Адам онтогенезінің қауіпті кезеңдері, тератогенезді факторлар

1.Кіріспе.

Адам онтогенезінің қауіпті кезеңдері, тератогенезді факторлар.

2.Негізгі бөлім.

1)Дамудың қатерлі кезеңдері.
2)Дамудың туа біткен ақаулықтары
3)«Тератогенез. Тератогенездік факторлар» тақырыбы бойынша ситуациялық есептер және олардың шешімдері;

3.Қорытынды.

Туа біткен даму ақаулықтарының алдын алу.
Әр түрлі факторлардың әсеріне сезімтал онтогенездің кезеңдерін – қауіпті, ал зиян келтіретін факторларды тератогенді факторлар деп атайды.
Адамда эмбриогенездің 3 қауіпті кезеңдерін ажыратады:
а)имплантация – эмбрионның жатырдың кілегей қабатына енуі (ұрықтанғаннан кейін 6-7 тәулік);
б)плацентация – плацентаның түзілуі (ұрықтанғаннан кейін 14-15 тәулік);
в)туылу (39-40-шы апталар).
Эмбрион дамуындағы қауіпті кезеңдердің маңызы сол, сипаты бойынша әртүрлі патогендік факторлар бірдей патологиялық өзгерістер тудыруы мүмкін, бұл олардың әсерінің уақытына байланысты болады. Бір жағынан эмбрионға дамуының әртүрлі мерзімінде әсер еткен біртипті әсерлер бірдей емес эффект береді. Мысалы, бірдей дозалы рентген сәулелерімен жүкті егеуқұйрықты сәулелендіргенде, жүктіліктің 10-шы күнінде ұрықта анэнцефалия, 11 тәулігінде микро-, анофтальмия, 14 тәулікте – аяқтарының даму аномалиялары байқалады.
Тератогендік факторлардың әсері дамудың бірінші қауіпті кезеңінде имплантацияның кеш өтуіне, ұрықтың ерте өліміне әкеледі. Екінші қауіпті кезеңдегі зиянды әсерлер туа біткен кемтарлықтарға әкеледі.
Даму сатыларына тәуелді пренатальды онтогенездегі барлық ақаулықтарын гаметопатиялар, бластопатиялар, эмбриопатиялар және фетопатияларға бөлуге болады.
Гаметопатиялар – бұл ұрықтануға дейінгі гаметалардағы патологиялық өзгерістер. Бұл өзгерістер спонтанды түсікке және тұқым қуалайтын ауруларға әкеледі.
Бластопатиялар – ұрықтанудан кейін алғашқы 2-ші аптадағы зиготаның зақымдалуы. Осы кезеңде зақымдану факторыныңң әсеріне ұрықтың жауап беру «барлығы немесе ештеңе» принципімен, яғни ұрық тіршілігін жояды немесе репаративтік қабілеті жоғары болса, әсер еткен факторларды «сезбей», ары қарай дамиды. Бір қатар жағдайларда осы кезеңдегі ұрықтарда келесі бластопатиялар деп аталатын патологиялық өзгерістер кездеседі:
- симметриялық немесе асимметриялық егіздер ақаулығы (толық немесе толық емес ажыраған егіздер);
- сиреномиелия және циклопия;
- жатырдан тыс жүктілік.
1. «Тератология человека» (Рукаоводство для врачей) Кириллова И.А., Кравцова Г.И., Кручинский Г.В., және басқа. М:Медицина 1991.
2. Р.Г. Заяц, В.Э. Бутвиловский, И.В. Рачковская, В.В. Давыдов «Общая и медицинская генетика» - Ростов на Дону: Феникс 2002.
3. В.Н. Ярыгин, В.И. Васильев, И.Н. Волков, В.В. Сирнельшикова: ред. басқарған В.Н. Ярыгина. «Биология»-Высшая школа, 2000.
4. С.Т. Нуртазин, Э.Б. Всеволодов «Биология индивидуального развития»-Алматы 2005.
5. Л.И. Корочкин «Введение в генетику развития»- Москва. Наука 1999.
6. Медицинская биология и генетика. Уч. пособие для студентов мед Вузов (под. ред. Проф. Куандыкова Е.У.) Алматы, 2004.
7. Қазымбет П.Қ, Аманжолова Л.Е., Нұртаева Қ.С., «Медициналық биология», Алматы, 2000.
        
        ДАМУДЫҢ ТУА БІТКЕН АҚАУЛЫҚТАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАСЫ.
ТЕРАТОГЕНЕЗ. ТЕРАТОГЕНДІК ФАКТОРЛАР
ЖОСПАР:
1.Кіріспе.
Адам онтогенезінің қауіпті кезеңдері, тератогенезді факторлар.
2.Негізгі бөлім.
1)Дамудың қатерлі кезеңдері.
2)Дамудың туа ... ... ... ... ... бойынша ситуациялық
есептер және олардың шешімдері;
3.Қорытынды.
Туа біткен даму ... ... ... ... қауіпті кезеңдері.
Тератогенді факторлар
Әр түрлі факторлардың әсеріне сезімтал онтогенездің кезеңдерін ... ал зиян ... ... ... ... деп атайды.
Адамда эмбриогенездің 3 қауіпті кезеңдерін ...... ... ... қабатына енуі
(ұрықтанғаннан кейін 6-7 тәулік);
б)плацентация – плацентаның ... ... ... ... (39-40-шы апталар).
Эмбрион дамуындағы қауіпті кезеңдердің маңызы сол, сипаты бойынша
әртүрлі патогендік факторлар бірдей патологиялық өзгерістер ... ... ... ... уақытына байланысты болады. Бір жағынан эмбрионға
дамуының әртүрлі мерзімінде әсер еткен біртипті ... ... емес ... ... бірдей дозалы рентген сәулелерімен жүкті ... ... 10-шы ... ... ... ... микро-, анофтальмия, 14 тәулікте – аяқтарының даму аномалиялары
байқалады.
Тератогендік факторлардың әсері ... ... ... ... кеш ... ... ерте ... әкеледі. Екінші қауіпті
кезеңдегі зиянды әсерлер туа біткен кемтарлықтарға әкеледі.
Даму сатыларына ... ... ... ... ... ... ... және фетопатияларға бөлуге
болады.
Гаметопатиялар – бұл ұрықтануға дейінгі гаметалардағы патологиялық
өзгерістер. Бұл өзгерістер спонтанды түсікке және ... ... ...... ... алғашқы 2-ші аптадағы зиготаның
зақымдалуы. Осы кезеңде зақымдану факторыныңң әсеріне ұрықтың жауап беру
«барлығы ... ... ... яғни ұрық ... ... ... ... жоғары болса, әсер еткен факторларды ... ... ... Бір ... ... осы ... ұрықтарда келесі
бластопатиялар деп аталатын патологиялық өзгерістер кездеседі:
- симметриялық немесе асимметриялық егіздер ақаулығы (толық ... емес ... ... сиреномиелия және циклопия;
- жатырдан тыс жүктілік.
Жүктіліктің алғашқы 15 тәулігінде ұрықтың шетінеу ... өте ... ... ... ... 35-50% ...... жатыр қабырғасына бекітілгеннен (15 тәулік)
плацентаның түзілуіне (75 тәулік) ... ... ... ... Плацентацияның бұзылуы шетінеуге алып келеді, эмбрионның дамуы
тежеледі, оның тіршілікке қабілеті төмендейді. Эмбриопатиялар өте ... ... тән: ... ... көрініс бермеуі және
генотиптің фенотипке жиі ... ... ... ... бір хромосомалық
синдромы бар сәбиді морфологиялық зерттеу жүргізгенде ТБ саны 20-ға ... одан да ... ... ... сол ... синдром эмбрионда
анықталса, онда 2-3 ақаулық ғана байқалады.
Фетопатиялар – нәрестенің жатырішілік дамудың 76 күннен немесе ... ... ... ... аурулардың жалпы атауы (алкогольдік
фетопатия, диабеттік фетопатия және т.б.). Осы кезде егер мүшелердің дамып
жетілуі ... ғана шын ... ... Ол ... ми, ... ... ... жыныс мүшелері. Фетопатиялар
гипоплазия, дисплазия, микроцефалия, гидроцефалия ... ... ... қатар эмбриональдық құрылымдардың кері даму ... ... дер ... ... ... ... ерекше ақаулықтар
қалыптасады, мысалы: урахус- несепағардың бітіспеуі, ішек жыланкөзі, ашық
артериальді өзек, ашық сопақ тесік т.б. Осы ... ... ... ... ... ... ... (крипторхизм) немесе
эмбриональдық саңлаулардың (ерін, таңдай, ... ... ... ... біткен даму ақаулықтары (ТБДА) деп бірден анықталған ... ... ... ... ... кейін анықталған, мүше немесе бүкіл
ағзаның тұрақты морфологиялық өзгерістерін айтамыз.
Даму ... ... ... ... болмайды. ТБА-ны
зерттейтін ғылымды тератология деп атайды (грекше ... ... ... ... ... ТБА-дың себебін, патогенезін және сыртқы
белгілерін зерттейді.
ТБДА ... көп ... ... ... ... ... ТБДА 1) ... 2)экзогенді 3)мультифакторлы деп бөлінеді.
Тұқымқуалайтын ТБДА мутация нәтижесінде (гендік, хромосомалық,
геномдық) пайда болады, олар ... ... ... ... де
берілуі мүмкін.
Экзогенді ақаулықтар эмбриональдық кезеңде тератогенді факторлардың
органогенезге әсерінің салдары болып табылады. Олардың ... ... ... Иондаушы радияцияның, дәрілік заттардың (талидомид,
диазепам, гидантоин, варфарин, аминоптерин, ... ... ... ... ... ... ... дұрыс тамақтанбау
(дәрумендердің дефициті, микроэлементтерді ... ... ... ... ... ... ... ТБДА тұқым қуалайтын және экзогенді факторлардың
бірігуінің әсерінен пайда болады, осы факторлардың жеке ... ... ... ... ... 20-30% тұқым қуалайтын ақаулықтар, 2-
5% экзогенді, 30-40% - мультифакторлы, 25-50%-себебі ... ... ... болу ... ... 1-ші ... және екінші реттік ТБДА-тар
болады. Бірінші реттік тікелей тератогенді факторлардың әсерінің, ал ... ... ... ... ... нәтижесі. Медико-генетикалық
болжам негізгі ақаулық бойынша жасалады. Ағзада таралуына байланысты ... ... ... (1 жүйе шекарасында) және көптік (2
және одан да көп жүйелерде) деп ... ... ... бойынша
ТБДА филогенезге байланысты және филогенездік емес деп ... ... ... түрі ... ... ... мүшелерін еске түсіреді. Егер олар ата-тектік топтардың немесе
олардың ұрықтарына ... ... ... ... ... ... атависттік деп атайды, мысалы: омыртқа доғалардың бітіспеуі, мойын
және бел ... ... ... ... ... доғалардың
бітіспеуі. Егер ақаулықтар жануарлардың қазіргі немесе ежелгі, бірақ бүйір
бұтақтарының мүшелерін еске түсірсе, ... ... деп ... ... ... ... басқа омыртқаларымен байланысын
көрсетіп, эмбриогенез барысында ақаулықтардың пайда болу механизмдерін
түсінуге ... ... емес ...... ... немесе қазіргі
омыртқалы жануарларда аналогтары болмайтын ... ... ... эмбриональді ісіктер жатады.
Адамның туа-біткен ақаулықтары келесілерге бөлінеді:
1)аплазиялар (мүшенің немесе оның бөлігінің болмауы)
2)гипоплазиялар (мүшенің толық жетілмеуі-микроцефалия)
3)гиперплазиялар(мүшенің ... асып ... ... өз орнында емес дамуы)
5)стеноздар (қуысты мүшенің тарылуы)
6)атрезия (түтіктің немесе тесіктің болмауы)
БДҰ ұсынысы бойынша барлық ақаулықтар үлкен 2 топқа ... тобы (ОЖЖ мен ... ... ... бет, ... жүрек-
қантамыр жүйесі, тыныс алу жүйесі, асқазан-ішек жолы, ... зәр және ... ... ... ... ... плацента
ақаулықтары);
2)В тобы (көптік даму ақаулықтары (ҚДА) 1-хромосомдық синдромдар, ... ... ... ... әсерінен пайда болатын
синдромдар, 4-себебі анықталмаған синдромдар, 5-анықталмаған ҚДА).
ТБДА себебі –тератогенді факторлар келесідей ... ... ... ... аурулары, жұмыртқа
жасушалардың асқын пісіп жетілуі, ата-анасының жасы);
Б-экзогенді :
-физикалық – ... ... ... ... - өндірістік және тұрмыстық химияның өнімдері, дәрілік
препараттар, ішімдік, никотин;
-биологиялық – ... ... ... ... ...... онтогенезде пренатальды кезеңдегідей бірнеше қатерлі
кезеңдер болады:
1)нәрестелік;
2)жыныстық ... ... – 12-16 ... солу – 50 жас ... ... ... қызметтерінің
баяулау кезі.
Постнатальді онтогенездегі қатерлі кезеңдерінің себептері пренатальді
онтогенездің себептеріндей болады: гормональдық фонның ... ... ... және жаңа ... ... ... ... блоктарының активтенуі және қайта активсізденуі.
2.1.Дамудың қатерлі кезеңдері
Жануарлар ... ... ... ... қатерлі кезеңдері
болатындығы анықталады. Дамудың қатерлі ... деп ... ... әр ... зиянды факторларына өте сезімтал кезеңдерін айтамыз. Бұл
кезеңдерде зиянды факторлар әсерінен онтогенездің қалыпты жүруі ... не өліп ... не ... түрде әр түрлі ақаулықтар қалыптасады.
Дамудың қатерлі кезеңдері терминін 1897 жылы Браун енгізген болатын.
А.Н. Трифонов (1834) ... ... 3 ... ... ...... басы ... ортасы; екіншісі –
гаструляция басы; үшіншісі – ... ... ... ... ... әр түрлі қатерлі кезеңдерінде ұрықтар түрліше факторларға
сезімтал болады, мысалы ... ... ... жетіспеушілігіне,
жылылыққа, механикалық әрекеттерге. П.Г. Светловтың айтуынша ұрық ... ... ... ... сезімтал болса, екінші кезеңде –
химиялық заттар әсеріне сезімтал болуы мүмкін т.с.с.
Дамудың қатерлі ... ... ... ... алу ... РНҚ ... ... мәртебесі өзгереді, өсу қарқыны
төмендейді. Оттектің және ... ... ... ... қиын
кезеңдер салдарын байқатпайтын факторлар болып табылады. Сол сияқты,
дамудың қатерлі кезеңдері ... бір ... ... кезеңіне
өтуімен, морфологиялық жіктелу сатыларымен тұспа-тұс келеді.
Адам ұрығының дамуының қиын кезеңдері бірінші аптаның аяғы – екінші
апта басы ... және ... 3-6 апта ... ... ... ... ... ажыратуымен қатар ... ... ... де ... зор ... ... Тератогендік терминациялық кезең дегеніміз зақымдаушы факторлардың
әсер етуі нәтижесінде нақтылы ақаулықтың пайда болу ... ... ... ... ... өте ... болатынын австриялық дәрігер Норман Грегг (1944) және ... ... (1960) ... ... ... ... және ... қалыптасуында күрделі сапалық қайта құрулар жүреді.
Клеткалардың ... және ... ... ұрық ... өте ... ... ... дамуына зиянды әсер ететін факторлар
тератогендік (лат.teras-ақаулар) факторлар деп аталады. ... ... ... ... дәрі-дәрмектер, вирустар, бактериялар,
қарапайымдылар, құрттар және т.б. ... ... ... ... ... клеткаларының пісіп жетілуі (мейоз); эмбриогенезде –
ұрықтану, имплантация, плацентация, ... ... ... ... П.Г.Светлов үш қатерлі кезеңді
көрсетеді: имплантация (ұрықтанудан кейінгі 6-7 ... ... ... және ... ... босануы, нәрестенің дүниеге келу
уақыты) кезең. ... ... ... ету ... ... және ... ... мүшелер жүйесіндегі (қан айналу, тыныс
алу, қоректену және т.б.) ... ... ... келеді. Имплантацияда
ұрық жатыр қабырғасына енеді. Ұрықтың ... қан ... ... ... болады. Екіқабаттылықтың алғашқы екі аптасында
ұрық осы шұқырдағы қоректік ... ... ... ... ... ұрық пен ... ... тығыз байланыс
қалыптасады, ұрықтың қоректенуі, ... алуы ... қаны ... қоректену типі) жүреді. Перинатальдық ... ... ... ... ... ... шығады, өздігінен тыныс алады,
қоректенеді, зәр шығарады және т.б. автономдық тіршілік ету ... ... ... ... ... ... ... басталады. Бұл кезде организмдегі генетикалық
информацияның іске ... одан әрі ... ... ... ... ... түрге тән белгі. Кейбір ... ... ... жүздеген жылдарға, ал кейбіреулерінікі бірнеше
күндерге созылады. ... ... 60-80 жыл, ... және ... жыл, ал кейбір ересек кезінде қоректенбейтін насекомдар
(бөгелектер) ... күн өмір ... ... ... ... (жыныстық жетілуге
дейінгі), пубертаттық (жыныстық жетілген ересек кезең) және ... ... ... ... өсуі және дамуы ... ... ... ... ... ... – 25 см, екінші жылында –
11 см, ал үшінші ... – 8 см ... ... ... ... балалардың
өсуі жылына – 6-7 см, бастапқы кластардағы жеткіншектердің өсуі – 4-5 ... ... ... өсу ... ... ... 8 см ... өсуі шектелген, орташа есеппен 22-25 жастарға келгенде аяқталады.
Организмнің өсуі клеткалардың көбеюі, ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Өсу процесі өте күрделі
реттеледі. Шектеліп өсетін организмдердің өсуі ... бір ... ... ... Өсу ... ... қуалаушылық информациясымен анықталады,
бірақ орта факторларына байланысты іске асырылады. Адамның постнатальдық
онтогенезінің ... ... ... ... ... бар. ... даму ерекшеліктерін және заңдылықтарын педиатрия, ал кәрілік кезеңдегі
организмге тән процестерді геронтология және гериатрия зерттейді.
2.2.Дамудың туа біткен ақаулықтары
Эмбриогенез ... ... ... ... әр түрлі
ақаулықтарға алып келеді, ... ... туа ... ... ... ... ... туа біткен ақаулықтары немесе дамудың ақаулықтары деп
ағзаның қалыпты құрылысының морфологиялық бұзылуын айтамыз. ДТБА ... ... ... ... ... ... ... кейін кейбір мүшелердің әрі қарай қалыптасуының ауытқуы
салдарынан (мысалы, ... ... ... ... өзегінің ашық
болуы т.с.с.) пайда болады.
Адам ақаулықтарын зерттетін ғылымды тератология, ал сол ақаулықтарды
тудыратын факторларды тератогендік ... деп ... ... ... ... кездері өркениетті елдер
тұрғындарының, әсіресе жас балалардың сырқаттануы мен қаза ... ... бірі ... ... туа ... ... саналады. ДТБА
жаңадан туылған нәрестелердің кем ... 2-3 ... ... алғашқы апталарда-ақ өліп қалуының себептерінің 25-30 пайызы
да осы ДТБА ... ... ... ... Германия т.б.)
бөбектердің қаза болуының басты себебі ДТБА ... ... ... ... ... ... өзгерістерді жатқызады:
Агенезия – мүшенің мүлдем дамымауы, болмауы;
Аплазия - мүшенің өте нашар дамыған бастамасы ғана болуы ... ... ...... толық жетілмеуі (дамымауы);
Туа біткен гипертрофия – мүше ... (не ... ... ... өсуі;
Туа біткен гипотрофия – нәрестенің не құрсақтағы ... ... аз ... ...... ... ұзын ... – кейбір мүшелерде өздеріне тән емес ... ... ... бір ... ... бір ... ... мишық қабығында алмұрт пішіндес ... ... тыс, ... ... ... кездесуі т.с.с.
Гетероплазия – кейбір ұлпалардың жіктелуінің бұзылуы;
Эктопия – мүше орнының ығысуы, яғни оның ... тән емес ... ... ... ... қуысында орналасуы, жүректің көкірек
қуысынан сыртта орналасуы;
Атрезия – қуыс мүше арнасының не ... ... ... болмауы;
Стеноз – қуыс мүше арнасының не тесігінің ... ... қан ... ... ... – екі ... егіздердің бір-бірімен бітісуі
(кірігуі);
Дисхрония – Ағза ... даму ... ... ... ... ... саны өте көп, ... саналады. Оларды тұқым қуалайтын,
экзогендік және мультифакторлы деп 3 топқа ... ... ... ... негізінде пайда болған ақаулықтар жатады. ... және ... ... ... ... деп ... ақаулықтар ұрықтың не құрсақтағы баланың тератогендік
факторлармен тікелей зақымдануы нәтижесінде ... ... ... және ... ... ... әрекет етуінің
нәтижесінде пайда болады. ДТБА пайда болу ... 40 ... 50 ... ... 5 ... ... оның ... 2
пайызы инфекция факторлары болып есептелінеді.
ДТБА тератогендік факторлардың әсер ету ... ... ... ... ... ... ... әсер ету уақытына қарай ақаулықтарды:
1)гаметопатия – гаметалардың зақымдануы. Бұл ... ... ... (жалғыз көзділік), сиреномелия т.с.с. ақаулықтар пайда болады;
2)эмбриопатия – ұрықтың 16 ... – 8 апта ... ... ... – ұрықтың 9 апталығынан нәресте дүниеге келгенге дейінгі аралықта
зақымдануы. Бұл кездері эмбриондық құрылымдардың әрі қарай ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Ағза денесінде таралуына қарай ақаулықтарды былайша бөледі. 1)
жеке ... – бір ... ... 2) жүйелі ақаулықтар – бір мүшелер
жүйесінде кездессе; 3)көптеген ақаулықтар – екі не одан да көп ... ... ... ... жіктелуі этиологиялық принципке
негізделген және олар қазіргі таңда көп қолданыла бермейді. Оның ... ... ДТБА адам ... анатомиялық – физиологиялық жүйеге бөлу
принциптеріне сәйкес жіктеу кеңінен ... ... ... ... ... ... XXIXАссамблеясында 1975 жылы қабылданған жіктелу де
осы принципке негізделген. Ол төмендегідей:
А.Мүшелердің және мүшелер ... туа ... ... ... жүйесінің, сезу мүшелерінің, сезу ... және бет ... ... ... алу ... ... ... жүйесінің ақаулықтары;
Тірек-қимыл жүйесінің ақаулықтары;
Зәр шығару жүйесінің ақаулықтары;
Жыныс мүшелерінің ақаулықтары;
Ішкі секреция бездерінің ақаулықтары;
Тері және оның туындыларының ... ... ... ... да ... ақаулықтар:
1.Хромосомалық ақаулықтар;
2.Гендік синдромдар;
3.Экзогендік факторларға байланысты синдромдар;
4.Пайда болуы анықталмаған синдромдар;
5.Айқындалмаған көпшілікті синдромдар;
Тератогендік факторларды 3 топқа бөледі:
1)Эндогендік факторлар:
а)мутациялар;
б)ішкі секреция бездерінің қызметінің бұзылуы;
в)жыныс ... ... ... жасы.
2)Экзогендік факторлар:
а)физикалық факторлар;
б)ионданушы радиация;
в)механикалық факторлар;
г)химиялық факторлар.
- дәрі-дәрмектер
- тұрмыста және өнеркәсіпте пайдаланылатын заттар
- дұрыс тамақтанбау (аштық)
- гипоксия.
3)биологиялық факторлар:
а)вирустар;
б)микоплазмалар ...... ... ... басты себептерінің бірі
болып табылады. Н.П. Дубининнің ... ... ... ақаулықтары
мутация салдарыдеп түсіну қажет. Мутациялардың түрлері, пайда болуы, зиянды
әсерлері туралы алдыңғы тарауларда толық айтылған.
Ішлі секреция ... ... ... ... ... келеді. Мысалы, өздігінен түсік тастауға не ... ... ... ... ... көп өмір ... өліп ... қант ауруларымен ауыратын әйелдерде бұл патология жиі ... ... ... ... ... ... ... диабеттік
эмбриопатия және диабеттік фетопатияларды ... ... ... ... ... дене салмағы үлкен – 5 кг, ... ... ... және қаңқа бұлшықеттерінде гликоген аз
мөлшерде болады. Олардың әрі ... ... ... ... ақыл-естері
кеміс болады. Диабеттік эмбриопатиямен ауырған балалардың 37%-ының тірек-
қимыл ... ... ... жүйесінің, 14%-ында ОНЖ
ақаулықтары ... ... ... ... ... ... жұмыртқа
жасушасының не сперматозоидтардың жатыр түтікшесінде бір-бірімен дер
кезінде ... ... ұзақ ... тұрып қалуы салдарынан әлсіреп,
оларда өзгерістер болуы нәтижесінде ұрықтану қабілетінің кемуі не бұзылған
зиготаларды ... ... ... ... ... кейбір
сүтқоректілердің жыныс жасушаларының «пісіп» кетуінің ұрықтың дамуына ... ... ... ... септігі зерттелген және толық
дәлелденген. Мысалы, жұмыртқа жасушасы 12 ... ұзақ ... ... ... ... 76%-ға ... ол ұрықтанған күнде 43% жағдайда әр түрлі
ақаулықтарға алып келген.
Сол сияқты, ... да ... ... яғни ... ... 1-2 ... бойына жұмыртқа жасушасымен қосылмай тұрып ... ... алып ... Егер ... сперматозоидтар жұмыртқа
жасушасымен қосыла қойса, әр ... ... ... ... ... «пісіп» кетуінің негізгі тератогендік механизмі
хромосомалардың бір-бірінен дұрыс ажырасуының ... ... ... ... ... әр ... анеуплоидияға алып келеді.
Ата-аналар жасы да балалар денсаулығына септігін ... ... ... себебі адамдардың көбею қабілеті жалпы биологиялық
заңдылықтарға тәуелді. Сондықтан өте жас ата-аналар орта ... ... ауру ... ... ... ... ... жас аналар 22-35 жастағы аналарға қарағанда тірек қимыл, тыныс
алу жүйелерінің ... ... ... ... ... Ал,
ананың жасы 35-тен жоғары болған сайын нәрестелердің ... ... ОНЖ ... әсіресе әр-түрлі анеуплоидиялар – трисомия 13-18-21
жиі байқалады. Мысалы, олардың орташа ... 30-34 ... ... ... ... 1/185; 40-44 ... 1/63;45 ... үлкен
аналарда 1/24 тең болады.
Жастары ұлғайған ата-аналардың әр ... ... бар ... ... эндогендік және экзогендік факторлар әсерінен болуы
мүмкін, мысалы, сперматоциттердің және овоциттердің ... ... ... ... ... ... жоғарылатады.
Экзогендік тератогендік факторлардың ішінен ең маңыздысы – иондаушы
радиация ... ... Егер енді ғана ... ... (1-6 күн) әйел ... 0,1 гр ... ... сәулесімен әрекеттессе зигота түсіп қалады,
ал жүктіліктің 2-6 аптасында осыншама мөлшердегі ... ... әр ... ... ... ... ... де тератогендік әсері белгілі, мысалы,
транквилизаторлар (қолдан жасалған гормондық препараттар), талидамид және
диазепам. ... ... ... зиянсыз, бірақ 4-10 апта аралығындағы
жүкті әйелдерге зиян келтіріп, ... ... ... алып
келеді. Бұл патологиямен туылған балалардың аяқ-қолдары өте қысқа немесе
қолдары мүлдем дамымайды, ішкі ... ... да ... ал мұндай
нәрестелер не өлі туылады, не 1-2 айдан кейін өліп ... ... ... еріндерінің жырық болуына алып ... ... ... ... және рак ... қарсы қолданылатын дәрілерді де
жатқызуға болады.
Вирустардың, әсіресе қызылша вирусының, тератогендік әсері 1941 жылы
белгілі болды. ... ... ... ... ұрық не құрсақтағы бала күні
бұрын өздігінен түсіп ... не ... ... 50% ... ... ... жасушалық механизмдеріне жасуша ... және ... ... ... болады.
2.3.«Тератогенез. Тератогендік факторлар» тақырыбы бойынша
ситуациялық есептер және олардың шешімдері.
1) Дені сау ... ... тыс бала ... Медико-
генетикалық кеңес алуға келгендігі ана мінезінде: әкесі Семей ... ... ... ... қалқандарының деформациясы, еріннің және
таңдайдың екі жақты ... қол ... ... жүрек
қарыншалары арасындағы қабырғалық ... ... ... ... ... даму ... ... механизмін түсіндір.
2.ТБД. Себебі қандай тератогендік факторларға байланысты болуы мүмкін?
Жауабы:
1.Эмбриогенездің дұрыс жүрмеуі.
2.Әкесі ... ... ... Дені сау отбасында қалыптан тыс бала туылды. Медико-
генетикалық кеңес алуға келгендегі ана ... ... де, ... ... Тек ... жүктілік кезінде тетрациклин антибиотигін көп мөлшерде
қабылдаған. Балада гидросефалия, жүрегінде ашық, ... ... ... бар.
1. Туа біткен даму ақаулықтарының туындау механизмін түсіндір.
2. ТБД. Себебі қандай тератогендік факторларға ... ... ... Эмбриогенездің дұрыс жүрмеуі.
2. Анасы көп мөлшерде дәрі қабылдаған.
3) Дені сау ... ... тыс бала ... ... ... ... ... ана мінезінде: әкесі де, анасы да сау.
Анасы жүкті ... ... ... ... де өз ... ... микроцефалия, қысқа жетілмеген маңдай, микросефалия, қасаң қабықтың
бұлдырлануы, ... ... ... ... ... ақыл-ес
мешеулігі анықталған.
1.Туа біткен даму ақаулықтарының туындау механизмін ... ТБД. ... ... ... ... ... ... мүмкін?
Жауабы:
1. Эмбриогенездің дұрыс жүрмеуі.
2. Анасы қызамықпен ауырған.
4) Дені сау отбасында қалыптан тыс бала ... ... ... ... ... ана мінезінде: әкесі уран кен өндіру
орнында жұмыс істейді. Анасы жүктіліктің 16-шы ... ... ... кейін, УДЗ-ге бір ай ... тағы ... рет ... Балада
микроцефалия қысқа жетілмеген маңдай, микросефалия, ... ... ... қалқандарының деформациясы, еріннің және таңдайдың екі
жақты жырықтары, аяқ саусақтарының синдактиясы, қысқа ... ... ... ... мешеулігі анықталған.
1. ТБДА-ның туындау механизмін түсіндір.
2. ТБД. Себебі қандай тератогендік факторларға байланысты болуы мүмкін?
Жауабы:
1. ... ... ... ... шектен тыс көп түсуі.
2. Әкесінің уран кен орнында жұмыс жасауы.
5) Дені сау отбасында қалыптан тыс бала ... ... ... ... ана ... ... ... кезінде жел
шешекпен ауырғаны ... ... ... ... ... ... темекі шеккен, дұрыс тамақтанбаған, яғни сапасы төмен азықтармен
тамақтанған. Балада ... ... ... ... өте ... ... ... өте қатты жылайды, ақыл-ес дамуының
мешеулігі анықталды.
1. ТБДА-ның туындау механизмін түсіндір.
2. ТБА. ... ... ... ... ... болуы мүмкін?
Жауабы:
1. Эмбриональдық кезеңнің дұрыс жүрмеуі.
2. Анасының жел шешекпен ... ... ... ... тамақтанбауы.
3.3.Туа біткен даму ақаулықтарының алдын алу
Туа біткен даму ақалықтарының ... ... ... ... ... ... ерекше. Сонымен қатар, жағымсыз әдеттер,
темекі, алкоголь, дұрыс тамақтанбау, зиянды заттардан сақтану керек.
Адамдар күнделікті спортпен ... ... ... ... сақтауы керек. Жүктілік кезінде дәрігердің рұқсатынсыз дәрілік-
препараттарды қолданбауы керек. Баланың дамуын ... ... ... ... алып ... дәрігерге тексерілу, түрлі аурулардың алдын
алу – туа біткен даму ақаулықтарының алдын алу жолдары болып ... ... ... ... дамуына байланысты, көптеген туа
біткен даму ... ... алу ... ... ... ... және ең ... туа біткен даму ақаулықтарының алдын алу - әр бір
адамның өзіне байланысты.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. «Тератология человека» ... для ... ... ... Г.И., ... Г.В., және ... М:Медицина 1991.
2. Р.Г. Заяц, В.Э. Бутвиловский, И.В. Рачковская, В.В. Давыдов «Общая и
медицинская генетика» - ... на ... ... ... В.Н. ... В.И. ... И.Н. Волков, В.В. Сирнельшикова: ... В.Н. ... ... ... ... С.Т. Нуртазин, Э.Б. Всеволодов ... ... ... ... Л.И. ... «Введение в генетику развития»- Москва. Наука 1999.
6. Медицинская биология и генетика. Уч. ... для ... мед ... ред. Проф. Куандыкова Е.У.) Алматы, 2004.
7. Қазымбет П.Қ, Аманжолова Л.Е., Нұртаева Қ.С., ... ... ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Kәсіпорындағы еңбек қорғауды басқару жүйесі46 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
Абайсызда кісі өлтіру57 бет
Автокөлікті пайдалану кезінде еңбекті қорғау21 бет
Автоматтандырылған өрт хабарландырғыштар59 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік29 бет
Аса қажеттілік жағдайында қылмыс жасау жағдайлары32 бет
Биогаз технологиясы68 бет
Денсаулыққа қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы және түрлері70 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь