықтың табысы, еңбекақысы төмендеп, қоғамда кедейлiктiң өсуi
орын алды. Сондай-ақ бұрынғы Кеңестік кезендегi жүйеге үйренiп қалған ... ... ... ене алмады. Тiптi кейбiреулерi бұрынғыдай
мемлекет жұмыс тауып бередi деп санаса, көбiсi бұрынғысынша ... ... ақша ... ... деп ойлады. Ал нарықтық экономика мүлдем мұндай ... онда ... ... ... ... ... ... елiмiз әлеуметтiк мәселелердi шешу үшiн әр түрлi ... Оның ... ең ... ... және орта ... ... ... халықтың басым бөлiгiн жұмыспен қамту болып табылады. ... ... ... мен ... жақсарту бұл қоғамдық дамудағы республиканың
әлеуметтiк-экономикалық ... ... ... 1999 ... ... дейiн экономикалық активтi халық саны өсiп отыр.
Еліміз экономикасында орын ... ... ... зор дағдарыстық
кезеңнен шығу, экономиканың құлдыраған салаларын, әлеуметтік орын ... ... ... ... де қосқан үлесі аз болмады.
Қазақстан Республикасының нарық жағдайында экономикасының дамуы,
мемлекеттің экономикалық саясатының ... және ... ... ... ... ... саясатының негізі болып фискалдық
саясат, яғни үкіметтің салық салу ... және ... ... ... ... бюджеттік-салық саясаты саналады.
Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен атқаратын рөлі, қоғамның саяси
және экономикалық ... ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттердің барлығында дерлік, азаматтарды экономикалық
қиыншылықтан қорғауды ... ... ... ... ... қорғау жүйесі бар. Әлеуметтік қолдау дегеніміз – қоғамның табысы
аз мүшелеріне қаржылай көмек көрсететін үкімет бағдарламасы.
Фискалдық ... ... ... ... бөлу ... де ... бір жағынан салық салу жүйесі арқылы бюджеттің кіріс ... ... ал ... ...... ... және қоғамда қажеттілік
туындап отырған салаларға немесе ... ... ... ... дәр осы ... есебінен ұлттық қауіпсіздікті, халықтың қоғамдық
игіліктері мен ... ... ... ... ... саяси,
әлеуметтік, экологиялық және басқа да көптеген мәселелерді шешеді.
Мемлекеттің салық саясатының басты міндеті болып, салық ставкаларын
үкіметтің мақсатына ... ... ... ... ...... органдарының айрықша құқы, себебі бұлар мемлекеттік бюджетті қысқарту
және бекіту арқылы салық салуды және олардың жұмсалуын бақылайды. Сондықтан
да қаржы ... ... ... бойынша, дағдарыс кезінде де қаржы
ресурстары мен бұларға ... ... ... сәйкес болуы керек. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық
қажеттілігін қанағаттандыру дәрежесі, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қажеттілік көлеміне шектеу
енгізу минималды күнкөріс минимумын; минималды ... ... ... ... ... ақы, ... ақы, ... ақы және степендия
төлеудің минималды мөлшері сиықты тұтынудың әлеуметтік ... ... ... ... ... халықтың өмір сүруінің
қажетті әлеуметтік деңгейін сақтап тұруы үшін ... ақы мен ... ... ... ... ... ... Мұнымен
қатар, халықтың әлеуметтік қажеттілігі мен оны қанағаттандырудың негізі
болып, ... ақы ... ... мен ... ... ... ... арқылы еңбек ақыны салықтық реттеу, тұтынуға
бағытталған қордың ... ... ... ақы ... жалпы қорын реттеуі
саналады.
Егер де әлемдік тәжірибеге сүйенетін ... кез ... ... ... ... аяға жұмсалған қаржы дәрежесіне тікелей байланысты.
Қазіргі заманның ... ... ... ... көбісінде инвестицияны
әлеуметтік аяға, соның ішінде адамзат ... ... ... ... ... элементтеріне салынатын капитал салымына қарағанда
әлдеқайда жылдам артуда. Сондықтан да ... ... ... ... кезде, қайта бағытталудың мақсаты мен соңғы нәтижесі ... ... ... көзі мен ... ... негізгі факторы
болып табылатын – адамзат капиталының ескерілуі қажет.
Әлеуметтік аядағы қаржы механизмінің әрекет етуінің өз ерекшелігі бар.
Әлеуметтік ая көп ... ... сала ... ... ... рөлі ... басқа салаларына қарағанда әлдеқайда
қажетті болып табылады. Бұл жерде ... ... ... ... ... шаралары баса қажетті. Соңғы жылдары әлеуметтікмәселелерді шешу
жергілікті бюджеттің рөлін арттыра түсуде. Мемлекеттің ... ... ... үшін ... ... қорының жетіспеушілігі салдарынан
трансферттер, мақсатты субвенциялар, дотациялар, ... ... ... ... ... механизмдерді пайдалануды мәжбүр етеді.
Бюджет жүйесін жетілдіру орта мерзімді перспективада ... ... емес ... ... ... көшу саясаты
жалғасатын болады, ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын мұнай ... ... ... қарамастан оңтайлы деңгейде ... жылы ... ... ... Республикасы Ұлттық қорының
қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға
арналған тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен ... ... ... емес ... ара ... ... ... мүмкіндік береді.
Ұлттық қорға жіберілетін түсімдер өнімді бөлу ... ... ... ... ... жер ... пайдаланушылардың
төлемдерімен және мұнай операцияларынан және шикі ... мен ... ... басқа да түсімдермен, оның ішінде бұрын ... ... ... ... ... ... талаптарын бұзудан
түсетін түсімдермен толықтырылды.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ... ... ... ... арттыру жөніндегі шараларын қабылдауды талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ұлғаюда, бұл ... ... бойы ... ... ... ... кодексі, бюджеттік бағдарламалардың паспорттары,
тиімділікті бағалау және т.б.) жетілдіру бір жағынан бюджет ... ... ... ... мемлекеттік органдардың жауапкершілігін шектеуге
әкеп соқты және олардың мемлекет қаржысын басқару ... ... ... ... мен нормативтер қиындықпен немесе ... ... ... ... ... есебінен формальды
түрде орындалуда.
Бюджет процесін егжей-тегжейлі регламенттеу қажеттілігі ... ... ... ... кең ... ... қайта
құрылулар кезеңінде орынды болды, ел ... ... ... ... және қаржы көздерімен қамтылмаған мемлекеттік
міндеттемелер ... ... ... ... ... ... және одан әрі ... мүмкін емес.
2006 жылға қарай қалыптастырылған рәсімдер бюджетті қалыптастыру мен
атқарудың ашықтығы мен ... ... ... есептілігінің
жеделдігі мен сенімділігінің белгілі бір деңгейіне жетуге мүмкіндік берді.
Алайда, бюджет қаражатын нысаналы ... ... ... ... шығыстарының ресурстарға қажеттілікке сәйкес толық қамтамасыз етеді,
бұл ... ... мен ... кассалық шығыстардың арасындағы
максималды дұрыс сәйкестікті қамтуды ... ... бұл ... бюджетті қалыптастыру және оны атқару
кезінде жүргізіліп отырған мемлекет саясатының мақсаттарына жету ... ... ... ... ... және ... бар ... әрі нәтижелі пайдалануға кепілдік бермейді.
Бұл ретте, әкімшілердің жекелей ... ... ... органның
ішкі міндеттерін шешуге тұтастай, елдің және қоғамның ... ... өз ... нәтижесі үшін жауапкершілігіне қатысты шын
мәнінде маңызды нормаларды орындаудың формальдылығы байқалады.
Мұндай ұстаным бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... мен сақтауға мүдделілігі көрінетін
“бюджеттік шектеулердің ... ... ... ... кемшіліктерді жоюға бюджеттік ресурстарды мемлекеттік
басқарудың тиімді жүйесін және нақты, ... ... ... ... қол жеткізуде бюджет процесіне барлық қатысушылардың орнықты
мүдделілігі мен қызығушылығын жасаумен ... ... ... ... іс-шаралары бағытталған. Бюджет жүйесі формальды емес,
нормативтік белгіленген қағидаттар мен ережелерді орындау тұрғысынан ... ... ... міндетке жету үшін біріншіден, әкімшілерге белгілі бір
нәтижелер үшін бюджеттен бөлінген қаржы ресурстарын бөлу мен ... ... беру ... және ... ... нәтижелерге қол
жеткізу мемлекеттік органдардың дербес ... ... ... ... жоспарлау және атқару бюджет ... ... мен ... ... толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның
негізінде бюджет саясатын өзгерту туралы шешім қабылданады, ал ... өз ... ... ... ... болады.
Бюджетті жоспарлау мен атқару рәсімдерін жетілдіру шаралары мынадай
қағидаттарға негізделеді:
... орта ... ... ... ... ... және ... бәсекеге қабілеттігін орнықты
өсіру міндеттерімен үйлестіру;
• республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының және экономиканың
бәсекеге қабілеттігін орнықты ... ... орта ... ... ... келетін түпкі нәтижелерге және
нысаналы индикаторларға қол жеткізу;
• корпоративтік басқару;
• мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ағымдағы және күрделі шығыстарын
қалыптастырудың объективтілігіне қол ... ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік органның ішінде және мемлекеттік органдардың арасында
бюджетті атқару рәсімдерінде қайталанатын іс-қимылдарды болдырмау;
• ақпараттық жүйелерді оңтайлы қолдана ... ... ... ... ... ... ... арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу – бұл ... ... ... ... мен ... қаражатын пайдаланудың
күтілетін нәтижелерінің қоғамдық маңыздылығын ескере отырып, мемлекеттің
мақсаттары, міндеттері мен ... ... ... қамтамасыз ететін
бюджетті жоспарлау, атқару және атқарылуын бақылау әдісі.
Бұл әдіс ... мен ... ... ... ... ... жолдарын таңдауға, жоспарланған нәтижелердің деңгейін және олардың
сапасын уақтылы бағалауға мүмкіндік береді.
2009 жылдан бастап үш ... ... ... көшу іске
асырылады. 2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджеттің жобасын
әзірлеу экономика дамуының ... ... мен ... орта мерзімді
болжамдауда бар тәжірибеге және бюджет процесінің жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Фискалды саясатта орта мерзімді ... ... ... емес түсімдердің есебінен біртіндеп көшу саясаты жалғасатын болады,
ол мемлекеттің ағымдағы шығыстарын ... ... ... ... ... ... ... қолдауды білдіреді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, бюджет - мемлекеттiң мiндеттерi мен ... ... ... ... ... арналған орталықтандырылған ақша қоры.
Осы орталықтандырылған қаржылар ... ... ... ... ... республикалық маңызды ... ... ... ... мен басқару органдарын ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік мәні бар шараларды қаржыландыруды қажетті
ақша қаражаттарымен қамтамасыз ... ... ... елдің
экономикалық процесін реттеуде аса ... рөл ... ... ... ... ... ... дербес буындары ... ... ... үшін ... өндірістің құндық
арақатынастарын жақсартуға ықпал етеді, нарықтық инфрақұрылымды дамыту және
азаматтардың әлеуметтік кепілдерін ... үшін ... ... ... белсенді құралы болуы тиіс. Бұл ... тек ... ... ... бюджеттен қаржыландырудың және қаражаттарды
пайдаланудың прогрессивті нысандарын, әдістерін қолдану жолымен ... ... ... кезінде жоғары тиімділікке қол жеткізу
жағдайында ғана ... ... ... ... ... шаралар арқылы
дағдарыстық жағдайда одан шығуға ... ... ... мен
фнталандыру саясаттары жүргізіледі. Осындай дағдарыстық кезеңдегі негізгі
бюджеттік қолдау шараларына ... ... ... Экономиканы реттеудің, ынталандырудың бірден-бір көзі ... ал ... ... ... ... ... ... экономиканы бюджеттік-салықтық реттеу саясаты, ... және ... ... ... ... ... саланы қолдау, елдің білім беру, денсаулық сақтау ... ... ... ... жүргізуге, ұстап тұруға байланысты
оларды қаржыландыруда ең тиімді бюджеттік шараларды іске ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыру;
• Экономиканың өндіріс секторларын, өнеркәсіпті, ауыл ... және ... ... ... мен ... байланысты оларға
бюджет тарапынан жеңілдікті несиелер беру, субсидиялар ... ... ... ... ... ... кезеңмен салыстырғанда шығыстардың құрылымында бюджеттік
ресурстардың әлеуметтік бағыттылығы арта ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру мен қамсыздандыруды
және басқа бағдарламаларды қамтитын әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын
тікелей шығындар барлық шығыстардың 60 пайызынана асып ... ... ... мақсаттардың: басқаруға, армияға, құқық ... ... ... ... ... ... жұмыстарды атқаруға,
дүниежүзілік қауымдастықтағы біріккен шараларды жүргізу ... ... ... ... күннен-күнге өсуде. Бұл мақсаттарға жыл
сайын бюджет қаражаттарының 1/3 бөлігі жұмсалады.
2002 жылдан ... ... ... ... ... ... бағдарламаларына бөлуіне байланысты, мемлекеттік бюджеттің шығыс
бөлігінде ағымдағы шығыстардың ... және даму ... етіп ... ... ... Даму ... инвестициялық және
инновациялық ... ... ... ... және ұдайы
өндіріспен байланысты басқа да шығыстар ... ... ... ... ... және әлеуметтік қамтамасыз етудің қалыптасқан
деңгейінен туындайтын барлық шығыстарды шоғырландыру ... ... ... келе, мемлекеттің экономиканы тиімді дамытудың
бірден-бір жолы бюджеттік шаралар мен саясаттар негізінде екендігін, сондай-
ақ Қазақстан Республикасының ... ... ... мемлекеттік бюджет
жоспарларының негізгі бағыттары болып ... ... ... ... қоя
отырып, өндірістің бәсекеге қабілетті салаларын қолдап, ... өту және ... ... ... ... қосылуға
бағытталған шаралар жиынтығынан тұрады. ... бұл ... жету ... ... пен ... қарқынды жан-жақты экономикалық дамуға қол
жеткізуіміз керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Бюджет ... (2004 ж. 24 ... N ... ... ... ... және ... төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық ...... ... Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. ... В.Д. Ли В.Д. ... курс ... ...... ... ... 2001. – 285с.
5. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – ... – 252 ... ... ... ... ... Под. ред. О.В. ... – М: ЮРИСТ,
2001. – 784 с.
7. Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... Рауан, 1995.
8. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: -
2003. – 131 ... З.С. ... ... ... аяны ... ... ... // Вестник КазНУ. Серия экономическая. №4, 2003г.
10. Л. Бурлаков «Совершенствовать межбюджетные отношения» // ... №6, 2005г. ... ... ... ... ... жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты.
12. «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... - ... ... Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет ... ... ... ... ... бюджет
Облыстардың бюджеттер
Астана және Алматы қалаларының бюджеті
Облыстық бюджеттер
Аудандық бюджеттер
Облыстарға бағынышты қала бюджеті
Қалалық бюджеттер
Аудандық бюджеттер
НЕГІЗГІ ҚАРЖЫ ЖОСПАРЫ
ҚАНДЫРМА БӨЛІГІ
(СУБЪЕКТИВ-ТІК ЖАҒЫ)
МЕМЛЕКЕТ ЗАҢЫ
ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДЫ БАСҚАРУ ... ... ... АҚША ҚОРЫ
БАЗИС БӨЛІГІ
(ОБЪЕК-ТИВТІК ЖАҒЫ)
ҚАТЫНАСТАР
ЭКОНОМИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯ

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
Аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуында жергілікті бюджеттің әсерін талдау (Қызылорда облысы Қармақшы ауданы әкімдігінің экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі мысалында)33 бет
Бюджеттің есебі94 бет
Бюджеттің кіріс бөлігін қалыптастырудағы салықтардың теориялық негізі54 бет
Бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы41 бет
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 1311 бет
Бюджеттің экономикалық маңызы және оның кірістері мен шығыстары35 бет
Бюджеттің экономикалық маңызы мен рөлі25 бет
Бюджеттің экономикалық мәні10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь