Экономикалық өсу: факторлары, кезеңдері, ерекшеліктері

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1.1 Экономикалық өсудiң жалпы түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Экономикалық өсудiң үлгілері мен факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.3 Экономикалық өсудiң түрлерi және ғылыми.техникалық прогресс ... ... .11

2 ҚАЗАҚСТАНЫҢ ДАМУШЫ ЕЛ РЕТІНДЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУІ ... 18
2.1 Дамушы елдердің экономикалық өсуiнiң ерекшелiктерi мен мәселелері .18
2.2 Қазақстандағы экономикалық өсу және оның тұрақтылығын сақтаудағы экономикалық қауіпсіздігінің қазіргі мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Курстық жұмыстың тақырыбын таңдау кезінде негізгі себеп болған: Экономикалық өсу кез келген мемлекет үшін негізгі көрсеткіштердің бірі болып табылады. Яғни мемлекеттің даму қарқын айқындау үшін оның экономикалық өсуіне талдау жүргізу арқылы анықтауға болады. Менің ойымша, экономикалық өсу тақырыбы өте актуалды болып келеді. Оның актуалдығы келесідей себептермен түсіндіріледі: Мемлекеттің экономикасының өсуіне талдау, болжау және жоспарлау жұмыстарын жасау арқылы оның себеп салдарын анықтауға болады. Экономика циклдық сипатта дамиды, яғни экономиканың құлдырауынан кейін әрқашанда өсу немесе өркендеу процесі орын алады. Сондықтан экономика үшін экономикалық өсудің мазмұны мен себептерін түсіну өте маңызды болып табылады.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты экономикалық өсуді макроэкономикалық зерттеу және оның қарқындары мен факторларына талдау жасау болып табылады.
Курстық жұмысты жазу барысында мен келесідей мәселелерді бөліп көрсеттім:
1) Экономикалық өсу және оның даму қарқынын макроэкономикалық талдау;
2) Экономикалық өсудің факторларына сандық баға беру;
3) Экономикалық өсудің түрлеріне сипаттама беру;
4) Экономикалық өсуді ынталандыру үшін қолданылатын шараларға қысқаша шолу жасау;
Курстық жұмысты жазу барысында жоғарыда көрсетілген мәселелерге қоса экономикалық өсуді тежейтін факторлар, экономикалық өсудің фазаларына, экономикалық өсудің теориясына, экономикалық өсуді мемлекет тарапынан реттеу мәселелеріне де жалпы шолу жасап шықтым.
Экономикалық өсу әдетте ЖIӨ-нiң нақты өсуiмен бағаланады және оның өсу қарқынымен тiкелей байланысты. Экономикада құлдырау және өркендеу кезеңiне байланысты өсудiң екi аспектiсi болады: өсу нәтижесiнiң бұрынғы деңгейiне жету және одан асып кету. Қазақстан экономикасы қазiр экономикалық өсудiң қайта жандану кезеңiнде өмiр сүрiп отыр. Мұндай 70 жыл бойы мүлде басқа көзқараста болып келiп, ендi оған керiсiнше нарықтық экономикаға өту кезiнде мемлекеттiң, яғни макроэкономикалық реттеудiң алатын орны үлкен болуы керек.
Экономикалық өсудiң тұрақтылығы шаруашылық саясатты жүргiзудiң бiрден-бiр көзi. Экономикалық өсу тек қана жұмысшыларға жұмыс орнын табу, жұмыс күшiнiң толықтырылуы емес, сондай-ақ жұмыссыздық деңгейiн алдын-алу болып табылады.
Осылайша курстық жұмыс тақырыбын “Экономикалық өсу: факторлары, кезеңдері, ерекшеліктері ” деп алдым.
1. Шумпетер Й. / Теория экономическая развития – Москва; Прогресс, 1998 – 454 с.
2. Купешова Сауле Телеухановна “Теория и практика инновационного процесса в переходной экономике Республике Казахстан.” – диссертация. Алматы, 2002 г.
3. Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: - Оқулық. – Алматы: Экономика, - 2003. – 432 бет.
4. Н.А. Назарбаев. // “ Қазақстан – 2030 “ ұзақ мерзiмдi даму стратегиясы.
5. Әкiмбекеов С., Баймұхамбетова А.С. Жанайдаров У.А. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 464бет.
6. Кэмпбел Р. Макконнелл, Стэнли Л. Брю «Экономикс», том 1, Таллин, 1995
7. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, Москва, 1992
8. Чепурин М.Н. Курс экономической теории. Киров.: АСА. 1995.
9. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – СПб: Питер Ком, 1999. – 784 с.
10. Карибджанов Е.С. Модели экономикаческого развития Юго-Восточный страны – Алматы: 2000 г.
11. Соколова М.С. Управление наукойи техникой в Республике Корея // Инновации №9-10, 2007г.
12. Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и размещение производительных сил в РК // Аль-Пари. №6, 2000 г.
13. Стратегия “Қазақстан Республикасының Индустриялы-инновациялы дамуының 2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы. 2003 ж.
14. Статистика Казахстана. Алматы, - 2008 г. – 453 стр.
15. «Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің өзекті мәселелері», Қаржы полициясы органдарының құрылғанына 10 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары – 1 бөлім, Астана, 2004ж.
16. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
17. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
18. Н.Назарбаев «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
..........................................................................
.........................................3
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ РЕТІНДЕ
..........................................................................
........................................4
1.1 Экономикалық өсудiң жалпы түсінігі
............................................................4
1.2 ... ... ... мен ... ... ... түрлерi және ғылыми-техникалық прогресс
.........11
2 ҚАЗАҚСТАНЫҢ ДАМУШЫ ЕЛ РЕТІНДЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУІ ... ... ... ... өсуiнiң ерекшелiктерi мен мәселелері .18
2.2 Қазақстандағы экономикалық өсу және оның ... ... ... ... ... ... жұмыстың тақырыбын таңдау кезінде негізгі себеп ... өсу кез ... ... үшін ... ... ... табылады. Яғни мемлекеттің даму қарқын ... үшін ... ... талдау жүргізу арқылы анықтауға болады. Менің ойымша,
экономикалық өсу тақырыбы өте ... ... ... Оның актуалдығы
келесідей себептермен түсіндіріледі: Мемлекеттің экономикасының ... ... және ... ... ... арқылы оның себеп салдарын
анықтауға болады. Экономика циклдық сипатта дамиды, яғни ... ... ... өсу немесе өркендеу процесі орын алады.
Сондықтан экономика үшін экономикалық өсудің мазмұны мен себептерін ... ... ... табылады.
Курстық жұмыстың негізгі мақсаты экономикалық өсуді макроэкономикалық
зерттеу және оның қарқындары мен факторларына талдау жасау болып табылады.
Курстық жұмысты жазу ... мен ... ... ... ... өсу және оның даму қарқынын макроэкономикалық
талдау;
2) Экономикалық ... ... ... баға ... ... ... ... сипаттама беру;
4) Экономикалық өсуді ынталандыру үшін қолданылатын ... шолу ... ... жазу ... ... көрсетілген мәселелерге қоса
экономикалық өсуді ... ... ... ... ... ... теориясына, экономикалық өсуді мемлекет ... ... де ... шолу ... ... өсу ... ЖIӨ-нiң нақты өсуiмен бағаланады және оның
өсу қарқынымен тiкелей ... ... ... және ... ... ... екi ... болады: өсу нәтижесiнiң бұрынғы
деңгейiне жету және одан асып кету. ... ... ... ... ... ... ... өмiр сүрiп отыр. Мұндай 70 жыл
бойы мүлде басқа көзқараста болып келiп, ендi оған ... ... өту ... ... яғни макроэкономикалық реттеудiң
алатын орны үлкен болуы керек.
Экономикалық ... ... ... саясатты жүргiзудiң
бiрден-бiр көзi. Экономикалық өсу тек қана ... ... ... табу,
жұмыс күшiнiң толықтырылуы емес, сондай-ақ жұмыссыздық деңгейiн алдын-алу
болып табылады.
Осылайша курстық ... ... ... өсу: ... ... ” деп ... ... ӨСУ ЭКОНОМИКАНЫҢ БАСТЫ КАТЕГОРИЯСЫ РЕТІНДЕ
1.1 Экономикалық өсудiң ... ... өсу ... өндіріс көлемінде өндірілетін өнім мен
көрсетілетін қызметтің көлемімен анықталады. Сондықтан ... ... ... ... ... ретінде жалпы ұлттық өнімді жиі
қарастырады. Оған қоса, бұл ... ... ішкі ... (ЖІӨ) ... да
қарастырылады. Жалпы ішкі өнімнің 2 түрі бар: нақты және номиналды. Нақты
жалпы ішкі ... табу үшін ... ... ішкі ... ... ... өсуін өткен жылмен немесе базалық жылмен ... ... ... ... өсуді анықтау барысында тек нақты жалпы ішкі өнім
көлемі ғана ... ... ... ... ішкі өнім ... ... нақты ақпаратпен қамтамасыз ете алады. ... ... жыл ... ... ... өзгермесе және өнім бағасы 4 ... ... ішкі өнім ... де ... есе ұлғайяды, бірақ бұл
экономикалық өсуге ... ... ... өсуді есептеуде көбінесе бір адам
басына шаққандағы жалпы ұлттық өнім көлемі ... Бұл ... үшін ... бір ... бір жыл ... өндірілген жалпы
ұлттық өнім көлемін сол мемлекеттегі ... ... ... Бұл ... ... ... өмір сүру ... көрсетеді. Мысалы,
Индияның жалпы ұлттық өнімі Швейцариямен салыстырғанда шамалап ... көп, ... ... ... өмір сүру ... Швейцарияға
қарағанда шамамен 60 есе төмен. /1, 59 б/
Көріп отырғанымыздай жалпы ұлттық өнім тек ... ... ... Экономикалық өсу туралы нақты ақпараттарды алу үшін ... да ... ... ... бір жыл ... ... ... ұлттық
өнім 1,5 процентке ұлғайса, ал сол мемлекеттегі халық саны да 1,5 процентке
ұлғайса бұл экономикалық өсу ретінде ... ... ... болу үшін ... ұлттық өнімнің өсу қарқыны ... өсу ... болу ... ... абсолютті және салыстырмаллы көрсеткіштермен
сипаттауға болады. Абсолютті көрсеткіштерге ... ... ... ... көрсеткіке проценттік қатынастарды жатқызщуға болады. ... ... ... ... өнім ... жылы 200 ... теңгеге тең болса, ал
ағымдағы жылы 210 млрд. теңгеге тең болса, онда ... ... ... 10 млрд ... тең (210 млрд – 200 млрд = 10 ... ... ... 5 ... тең ((210 - 200) / 200 = ... ... ... экономикалық өсудің
қарқындылығының елеулі өзгерістеріне көп көңіл аударуы әдеттен тыс ... Шын ... ... ... төрт және үш ... ... соншалықты маңызды ма? Ия, маңызды. ... ... ... ... ... ... ... өнімнің көлемі шамалап 3995 ... тең және де олар үшін ... ... қарқыны үш және төрт
проценттің айырмасы 40 млрд. долларға тең болады. Экономикалық ... ... ... үшін экономикалық өсудің қарқыны 0,5 процентке төмендесе
ашаршылыққа және ... ... да алып ... ... жылдар аралығындағы экономикалық өсудің кішкене өзгеруі үлкен
мәндерге ие болуы мүмкін. Мысалы, А ... мен Б ... ... ... көлемі бірдей, бірақ экономикалық өсу ... ... деп ... А мемлекеті үшін бір жыл ішіндегі ... ... – 4 ... ал Б ... үшін бұл ... мәні ... ... тең. Осы екі мемлекеттердің жалпы ұлттық өнімдері екі есе көбейю
үшін қанша жыл керек ... ... ... үшін біз «70 ... ережесін»
қолданамыз (бұл әдіс негізінен бағаның екі есе өсуі үшін қажетті жылдардың
санын анықтау үшін ... ол үшін 70 саны бір ... ... ... Мен өз ... бір ... ... қарқынының орнына
бір жылдағы экономикалық өсудің қарқынын, ал бағаның орнына жалпы ... ... ... Осы ... сәйкес А мемлекетінің жалпы ұлттық
өнімінің көлемі 17,5 жылда (70/4), ал Б ... ... ... ... 35 ... (70/2) екі есе ... ... шаққандағы нақты жалпы ұлттық өнімнің көлемінің өсу қарқыны
экономикалық өсу қарқыны бірдей болған жағдайда да ... ... ... ... Г және Д ... ... ... бірдей деп алайық (жылына 5 процент); бірақ егер Г мемлекетіндегі
бір адамға шаққандағы жалпы ұлттық өнімнің ... 10 мың ... тең, ал ... бұл ... 500 ... тең ... онда 5 ... өсу Г мемлекеті үшін 500 ... өсім алып ... ал ... үшін ... өсім ... 25 ... тең болады.
Сондай – ақ, экономикалық өсудің тұрақтылыққа қарағанда үлкен маңызы
бар екені анық ... ... ... құлдырауды тоқтата алсақ ,
онда ұлттық табысты да бір мезгілде үлкейтуіміз мүмкін , ... 6 % - ... де ... ... ... ... 3 % - ті құраса, онда ... ... ... табыстың өсімі 6 % - ті ... және ... ... қарқындылығы алдағы уақытта ұлттық табыстың ұлғаюын
екі жыл сайын 6 проценттік өсімді қамтамасыз етеді. /1, 81 ... ... ... бұл ... ... және бұлар әр
кезеңде әр түрлi бағытта дамыды. Бұл ... ... ... ... ... деңгейге ауысуына негiз болады. ... ... өсу ... үш ... атап өтуге болады:
1) Неокейнстiк;
2) Неоклассикалық;
3) Тарихи-әлеуметтiк.
1) кейнсиандық (неокейнсиандық) мекроэкономикалық тұрақтылық теориясы.
2) классикалық (неоклассикалық) теориялар, өзiнiң теориялық ... ... ... алып және Дж.Б. ... ... ... аяқталды /2/.
Классикалық бағыттағы ойда рыноктық жүйенiң тиiмдiлiгi, яғни өзiн-өзi
реттеу механизмi қарастырылған, мұнда тек қана ... ... ... ... ... өндiрiс факторлары қарастырылады. Мүлтiксiз еркiн
бәсеке, рыноктық баға жалпы тепе-теңдiктi қамтамасыз еттi. Осы ... ... XIXғ. және XX ғ. ... экономикалық өсуде басты
орында болды.
Ұлы экономистер А. Смит, Д.Рикардо, Т.Мальтус және ... ... ... ... ... ... Ал ... дүниежүзiлiк соғыстан кейiн
Р.Харрод өзiнiң ғылыми статьясында ұлттық өнiмнiң өсуiне байланысты ... ... ... неокейнсиандық (Т.Харрод, Е.Домар); неоклассикалық
(Р.Солоу); посткейнсиандық (Н.Калдор); /2/.
Ал XX ... ... ... ... ... ... ... қатынастары бұзылуы нәтижесiнде классикалық теорияның
экономиканың ... ... бола ... дәлелдедi. Осы
дағдарыстан шығуда экономикаға ... ... ... ... ... ... ... Ол экономиканы қысқа мерзiмде қарастырады.
Кейнсиандық модельдiң таянышына ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық мәселесi ұлттық
табыстың анықтауыш деңгейi динамикасы және оны бөлу болып табылады. Бұл
факторлар ... ... ... ... ... Дж. ... ... тепе-теңдiкке жетуде толық жұмысбастылықты
айта отырып , ЖҰӨ көлемiне ... ... ... болмай болмай қалған
жағдайда оған мемлекет жағынан қосымша инвестициялар бөлiну керек дедi.
Кейнстiк өсу үлгiсi ... ... ... қолданылады, бiзге
белгiлiсi кейнстiк қысқа ... ... ... ... өсу
моделiнiң қарапайым түрi Е. Домар үлгiсi болып табылады, бұл моделде
қапиталдың ... ... ... ... ... ... үлгiсi еңбек нарығында ұсыныстың артықшылығынан шығады, бұл
бағаның тұрақтылығын ескередi. Капиталдың шығып қалуы жоқ, ал ... ... ... ( K / Y) және қор жинағы нормасы тұрақты болып келедi. Өнiм тек
1 ресурсқа ғана тәуелдi деп айтуға болады, ол – ... /3, 168 ... ... ... ... келген мемлекеттің экономикалық өсімі негізгі алты фактормен
анықталады, оның ... ... ... ... мүмкіндігімен
байланысты. Олар:
1) ... ... ... саны мен ... ... ... ресурстарының саны мен сапасы;
3) ... ... ... ... /5, 231 ... ... өткен төрт факторды ұсыныс факторы деп ... Осы ... ... ғана ... ... нақты мүмкін
болады. Нақты өндірілетін өнімнің көлемінің ұлғаюына сапасы жақсы ресурстар
мен технологиялық потенциал қажет.
Дегенмен өсуге деген ... пен ... ... ... білу қажет.
Бұған келесі екі пікірдің маңызы бар.
Біріншіден, экономикалық өсу сұраныс факторларына тікелей қатысты. Өсу
барысындағы ... ... іске ... үшін мемлекеттің экономикалық
жағдайы ресурстардың көлемінің үнемі өсіп ... ... ... қамтамасыз
етуі керек. Ол үшін жиынтық шығындардың көлемін үлкейту қажет.
Екіншіден, экономикалық өсуге бөлу факторлары әсер етеді. ... ... ... ... үшін тек қана ... ... айналымға бағыттау ғана емес, сонымен қатар оларды тиімдірек
утилизациялау керек. Нақты өндірілетін өнімнің ... ... ... ... пайдалану қажет және көп өнім ... ... ... өсімге әсерін тигізетін ұсыныс және сұраныс факторларының
арасынды ... ... бар. ... ... ... жинақталу
дәрежесін төмендетеді және ... ... ... ... ... ... Және керісінше, жаңа технологияларды аз
еңгізу және капиталды аз жұмсау өзкезегінде ... алып ... ... ... ... ... мәліметтерді өндіріс
мүмкіндігінің қисығы бере алады. Сурет – 1. /6, 74 ... 1 - ... ... ... ... ... бір негізгі капитал, технологиялық потенциал, еңбек
және табиғи ресурстардың сапасы мен ... әр ... ... ... ең көп түрлі варианттарының санын көрсетеді. Кез
келген ұсыныс факторларының позитивті әсері ... мен ... саны ме ... жоғарлауы) өндіріс мүмкіндігінің қисығын оңға
жылжытады, суретте ол АВ-ның СД-ға ығысуы ретінде көрініс табады.
Бірақ ... ... ... ... ... ... асыруы
сұраныс пен бөлу факторларымен шектеледі. өндіріс мүмкіндігінің қисығы оңға
ығысуы немесе жылжуы мүмкін, бірақ өндірістің ... ... өз ... жете
алмайды. Басқаша сөзбен айтқанда, нақты экономикалық әрекет ... ... ... ... ... аса алмайды тек соның көлемінде
ғана болады. Өндіріс потенциалы ... ... ... ғана жүзеге
асады:
1) шығындардың жиынтығы тек ... ... ... көлемде ғана көбейеді;
2) қосымша ресурстар өндірілетін өнімнің көлемін максималды
ұлғайту ... ... ... ... ... ... еңбек күшінің таза өсімі жылына 2
млн.- ға дейін жетеді. Бұл ... ... ... қуаттылығын немесе
экономика потенциалын ұлғайтады. Бірақ экономикалық ... ... ... табу үшін осы ... ... ... ... 2 млн. адамға
өз мүмкіндігін аша алатын ... ... ... беру керек. Қоғамға жаңа
жұмыссыздар мен бір салада маманданған бірақ мамандығына қатысы жоқ басқа
салада ... ... ... ... ... ... мен ресурстардың бөліну факторының бар ... ... ... өсу проблемасына ... ... ... көңіл аударылады. Экономикалық өсім жалпы ұсыныс қисығын оңға
ығыстыратын факторлармен сипатталады. Сурет 2. /6, 77 б/
Сурет 2 – Баға мен ... ... ара ... ... ... ... сұраныстың ұлғаюы AD қисығының оңға ... яғни AD1 ... AD2 ... ... ... ретінде көрініс
табады. Бұл қозғалыс мынаны түсіндіреді: бағаның әр ... ... мен ... ... ... 3-ші суретте ұсыныс факторларының экономикалық өсуге тигізетін
әсері көрсетілген. /7, 286 б/
Сурет 3 - Ұсыныс факторларының ... ... ... суретте нақты өнім және табысты ұлғайту негізгі екі әдіспен жүзеге
асырылуы көрсетіген:
1) ресурстардың үлкен көлемін ... жолы ... ... ... көбірек өндіру жолы;
Ең алғаш еңбектің шығындалуынқарастырайық.
Нақты жалпы ұлттық өнім кез ... ... ... ... ... ... көбейтуімен анықталады деп айтуға
болады. Немесе
Жалпы ұлттық өнім =адам-сағаттардың істелген саны x ... ... ... 10 адам ... ... және ... ... 2 мың
сағат жұмыс атқарады (50 аптаның әр ... 40 ... ... ... ... істелген адам-сағаттың жалпы саны 20 мыңды құрайды. Егер де
орташа өндіру адам-сағатына санасақ 5 долларды құраса, онда ... ... ... ... ... ... өнім 100 мың долларды құрайды (20 мың x 5
доллар).
3- ... ... ... жауап береді :
1) Жұмыс істелген уақыт санын не ... ... ... неге ... ... шығынының көлемі жұмыс істеушілер саны мен орташа жұмыс істейтін
аптаның ұзақтылығына тәуелді болып келеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... жасының болуына және де еңбек
күшінің өндіріске тарту деңгейіне байланысты. ... ... ... ... ... ... өндірісте нақты жұмыс атқаруына байланысты болып
келеді. Орташа ... ... ... ... және ... ... коллективтік келісімдермен анықталады.
Еңбектің өнімділігі техникалық ... ... ... ... спасы және бөлудің эффективтілігі, әр түрлі ресурстарды ... және ... ... ... ... болады. Басқаша айтсақ,
еңбек өнімділігін үлкейтуге болады тек сондай жағдайда, егер ... ... ... жақсартса және көп көңіл аударылса;
сонымен бірге техникамен және ... ... ... ... қамтамасыздандыру үлкейсе; егер кәсіпорын мықты болып,
өндірісті басқару жақсы болса; жұмысшыларды неғұрлым ... ... /8, 197 ... өнімге деген сұранысты анықтайтын факторлар жайында мағлұматты
береді. Ол суретте экономиканың мүмкіншіліктерін анықтайтын жалпы өнімді
ұсыну мен ... ... ... техникалық прогрес деп аталатын экономикалық өсудің факторын
қарастырайық. Бұл факор экономикалық өсуде маңызды рөл ... ... ... ... тек қана өндірістің мүлде жаңа әдістері ғана
еніп қоймай, сонымен қатар басқарудың жаңа түрлері мен ... ... ... Жалпы айтқанда, техникалық прогрес деп, ... ашу ... ... ... ... ... ... мақсатымен
берілген ресурстарды жаңаша әдіспен комбинациялау болып ... ... ... ... ... тарихи жағдайда
ұзақтылығымен және ұмтылғыштығымен ... ... және ... конвейерлер өткен заманның негізгі жетістіктері ретінде ойға
келеді. Жақын ... ғана ... ... салдарынан күрделі
автоматизациялау жүргізіле бастады. Көптеген ... ... ... кнопканы басумен іске асырылуы ғажап жағдайға айналды. Дыбыстан ... ... және ... ... компьютерлар, ксерокстар,
контейнерлік тасымалдаулар және ядролық энергия, космосқа ұшқан сапарлар, -
бұл тнхникалық ... ... ... ... ... ... еді. Осы ... жаңалықтардың ашылулары экономикалық
өсуге жақсы әсер етеді.
1.3 Экономикалық өсудің ... мен ... ... талдау
Экономикалық өсудің экстенсивті түрі дегеніміз – ол ... ... ескі ... негізінде сан жағынан молаюын айтады
(экстенсивті – ... ... ... ... - ... ).
Эккономикалық өсуге әсер ететін факторлар:
1) Негізгі капитал
2) Ғылыми техникалық прогрес
3) Еңбек ресурстары
4) Табиғат ресурстары
5) Жиынтық ... ... ... ... ... ... ... қызметін анықтау үшін эконометрмка қолданылады (ғылыми тәртіп
, экономикадағы сан жағынан өзгерулерді зерттеуші ... Оның ... ... ... эконометрикалық моделі құрылады. Осылайша
экономикалық өсуді карастыра отырған Нобель сыйлығының лауреаты ... (АҚШ) ... ... формуласын қарастырған.
Экстенсивті экономикалық өсу – ол шаруашылықтың дамытуын ең ... ... ... Бұл ... көмегімен табиғи ресурстады өте жылдам
игеруге болады, оған қоса салыстырмалы ... тез ... ... және де ... ... үлен көлемде жұмыс істеуін
ынталандырады.
Өндіріс көлемін ... ... ... ... ... ... Оған техникалық тоқырау тәуелді болып келеді де, өнімнің сан жағынан
шығарылуының үлкеюі техника – экономикалық прогреспен ... ... ... ... ... ... өте зор болып табылады.
Себебі техникалық прогреске тек қана өндірістің мүлде жаңа әдістері ғана
еніп ... ... ... басқарудың жаңа түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... деп, жаңа
білімдерді ашу арқылы ... ... ... көлемін ұлғайту мақсатымен
берілген ... ... ... ... ... ... көрсеткендей, техникалық прогрес пен ... ... ... ... тікелей байланысты. Техникалық прогрес көп
жағдайда жаңа машиналар мен құрал-жабдықтарға инвестициялауды ... ... ... өнімнің шығарылуы негізгі капиталға (К) , ... ... ... ... ресурстарға – N ) сан жағынан (F) ... ... ... /3, 336 ... ... ... бойынша, экономикалық өсудің моделі техникалық
прогрес болмаған жағдайда факторларды үлкейту масштабына ... ... ... ... ... ... ... функционалдық тәуелділікті көрсетеді. Егер де
капитал, еңбек және материалдық шығындар Z мәніне ... ... ... , ... көлемі де Z ... ... ... ... ... ... дәл осы ... тән. Ол шығындалған өндіріс факторларының
көлеміне түзу пропорционалды болып келеді. Бұл ... мына ... ... 4). /9, 547 ... 4 – ... ... ... көлемі
Экстенсивті экономикалық өсуде өнімнің шығарылуының көбеюінің деңгейі
қолданылатын шығарылатын негізгі қордың көлемінің үлкеюіне , ... мен ... ... ... ... ... болады, яғни
бірдей деңгейде ұлғаяды. Сондықтан қордың ... ... және де ... ... секілді экономикалық көрсеткіштердің
мағыналары өзгермейтін деңгейде ... ... ... ... ... ... қолайлы жағдайдың өзінде де, өзгермейтін күйде ... ... ... ... қорларын (ғимараттар, құрал-жабдықтар)
жаңартуға қаржы-қаражат жетіспейді, ... ... жаңа ... ... ... Сол ... ... СССР-дағы өндірістік негізгі
қорлардың тозуы 1990- жылы 1986- жылға қарағанда 38 пайыздан 41 ... ... ... ... ... , ... құрал – жабдықтардың
мерзімдері нормативті мерзімнен екі есе асқан болатын.
Экономикалық өсудің экстенсивті түрі табиғи ресурстарды тез ... ... ... соның нәтижесінде ресурстарды экстенсивті әдісті
қолдана отырып игеру тиімді емес немесе көп шығынды болып ... ... ... көзі тез ... жоғалады немесе жоққа ұшырайды.
Экстенсивті өсу кезінде қор сыйымдылық көрсеткіші өзгеріссіз қалады, бірақ
өндіріс көлемі ... ... ... ... қоры ... Осылайша
шикізаттың бір данасын (мыс, бір тонна мұнай) алу үшін ... пен ... ... ... ... ... ... жағдайда экономикалық өсу
ұзақ мерзімде шығынды болып табылады. Яғни, өсу болғанымен ол тек ... ... ... болып табылады, ал шикізат өз кезегінде қалпына
келмейтін және шектеулі табиғи ресурс болып табылады.
Экстенсивті әдіспен даму ұзақ мерзім ... ... ... пен ... ... жағдайға соқтырады. Дамыған мемлекеттер
көбінесе мұндай әдісті ... ... ... тек ... ... ... және экономикалық жағдайы нашар дамушы
мемлекеттер қолданылады. Экономикалық ... ... ... даму ... ... ... келеді. Оған мынадай себептер
бар: технологиялық дамудың нашарлығы, өндіріс ... ... ... ... яғни ... талаптарға сай келмеуі, жұмысшылардың
мамандану дәрежесінің төмен болуы, шикізат көздері мен оларды ... мен ... бір ... ... ... және тағы да ... статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Америка Құрама Штаттарында
қор қайтарымдылық ... ... ... ... өзгеріссіз қалған, ал
біздің өндіріс орындарында бұл көрсеткіш соңғы 25 жыл ішінде шамалап 2 ... ... ... экономистерінің айтуынша Совет ... ... ... батыс мемлекеттерімен салыстырғанда өнімнің бір данасын
өндіру үшін энергия мен ... 2-3 есе көп ... ... ... түрі ... ... ... тілінен
аударғанда intensif – ынта қою немесе бар ... салу деп ... ... ... ... ... – мұнда техникалық
прогрестің базасы нәтижесінде ... ... ... ... ... ... мұндай жағдайында тех техниканың ғана емес
сонымен қатар ... да ... ... ... ... ... экономикалық өсудің әдісін қарапайым ... ... ... болады: /5, 551 б/
Y=AF(K,L,N)
(3)
Бұл формулада берілген А – ол , факторлардың ... ... ... ... , егер де ... факторлардың шығындарының
көлемі өзгермесе , ал олардың ... ... А 1%-ке өссе , онда ... де 1%-ке ... ... интенсивті түрі өндіріс құралдарының ең ... кең ... ... Яғни ... ... көлемін
ұлғайтуда ең жаңа және прогресивті техниканың түрлері қолданылады, оған
қоса ғылыми жетістікке ие ... жене ... ... ... ... ... де қолданылады. Әрине жаңа техникамен қолданыла алатын
мамандар дайындалады. Осы факторлардың ... ... ... жоғары болады, еңбек өнімділігі ... ... ... ... тиімді және үнемді қолданылады, ... ... ... ... ... ... экстенсивті ұлғаюға қарағанда бірнеше
артықшылықтары бар. Интенсивті ұлғаю экономикалық өсудің ең тиімді ... ... ... мұнда ғылыми жетістіктер мен жаңа ... ... ... деңгейде ғылыми – техникалық информацияның
өндірісі дамиды да , соңына ... ... ... ... ... ... бір мезгілде қатар білім беру жүйесі , ... ... ... дайындау жұмысшылардың мәдени – ... ... ... ... ... көбеюіне негізгі назар аударарлық болатын нәрсе
, оның нақты ресурстардың белгілі шектеулігінен пайда ... ... ... ... шығатыны. Шаруашылықтың даму жағдайы жаңа жолға
көшеді , яғни тоқтамайтын ғылыми – ... және де ... ... ... дамуындағы бұндай жолдың негізгі және пайдалы ... ... ... ету ... ... Мысалға алсақ , жаңа
технологияны ... ... ... бір ... ... (7000 ... қалу үшін , тура ... көлемдегі жанармайды өндіруге кеткен
шығындармен салыстырғанда 3-4 есе азырақ шығын ... ... ... ... ... ... ... түрде қайта құрумен , кең ... ... ... , ... ... және де өте ... деңгейдегі
жұмысшыларды дайындаумен тікелей байланысты. Ұлғайған өндірістің ... ... , ол ... ... ... өсудің өте жоғары
деңгейдегі қарқындылығы мүмкін болады , ... оған қоса ... ... ... ... ... ... Ал мұндай жағдайда
жұмыссыздық елдегі еңбек күші көп аудандарда одан да көбее түседі.
Өндірістік ресурстарды ... ... ... ... ... ... түрін айырады (5-сурет). /2/
Сурет 5 – Экономикалық өсуді интенсификациялау
Интенсификациялаудың еңбек жинаушы түрінің болжамдауы ... ... ... ... ... ... жоюда деп түсіндіреді. Бұл
жағдайда өнімді шығару қарқындылығының өсуі жұмысшылар ... ... озық ... ... айтқанда , өндірістің барлық ... ... ... ... жеке ... немесе толық жетеді.
Интенсификациялаудың бұл түрі бастапқы кездегі халық ... ... ... ... қолайлы
болып келеді. Техникалық прогресс , сондай-ақ ... ... ... аз ... ... ... ... жылдамырақ бірінші жағдайда ,
яғни өндіріс заттарын өндіруде болады және де неғұрлым жай түрде ... , яғни ... ... өндіруде болады. Бәрімізге белгілі , ... ... ... ... ... ... ... арқасында арта
түседі , нақтырақ айтқанда осы ... ... ... ... ... ғана ... болуы. Экономикалық өсудің бұл түрінедегі қатаң
түрдегі келіспеушілік кездейсоқ жағдай ... Яғни ... үшін ... ... және ... сайын одан қалып келе жатқан тұтыну
заттарының өндірісі арасындағы келіспеушілік. Мұндай түрдегі ... өмір сүру ... кері ... тигізеді.
Интенсификациялаудың капитал жинаушы түрі: шикізаттар ... және де ... мен ... ... ... ... ... тиімдірек жұмсауға болда. Мұндай ... ... ... төмендейді немесе оның ұлғаюы
бәсеңдетіледі. Бұл ... ... ... , ... ... сияқты жоғарғы тиімділікті заттай өндірістік факторлар
қолданғанда, жоғарғы деңгейдегі ... ... ... ... ... - ... ... бастапқы кезеңдерінде көрініс
табады. /5, 269 ... ... ... ... – ол ... ... ресурстар
қолданылатын экономиалық өсудің бір түрі. Бұл экономикалық өсудің түрі
кезінде өндірістің еңбек шарттары да, ... ... да ... ... ... , ол ... заман деңгейіндегі ғылыми – техникалық
прогреске және де жаңа ... ... ... оңай ... ... жақты интенсификация ұлғайған өндірістің барлық ... ... ... жол ... ... түрдегі экстенсивтік өсіруге қарсы түрде көп жақты
интенсификация экономикалық өсудің шығынға қарсы траекториясын қамтамасыз
етеді.
Сурет 6 – Көп ... ... ... ... ... табыстың (ҰТ) көлемі барлығынан
жылдамырақ өседі, оған ... ... ... шығару (Ко) мен
жұмысшылар күшінің саны (Р) ... жай ... ... ... бір өнімге
кететін құн (Сс) төмендей түседі де, ұлғайған өндіріс сапалы түрдегі жаңа
қасиеттерге иемденеді ... /9, 556 ... ... жаңа ... ... ең алдымен ұлттық табыс
өндірістің тиімді ... ... Бұл ... ұлттық табысқа
шаққандағы еңбектің шығындалуы мен ... ... ... ... ... даму ... , сонымен қатар ғылыми – техникалық
деңгей және де ... ... ... ... ... ... болатын өндірістің тура ықпалы болып табылады.
Қазіргі замандағы халық шаруашылығының құрылысын жасаудың ... ... ... болуда. Жалпы өндірілген өнімнің көп үлесін ғылымды көп
қажет ететін ... ... ... ... ... болады: құрал
жабдықтар, компьютерлер мен ЭВМ-ның сан алуан ... ... ... энергетика, синтетикалық өндіріс, пластикалық ... ... және ... ... ... ... қажет ететін өндіріс салалары жатады.
Сонымен қоса, тұтынуға арналған тауарлардың арасында ... ... ... ... ... ... ... көлемі көбеюде.
Мұндай құрылымдық өзгерістің негізгі себебі ресурстарды тиімді қолдану
мақсатында әр бір өндірілетін ... ... аз ... ... ... ... ... табылады.
Экономикалық дамудың жаңа сапасы
өндірістің ... ... ... ... ... ... ... 7 - ... дамудың жаңа түрдегі сапасы
Тауарларды жалпы экономикалық теория іліміне сүйене отырып екіге
бөлуге ... ... ... және ... ... ... ... мына жағдайда жүзеге асады: ұлттық табыстың ... ... ... ... ... үлес ... ... жағдайда. Осының нәтижесінде халықтың өмір сүру сапасы және
әлеуметтік жағдайы ... ... қоса ... ... ... жақсарады және ұлттық шаруашылықтың тиімділігі жоғарлайды. /8, 269
б/
Экономикалық дамудың жаңа сапалық ... ... ... ... ... ... ... заттарының өндірісі жай
өседі де, керісінше тұтыну құралдарының өндірісінің ... ... ... ... ... ЕЛ ... ... ӨСУІ
2.1 Дамушы елдердің экономикалық өсуiнiң ерекшелiктерi мен мәселелері
Бүгiнде әлемдiк экономикада барлық елдердiң негiзгi мақсаты мен бағыт-
бағдары тұрақты экономикалық ... қол ... ... ... ... ... рыноктағы бәсекелестiк орнын мығымдауға ынталы болады.
Бiрақ әрбiр елдiң экономикалық өсуге қол жеткiзуi әр деңгейде және ... ... ... ... ... белгiлi қазiр әлемдегi елдер даму
жағынан үш ... ... ... ... ... ... ... елдер;
3) Даму жағынан артта қалған елдер /4/.
Қазақстан Республикасы әлемдiк экономикаға ... ... ... дамушы ел ретiнде өз орнын тапты. ... ... ... атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы қатарлы
елдер қатарына қосылуы керек” деп атап ... ... ... ... отырғандай бүгiнде әлемде дамыған және
даму жағынан жоғары болып отырған елдердiң барлығы ... ... ... өтiп ... ал ... ... даму жағынан
артта қалған және өте тиiмсiз экономикадағы дамушы елдер жатады. Сондықтан
елiмiз ... ... ... ... өтуi үшiн ... ... ... түсуi қажет. Осы мақсатта елiмiзде бүгiнде
алғашқы ... ... ... Оның ... елiмiзде 2003-2015 жылдарға
арналған Индустриялы-инновация стратегияның қабылдануы болып табылады /10/.
Қазiргi әлемдiк экономикада шикiзат ... ... ... ... ... ол ... ... шикiзат бағаларының өзгеруiне
тәуелдi болады. Бүгiнде шикiзат бағытындағы елдер даму жағынан артта қалған
және ... ... ... ... ... ... елдер айналысады. Өз
кезегiнде шикiзат бағытындағы экономиканың шығындары көп болып, ол ... ... ... өз зиянын тигiзедi.
Ал дамушы елдер iшiнде индустриялы-инновациялы, технологиялары
дамыған және ... ... ... ... ... ... ... отырған әлемдегi жаңа индустриялы елдердi атап өтсек болады.
Олардың iшiнде экономиканы қысқа мерзiмде тиiмдi реформалап, ... ... ... ... ... елдерiн атауға болады. Бұл елдер
20-30 жыл iшiнде әлемдiк шаруашылықта ... ... ... ... ... ... ... болды. Бұл елдерге:
1) Оңтүстiк Корея;
2) Тайван;
3) Китай;
4) Сингапур;
5) Малайзия;
6) Индонезия;
7) Гонконг елдерi жатады /10, 12 ... ... ... ... ... ... ... бағытынан
қол үзiп, дамудың индустриялы, жоғары технологиялы жолына ... ... ... ... ... бәсекеге түсуде.
Олардың мұндай өсудiң жоғары деңгейiне және тиiмдi экономикалық жолға
түсуiне осы елдерде жүргiзiлген экономикалық ... ... ... болады. Бұл елдерде мемлекет тарапынан экономиканы тиiмдi реформалау
кезеңдер арқылы және даму стратегиялары арқылы iске асты.
Әрине Қазақстан Республикасы үшiн ... ... ... осы елдерден үлгi алу бiздiң ұлттық экономика үшiн тиiмдi ... ... осы ... ... ... ... талдап,
оның елiмiз экономикасы үшiн ... ... ... ... бiрi. ... мен ... ... осы шетелдердiң
экономикалық өсуiнiң процесiне тоқталып өтудi жөн көрдiм.
Осы дамушы елдердiң бiрi, бүгiнде әлемдегi әйгiлi жетiлiкке ... ... ... Корея Республикасы. Бүгiнде бiрде-бiр ел өзiнiң жаңа
өнеркәсiп салаларының дамуы, экономикасы жағынан Жапония, АҚШ және ... ... бола ... едi. Ал ... ... ... компаниялары
мен фирмалары электротехника, метал өнiмдерi, машина жасау, текстильдi және
т.б. тауарларды өндiруде жоғары табыстарға жетiп, ... ... ... бәсекеге түсуде.
Оңтүстiк Кореяның әлемдiк саудадағы үлесi 80-шi жылдары 10%-ға өстi.
Сол уақытта Оңтүстiк корея ... ... ... ... 57%, 52,4% - ... ... экспорты, 41,8% - ақпаратты талдау
құрылғылары, 40,9% - ер адамдар көйлегi мен синтетикалық маталар, 32,2% ... ... ... /10, 14 б//.
Кореяның өткен ғаысрдың соңғы ширегiндегi ЖҰӨ-нiң орта ... ... ... ... ... 1971 жылы ... ... үлесi жалпы
өндiрiстiң 20%-ын құраса, ал 1980 жылдары бұл көрсеткiш 30%-ға жеттi.
Соғыстан кейiнгi жылдары Оңтүстiк ... ... ... ... ... өмiр ... деңгейi төмендеп, ұшқыр инфляция етек жайып,
ауылшаруашылығы құлдыраған болатын.
Осы тұрақсыздықты шешуде Корей Республикасы ... ... ... ... 5 жылдық экономикалық даму жоспары ... ... Бұл ... ... ... көптеп келуiне жағдай жасауға
бағытталды.
Шетел инвестицияларының басым көпшiлiгi ... ... ... ... ... ... ... серпiн берген 60-80-шi
жылдардағы ... ... ... ... ... Ол
инвестициялардың 46 млрд. доллары, оның iшiнде 39,2 ... (88%) ... ... ... ... ... мемлекеттiк несиелерi белгiлi
бiр жеңiлдiктер мен жағдайлар негiзiнде берiлдi.
Бұл ... ... ... ... ... ... жол ... автомобиль жолдарын, метро, тұрғын үй
секторы, коммуналдық шаруашылық, ... ... мен бiлiм беру ... Жеке ... ... көп ... беру кәсiпкерлердiң
экономикалық активтi қызмет етуiне себепшi ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымға жұмсалды. Бұл салалардың барлығы дерлiктей жеке
компаниялар негiзiнде қызмет еттi.
Оңтүстiк Корея Республикасының экономиканы ... ... ... ... ... орны ... ... Осы несиелер арқылы
елдiң қажеттi деген салаларын жоғары деңгейде дамыту көзделдi. ... ... ... ... ... 50%-дық жарғылық
негiзде жұмыс iстедi /11, 40 б/
Қаржы Министрлiгi шетел инвестцияларына ешбiр қарсы ... ... ... ... жауап бере алса:
1) Шетел салымдары шектеу қойылған салаларға бағытталмауы ... ... ... ... ойын бизнестерi, радио және баспа iсi);
2 Шетел ... ... ... ... ... керек (егер кәсiпорын 60%-
дан жоғары өндiрiстiк өнiмдер экспортқа шығаратын болса);
3 Шетел инвесторы елдегi салық жеңiлдiктерi туралы ... ... ... ... нақты ағылуы арнайы еркiн экономикалық
аймақтардың болуымен көрiнiс табады. Қазiргi ... ... ... ... ... аймақтар бар, яғни онда 500 мың ... ... ... ... 80-шi жылдары шетел инвестициялары түбiрлi өзгерiске ұшырады.
Елдегi капиталдың жинақталған көздерi керiсiнше ... ... ... ... ... ... ... Республикасы өз
инвестицияларын сыртқа шығара бастады. Бүгiнде елiмiздiң сырттан ... ... ... осы ... ... ... бәрiмiзге
белгiлi.
Корея дамыған елдерден нақты экономикалық көрсеткiштердiң шамасымен
оларға жете алмауда. Мысалы, 1991 жылы ЖҰӨ ... 4,5 ... ... 2,7 млрд. долларды құраса, ал бұл көрсеткiш Оңтүстiк Кореяда ... ... ... ... ... iрi ... табыстары әлемдегi
дамыған елдер iрi компанияларының табыстарынан көп артта болып табылады.
Бүгiнде “Самсунг” ... ... 20 ... ... ал ... ... 33 ... егер Кореяда 1962 жылы жан ... ... ... 87$ ... ал 80-шi ... бұл көрсеткiш 3000$-ға жеттi
/10, 15 б/.
Оңтүстiк ... ... ... ресурстардың қайнар көзiне
мұқтаждығы Жапония, Тайвань, Сингапур сияқты жоғары болып ... ... ... көзi өте аз. ... елде әскери шығындарда жоғары,
өйткенi жаңында Солтүстiк корея Республикасы орын ... ... ... ... ... 5% , ал Жапонияда әскери шығындар ЖҰӨ-нiң 1%-ын
құрайды.
Корея ... ... ... ... ... бiрi елдегi
жұмыс күшiнiң арзан болуы. Оған себеп ... ... ... менталитетi,
яғни халықтың еңбек ... ... ... берушiлерге
жауапкершiлiкпен қарауы екендiгi белгiлi. Мысалы, 1985 ... ... ... жылына орта есеппен 14,1 мың АҚШ долларын ... ... бұл ... 3,6 мың доллар болды. Сондай-ақ елдегi жұмысшы
күшiнiң арзан ... ... ... үшiн ... ... ... 38 ... соғыстан кейiнгi жылдары Корея экономикалық өсуiн үш кезеңге
бөлуге болады:
Бiрiншi кезең (1961-1965ж.ж.) – ел ... ... ... ... ... ... экононмиканы бағыттау. Бұл кезеңде
кономиканың негiзгi бағыты жылдам және ... ... ел ... ол үшiн ... инвестицияларына қолайлы ортаны қалыптастыру;
Екiншi кезең ...... ... ... ... ... және ... жаңа көздерiн үзбей iздестiру.
Экономикадағы өндiрiстi қатаң түрде ... ... осы ... ... ... ... ... жүргiзу;
Үшiншi кезең (80-шi жылдардан кейiнгi) – алдағы кезеңдердегi
жетiстiктердi ... ... ... ... ... ... тиiмдi стратегияларды қолдануы, әлемдiк бәсекелестiкке
төтеп беру үшiн және ... ... ... үшiн ... ,
инновациялық секторды, елдiң сыртқы экономикалық және ... ... ... ... ... ... кезеңде елде экономиканы экспортқа ынталандыру мақсатында
келесi шаралар жүргiзiлдi:
1) Шикiзаттар мен ... ... ... тарифтердi алып тастау;
2 Импортталатын тауарларға, жартылай фабрикаттарға, комплекстiк өнiмдерге,
экспортқа бағытталған өнiмдерге, делдалдық ... ... ... тастау немесе жеңiлдiктер беру;
3 Экспортқа бағытталған өнiмдер шығарушы ... ... ... ... ... мен ... азайту
немесе алып тастау;
4 Фирма табысына тiкелей салықтарды ... ... ... ... ... мемлекеттiк субсидиялар мен
гранттар бөлу.
80-жылдардың басында инновациялық саясатты дамытудың және жүзеге
асырудың ... ... Ол ... ... ... ... бағыттауды қаржыландыру, инвестициялау және кедендік
бақылау салаларын либерализациялауды көздеді. ... мен ... ... ... ... ... ... білікті мамандарды
даярлауды мемлекеттік қаржыландыру күшейе түсті. “Даэдок” ғылыми ... Бұл ... ... ... ... және жеке ... оқу ... ... орталықтары мен венчурлік фирмаларға
ғимарат беріп, олардың біріккен зерттеулеріне көмек көрсетті.
Кореяда 1997-2002 ж.ж арналған инновацияның 5- ... ... ... 2025 жылға дейінгі ғылым мен ... ... ұзақ ... да ... рөлі ... болып табылады /11, 37 б/.
Осындай экономикалық өсудi реформалаудың кезеңдер арқылы жүргiзiлiп
және нәтижесiнiң орындалуына ... ... ... ... ... елдегi
индустриялық-инновациялық дамуды негiзгi орынға шығарудан бүгiнде Кореяда
50-ден астам ... ... iрi ... ... ... бар. Олар елдiң ЖҰӨ-нiң төрттен-үш бөлiгiн құрап отыр. Бұл iрi
компаниялар iшiндегi “Самсунг”, “Хюндай”, ... ... ... ... iрi ... ... ... қабiлеттiлiк деңгейi жоғары екенi
белгiлi.
Оңтүстік Кореяда инновация XX ғасырдың 60-жылдарынан бастап ... ... ең ... ішкі ... ... ... шетел
техникасын пайдалануға бағытталды. Сол мерзімде, яғни 1966 ж. ... ... ... ... ... ... Ғылым және
технология институты” құрылды (KIST). Оның ... ... озық ... ... және оны ... ... болды. 70-жылдардың
ортасынан басталған ... ... ... көп ... ... жән
технологиялық тиімді, машина жасау, кеме жасау, химия, ... ... ... салалар мемлекеттік қолдауға ие болды.
Мамандарды даярлау ісі қолға ... ... ... ... ЖОО KAIST- (Korean advances ... of Science and ... Ол үкіметтің адам ресурстарын дамыту және кадрларды дайындау
саясатын жүзеге асыруға көмектесті /6/.
2. ... ... өсу және оның ... ... ... ... мәселелері
Қазақстан Республикасы XXI күрделi өзгерiстермен аяқ басты. Он төрт
жылдан астам уақытта елiмiздiң тәуелсiздiгiмен қатар жүргiзiлiп келе ... ... ... мен ... тоқталар кез
жеттi.
Бұл мәселенiң өзектiлiгi әлемдiк экономикалық қауымдастықта елiмiздiң
нарықтық ... ... ел деп ... арта ... ... Елбасы атап
көрсеткенiндей, “мемлекетiмiз әлем таныған, алдыңғы ... ... ... ... болар бүгiнгi күнi экономикалық дамудың тиiмдi жолдарын
табу ... ... ... кең түрде талқылауға түсiп отыр. Ол үшiн елде
тұрақты экономикалық өсу және соны ... ... үшiн ... немесе стратегиялар қажет /4/.
Экономикалық өсу әдетте ЖIӨ-нiң нақты өсуiмен бағаланады және оның
өсу қарқынымен тiкелей ... ... ... және ... ... ... екi аспектiсi болады: өсу нәтижесiнiң бұрынғы
деңгейiне жету және одан асып ... ... ... ... ... қайта жандану кезеңiнде өмiр сүрiп отыр. Мұндай 70 ... ... ... ... ... ... ендi оған керiсiнше нарықтық
экономикаға өту кезiнде мемлекеттiң, яғни макроэкономикалық ... орны ... ... керек.
Халықтың өмiр сүру деңгейi мен сапасын жақсарту бұл ... ... ...... ... ... ... Халықтың өмiр сүру деңгейiнiң негiзгi индикаторы: халықтың
табысы, еңбек ақының мөлшерi, ... ақы ... ... ... ақы деңгейiмен өлшенедi.
ЖIӨ-нiң құлдырауы 90-шы жылмен салыстырғанда 1995 жылы 38,5%
болды. Макроэкономикалық тұрақтылық елiмiздiң ... ... ... Банк ... ... ... 1996 жылы ... 0,5%-ке
өсуiмен және инфляцияның айтарлықтай төмендеуiмен көрiндi. Елiмiз осыдан
бастап ... даму ... ... жылы ... ... еркiн айналымға жiберу отандық
товарлардың бәсекелестiгiн қалыптастырды. Сол жылы ... өсуi ... ... ... өндiрушiлердiң қызметтерiн активизациялау, iшкi және
сыртқы рыноктағы сұраныстың өсуi бұл ... ... ... өсу ... ... ЖIӨ 2000 жылы 9,8%, ал 2001 жылы оның ... 13,5%-ке, 2002-2007 жылдары 9-10% ... ... ... ... / 14 ... 2000-2007 жылдар аралығында ЖIӨ-нiң жиынтық өсiмi 70%-
дан астам болды. Сонда ЖIӨ динамикасына назар аударатын болсақ Қазақстанда
экономикалық ... ... ... ... ... болады екен. /14/.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ЖIӨ ... көрiнiсi
Алайда аталған жоғары пайызды экономикалық өсу динамикасы
негізінен толықтай шикiзат түрiндегі экономикалық ... ... ... ал бұл ... ... бойынша ел экономикасына тиiмсiз. Ол
өзiмен ... ... ... ала келедi, әсiресе жергiлiктi экологиялық
мәселелердi туғызады және көп мөлшердi жымысшы күшiн қажет етедi. Әлемдегi
дамыған ... ... ... және ... ... ... ... экономикаға көшiп отыр. Шикiзат және
өндiрiстiк экономика дамушы және даму ... ... ... ... ... осы ... ... асыру үшiн индустриялы-инноваиялық
дамуда сервистiк-технологиялық экономикға өту үшiн ... ... ... жоспар жасалды /10/.
Экономикалық ғылымдар және экономикалық даму тәжiрибесi
көрсеткендей инновациялық дамуда жаңа ... ... ... ... ... Бұл ... Қ.Р-сы үшiн өте маңызды,
өйткенi 1990 ... ... ... ... ... қалыптасты.
Өндiрiстiң техникалық деңгейi құлдырады, ғылыми өнiмдердiң шығуы ... ... ... ... ... бұрынғы
экономикалық жүйе түгелiмiн жойылды, елiмiз өзiнiң iшкi ... ете ... ... ... ... ЖIӨ ... де 1990 жылмен
салыстырғанда 1995 жылы 40%-ға дейiн азайды.
Сонымен қатар елiмiзде ғылым мен ғылыми-техникалық ... бөлу өте аз, оның ... 0,9% ... ... Ал ... ... асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның үлесi 0,6%-ға
дейiн кемидi екен. Бұл стратегияны жүзеге асырған жағдайда 2015 жылы ... ... және ... қызметке ЖIӨ-нен бөлiнетiн қаржы
1,7%-ға дейiн өсудi жоспарлап отыр /13/.
Кесте 5 - ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... стандарт)|нақты |
| | | ... |
| |1. ... ... |30-40% |11,50% |
| |2. ... ... ... ЖІӨ- |25% |28-30% |
| |ге ... бойынша | | |
| |3. ... ... ... |70-50% |22-27% |
| ... ... | | |
| |4. ... өнім |10% ... |
| ... жаңа өнім | | |
| ... ... | | |
| |5. Ішкі ... ... |30 (25)% |65% |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| |6. 10 ... өте ... ... |8 рет |14-16 рет |
| ... 10 ... өте ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| |7. ... ... |5 балл |2,5 балл |
| ... қабілеттілігі (10 | | |
| ... ... | | |
| |8. ... көлемі, ЖІӨ- |25% |13% |
| |ге ... ... | | |
| |9. ... ... |2% |0,23% |
| ... ... ЖІӨ- | | |
| |ге ... ретінде | | ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің
өзекті мәселелері», Қаржы полициясы ... ... 10 ... ... ... ... ... – 1 бөлім, Астана, 2004ж.
Сандық мәнге ие болған индикатор-көрсеткіштердің жүйелері төнген
қауіпсіздік ... дер ... ... етіп, оның алдын алу үшін шаралар
қолдануға мұмкіндік береді. Негізгі айта кететін жайт, қауіпсіздіктің ... ... ... ... ... өздерінің бастапқы мәндерінен
ауытқуының белгілі бір жіберілетін (рұқсат етілетін) шегінде ... ... ... ал бір ... бастапқы мәніне жету үшін басқаларына
зиян келтірмеу қажет.
Өзіміздің сарапшылардың да, халықаралық сарапшылардың да ... ... ... қатердің әлеуметтік-экономикалық жағдайға
жан-жақты әсер ететін өзіне тән кешенді сипаттамасы болатынын көрсетеді.
Олар:
1) макроэкономикалық тұрақтылыққа төнетін ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік
4) азық-түлік қауіпсіздігі
5) энергетикалық қауіпсіздік
6) қаржы ... ... ... ... ... ... рыноктардағы
бәсекелестігінің төмендігі
9) сыбайлас жемқорлық пен экономиканың қылмыстануы
10) республика облыстары, қалалары мен ауылдарындағы әлеуметтік-
экономикалық дамудың ала-құлалығы
11) мемлекеттік мүдделерді қалыптастыру және ... ... ... ... даму ... экономиканың нақты
секторындағы нақты сұраныспен сәйкеспеуі
Осының ішінде макроэкономикалық тұрақтылықты сақтау үшін жасап ... ... ... ... сақтап тұру үшін
Ұлттық банк пен Қазақстан ... ... ... ... ... бюджет саясатын жүргізу, сыртқы экономикалық және валюта бағамын
реттеу және ... ... ... ... ... арқылы
макроэкономикалық саясаттың басты мақсаттарын жүзеге асырып ... ... оған ... ... ... әлі де орын алып ... ... ашық айтуда. /15/
13) Қазақстанның экономикасының қарқынды өсуі мұнай, түсті және ... ... ... ... ... ... орай ... жағдай
14) Экономикалық тұрақты өсу траекториясына шығу және еліміздің
тұрақтану кезеңінде экономиканы ... ... ... және негізделген
мемлекеттік саясаттың ... алға ... ... ... ... классикалық емес концепцияларға құрылып, ол
өзінің мәселесін монетарлық теорияға сәйкес шешсе, сарапшылар ... ... ... ... ... база ... осы ... iстелiп жатқан шаралар баршылық, ал шешуiн күтiп
тұрған мәселелер одан көп.
Бiрiншiден, бiз рынок экономикасын насихаттап қана емес, оны ... ... ... Ал ... ... ... ... құралы.
Екiншiден, ауылды жаңғырту, ауылдық мекендердi жақсарту ... ... ... Бұл ауыл ... ... ... деген сөз. Үшiншiден, 2003-2015 жылдарға арналған Инновациялық-
индустриялық бағдарлама ... оны ... ... Аталмыш
бағдарламаның келешек үшiн маңызы зор, себебi бәсекеге ... ... ... ... ... бiр сала - өндiрiс.
Төртiншiден, тас және ... ... ... байланыс жүйесiн жаңартып
немесе күрделi жөндеуден өткiзiп жатырмыз. /13/
Осындай маңызды шаралар соңғы үш-төрт жылда елiмiзде ... ... ... ... ... жылдары iшкi ұлттық өнiм жылдан жылға көбейiп
келедi. Бiрақ экономикамыз әлi де ... ... ... ... ... ... ... көрсеткенiндей дамыған және жаңа индустриялы ... ... ... ... бағытынан сервистiк-технологиялық өндiрiске
көшiп кеткен.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта және
жанама индустрияландыру уақыт талабы ... ... ... ... кез-
келген мемлекет экономикасының түп ... ... ... оны ... ... үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар ... ... ... ... ... ... ... байланысты рыноктың бәсекеге негiзделген
түрлерi де орын алуда. Атап ... ... ... ... және монополистер
мен олигополистер баршылық.
Бiрақ та бiздiң экономикалық өсуiмiз толықтай ... ... ... ал бұл ... ... бойынша ел экономикасына тиiмсiз. Ол
өзiмен бiрге көптеген шығындарды ала келедi, әсiресе жергiлiктi экологиялық
мәселелердi туғызады және көп ... ... ... қажет етедi. Әлемдегi
дамыған елдердiң барлығы шикiзатты және өндiрiстi ... ... ... ... ... ... Шикiзат және
өндiрiстiк экономика дамушы және даму жағынан артта қалған елдерге ... ... ... ... әлемдегi алдыңғы қатарлы
дамыған елдер қатарына қосылуы керек. Ендi осы ... ... ... ... ... ... экономикға өту үшiн
2003-2015 жылға арналған стратегиялық ... ... ... ... бір ... ... ... жағдайлардың орын алуы және оның одан әрі дами ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін бірнеше топқа бөліп қарастыруға болады және
олардың ... ... де әр ... ... ... экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстанның қазiргi
таңдағы экономикасының дамуында ... ... орын ... ... ... бiр ... ... бағыттылығы;
2) әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
3) ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ... iшкi ... ... мен ... ... ... ... экономика);
5) өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде дамымауы;
6) кластерлiк желiлердiң дамымауы, яғни ... бiр ... ... және ... ... ... ... саларында
негiзгi қорлардың тез тозуы;
8) кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық артта қалушылығы;
9) ... ... және ... ... ... аз ... ... мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстыболмауы;
11) мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазiргi
заманғы жүйесiнiң болмауы;
12) ... ... ... инвестициялар салуға отандық қаржы
институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы;
Сонымен қазіргі кездегі ... ... ... ... ... жағдайы, экономиканың шикізат бағыттылығы,
өңдеуші саланың даму қарқынының төмендігі. /10/
Бiрақта мұндай жетiстiктерге жетуiмiз жер ... ... бай ... және ... ... ... және метал бағасының
өсуiмен тiкелей байланысты. Елiмiз экономикасы әлi де ... ... ... ... ... ... ... Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып
қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық өндiрiске өтiп
кеткен, ал шикiзаттық ... даму ... ... ... және ... ғана ... ... Елбасы атап өткендей , елiмiз жоғары дамыған
елдер қатарына қосылу үшiн және ... ... ... ... емес ... экономикалық өсу үшiн реформалар жүргiзiп және ұзақ
мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды. ... ... ... ... ... дамытуға
барлық жағдайдың бар екендiгi белгiлi. Шикiзат қорларының молдығы, еңбек
ресурстары мен бiлiмдi және ... ... ... жаңа
өндiрiстер құру үшiн аймақтардың кеңдiгi, жағрапиялық жағынан орналасу
тиiмдiлiгi, iшкi және ... ... ... бiрқатар артықшылықтар –
мұның бәрi өнеркәсiп ... ... ... өңдеумен айналысатын
кәсiпорындардың алдында жаңа мүмкiндiктер ашады. ... ... ... дамуына терiс әсерiн тигiзер факторлар мен кедергiлер
жоқ емес.
Олардың қатарына мыналарды жатқызуға болады десек қателеспеймiз:
1) өтпелi кезеңдегi жекешелендiру мен мемлекет ... ... ... осы ... ... өзiнiң терiс “жемiсiн” беруде;
2) кәсiпорындардағы табиғи және моралдық ... ... ... ... ... 80% ... болуы;
3) жаңа техника мен технологияны, шикiзат пен комплект бұйымдарын
импорттау ... ... ... ... ... ... өнiм бағасы қымбаттайды;
4) отандық тауар өндiрушiлердi қолдау ... және ... ... ... және ... түрде жүргiзудiң болмауы;
5) өнеркәсiп кәсiпорындарының сыртқы және iшкi ... ... ... ... даму үшiн өз ... амортизациялық, сақтандыру, резервтiк, даму қорларын құра
алмай отырғандығы;
6) өнеркәсiп салалары арасындағы салааралық, салаiшiлiк компаниялар мен
фирмалардың аздығы;
7) ... ... ... сонымен бiрге, өнеркәсiпке
қызмет көрсетушi әр түрлi инновациялық, инжинирингтiк, маркетингтiк,
консалтингтiк ... ұсақ ... ... аса алмауы;
8) iшкi рынокта тауарлар мен ... ... ... ... ... өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дәрежеде
дамымауы;
Стратегияның даму ... ... ... ... ... ... индустриялық негiзiн құрамақ. Яғни, машина жасау,
автомобиль шығару, авиация, мұнай-химия, жоғары технологиялы электорондық
техника өндiру, ғылыми жаңалығы ... ... ... ... ... ... қоршаған орта мен адам денсаулығына ... жоқ ... ... жаңа ... ... ... ... көлемiн азайту экспортқа бағытталған өнiм өндiру барлық ... ... ... ... мақсаты. Осы мақсатта өңдеушi ... ... ... ... ... ... ... барлық күш-
жiгер салынуы тиiс болып ... ... ... ... ... ... мәжбүр. Минералды шикiзатты өндiруден өңдеуге
дейiн, тамақ, киiм, ауыл шаруашылығы, көлiк жiне құрылыстың ... ... ... ... жасаудың ең қуатты өндiрiстерi көлiк және ауыл
шаруашылығына қажеттi техника өндiруi тиiс.
Сонымен, бүгiнгi таңда басты мәселенiң бiрi ... ... ... Ұйымына кiру алдындағы дайындық жұмыстары өнеркәсiп салаларына жаңа
мiндеттердi шешудi жүктеп отыр. Ол ... және iшкi ... ... бере ... ... ... ... көтеру болып табылады.
Мұны, Оңтүстiк Корея, Сингапур, ... ... ... ... нарықта дәлелдеп шықты. Яғни, тауар саясатын дайындауда кез келген
өндiрiстiк кәсiпорын өнiмнiң ғылыми-техникалық ... ... ... ... мәнi бар ... ... өз ... мен механизмiн
анықтап алуы керек.
ҚР- ның ДСҰ кіруі мыналарды қамтамасыз етеді:
1) шет елдермен және жекелеген ... ... ... ... ... ... интеграциялау процесін күшейту;
3) ДСҰ мүше мемлекеттермен тауарлар мен қызметтермен саудада
барынша қолайлы жағдай жүйесі;
4) елде ... ...... ... ... ... инвестициясының, жаңа технологиялардың түсуін ... ... ... ... ... пен ... ... құру мен жою
жүреді. ДСҰ- ға мүше елдерде қазақстандық тауарлар мен қызметтер үшін қол
жеткілікті болуы, оның үстіне ... жаңа ... ... ... кеңейту;
ДСҰ – на енудегі жағымсыз жағдайлар:
1) ұлттық ... ... ... ... және олар ... ... ... төмендігі салдарымен
жұмыссыздықтың көбейуі;
2) жоғарыда аталған міндеттемелерге ДСҰ- ға енгенде ... ... ... мен ... ... қол ... шектеуге шаралар
қолданбау;
Экономикалық қауіпсіздіктің бүгінгі таңдағы екінші мәселесі инфляцияның
жоғарғы деңгейінің орын алуы және оның ... ... ... асып ... болып отыр.
2007 жылдың соңғы айларындағы және 2008 жылдың осы уақытқа дейінгі
аралығындағы инфляцияның жоғарғы ... орын ... ең ... ... ... ... ... болып табылады. Осы аталған қаржы дағдарысы
салдарынан бүгінде әлемнің барлық елдері экономикалық ... ... ... Ол ... ... саласын, оның ішінде несие нарығында бастау
алып, ... ... ... ... ... ... ... жоғары қарқыны негізінен халықтың инфляциялық жағдайды күту
процесі, қаржылық активтердің төмендеуі, ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы қарқынмен өсуі болып табылады.
Сонымен ҚР Статистика агенттігінің ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшері 10% шамасында, ал биылғы 2008 ... ... 13-15% ... ... ... ... ең жоғары
деңгейге көтерілді.
Жалпы еліміздегі 2000 жылдан бергі ЖҰӨ мен ... ... ... ... көре ... /14/
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... ... ... ... суретке макроэкономикалық тұрғыдан қарасақ келесі
қатынасты анықтауға болады. Инфляция ... ... ... ... дамуына кері әсер ететіні анық байқалып тұр. Яғни, диаграммаға
көз салсақ инфляцияның жоғарғы жылдары экономикалық ... даму ... ... ал ... төменгі пайыздық деңгейінде немесе оның тұрақты
шамасында экономикалық өсудің де қарқынды жүріп отыратындығын көре аламыз.
Мысалы, ... ... орын алып ... ... ... ... 2007-2008 жылдардағы инфляция қарқынының жоғарғы пайыздық
деңгейде орын алса, керісінше ЖҰӨ деңгейі 9%-дық ... ... ... ... Осыған байланысты қабылдайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, ... өсу ... ... бірі ... ... және курстық жұмысты аяқтай келе
келесідей ұсыныстар ұсынылды:
1) Экономикалық өсуді нақты жалпы ұлттық ... өсуі ... бір ... ... ... ... ... өсуі ретінде анықтауға болады. Ол
ішкі және ... ... ... шешу үшін
қолданылатын өндірістің өсуін қамтамасыз етеді.
2) Экономикалық өсу ... ... ... ... ... және
технология секілді сұраныс факторларымен анықталады. Басқа екі фактор ... ... ... ... мен ... ... бөлу –
экономиканың өсу мүмкіндігін іске асырғанда маңызды болады.
3) Экономикалық өсудің экстесивті түрінде көптеген ... ... ... Дамудың экстенсивті түрі құлдыраушылық сипатта
болады. Себебі нақты технологиялық прогресс болмайды және өндірістік
негізгі қорлар ескіріп ... ... ... ... түрі біршама күрделі болып келеді.
Экономикалық өсудің бұл ... ... ... ... айырмашылығы,
ол техникалық прогресс жетістіктеріне негізделген.
5) Мемлекет дұрыс ... ... мен ... ... ... экономикалық өсуге әсерін тигізе алады.
Қазiр елiмiз ТМД елдерi ... ... ... ... ... ЖIӨ-нiң өсу қарқыны жағынан алдынғы ... ... ... ЖIӨ ... 10% ... ... ... Бұл әрине жоғары
көрсеткiш. Бiрақ бiзде экономикалық өсудiң негiзгi қоры болып ... ... жер ... бай ... ... отыр. Шикiзаттық және
өндiрiстiк экономиканың тиiмсiз екенi бiзге белгiлi, сондықтан индустриялық-
инновациялық дамуда ... ... өту ... ... Онда ... ... ... қарап қалған
экономикадан қол үзiп, экономика салаларын әртараптандырып, ұзақ мерзiмдi
жоспарда сервистiк-технологиялық ... өту үшiн ... ... ... товарлардың iшкi және сыртқы рынокта бәсекелестiгiн, еңбек
өнiмдiлiгiн ... ... ... мiндетi.
Биылғы Жолдауда көрсетілгендей, Қазақстан 2008 жылды жаңа экономикалық
жетістіктерімен, жаңарған саяси құрылымымен қарсы алды.
Ел Конституциясына ... ... ... пен ... ... ... ... рөлін арттыра түсті. Тәуелсіз
Қазақстанның тарихында тұңғыш рет теңдестірілген негізде парламент сайлауы
өткізілді. ... «Нұр ... ... ... ... жеңіске жетіп,
алғаш рет Үкіметті қалыптастырды. Әкімшілік реформа ... ... ... ... ... ... ... нығайтатын жауапты
хатшылар институты құрылды.
Өткен жылғы экономикамыздың өсу қарқыны 8,5 ... ... ... ... ел ... 2001 жылдан бастап жылына орта есеппен 10
процентке өсіп отырған. Бұл өте ... де ... өсу ... ... ... ... еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып,
Ұлттық қор қаражатын қоса есептегенде ол ... 40 ... АҚШ ... отыр. Осындай елеулі жинақтаулардың болуы еліміздің қаржы жүйесінің
тұрақтылығын қамтамасыз етуде өзекті рөл атқарды.
Еліміздегі әлеуметтік ахуал да тұрақты ... 2000 ... ... ... ... ... денсаулық сақтауға және әлеуметтік
қамсыздандыруға арналған шығындары 5 еседен астам ... 5 ... ... азаматтарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып отыр. Бұл
көрсеткіш– осыдан бес жыл бұрынғыға қарағанда екі есеге артық.
Біз ... ... ... ... ... ... ... жинақтаулары тұрақты түрде көбеюде, оның көлемі 1,1
триллион теңгеден асып түсті.
Әлеуметтік инфрақұрылым нығайып ... 2007 жылы ғана ... 76 ... пен 23 ... сақтау нысаны салынды.
Біз демографиялық құлдырауды тоқтатуға қол жеткіздік.
Мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасының аясында өткен үш ... 18 млн. ... ... ... ... үй ... берілді, бұл
біздің жоспарымыздағыдан 2,2 млн. шаршы метрге артық.
Жоғарыда аталынған қоғамдық ... ... ... ...... экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік
саясатымыздың және ... ... ... ... айқын айғағы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Шумпетер Й. / Теория экономическая развития – Москва; ... 1998 ... ... ... ... ... “Теория и практика инновационного
процесса в переходной экономике ... ...... 2002 ... Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика: - Оқулық. – ... - 2003. – 432 ... Н.А. ... // “ ... – 2030 “ ұзақ ... даму ... Әкiмбекеов С., Баймұхамбетова А.С. Жанайдаров У.А. / Экономикалық
теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 464бет.
6. Кэмпбел Р. ... ... Л. Брю ... том 1, ... 1995
7. Самуэльсон П. А. «Экономика», том 2, ... ... ... М.Н. Курс ... теории. Киров.: АСА. 1995.
9. Мэнкью Н.Г. ... ... – СПб: ... Ком, 1999. – 784 ... ... Е.С. ... ... развития Юго-Восточный страны
– Алматы: 2000 г.
11. Соколова М.С. Управление наукойи ... в ... ... //
Инновации №9-10, 2007г.
12. Есентугелов А. Долгосрочная стратегия развития экономики и ... сил в РК // ... №6, 2000 ... ... ... ... Индустриялы-инновациялы дамуының
2003-2015 жылдарға арналған ұзақ мерзiмдi стратегиясы” – Алматы. 2003 ж.
14. ... ... ... - 2008 г. – 453 ... «Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің өзекті
мәселелері», Қаржы полициясы органдарының ... 10 жыл ... ... ... ... материалдары – 1
бөлім, Астана, 2004ж.
16. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi
экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” ... ... ... Жолдауы.
// Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004 ж.
17. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі ... ... ... ... ... кіру ... ... Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
18. Н.Назарбаев «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру ... ... ... 2008 ... ... ... Жолдауы. – Астана,
Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
-----------------------
инвестициялық тауарлар
С
А
0
В
Д
тұтыну тауарлары
баға деңгейі
AD2
AD1
өндірістің ... ... ... ... ... уақыт)
1. жұмыс
бастылардың
саны
2. жұмыс істелген
уақыттың орташа
мөлшері
1. техникалық прогресс
2. салынған капитал көлемі
3. білім және дайындық
4. ресурстардың тиімді үйлестірілуі
5. ... да ... ... ... ... (бір ... ... өнім көлемі)
Экономикалық өсудің қарқындылығы
(Y, B%)
130
N
L
120
110
100
1 2 3 4 жыл ... ... ... ... жинаушы
Капитал жинаушы
140
130
120
110
100
ҰТ
Ко
Р
СС
1 2 3 4 жыл саны

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы экономикалық өсу: факторлары, кезеңдері, ерекшеліктері38 бет
Экономикалық өсу жайлы28 бет
Экономикалық өсу үлгілері және факторлары34 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Педагогикадан мемлекеттік емтиханға дайындық40 бет
Томас Кунның, Имре Лакатостың, Стивен Тулминнің ғылыми теориялары жайында6 бет
Қазақ хандығы құрылуының этникалық алғышарттары22 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь