Қазіргі заманда қалыптасқан экологиялық жағдайлар

1. Кіріспе.
2. Қазіргі заманда қалыптасқан экологиялық жағдайлар.
3. Қазіргі замандағы қалыптасқан экологиялық жағдайлардың туындау себептері.
4. Экология проблемаларын шешу жолдары.
5. Қазақстандағы экология ғылымы.
6. Қорытынды.
7. Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi.
Қазіргі кезде адам мен оны қоршаған орта арасындағы қарым-қатынастың күрделене түскені мәлім. Жер шарындағы халық санының жедел өсуі мен өндіргіш күштердің күрт дамуы адамның табиғатқа жүргізілетін ықпалын күшейтті. Әсіресе, ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап, адам мен табиғат арасында жаңа жағдай қалыптасты. Адамзат қажетіне керек шикізатқа сұраныс материалдық өндірістің көлемін арттырды, жер қойнауы мен мұхит байлығы жедел игеріле бастады. “Табиғатқа бағынбаймыз, оны өз игілігімізге айналдырып, бермесін тартып аламыз” деген көзқарас қалыптасты. Мұның барлығының жер бетіндегі тіршілікке тигізген әсері табиғаттыңөзіне тән құбылыстардан табиғи өзгеріс пен жел, су тасқыны, жер сілкінісі әсерінен әлдеқайда асып түсті.
Жер бетіндегі жағдайдың өзгеруі, әсіресе, ғылыми-техникалық өрлеумен тікелей байланысқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әлем елдерінің көбі өнеркәсібін дамыту жолына түсті. Егер соғысқа дейін дамыған елдер қатары оннан аспайтын болса, соғыс аяқталысымен индустрияландыру науқаны жаппай етек алды. Өнеркәсіптің дамуы жер қойнауындағы қазбаларды игеруді ұлғайтты. Өз кезегінде бұл ауаның ластануын күшейтті. Екіншіден, бұл жылдары дүниежүзіндегі демографилық жағдай да үлкен өзгеріске ұшырады. Жер шары бойынша халық саны тез өсіп кетті. Халықтың жылдам өсуі табиғатқа деген “тұтыну қысымын” өсірді. Табиғат өзінен шыққан шығынды қайта қалпына келтіріп отыратын уақыттыңмерзімінен жаңылды. Табиғаттың өздігінен қалпына келетінін күтпей-ақ оны “жеделдете қанау” оның жүдеушілігін тудырады. Үшіншіден, қалалар көбейіп, онда тұратын халық саны артты. ХХ ғасырдың басында жалпы халықтың 10%-ы ғана қалада тұрса, ғасыр аяғында бұл 50% жуықтады. 2001 жылы Қазақстандағы қала халқы 54%-ға жетті. Осынша көп адамның шағын аймаққа жиналуы жерге түсетін салмақты күшейтті, қала мен қала маңының ластануы ұлғайды.
Адамзаттың өмір сүру жағдайларының жақсаруы, ғылыми-техникалық өрлеу табиғат пен қоғам арасындағы “алмасусыз” іске асу мүмкін емес. Бұл әалмасуә сөз жоқ табиғатқа зиян келтіреді. Ал, бұл өз кезегінде адам денсаулығына, жер бетіндегі тіршілік дүниесіне келетін зиянға ұласады. Мәселе - осы зиянды болдармау, мүмкіндігінше азайта білуде, табиғаттың өз тіршілігін сақтап, қалпына келтіруіне жағдай жасауда болып отыр. Экология білімінің көмегі де осы жерге керек.
Бізге материалдық өндіріске баға берудін екі өлшемі (әлеуметтік, экономикалық) қалыптасқан. Ал, қазіргі өмір осы өлшеемге экологияны да қосуды қажет етіп отыр. Әрбір салынатын өндіріс орнын әлеуметтік, экономикалық жағынан дәлелдеумен қатар оның экологиялық жағдайларын (келетін зардаптары мен оны болдырмау мүмкіндігін) қоса ескеріп негіздесе, бұл салада – қазір орын алып отырған қателікке жол берілмесе еді. Осылардың салдарынан Қазақстан қазір экологиялық жағдайы ауыр өлкенің біріне айналып отыр.
1. Ә. Бейсенова, А.Самақова, Т.Есболов, Ж.Шілдебаев. Экология және табиғатты тиімді пайдалану. Алматы, 2004.
2. Әділов Ж.М. Тұрақты даму және айналадағы орта. Алматы,1998.
3. Бейсенова Ә., Қазыханова Б. Экология. Алматы 1998.
4. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология. Алматы, 2004.
5. Сағымбаев Г.К. Экология негіздері. Алматы, 1998.
6. Мырзабеков Ж.М. Особо охряняемые природные территории Казахстана. Алматы, 2000.
7. Экологиялық білім бағдарламасы. Алматы, 1999.
8. Экологическое состояние окружающей среды в Республике Казахстан. Алматы, 1994.
        
        Жоспар:
1. Кіріспе.
2. Қазіргі заманда қалыптасқан экологиялық жағдайлар.
3. Қазіргі замандағы қалыптасқан экологиялық жағдайлардың ... ... ... шешу ... Қазақстандағы экология ғылымы.
6. Қорытынды.
7. Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi.
Қазіргі кезде адам мен оны ... орта ... ... ... ... Жер ... ... санының жедел өсуі мен
өндіргіш күштердің күрт ... ... ... ... ықпалын
күшейтті. Әсіресе, ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап, адам мен ... жаңа ... ... ... ... ... шикізатқа сұраныс
материалдық өндірістің көлемін арттырды, жер қойнауы мен мұхит байлығы
жедел ... ... ... ... оны өз ... ... ... аламыз” деген көзқарас қалыптасты. Мұның
барлығының жер бетіндегі ... ... ... ... ... ... ... пен жел, су тасқыны, жер сілкінісі әсерінен
әлдеқайда асып түсті.
Жер бетіндегі жағдайдың өзгеруі, әсіресе, ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... әлем ... көбі
өнеркәсібін дамыту жолына түсті. Егер соғысқа ... ... ... ... ... ... соғыс аяқталысымен индустрияландыру науқаны жаппай
етек ... ... ... жер ... ... игеруді ұлғайтты.
Өз кезегінде бұл ... ... ... ... бұл ... демографилық жағдай да үлкен өзгеріске ... Жер ... ... саны тез өсіп ... Халықтың жылдам өсуі табиғатқа деген
“тұтыну қысымын” өсірді. Табиғат ... ... ... ... ... ... уақыттыңмерзімінен жаңылды. Табиғаттың өздігінен қалпына
келетінін күтпей-ақ оны “жеделдете қанау” оның ... ... ... ... онда тұратын халық саны артты. ХХ ғасырдың
басында жалпы халықтың 10%-ы ғана ... ... ... ... бұл ... 2001 жылы ... қала халқы 54%-ға жетті. Осынша ... ... ... ... ... түсетін салмақты күшейтті, қала мен
қала маңының ластануы ұлғайды.
Адамзаттың өмір сүру ... ... ... ... пен ... ... ... іске асу мүмкін емес. Бұл әалмасуә
сөз жоқ табиғатқа зиян келтіреді. Ал, бұл өз ... адам ... ... тіршілік дүниесіне келетін зиянға ұласады. Мәселе - осы
зиянды болдармау, мүмкіндігінше ... ... ... өз ... ... ... жағдай жасауда болып отыр. Экология білімінің
көмегі де осы жерге керек.
Бізге ... ... баға ... екі ... ... қалыптасқан. Ал, қазіргі өмір осы өлшеемге экологияны да
қосуды ... етіп ... ... ... өндіріс орнын ... ... ... ... оның ... жағдайларын
(келетін зардаптары мен оны болдырмау мүмкіндігін) қоса ... ... ... – қазір орын алып отырған қателікке жол берілмесе еді. Осылардың
салдарынан ... ... ... ... ауыр ... ... ... 182 млн. га жайылымның 110 млн. га әр түрлі деңгейде
зиян шекті. 7 млн. га ... ... ... ... жануарлар мен
өсімдіктердің аса бағалы түрлерінің ... ... ... ... толмайтынын көреміз. Адамның қолымен жасалған зиянды іс табиғаттағы
зат алмасу мен табиғи ... ... да әсер ... ... ... ағаштарының кесілуі топырақтағы ылғал мөлшерін кешенді, содан
топырақ құнарлығы өзгереді. Соның салдарынан өсімдіктер тіршілігіне ... ... ... ... жануарлар да тұрақтамайды.
Ауыл экологиясының нашарлауы негізінен шаруашылық көзінің қалыптасқан
жүйесінің бұзылуына байланысты болып отыр. Мәселені шешуде Елбасының ... күн ... ... қызу қолдауына ие болып кетті.
Еліміздегі экологиялық дағдарысқа ... ... ... ... ... және көп ... ... да әсерін молайтып отыр. Жыл
сайын қазақстандағы су қоймаларына химиялық қоспалармен ... 6 ... ағын су ... 3 млн. ... зиянды заттар ауа қабатына сіңеді, 200
млн. тонна қатты қалдықтар қоқысқа ... ... да ... ... ... ... қатар жүргізілуде, олардың қатарына мыс, қорғасын,
мырыш. Күміс, хромм, ванадий, фосфорит, мұнай т.б. кен ... ... ... орны ... да ... да ауаның қалыптан тыс ластануы байқалады.
Ірі өнеркәсіп орындары шоғырланған, ірі көлік ... бар ... ... экологиялық жағдай нашар. 2000 жылы республиканың ... ... ... ... ... ... ... бойынша Өскемен, Риддер, Шымкент, Ақтөбе, Алматы қалаларының
ауасы өте лас ... ... ... ... ... ... жиынтығы зиянды заттардың шектеулі мөлшерінен ортта есеппен 1,2
есе көп. Ауаның шаңдануының ең көп ... ... ... ... ... адам организіміне аса қауіпті улы газдардың мөлшері
132,2 ... ... 7732,7 ... аммиактан, 4621,4 тонна
қорғасыннан, 1606,6тонна мышьяктан, 335,6 тонна күкірт қышқылынан құралады.
Бір Қарағанды облысының ... ... ... 1108,1 тонна улы газды
таратады екен.
Бізде бүгінгі экологиялық дағдарысқа ғылыми-техникалық өрлеу кінәлі.
Табиғат компоненттері өзара үйлесіммен ... Оның даму ... ... бар. ... ... ... түпкі себебі осы
заңдылықты білмеуде, ... оған ... ... жатыр. Осыдан
табиғаттың зат және энергия алмасу жүйесі бұзылады. Сондықтан әрбір қоғам
мүшесі табиғат құбылыстары ... ... ... да таныс болуы
керек. Экологиялық сауатсыздықты жою – үкімет арасында жүргізетін негізгі
міндетке айналу керек.
Бүгінгі ... ... ... ... мен ... беру мәселесін
мемлекеттік деңгейде кең көтерудің қажеттігі туындап отыр. ... беру ...... қауымының, қоғамның, табиғаттың және
қоршаған ортаның үйлесімділігін және оны ... ... ... ... Оның ... ... орта мен табиғи ресурстарды тиімді
пайдалану арқылы ... ... ... оны ... ... білім мен мәдениетті жоғары, ізгілікті, адамгершілігі мол жас
ұрпақты ... ... бар. ... ... ... ... табиғат пен қоршаған ... ... ... ... жалпы
халықтың экологиялық сауатын ашу, жастарға үздіксіз білім беру нәтижесінде
ғана іске асады.
Экологиялық білім мен тәрбие беру ... жеке адам мен ... ... оң ... ... мәдениетін қалыптастыруға
болады. Сол арқылы еліміздің халық шаруашылығыынң ... ... ... ... ... ... және ... заңдарын жетілдіру және оларды бұлжытпай орындау, табиғи ресурстарды
пайдалануда жауапкершілікті күшейту, қоршаған ортаның табиғаты мен ... ... ... ... ... ... ... тездету, қамтамасыз ету, тағы басқалар осы саладағы ... ... ... ... ... берудің негіздер қазақ халқының табиғатпен
қарым-қатынас үстінде туған табиғи көзқарасы мен ... ... ... ... ... қазақтар өзінің бүкіл тыныс тіршілігін
табиғатпен байланыстырған. Оны аялап, ... ... ... ... ... ... таза ... ұстаған. Табиғат туралы оң көзқарас, сол ... ... ... пен ... дарыту идеясы қазақ ағартушылары ... ... кең ... Абай мен Шоқанның, Жамбыл мен
Ыбырайдың, Мағжан мен Сәкеннің, Ілияс пен Қасымның ... ... ... ... ... ... ... табуға болады.
Экологиялық білім берудің қазіргі заманғы ғылыми негіздері, оны жүзеге
асыру ... мен ... БҰҰ мен ... ... Одан соң ... Тбилиси қалаларында өткен халықаралық
конференцияларында жалғасын ... Ал, ... ... ... ... беру ... ... қарап, ондағы негізгі бағыттарды
айқындап берді. Олар биосфера тұрақтылығын сақтау үшін ... ... ... ... ... экологиялық білім беруді тұрақты жүзеге
асыру және ... ... ... үгіт ... күшейту.
Экологиялық білім берудің нормалық-реттеуші құжаттары “Қоршаған ортаны
қорғау ... ... (1997), ... ... ... сақтау концепцциясында” (1997), “Қазақстан Республикасында
экологиялық білім мен тәрбие берудің ... ... ... ... бағдарламасында” (1999) қарастырылған.
Экологиялық білім мен тәрбие беру ісі оқу орындарында білім деңгейіне
қарай жүргізіледі. ... ... ... мен ... ... ... ... таныстыру, адам мен табиғаттың бірлігі мен өз үйіндегі,
ауласындағы табиғат бөлшектеріне ... ... ... өскен шөп, бау-
бақша) қамқорлық жасау қажеттігін ұғындыру ... ... ... біртіндеп
табиғаттың сыртқы көріністеріне қарай ауысады. Мұның өзі, белгілі ... ... ... өмір ... ... көмектеседі. Бұл салада
оқытудың негізгі әдістері мен амалдары – экологиялық мазмұнға құрылған
танымдық ... ... ... және ... ... ... орта дәрежелі оқу орныдарындағы
экологиялық білім беру мен тәрбие осы ... ... ... Бұл ... ... ... ... да тиімді.
Экологиялық білім жүйесін қалыптастыру, оқушыларды қоршаған ортаны қорғау
сезімі мен ... ... ... білім жетістіктерінен
хабардар болу, нормалық-құқықтық құжаттарды білу ... ... ... ... Оларға оқытудың, үйретудің әдіс-тәсілдері де әр-
түрлі болмақ. Адамның іс-әрекеттерін табиғатқа ... оның ... ... өзгерістерді салысытру ғылыми-зерттеу жұмыстарының
алғашқы элементтері есебінде ... ... жол ... ... ... ... беретін факторлардың ғылымилығын, табиғат компоненттерінің
(ауа, су, ... ... ... т.б.) ... ... тепе-теңдікті, балаларды табиғатты сүйуге, оған қызығуға
баулуды, экологиялық ... ... ... ... биология, химия,
математика, физика, әдебиет, ... ... т.б.) ... ... іске ... да ... ... жетудің айла амалдары
есебінде қолданылады.
Білім жүйесін оптимизациялау жағдайында экологиялық білім берудің ең
ұтымды және экономикалық жағынан тиімді жолдарын іздестіру – ... ... ... ... ... Экология пәні барлық сыныпта өту мүмкін
де емес. Жинақталған тәжірбиелер экологиялық білім берудің пән ... ... ... ... ... факультативтік
сабақтар өту, содан кейін барып жоғарғы сыныптардың бірінде (9-сынып) пән
ретінде оқыту тиімді екенін дәлелдеп ... ... ... ... ... негізгі мақсат болып қойылады. Экологияға ... ... ... ... ... Бұл ... пәндерді
экологияландыру арқылы экологиялық ... ... ... ... ... ... ... білім беретін курсты қалыпастыру
міндеті қойылады. Қазіргі кезде осы екі ... іске ... ... ... Оған ... экологияландыруға белгілі бір ... ... ... ал пән ... ... ... жетіспеушілігі себеп болып отыр. Сондықтан бұл жүйеде жұмыс
істейтін ұстаздарға экология ғылымының ... ... оқып ... (география, химия, биология, т.б.) негізінді ... ... ... ... тұрақтылығы мен
біртұтастығын, оның антропогендік әсерлердің әрекетінен болатын өзгерісін
өзара ... ... ... ... ... Жаратылыстану пәндері
балаларға экологиялық білім берудің ... ... ... ... ... курстары арқылы оқыту, сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... “Қазақстан
Ресрубликасы білім беру жүйесінде экологиялық білім мен тәрьие ... (2002) ... ... ... ... ... үлгерімі төмен оқушылардың 85%-
ның денсаулығы нашарлығы анықталған. Оған баланың режим ұстамауы, ... ... ... ... мінез-құлықтағы кемістіктер,
отбасы жағдайының ауырлығы ... ... ... ... ... ... ... қолданбалы бұйымдар экологиялық тұрғыдан өте
нашар. Синтетикалық заттар, полиэтиленнен жасалған бұйымдар – бәрі де ... ... мол ... медициналық жағынан дәлелденіп отыр. Яғни,
адамдарды әлеуметтік-экологиялық ... да ... ... туып ... ... салауатты өмір үшін күрес ... әр ...... індеті”, “темекі шегу және денсаулық”, “жаман әдеттен сақ
бол”, т.б.) конференциялар ұйымдастырудың бұл ... ... ... ... жөн. ... экология кабинеттерін, “тірі табиғат бұрышын”
ұйымдастыру, экологиялық материалды жинақатп жабдықтаудың да мәні ... ... ... ... ... ... тұрақты танысып
отыруды қамтамасыз етеді. Олар түрлі басылымдар, ... ... ... ... ... ... іске асады.
Кәсіптік білім беретін арнайы оқу орындары мен мектепке экологиялық
білім берудің де өз жүйесі бар. Бұл ... ең ... ...... ... табиғат қоғау мамандарын дайындау. Оларға қойылатын
талап үлкен. Олар әлеуметтану мен адам ... ... ... ... ... негізгі экологиялық көрсеткіштерді
өздігінен анықтай алатын ... ... ... ... ... пәндермен байланысты қарастырылған. Тіпті музыка мен сурет пәндері
де экологиямен байланыстырып қарастыруға болады. ... ... ... көгілдір аспан мен аққудың сұлу ... ... ... Арал апатының тағдырын бейнелеген құлазыған шөл, құм ішінде
қалған кемелер жүйкесін тітіркендіріп, ... ... ... ... білім жүйесінің үлкен бір саласы – жалпы халыққа білім мен
тәрбие беру. Біздің халқымыз табиғатты күтуге, оның ... ... ... ... Кез ... ... орман ағашын шауып ала
береді, тіпті ағаш ... ... де ... оның бұтақтарын сындырып,
орнын қоқысқа айналдырып кетеді. Табиғат аясына демалуға шыққан топ ... ... мен ... ... ... ... ... сол жерге тастайды. От жақса, оны ... ... ... бәрі ... ... Жауапкершілкті
сезінбеудің әсері. әркім өзі жүрген жерде өз ... ... ... ... еді. ... қаланың орталық көшелерінде, алаңдарында демалыс
күндері базарлар жұмыс істейді. Кешке базар тараған соң, ... ... ... орны сыпырылып тазартылады. Ертеңіне сол көшемен жүріп
өтсең, кеше ол ... ... ... ... ... істер әр адамның
қолынан келеді, бірақ құлықсызбыз. Барлық мекемелерде экологиялық сауат ... ... ... ... жайлы заңдармен, қоршаған ортаны
аялаудың негіздерімен ... ... ... Осы ... әр ... ... арттыру қажет. Бұл саланы жиі ... ... ... ... ... ... құрса да артық болмас еді.
Қоршаған орта мен табиғатты тиімді пайдалана отырып, оны сақтау үшін
келеңсіз ... ... осы ... ең ... ... ... ... Мектеп
табалдырығынан бастап жоғары оқу орындарында, ірі өндіріс орныдарында,
ғалымдардың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... керек. Табиғаттың байлығын адамның қажеттілігіне
жаратудың орнына жаппай үлкен қауіп ... ... ... ... ... сол ... адамның күнделікті өмірде
ормандарды отау, аң мен құстарды есепсіз аулау, адамның ақыл ойын аздаратын
арақ пен ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан көзқарастарға сәйкес табиғатты пайдалану мен қорғаудың
тек қана сақшылық ... ... ... ... ... мәселелер шешілуде.
Экологиялық жағдайдың нашарлауына жаңа жобалар мен бағдарламаларды
экологиялық сараптау және ... ... ... ... ... ... зерттеулерді жобалардың жүзеге асуына мүдделі салалардың
мамандары жүргізетіні кері әсерін тигізуде. Яғни, қажеттілік кімге ... сол ... ... сол ... сапаны сол анықтап, болашақ
дағдарыстарға жол ашып береді.
Қазіргі заманда ... ... ... ... техникалық прогрестің дамуы – табиғи ресурстар қорының
азаюымен қатар олардың тозуы, ластануы, экологиялық ... ... ... ... жаңа сатысы: ҒТП негізінде жоғары технологияға ауысу,
табиғатты пайдаланудың жаңа стратегияларының қалыптасуы арқылы ... Оның өзі өз ... ... және ... ... ... ортаның ластануы адам баласының тіршілік ортасын
сапасыздандырып, бүкіл ... ... ... кері әсерін тигізуде. Бүкіл
дүниежүзі қоғамдастықтарымен қатар Қазақстандықтар да ... ... ... ... ... ... күйге түсуде.
Сондықтан елдегі экологиялық жағдайлар экономика тәуелсіздігіне де әсерін
тигізуде.
3.Экологиялық жағдайлардың нашерлай ... ... ... бұрын-
соңды болмаған жаңа проблемалар тудыруда. Олар – ауа, су, ... мен ... пен ... ... соңғы жылдардағы өзгерістер.
4.Антропогендік қысымдар табиғат ресурстарының барлық ... ... әсер ете ... кейбір жағдайда қайтымсыз экологияық апаттар
әкелуде. Мәселен, ... ... ... ... ... ... ... проблемалар тудырып отыр. Сол сияқты республиканың барлық
жерінің 30 млн. Га көлемін өнеркәсіп, ... ... ... елді
мекендер, т.б. нысандар алып жатыр.
Солтүстік Қазақстан ... ... ... 25-30 ... ... Қазақстанда мұнай-газ өнеркәсібінің ... 100 мың на, ... ... ... 2,5 млн. га ... ... 3 млн. га ... қамтып отыр. Әсіресе, Азғыр мен
Тайсойған полигондары ... ... 1,4 млн. га жер ... қалдыққа
көміліп отыр.
Ал, Каспий теңізінің 268 млн. га ... су ... ... мұнай
өнімдерімен ластану одан әрі етек алуда.
Күрделі экологиялық шиеленістер ... ... да ... Онда ... ... ... ... құнарсыздануы жайылымдардың
тозуы, металдармен ластану, радиактивті және ... ... ... деңгейге жетуде.
Оңтүстік Қазақстандағы экологиялық жағдайлар Арал өңіріне тән Әмудария
мен Сырдария бассейнінің 2 млн. га ... ... ... ... ... ... мен Арал ... тұздар экожүйелерді қайтымсыз
бүлдіруде. Осы өңірдегі қара ... ... 300 млн. га ... кетуі
өкінішті жағдай.
Шу-Мойынқұм, Балқаш-Алакөл аймақтарының да экологиясы мәз емес.
Әсіресе, Қапшағай, Тасөткел су ... ... суды көп ... ... ... ... ... елеулі суармалы ... ... ... ... Іле ... ... 10-15 ... Қытай
Республикасының бұрын алуы бұл өңірде қауіпті ... ... ... ... жағдайында да экологиялық проблемалыр жеткілікті.
Түрлі-түсті металлургия, вольфрам, уран, қорғасын. Мырыш өнеркәсіптері елді
мекендер мен қала ... ажал ... ... ... ... – Қазақстанның барлық ауыл шаруашылығына
орасан зор ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы өнімдері өнімін кемітіп отыр. Жыл сайын
егістіктерден 2,5 млн. т. ... ... ... ... Ол ... сайын 1,8 млн. т. фосфор , 1,1 млн. т. азот, 0,4т. ... ... тиіс ... ол ... 60-70 ... ... ... өзінде
Қазақстанның қара топырағының 22,5 пайызы қарашірігі қайтымсыз жоғалды.
6.1949-1996 жылдар аралығында Қазақстан жерінде 503 ... ... Ол 20 млн. га ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде 3,4 млн. адам тұратын елді мекендер ... әлі ... ... ... ... кезде 20 млн. т қатты радиактивті қалдықтар
жинақталған. Мамандардың зерттеуі бойынша Қазақстан тұратын 2,6 млн. ... ... ... ... ... ... ... экологиялық жағдайлар туралы
ақпараттар жайлы мәліметтер ... ... ... полигондар қамтып
отырған аймақтардың тұрғындары өзінің ауруын неден пайда болғаны туралы
хабарсыз. Оның өзі ... ... ... және ... ... мемлекетті құрудағы ағаттықтар деп білу керек.
8.Табиғаттағы өзгерістерге байланысты болжамдар. Кез ... ... ... ірі ... орындарын салуда
жобалау кезінде олардың экологиялық шығынның бағасын есептеумен ... ... ... ... ... ... Бұл ретте бірнеше
назарда олардың жергілікті тұрғын халқының денсаулығына тигізетін зардабы
болуы тиіс.
9.Экологиялық жағдайлардың ... ... ... Оның ... ... ... ... пікір туғызу үшін көпшіліктің білімі мен
тәрбиесін, мәдениетін көтеру ... Ол үшін ел ... ... ... ... ... яғни, көпшілікке үздіксіз экологиялық білім
беруді жүйелі түрде іске асыру керек. ... оқу ... ... ... мен ... ... ... деңгейде көтеру қажет.
Экологиялық білім беруде және жоғары білімді ... ... Абай ... ... ... педагогикалық университетінің орны
ерекше. Университет профессоры А.С.Бейсенованың жетекшілігімен “Жоғары ... ... ... ... және ... оқушыларына
экологиялық білім беру” тұжырымдамасы ... Ал, 1987 ... ... ... ашылды.
Елбасының қолдауымен 1999 жылы “Экологиялық білім ... 2004 ... ... кодекс” т.б. құжаттар қабылданбақ.
Мектептер үшін ... ... беру ... ... мен оқу
құралдары жарық көрді. Мұның бәрі Қазақстандағы “2030” тұрақты ... ... ... орындалып жатқан игі істер болса керек.
Қазақстандағы өндіріс орындарына байланысты туындаған экологиялық
проблемалар көп ... ... ... ... негізделген.
Қарағандыдағы, Шымкенттегі, жамбылдағы, Алматыдағы т.б. қалалардағы ... ... ... ... ... ... Бұл орайда атом
станцияларын жобалау негізінде олардың қауіпсіздік жағын жан-жақты есептеу
қажет.
Шаруашылыққа ... ... ... ірі су алаптарының
тартылуы, климаттың өзгеруі, техникалық фактор негізінде топырақ, жер ... ... ... биік ... мұздықтармен байланысты
жағдайлар, апатты құбылыстар, мемлекет аралық өзендерді пайдалану жағдайы,
т.б. әлемдік ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мәселесі бойынша түрлі ұсыныстар мен ... ... ... деңгейде есептеліп, ескерілуі қажет.
Шаруашылықтың әрекеттерінің қоршаған табиғи ортада зиянды әсерін
болғызбауға арналған ... ... ... жан-жақты ғылыми-
бағытталған барлық қабылданатын ... ... алуы ... ... ... ең ... ... қоғамды құрушы адамға экологияның
тигізетін әсерін анықтап одан айықтыру жолдарын табу.
Қорыта ... ... ... ... мен ... ... адам баласының табиғаттың қарапайым даму, зат және энергия
алмасу заңдарын , оның ... ... ... ... экология
ғылымының негіздерін оқып-үйренбеуі.
Сондықтан да, Елбачының ... ... ... дамуының
сара жолын көрсеткен “2030” бағдарламасында көпшілікке үздіксіз экологиялық
білім мен тәрбие беру, еліміздегі ... ... ... ... ... елдің экологиялық санасы мен ойлау қабіліеті жоғары
мәдениетті ұрпақты тәрбиелеуді талап етуі осының айғаға ... ... ... ... Ә. Бейсенова, А.Самақова, Т.Есболов, Ж.Шілдебаев. Экология және
табиғатты тиімді пайдалану. Алматы, 2004.
2. Әділов Ж.М. Тұрақты даму және ... ... ... ... Ә., ... Б. Экология. Алматы 1998.
4. Жатқанбаев Ж.Ж. Экология. Алматы, 2004.
5. Сағымбаев Г.К. Экология негіздері. Алматы, 1998.
6. ... Ж.М. ... ... ... территории Казахстана.
Алматы, 2000.
7. Экологиялық білім бағдарламасы. Алматы, 1999.
8. Экологическое состояние окружающей ... в ... ... 1994.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикадағы экологиялық жендеттiк синдромы24 бет
1 Абай және казіргі заман 2 Шокан және географиялык детерминизм 3 З,Фрейд және психоанализ 5 Ф,Ницше және аса кушті адам15 бет
Абай және казіргі заман Шоқан және географиялык детерминизм З.Фрейд және психоанализ 4.Ф.Ницше және аса кушті адам8 бет
Абай және казіргі заман. Шокан және географиялык детерминизм.Фрейд және психоанализ. Ф. Ницше және аса кушті адам22 бет
Абай және қазіргі заман17 бет
Абай және қазіргі заман, Шоқан және географиялық детерминизм, Фрейд және психоанализ, Ницше және аса кушті адам6 бет
Абай және қазіргі заман. Шоқан және географиялык детерминизм.Фрейд және психоанализ. Ницше және аса кушті адам18 бет
Абай және қазіргі заман. Шоқан және географиялық детерминизм. З.Фрейд және психоанализ. Ф.Ницше және аса күшті адам14 бет
Абай және қазіргі заман.Шоқан және географиялық детерминизм. З. Фрейд және психоанализ . Ф. Ницше және аса күшті адам21 бет
Абылай және оның заманы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь