Қазақстандағы жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің қалыптасуы мен дамуы

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

Негізгі бөлім

І . тарау. ҚР . ның даму стратегиясында аумақтың алатын орны.

1.1. Экономикалық тұрғыдан алғанда аумақтың рөлі ... ... ... ... ... ... ... .5

1.2.Аумақтарда жергілікті өзін. өзі басқару механизімін енгізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

1.3. Жергілікті өзін . өзі басқарудың принциптері мен моделдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16

ІІ.тарау. Қазақстандағы жергілікті өзін.өзі басқару жүйесінің қалыптасуы мен дамуы

2.1. Жергілікті өзін.өзі басқару жүйесінің қысқаша экономикалық тарих ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

2.2.Қазіргі билікті орталықсыздандыру мен шоғырландырмаудың құрылымдық моделдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

2.3.Жергілікті өзін. өзі басқарудың шетелдік моделі ... ... ... ... ... ... ... 29

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру ұлттық деңгейде басқару өкілеттігінің бір бөлігін жергілікті деңгейге беруді қамтиды. Жергілікті өзін-өзі басқару (ЖӨӨБ) сферасына бағытталуды ұйымдастыру, ең алдымен азаматтық басқаруға қатысу құқығын беру қажеттілігі мен төменнен жоғары құрылатын мемлекеттік билік жүйесін тиімді құру. Жергілікті жердегі биліктің құрылымы жергілікті халықтың қажеттілігіне жауап бермесе, реформалау процессі жай жүріп, тиімсіз болады.
Демократиялық мемлекетті құру және қызметтестіру үшін, орталық билік пен ЖӨӨБ-дың өзара қатынасының тиімді механизмін құру қажеттілігі туындайды.
Жоғарғы дамыған елдерде басқарудың орталықтандырылған және орталықсыздандырылған функциясы барлық уақытта жүргізіледі. Олар бірін-бірі толықтырып, ауыстырып және түрлендіріп отырады. Жақсы ұйымдасқан жүйе ең алдымен “орталықсыздандырудың орталық-субъекті” жүйесі шегінде бірлескен міндеттердің және өкілеттіктер мен ресурстарды қайта бөліп берудің нәтижесінде қалыптасатын байланыстардың нық және келісімді принциптеріне сүйенеді.
Жоғарыда келтірілген негізде мемлекеттің құрылу бағытын талқылай отырып, суверинтетті еліміздің алғашқы жылдары мемлекеттік басқару функциясы орталықтанған процесте құрылғандығына негізделуге болады. Егеменді мемлекеттің құрылуында қоғамдағы саяси және әлеуметтік процестерде басқаруды сақтау және экономиканың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін мемлекеттің басқару жүйесін орталықтандыру міндеті тұрды. Бірақ, енді алдағы кезеңде орталықтандырылған билік Қазақстанның экономикалық және саяси дамуын тежейтінін түсіну керек.
Сондықтан Қазақстан республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың; «Енді жергілікті жерге тиісті өкілеттіктерді беруге болады. Әлбетте ол, біздің мемлекетіміздің унитарлылығын және жекелеген функцияларды орталықтандырудың объективті қажеттіліктерін ескерсек, бұл мәселелерді шешу әдісі барлық уақытта маңызды болып қала бермек. Қазақстандағы аймақтарға кірістерді қайта бөлуді ескеруге тиіспізң, деген мәлімдемесі кездейсоқ емес.
Бұл принципиалды жағдай «Қазақстан-2030ң даму стратегиясында айқын бейнеленген және Президенттің жылдағы республика халқына жолдауында, мемлекеттік басқару жүйесінің құрылуындағы негізгі принциптердің бірі ол, басқарудың барлық деңгейлері арасында міндеттерді нақты шектеумен бірге, мемлекет функциясын орталықсыздандыру және бюджетаралық қатынас жүйесін жетілдіру екендігі белгілі.
Елдің саяси жүйесін демократияландыру бағдарламасында Президент өзінің Қазақстан халқына жолдауында, мемлекеттік құрылымды орталықсыздандырудың нақты әдістерін ұсынды. Ол әдістер жайында елбасы: «Біз кезең-кезеңмен кең көлемде барлық деңгейдегі басшыларды сайлау бағдарламасын қарауымыз қажет. Бұл жерде бірқатар елдегі ойластырылмаған революциялық төзімсіздігі салдарынан басқарушылық жоғалтулар мен күйзелістерді болдырмау проблемаларын да айтпай кетуге болмайды. Мен жақын арада кезең-кезеңмен өту деңгейлерін нақты белгілеп жасауға кірісуіміз қажет деп санаймын. Сонымен бірге ЖӨӨБ моделінің жағдайлықтан алыс екендігінде ұмытпауымыз керек. Біз осы салада реформа жүргізуге баруымыз қажетң деп айтты.
Пайдаланған әдебиеттер

1. Танкиева: "Жергілікті басқаруда экономикалық механизмдерді қолдану жолдары". "Саясат" Алматы 2005ж
2. ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуының 2005 – 2007 жылдарға арналған орта мерзімді жоспары. ОҚО Статистика агентігі. Шымкент, 2005*.
3. ОҚО 2005 – 2007 жылдарға арналған стратегиялық бағдарламасы. ОҚО Экономика және бюджетті жоспарлау департаменті. Шымкент, 2005.
4. П.В.Забелин, Н.К.Моисеева. Основы стратегической управления. Москва, 1998 г.
5. Баянов Е. ред. "Мемлекеттік және құқық негіздері", Оқулық, Алматы, "Жеті жарғы", - 2001ж.
6. "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін" Президенттің Қазақстан халқына Жолдау / Егемен Қазақстан, 19.03.2004ж.
7. Көшім Д., "Жергілікті өзін-өзі басқару - азаматтық қоғамның алғашқы баспалдағы", - Алматы, 2000ж.
8. Қазақстан Республикасының Конституциясы., Алматы, 1995 ж. 89, 95 баптар.
9. Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы. №23 желтоқсан, 2003 ж.
10. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Қазақстан Республикасының заңы., "Заң", №3, 2001ж. 9-26 бет.
11. Мәдинов Р. "Сағым" идеядан сақтанған абзал немесе билікті орталық пен аймақтар арасында бөлуді жеделдеткісі келетіндердің көксегені не?/ "Егемен Қазақстан", 16.04.2002ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................3
Негізгі бөлім
І – тарау. ҚР – ның даму стратегиясында аумақтың алатын орны.
1.1. Экономикалық ... ... ... ... ... өзі ... механизімін
енгізу......................................................................
.................................................10
1.3. Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... басқару жүйесінің қалыптасуы
мен дамуы
2.1. Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің қысқаша ... ... ... мен шоғырландырмаудың
құрылымдық
моделдері...................................................................
.....................26
2.3.Жергілікті ... өзі ... ... ... Мемлекеттік басқаруды орталықсыздандыру ұлттық
деңгейде басқару өкілеттігінің бір бөлігін ... ... ... ... өзін-өзі басқару (ЖӨӨБ) сферасына бағытталуды
ұйымдастыру, ең ... ... ... қатысу құқығын беру қажеттілігі
мен төменнен жоғары құрылатын мемлекеттік билік жүйесін тиімді ... ... ... ... ... ... ... бермесе, реформалау процессі жай жүріп, тиімсіз болады.
Демократиялық ... құру және ... ... орталық билік
пен ЖӨӨБ-дың өзара қатынасының ... ... құру ... ... ... басқарудың орталықтандырылған және
орталықсыздандырылған функциясы барлық уақытта жүргізіледі. Олар ... ... және ... ... Жақсы ұйымдасқан жүйе ең
алдымен “орталықсыздандырудың орталық-субъекті” жүйесі шегінде бірлескен
міндеттердің және ... мен ... ... ... ... ... ... нық және келісімді принциптеріне
сүйенеді.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... суверинтетті еліміздің алғашқы жылдары мемлекеттік басқару
функциясы орталықтанған ... ... ... ... ... құрылуында қоғамдағы саяси және әлеуметтік процестерде
басқаруды сақтау және экономиканың тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... енді
алдағы кезеңде орталықтандырылған билік Қазақстанның экономикалық және
саяси ... ... ... керек.
Сондықтан Қазақстан республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың; «Енді
жергілікті жерге тиісті ... ... ... Әлбетте ол, біздің
мемлекетіміздің унитарлылығын және жекелеген функцияларды орталықтандырудың
объективті ... ... бұл ... шешу ... ... ... ... қала бермек. Қазақстандағы аймақтарға кірістерді
қайта бөлуді ... ... ... ... ... емес.
Бұл принципиалды жағдай «Қазақстан-2030ң даму стратегиясында ... және ... ... ... ... ... басқару жүйесінің құрылуындағы негізгі принциптердің бірі ол,
басқарудың барлық ... ... ... нақты шектеумен бірге,
мемлекет функциясын ... және ... ... ... ... ... саяси жүйесін демократияландыру бағдарламасында Президент өзінің
Қазақстан халқына ... ... ... ... ... ... Ол ... жайында елбасы: «Біз кезең-кезеңмен кең
көлемде барлық деңгейдегі басшыларды сайлау бағдарламасын қарауымыз қажет.
Бұл жерде ... ... ... ... ... басқарушылық жоғалтулар мен ... ... да ... ... ... Мен ... ... кезең-кезеңмен өту
деңгейлерін нақты белгілеп жасауға кірісуіміз қажет деп санаймын. Сонымен
бірге ЖӨӨБ моделінің жағдайлықтан алыс екендігінде ... ... ... салада реформа жүргізуге баруымыз қажетң деп айтты.
І – ... ҚР – ның даму ... ... ... орны.
1.1. Экономикалық тұрғыдан алғанда аумақтың рөлі
Мемлекеттің даму ... ... және ... ... ... ... арта ... жергілікті және дүниежүзілік тенденция ретінде
ұсынылуда. Оған келесідей көптеген жағдайлар әсер етеді:
1. Өңірдің әлеуметтік жағы және адам ... ... роль ... Аймақтардың өзара байланыстарының едәуір ұлғаюы;
3. Еңбек ресурсының қозғалысының күшеюі;
4. Аймақтардың өндіріс құрылымы мен инфрақұрылымының ... ... ... ... ... ... ... елді - мекеннен тұратын мемлекет территориясын
бір бөлігін құрайтын және ... ... ... негізделген
қоғамдық құру мен басқаруды атаймыз. Аймақтың ролінің ... ... пен ... ... ... функциясын қайта бөлуді, қайта
қарастыруды, екіншіден, мемлекеттік территориялық ... мен ... ... ең ... ... ... Бұл жағдай Қазақстанға да
тән, себебі мемлекеттік тәуелсіздік құру экологиялық ... ... ... инфрақұрылымсыз мүмкін емес.
Аумақтық экономика – экономиканың өндіріс салаларымен кәсіпорындарды
ел аумағының жекелеген өңірлеріне ұтымды орындардың өнімді ... ... ... ... ... ... саясаттың негізгі
көрсеткіші болып өндірушілер мен тұтынушылардың экономикалық бостандығы
және шығармашылық ... ... ... мен ... ... дамытудың міндетті түрдегі келесілер болады:
1. Өзін-өзі басқару.
2. Серіктестік таңдаудағы бостандық.
3. Өндірісі құрал-жабдықтар ... ... ... және ... да ... мемлекетте екі түрлі территориялық құралдар бар:
1. Аралық ... ... және ... ... билік ететін
органдармен басқару.
2. Ең ... ... ... ... және ... ... ... дегеніміз аймақтағы облыстарда басқаратын органдар.
Олар өз ... өз ... ... ... қағидалар
негізінде жүргізуге тырысады. Ал, жергілікті ... ... ол ... ... ол өз ... ... ... селолық аудандарда
іске асырылады.
Аумақтық және жергілікті билік органдары қаражаттың негізгі 3 кіріс
көзі бар:
1. ... ... емес ... ... ... ... жәрдемнің түрі.
Мемлекеттік аумақтық саясаттың мақсаттары күрделі әрі көп қырлы
болады. Қазақстанның даму ... ... ... ... болады:
1. Қазақстандық мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық негіздерін нығайту
мен оның біртұтастығын нығайту, әскери мен экономикалық ... ... ... ... ... Жеке әлеуметтік топтардың өмір сүру деңгейінде әлеуметтік теңдігін
мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясат пен ... ... ... ету;
3. Аймақтарда әлеуметтік бағытталған нарықтық экономиканың тұрғындарды
әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... өмір сүру ... Қазақстан Республикасының барлық халықтарының толыққанды ұлттық
мәдени дамуына жағдайлар құру.
Мемлекеттік аумақтық саясаттың негізгі мәні орталық ... ... ... және ... асырауы тиіс» идеологиясынан арылу,
Қазақстан аймақтарының әлеуметтік-мәдени және ғылыми-технологиялық дамуына
озық технологияларын пайдалану және ... өмір сүру ... ... қамтамасыз ету болады. Бұл кезеңнің саяси стратегиясы 3 негізгі
мәселелерге шоғырланған. Олар:
1. Кедейшілікті жоғалту;
2. ... ... ... ... ... ... саясаттың міндеттері алдын-ала қойылған
мақсаттармен ... және ... ... жүзеге асырады:
1. Аумақтың бюджеттік дербестігінің заңды ... ... ... және құқықтықсипаттағы шараларды өңдеу;
2. Шаруашылық, қаржы, әлеуметтік, ... ... ... ... ... мен ... органдардың пропорционалды және
тізбектелген өзара қарым-қатынасы;
3. Мемлекеттің барлық аумағына әрбір Қазақстанның азаматына
конституциялық құқықтары мен бостандықты ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру,
аумақтық еңбек бөлінісін жетілдіру, Қазақстанның ... ... мен ... ... тиімді және бәсекекге ... ... ... және ... инфрақұрылымның тауар, еңбек,
капиталдың аймақтық және республикалық нарықтың қалыптасуы;
6. Едәуір күрделі ... этно - ... және ... ... ... ... қолдау
көрсету;
7. Өнеркәсіптік және қазба өндірісі жанындағы тұрғындар
пунктерінде, депрессивті аудандарда ірі және кіші ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық (табыстар
деңгейінің төмендігі, кен орындарын игеру салдарынан туатын жұмыссыздардың
жоғары деңгейі ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы нақты өлшем ... ... ... ... ... ... мүдделеріне
арнаулы экономикалық аймақтар, технополистер сүйенуге тиіс.Олар мемлекеттік
бюджеттен қаржыландырады, ал ... және ... ... олар ... ... ... жолымен тартылуы мүмкін. Мұндай бағдарламалар
арнаулы заңдар негізінде ... асуы ... ... ... өз ... ... экономикалық саясатын, яғни табыс табу негізін заңмен
анықтау мен ... ... ... ... ... ... мүмкін. Стратегия даму бағдарламалар мен жоспарлары мен аймақтық
саясаты іске асыру механизмі болып табылады.
Қазіргі ... ... ... ... органдардан аумақтар
мен жергілікті ... өз ... ... ... ... ... Конститутциясының 89-бабы бойынша жергілікті өзін-
өзі ... ... ... ... ... сай ... маңызды мәселелердің заңды түрде шешіліп, сайлау жолымен, ... ... ... ... жүзеге асырылатыны белгілі.
Жергілікті өзін-өзі басқару – қызметтер кешенін ұсыну жолы ... ... ... және ... да ... ... ... сондай-ақ өкімет өкілдерінен тұрғындардың мүлкін алуға жету
мүмкіндігі.
Жергілікті ... ... ... ең ... территориялық жағынан
ұйымдастыру жүйесіне тәуелді болатынын көрсетеді. ... ... ... ... ... органдар арқылы жүзеге асырылады.
Орталық өкімет арқылы ... ... жүйе ... территориялық
бірліктеріне көптеген автономиялар ұсынады. Бірақ мемлекеттің территориялық
ұйымдастырылуының 2 жүйесін жақындату тенденциясы бір ... ... ... ... ... ... алғышарттары мен
принциптері бар.
Жоғарда айтылған мәселелерге байланысты жергілікті өзін-өзі басқару
жүйесін федералдық және унитарлық мемлекеттерде ... ... ... ... ... біркелкі салыстыруға болмайды. Қазақстан
Рсепубликасы үшін жергілікті өзін-өзі басқаруда ... ... ... де
дамыған, яғни бұларға унитарлы Франция, ... ... ... тән. ... ... басқарудың үш деңгейі бар: ұлттық,
аймақтық және жергілікті. Қазақстанға тән бұл республикалық, облыстық және
жергілікті ... ... ... ... дамыту және
жетілдіру процесі алдымен ұлттық деңгейде ... ... одан ... ... ... орталық өкімет өз өкілінің бір бөлігін аумақтық ... ... ... ... ... ... ... органының
құрылымын таңдау мемлекеттің даму стратегиясын анықтайды. Дамыған елдердің
көп ... ... ... көптеген елдер қауымдық жолмен
муниципалды істерді шешуден бас тартты. ... ... бұл ... әлі де ... ... ... Шын ... көпетеген
стратегиялық мәселелер сол проблемаларды шешуге арналған. Жергілікті өзі-
өзі ... ... ... ... ... сай, келесі сатылы формада
құрылған: сайлау корпусы, партиялық машина, өкілетті кеңес, ... ... ... ... ... өзін- өзі басқару механизімін енгізу
Кез-келген мемлекетте ЖӨӨБ үш ... ... іске ... мемлекеттік
басқарудағы орталықсыздандырудың қамтамасыз ету, жергілікті маңызды
мәселелерді шешудегі демократиялық ... ... мен ... ... тиімділікті арттыру.
"ЖӨӨБ" түсінігі мемлекет пен қоғамның тіршілігіндегі ұйымдасу жөніндегі
түрлі ... ... ... жоне ... ... қамтиды.
ЖӨӨБ аясында жергілікті маңызды мәселелерді ... ... ... жердегі биліктің конституциямен нақтыланған ұйымы түсініледі.
ЖӨӨБ ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді өздері шешудегі құқығы;
в)халық билігінің формасы.
ҚР-ның Конституциясы ... ... мен ... ... Қазақстанның дамуына бағытталғанын ... ... ... мем ӨӨБ-дың саяси кұқықтық аспектілерін толық түрде
анықтамаған.
Конституция-мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Осы
әрекеттер перспективалық мақсатты белгілеп концепцияда келтірілуі, ұлттық
және жергілікті деңгейдегі ... ... ... ... міндеттерін ғылыми негіздеу ... ... ... үшін өте ... ... ел Конституиясының 1-тараудың
3-бабында көрсетілгендей халық билігінің дербес ... ... ... ... ... ... ... көзі б.т." Ал 2-тарау 3-бабта, халық
тікелей республикалық референдум және ... ... ... ... ... қатар өзінің мемлекеттік билік органдарының өкілеттігін беруді
қамтамасыз ... 1. ... ... және ... ... бойынша 1990-2007
жылдар аралығындағы НҚҚ.
Жылдар |Халықаралық келісімдер мен конвен
циялар |Кодекс |Заңдар |Жарлық |Қаулы ... ... ... |1990 | | |1 | |1 | |1 |3 | |1991 | | |2 | |3 | | |5 | |1992 | | |1 | |1
| | |2 | |1993 | | |3 | |1 | | |4 | |1994 | | |1 | | | | |1 | |1995 | | ... | | | |3 | |1996 | | | | |6 | |4 |10 | |1997 | | |7 |1 |2 | |3 |13 ... | | |4 |1 |3 | |10 |18 | |1999 | | |2 |1 |13 | |16 |32 | |2000 | ... |3 |4 |3 |7 |20 | |2001 | |1 |5 |3 |10 | |7 |26 | |2002 | | |6 |7 |12 ... |34 | |2003 | |5 |5 |6 |12 |1 |15 |44 | |2004 | | |7 |9 |16 |1 |5 |38 ... | | |3 |2 |16 |2 |11 |34 | |2006 | | |2 |8 |19 | |32 |61 | |2007 | ... |3 |18 |1 |20 |44 | ... | |8 |54 |45 |137 |11 |137 |392 ... ...... аса ... ... шешуде арнайы
заңмен нақтыланған муниципалды үйымдардағы азаматтардың ... ... ... ... жергілікті референдумнан ерекшелігі, ол
жергілікті маңызды ... ... ... ... күшті қандайда бір
түлғалы мандатты бермейді.
Жергілікті референдумның маңыздылығы халықтың еркіндігінін ... ... ЖӨӨБ ... ... ... қандай да бір
мемлекеттік билік ... ... ЖӨӨБ ... ... ... ... ... қатысу мүмкіндігінде нақты
ерекшеліктерді ескеруі тиіс, егер терриоториялық ұйымдарға ... ... ... қарсы келмесе БАҚ-да ресми жариялануға берілуі тиіс.
Одан басқа ... ЖӨӨБ ... ... үшін ... және ... басқаруды ұлттық қоғамдық саяси сферада радикалды реформаны атқару
моделін іріктеу қажет. Осыған байланысты реформаның ... ... ... ... ... ... мен ... арқылы ұжымдық дайындық
процесінің тиімді ... ... ... ашық ... «ЖӨӨБ және
мемлекеттік қызметті реформалаудың» саяси институтын мақсатты құру. қажет.
Әлі күнге дейін ... ... ... деңгейіндегі атқарушы
және өкілетті органды жузеге асырушы мемлекеттік және ЖӨӨБ ... ... ... ... ... құзіреті белгіленбеген және
атқарушы орган мен өкілеті органның өзара қызмет механизмдері ... ... ... билік пен аймақтық әкімшілікке күшті тәуелділік
күйінде қалуда. Оның ... ... ... ... ... ... негізі, жергілікті және аймақтық деңгейде органдардың
күрылуы мен қызметтерінің механизм!; шешілетін міндеттердің нақты ... және т.б. ... ... ұйымдасуды жүзеге асыруда, ең алдымен заң билігінде
қабылданған ... ... ... ... ... өтіп барлық қоғам
сферасына таралады. Заңдылық тәртіптегі жоғарыдағы логиканың бүзылуы оларды
бірте-бірте шектеу арқылы ... ... ... ... ... жоне ... бой алдырады.
Өткен уақыттағы елдегі әлеуметтік-экономикалық дағдарыстың бір себебі,
тұтас саяси реформаның болмауынан ... ... және ... даму формасын камтамасыз ететін заңнаманың жоқтығынан ... ... ... ... ... ӨӨБ туралы, ЖӨӨБ туралы,
жергілікті бюджет туралы заңды өңдеп енгізу ... ... ... ... ... ... бір бағытта қарауды қажетсінеді.
Заңдар жинағын қарау мен қабылдау аймақтардағы және жергілікті халықты
дайындаумен сәйкес жүргізілуі ... ... ... ... ... мен ... ерекшелектеріне қатысты басқа да факторлар
мен жергілікті инфрақұрылым ерекшеліктерін ескеру ... Бұл үшін ... ... ... ... ЖӨӨБ ... басшылары мен
персоналдарын оқыту орталықтарын құру және ... ... ... ... ... ҚР ... ... қатысты заң концепциясын өңдеу;
- базалық нормативтік актілермен ... ... ... ... және ... ... аумақтық органдармен өзара
қызмет ететін, яғни ЖӨӨБ органдарына ұйымдық-құқыктық саясатты анықтайтын
республикалық орталықты құру;
-қоғамдық-психологиялық әсер ету ... ... ... осы
сфераға үлкен көңіл аударуды қажет етеді. Қазіргі ... ... ... пен ... ... жоспардағы саяси-әлеуметтік
технологияның жаңа нәтижелеріне жету ... ... оқу ... ... ... ... жағдайын көтеру үшін мемлекеттен жүргізілетін реформаларға
республика халқының белсенді ... ... құру ... ... Берілген кезеңнің әрбір модулі өз кезегіндегі
әлеуметтік тапсырыс пен ... ... ... ... ... ... ... мүддесі мен қалауын ескере отырып ҚP
Парламентінің отырысында қаралып және қабылдануы үшін заң ... ... ... ... ... тұрақты даму схемасы үшін ... ... және ... ... ... және ... ... тиіс.
ЖӨӨБ-дың ұйымдық моделін қ және ҚР-дағы мемлекеттік құрылымда ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды аумақтар бойынша ұйымдастыру мемлекеттік
және ... ... ... ... ... ... құрылымдардың аумақтарын қалалар, селолар, аудандар, сондай-
ақ жалпы қолданыстағы соларға жақын жатқан жерлер құрайды.
Қала ... ... ... ... ... ... ... шекараларын орнату немесе аумақтарын өзгертуге қатысты
барлық ... ... ... ... ой-пікірін есепке ала отырып
жергілікті өзін-өзі басқарудың ... ... ... атауларын өзгерту тарихи және басқада жергілікті
дәстүрлерді есепке ала отырып іске асырылады.
Әрбір муниципалды құрылымда негізгі ... ... ... ... ... ... шаруашылық кешен түрінде болады.
Бұл салалармен толықтырушы кешендер ... яғни ... ... ... ... және ... ... және әлеуметтік
инфрақұрылымның қажеттілігін қамтамасыз ететін салалар. Муниципалды құрылым
халықтың саны, құрылымы және шаруашылық көлемі бойынша ... ... ... әдістері мен формалары да әртүрлі болады.
Муниципалды құрылымдардағы басқару ... ... ... әлеуметтік сфера, экономикалық объектілер және олардың өндірістік
инфрақұрылымдары табылады.
Муниципалды құрылымдарды дамытуда ... ... ҚР ... ... ... ... шешу үшін ... болып табылады :
шаруашылық объектілерді, инфрақұрылымдарды ... ... ... инженерлі-техникалық, архитектура-
құрылыстық факторлар мен жағдайларды есепке алады.
Аудандық жобалау муниципалды құрылым аумағында басқару ... ... ... ... ... ... және
бағдарламаларын нақтылайды, олардың дамуын анықтайды.
Аудандық жобалау келесі мәселелерді шешуге септігін тигізеді :
-муниципалды құрылым ... ... ... ... орналастыру ;
-табиғи, еңбек, материалды-техникалық ресурстарды кешенді пайдалануды
қамтамасыз ету ;
-таранспорт, ... және ... ... ету ... ... ... ... шеңберінде демалу орындары мен табиғатты қорғауды
ұйымдастыруды ... ету ... ... ... құрылым объектілерінің негізгі
типтерін бөліп көрсетуге болады :
1) қалалық ...... ... :a) ... ... шоғырлануы мен аумақтың өсуі; б) қала шетінің жылдам өсуі в)
шақын шекаралар;
2) Өнеркәсіптік ... ... ... ... болған қалалар –
яғни табиғи ресурстарға бай ... ... ... газ), бұл ... үшін ... ... ... кен орны, Каратау, Жанатас фосфоры)
3) Ауыл шаруашылық аудандары
4) Демалуға болатын аудандар – Мерке, Қаратау – Көктал, - бұл ... алу ... ... маңызға ие (курорттық, туристік), ал оларды
пайдалану ... ... алып ... . ... ... ... ... байланысты шаруашылық салаларын дамытуды ғана жоспарлау
қажет.
1.3. Жергілікті өзін - өзі ... ... мен ... формалары мен типтерінің көптігіне карамастан ЖӨӨБ ... ... ... ... ... бөліп көрсетуге болады.
Демократизм принципі - аймақтық масштабтағы мәслелерді шешуде халықтың
кең катысуы. Бұл принциптің қызметі муниципалитеттің ... ... ... ... негізделеді, терриотория ... ... ... мен ... шегін бекітумен
жүргізіледі.
Субсидиярлы принципі - ... ... ... ... бөлу мен қайта бөлу процедурасы. Осы ... ... ... ... өкілсттігі мен осы органдардың халық арасындағы
жауапкершілік реттілігінің тұрақты болуын анықтайды. ... ... ... ... ... ғана өкілеттігі жоғары деңгейдегі органға
беру, осы принципке сәйкес ... ... ... ... ... ... ... тиімді
бөлу, тиімділіктің басты критериясы болып халық ... ... ... ... ... ... ескеріледі, содай-ақ
билік субъектілерінің арасындағы жауапкершілікті қатаң бөлу ... ... ... ... ... бөлудің басты бейнесі ол,
халыық пен билік арасындагғы аралықты қысқарту да осы ... ... ... — тік ... бөлу арқылы билік функцияларын
теңдей бөліну жағдайын құру. Осы ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге төменнен де
жүргізіледі. Бұл қоғамды бұзуға әрекеттенетін ... ... ... ... шектейді.
Депортаментализаций принципі — ЖӨӨБ органдарының функционалды және
терриоториолды функциясын есепке алады.
Орталықсыздандыру ...... ... ... ... аймақтың өзіне беріледі.
Орталықсыздандыру механизмі мемлекеттік және муниципалдық органдар
пәнін енгізудің мөлдір бастамасының қалануып ... ... ... ... ... ресурстарып орындау үшін жергілікті
жерге бөлінген кепілдіктерді делегирлеуді ұйғарады.
Орталықсыздандыру ... құру ... ... ... ... ... ... бірлестіктерде мемлекет өкілеттігінің құрылуы;
2. Олардың орындалуына бағытталған ... және ... ... ... ... сәйкес мемлекеттің іске асырылып жатқап өкілеттігін
беруді құжаттау;
4. Өкілеттікті беру механизмінің ... мен ... ... ... ұлттық заң шеңберіндегі ... ... ... ... бөлінуін басқару тәртібі, тек өз терриотория
мүдделері аясында жүргізетін жеке билік ... ... ... ... ... ... ... мыналарды айрықша көрсетуге болады.
1. Жергілікті билік органдарының сайланбалылығы;
2. Коммуналдық ... ... ... ... пен ... ... қатынастардың келісімі
негізі;
4. Өзіндік кіріс ... ... ... ... ... ... ЖӨӨБ-дың жетік мамандануы:
6. Муниципалды қызметкерлердің лауазымды қызметке конкурстық жүйе арқалы
орналасуы;
7. Берілген терриоториядағы тұрғылықты халыққа есеп ... ... ... еркіндігі;
9. Құқықпен қорғалуы.
Осығанан байланысты ЖӨӨБ жергілікті маңызмы мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың
жалпы алға қойған мақсатын жүзеге асыру үшін өз ынталарымен ерікті бірігуі.
ЖӨӨБ-дың ... - ... ... ... ... ... принцинтсрі;
-жергілікті мемлекеттік басқару мен ЖӨӨБ органдарының өзара әрекеттестігі;
-мемлскеттің институционалдык параметрлеріндс ӨӨБ-дың дамуының көрінуі;
- ӨӨБ-да азаматтардың кең көлемде қатысу ... және ... заң ... ... жеке ... жүзеге асыру үшін
толық еркіндікте болуы.
1. Қазақстанда ... ... ... мен ӨӨБ ... әрекеттестік принципі ерекше қызығушылық тудыруда. Бұл келесі
факторларға негізделеді.
ҚР ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін ЖӨОБ-ды мойындайды ҚР Конституциясында
мемлекеттің ... ... ... халық деп белгіленгсн (1т. 3-бап).
Конституциялық ережені ойша ... ... ... жүйесіндегі
мемлекеттік билік институттарының халық билігімен ... ... ... ... ... мен орталық атқару органдары басқаруың ... ... ... ... ... екендігін мойындайды
және аймақтық саясат ... ... ... ... 1996ж) сәйкес жергілікті органдарға істің бір бөлігін беруге
дайын.
Жергілікті өкілетті және атқарушы органдарды кайта ... ... ... ... оны іске ... текк ... қана ... сонымен
қоса құрылымдық жағдайына да басшылық жасау қажет.
Мемлекеттік және муниципалдық құрылымдағы ӨӨБ-дың даму тәжірибесінің әр
алуандығы екі ... ... ... Олар тек ... тәжірибеге,
салтқа, мәдениетке ғана емес, сонымен бірге құқықтық ... де ... ... ЖӨӨБ ... ... ... мен федералдық органдарға
қарсы салмақта тұру ... ... ... ... ... ішкі ... ... беру ретімсн туындаған.
Әлеуметтік құрылымның мұндай қалыптасуынының негізінде мемлекеттің
жалпы билік жолына ... ... ... ... ... ... ... ғұрыптары болды. Бұл ғұрыптар үлгілі
құқыққа сүйенетін сот билігі ... ... ... ... ӨӨБ ... ... ... «жазылған құқық жүйссіне сүйенетін
мемлекет билигі тарапынан ӨӨБ-ға күшті әкімшілік қорғаушы жүргізді.
Мәселелерді шешу ізденістері қоғамды мемлекетке, жеке ... ... ... ... қоюдан емес әлеуметтік қатынастың «төменгең
терендетілген: гуманистикалық бейімделу немесе ... ... ... ... Екі ... ... ұйымдастырудың
генетикалық кодына тікелей қатысты (адам, түлға мақсат ретінде және ол ... бар: ... ... функции құралы). Гуманистикалық
концепция келесі әлеуметтік бағытты қамтиды: адам ... өзін ... ... ... ... ... ортаны және өзін таниды. Ол
білімін дамыта ... ... ... және сол ... ӨӨБ ... ... берілген функцияны ... ... ... ... мен бағынышты қызметкері әкімшілік
қызметтік жобалардағы тізімде шектслген жекелікке ... және ... ... ... ... ... ... қоғам мен мемлекеттің өзара белгілі қызметтерін
бейнелейді.
2.ЖӨӨБ-дың институционалдық белгілері ... ... ... ... ... Ең ... ЖӨӨБ органдарының құрылуы мен
даму тәжірибесімен берілген құжат ӨӨБ ... ... ғана ... ... ... ... Конституцияда бекттілу қажеттілгін
көрсетеді.
ЖӨӨБ-дың ... ... ... мыналар болуы тиіс:
а) ЖӨӨБ-дың ұйымдық қиғастығы, оның ... ... ... ... ЖӨӨБ ... ... ... экономикасы мен қаржысының болуы;
в) ЖӨӨБ органдарының басқа да ... мен ... ... ... ... мен толық ... ... ... ... пен меншікті басқару және оған билік ету, ... жеке ... ... және т.б.). ... ... ... ЖӨӨБ ... (%-100) бап жергілікті ... 1) ... ... 2)жергілікті бюджетті нақтылайды; 3) ... ... ... 4) ... ... ... муниципалды косіпорынды басқарудың принципті міндеттерін ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
г) ЖӨӨБ формаларының алуан түрлілігі, ... ... ... мен ... ... ... ... құзыретімен өлшенеді.
Осыған орай ЖӨӨБ-дың институционалдық белгілерінің құжатталуы ҚР-ның
Контситуциясымен ӨӨБ ... ... заң ... және ... ... етіледі.
ІІ-тарау.Қазақстандағы жергілікті ... ... ... мен ... ... ... ... жүйесінің қысқаша экономикалық
тарихы.
Қазақстан өзінің тәуелсіздігін жариялап, демократиялық қоғам құруға
бел байлаған күннен бастап, жаңа ... ... ... ... күн ... ... Халықтық биліктің, азаматтық қоғамның алғашқы
баспалдағы болып табылатын жергілікті өзін-өзі басқару (ЖӨӨБ) жүйесінің
соңғы ... орын ... өзі ... ... ... ... ... қазақ халқы үшін мүлдем жаңа, ... ... ... Атам заманнан бері әр ауыл, әр аймақ ... ... ... ... оған хан да, ... да ... Белгілі
бір қауымның (ата, ру) ішкі жұмысын былай қойғанда, ауыл арасындағы, ата-ру
арасындағы кикілжіңдер, талас-тартыстар ауыл ... ... ... жүгінумен, соның билігімен аяқталған. Орталақ мемлекеттік билік болып
табылатын – Хан билігі ... ... ... ... араласпайтын.
Ресей империясының қол астына түскеннен соң да жергілікті басқару
түріне айтарлықтай ... бола ... жоқ. Жаңа ... ... ... ... ... бөлінгенмен мемлекеттік тұрғыда
жергілікті мәселелерді шешуге бағытталған ... ... Осы ... ... ... сақталғаны туралы айта кету жөн
сияқты. Болыстар мен сұлтандар керек ... ауыл ... ... ... түсетін.
Қазан төңкеріаі де жергілікті ... шешу ... ... ... ... жоқ. Тек қана ... ... бағдарламасында
земствоның сақталу туралы төмендегідей жолдарды көреміз; «…Земстволордың
управоларында, ... таза ... ... адамдардың атын халық
қалауына саладың. Егер ... ЖӨӨБ ... бір түрі ... ... басшыларының бұл мәселені дұрыс шешкенінің куәсі
боламыз. Енді тарихты бойлап бері қарай жақындайық;
- 1920 жылы “ ... ... ) ... ... ... деп аталатын құжаттан өзін-өзі басқару (ӨӨБ) туралы иәаелені
кездестіре алмаймыз;
-1926 жылы Қырғыз ... ... ... ... ... ... ... жалпы
жиналысы ең жоғарғы билік болып табылады” делінген. ... ... ... ... ... негізі жатқаны талассыз.
-1937 жылы Қазақ ССР-інің Конституциясында жергілікті жерлерде мемлекеттік
билік халық депутаттары Кеңесінің қолында деп ... ... ӨӨБ ... ауыз сөз ... жерде ЖӨӨБ жүйесінің халық депутаттары (немесе жергілікті
маслихат) ... ... ... ... ... айта кеткен дұрыс сияқты.
Жергілікті маслихат - өкілдік орган, ал халық ...... ... ... негізгі механизмі, бұл екеуін ЖӨӨБ
жүйесімен шатастырмау керек.
-1968 жылы “Қазақ ССР-інің халық депутаттары поселкелік, ... ... ... ... ... және 1971 жылы ... “Қазақ ССР-інің
халық депутаттары қалалық, аудандық кеңестері” заңында азаматтардың
жергілікті мәселелерді ... ... ... ... жылы ... ССР ... да жергілікті ерікті қоғамдар
туралы жолдар бар. Бірақ ерікті қоғамның түрі өте көп ... ... осы ... ... ЖӨӨБ жүйесінің екі түрлі жолы
көрініс алған сияқты. Оның бірі- азаматтардың жиыны. Бұған түрлі ... ... ... ... ... ... ... немесе
біреуді жазаға тарту туралы қауым болып өтініш беру, талап ету болса,
екіншісі- ... сот, ... ... ... ... көше, квартал
комитеттірі болып табылады.
-1991 жылғы 15 ... ... ... ... ... жергілікті
кеңесі және жергілікті өзін-өзі басқару жүйесі туралы” Заң ... ... ӨӨБ ... ... ... ... мемлекеттік биліктің
өкілдік органы болып қала берді. Әрине, бұл жағдай ӨӨБ жүйесін ... ... ... ... сөзсіз, дегенмен осы түрлі жүйені
араластыра отырып, жергілікті биліктің нақты ... ... ... ... ой ... ... 1992 жылы ... заңға өзгерістер енгізілді. 7 ақпан 1992
жылы “Экономикалық реформалар ... ... ... ... жүзеге асыру туралы” Жарлыққа Президент қол қойды. Осы Жарлықта
Президенттен бастап жергілікті әкімшілік басшысына дейін, барлық вертикалды
атқарушы биліктердің ... ... ... ... кабинетінің
міндеттеріне дейін біртұтас атқару жүйесі қарастырылды.
-1993 жылдың 28 қаңтардағы ... ... ... ... ... ... жергілікті өкілетті органдар
сақталып қалды. Терриоториялық аймақтарда ... ... ... кабинеттер құрылды.
10 желтоқсан 1993 жылы Жоғарғы Кеңес ... ... ... және ... органдар туралы” Заң қабылдады. Бұл заң
жергілікті басқару органының жаңа бір ... ... ...... ... ... және “Атқарушы кеңес ұйымы”
жойылды.
2-ден, өкілетті органдар (маслихат ) әлі ... ... ... еді, ... ... ... ... халықтың өкілі
емес Президенттің өкілі болып табылатын.
3-ден, өкілетті органдар аудандық деңгейге дейін қалыптасып жергілікті
ауыл және селолы ... ... ... Осы өкілетті органдар халықтың
өкілетті органы болғанның өзінде де ЖӨӨБ органы болып аталмады.
4-ден, Заңда “ЖӨӨБ” ... ... Оның ... ... ... ... өкілетті мүшелері жиналысы” ұғымы қалыптасты. Өкілітті мүшелер
жиналысы бір жағынан ауылдық жерлерде мемлекеттің функциясын атқарушы орган
болып табылды. ... ... ... кейбір белгілерін көрсетеді.
Көше мен микроаудан тұрғындары өздерінің өкіл адамдарын ... ... ... 30 ... ... ... ... бойынша мемлекеттік басқару жүйесін реформалаудың негізгі
бағыттары мен ... ... Осы ... ... ҚР ... ... ... деп атап көрсетілді. Осы принцип мемлекеттің
ұйымдастырушылық құрылымын анықтап, ... ... ... ... екі ... ... (Сенат және Мәжіліс).
Жергілікті мемлекеттік басқару объектісіне жергілікті ... ... ... және ... ... ал ... ... облыс, аудан, қала және ауыл әкімшіліктері жатады.
Маслихат ... ... ... 4 ... ... сайланады.
Маслихат депутаттарының санын ҚР-ның Орталық Сайлау комиссиясы анықтайды.
Облыс ... 50 ... ... қалалық 30, аудандық 25 адамнан тұрады.
2001 жылдың қаңтар айында ... ... ... ... ... заң қабылданды. Бұл заң бойынша ... ... ... ... мемлекеттік басқару – заң және заң актілері ... ... ... ... мақсатында жергілікті өкілетті
және атқарушы органдардың іс-әрекеттері болып табылады. Әкім ҚР ... ... ... ... ... және ... терриоторияда әлеуметтік-
экономикалық жағдайды дамытуға және мемлекеттік саясатты жүргізуге жауапты.
Жергілікті ... ... ... облыс пен аудандардың
депутаттарынан тұрады, ... ... ... сай ... ... ... оны жүзеге асырады және бақылайды.
Сонымен қатар заң атқарушы және ... ... ... ... және ... анықтайды. Маслихаттар мен
әкімшіліктер инвестиция, қаржы және ... ... ішкі және ... ... келетін шешімдерді қабылдамауға және мемлекеттік стандартты
сақтай отырып ұлттық тұрақтылықты ... және ... ... ... ... мен ... ... терриоторияны
дамыту мақсатында жасаған жаспарлары ҚР-ның стратегиялық даму жоспарларымен
сәйкес болуы керек.
Ал ЖӨӨБ жүйесінің Конституциялық негіздерін қарамастан ... ... ... негіз болатын халықаралық және ТМД елдерінің құжаттарына
шолу жасау керек.
2.2. Қазіргі ... ... ... ... ... ... басқаруды орталықсыздандыру ұзақ және күрделі процесс
болып, кезең-кезеңге және деңгейге ... ... ... ЖӨӨБ
мүмкіндігі мен билікті орталықсыздандыру қажеттілігі күман келтірмейді.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... оның орталықсыздандыру, ЖӨӨБ дамыту, орталық билік пен
жергілікті билік қатынастарын әрбір елдегі ... ... ... ... ... ... процесі” (Берн 1993ж) және
“Орталықсыздандыру: табыс жағдайы” (Ереван 1999ж) атты ... ... ... ... ... мен ... 20-дан астам
елдерінен мемлекеттік басқару органдарының өкілдері қатысты.
Билікті орталықсыздандыру ЖӨӨБ ... ... ... ... үшін ... тән ... оның шешу ... олардың
спецификациясының тәуелділігіне байланысты айрықшалануы мүмкін.
Осыған қарамай басқаруды орталықтандыру және ... ... пен ЖӨӨБ ... ... ... ... ... қарамастан бастапқы стадиясында тұр. Мемлекеттендірудің
бастапқы жағдайын және оның сапалы ерекшелектерінің ... үшін ... ... ... ... ... сараптаусыз анықтау
мүмкін емес.
Әлі күнге дейін Қазақстанның дамуында ЖӨӨБ түсінігі мен моделі, оның
қажетті дамуы орын алған жоқ. Оны ... ... ... ... ... ... саяси мәдениеттілігі мен ҚР-ның қазіргі
заңнамасы аумақтар мен ... ... даму ... ... ... ... мемлекеттік саясатпен үйлесуіне ... ... ... ... ... басты мақсаттарының бірі
жергілікті факторларды тиімді қолдану, аймақтардың ... ... ... ... олардың тұрақтылығын және
қауіпсіздігін нығайту шараларын құру б. т.
Мемлекеттік басқарудың ... және ... ... жалпы
экономикалық стратегияны орындалуға бағытталуы, республикада ұлттық
құқықтық ... ... ... аймақтық саясатында және ЖӨӨБ-ды
концептуалды және стратегиялық ... ... ... ... ... ... аймақаралық және жалпы ұлттық масштабта
әлеуметтік-экономикалық бағдарламаның ... ... ... ... ... субъектісі – атқарушы орган
ретіндегі мемлекет, ал реформалаудың саяси идеялық орталығы – ... ... және ... Ал ... атқарушы органдарына келер болсақ
олар саяси идеяны тудырушы емес, жергілікті жерде реформаны жүргізуші б. т.
Бірақ жергілікті ... тек ... ... идеялық жүйені
ұйымдастыруды іске асырып қана қоймай, бұл схемаларды жергілікті ... ... ... ... ... Бұл ... жергілікті билік, әкімшілік-
терриоториялық бірлікте халық мүддесіне жауап беретін, ... ... құқы ... ... ... ... ... керек. Мемлекеттік
басқаруды нақты орталықсыздандыру қажет, өйтпеген ... ... ... жаңарту темпі жай жүретін болады.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа процестерінің арасалмағын
орталықтан жергілікті деңгейлерге түсіруді қажет етеді және оны ... ... да ... ... ... оның ... ... асыру барысында қолданылатын әдіс-тәсілдерін анықтамай және тиімді
жолдарын іздестірусіз қашанда қоғамның ұлттық ерекшеліктерінен ... ... ... құру ... ... ... Әлбетте,
орталықсыздандыру процесі өзіндік жергілікті ерекшеліктерді ескеруі тиіс,
оның ішінде: тұрғылықты халықтың минталитеті, әдет-ғұрпы, рухани мәдениеті,
демократиялық дәстүрдің ... және де сол ... ... ... ... ... тек механикалық түрде көшіру мүмкін емес, ол
қағамда орын алып ... ... ... ... тиіс. Керісінше
жағдайда оның арты мемлекетке терең шиеліністің пайда ... алып ... ... ... ... ... бар. Соның
түпкілікті ұғымына жақын екеуін атап айтсақ:
1.Орталықсыздандыру –басқару функцияларын ... ... ... ... төменгі басқару органдарының құзырлық шеңберін
жоғарғының арқасында кеңейту;
2.Орталықсыздандыру - орталықтандыруға қарама-қарсы басқару ... ... ... ... мен ӨӨБ ... ... мен құзыры шеңберінің кеңейтілуі.
Бірінші жағдай билік тепе-теңдігін сақтай отырып, ... одан ... ... ... ... Бұл түсініктегі
орталықсыздандыру демократиялық басқаруға ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады.
Екінші анықтама бойынша, мемлекеттік функциялардың бір ... ... және ... да сол ... ЖӨӨБ ... ... Олар
өз кезегінде, осы орталықсыздандырылған құзырлары шеңберінде, жоғарғы
билікке ... өз жеке ... ... іске ... ... ... автономия қамтамасыз етіледі.
Бірақ жергілікті органдар белгілі өкілеттіктерді іске асытуда құқықпен
қоса, мойнына үлкен ... ... ... ... ... ... қызметінің басты көрсеткіші болуы тиіс. ... ... ... ... елде ... пиғылдардың пайда
болуын, оның күшейуіне алып ... ... ... ... ... ... орталықсыздандырудың екі түрін ескергеніміз дұрыс:
шоғырландырмау (деконцентрация) және девалюция.
Шоғырландырмаудың мемлекеттік басқару функцияларының мемлекеттік билік
жүйесі ... ... ... ... ... деп түсінеміз. Алайда
бұл процес мемлкеттік басқарудың вертикалды жүйесін еш босатпауы тиіс:
мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... ... бермек.
2.3.Жергілікті өзін- өзі басқарудың шетелдік моделі
Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... мемлекеттік жүйесін толығымен қайтармай, оған
қосымшамалар енгізіп, оны толықтырады. Бұл ұысынылған ... ... ... ... ... ... - әкім-менеджер формасында
пайдаланылады. Басқарудың бұл түрі директорлар кеңесі мен ... ... үшін ... ... тән. ... ... үшін ... түрде құрылған машинаны пайдалану ұсынылады.
Ұсынылған модельде ... ... ... тұрған әкімдер арқылы емес, өкілетті орган жергілікті мәслихат
арқылы ... ... ... ... ... ... табысты
түрде жүзеге асырудың міндетті шарты бұл батыс елдеріне тән принциптер
қатарын ... ... ... ... ... және
функционалды дербестігі, өкілетті органдардың болуы, корпорация секілді
муниципалитет ... ... және ... дербестіктер, салық
табыстарын тарту, қарыз алу және тағы басқа да ... ... ... басқару органдарының нақты кепілдіктері ... ... ... бойынша әкімшілік-территориялық бірлік мәслихаттарының ... бірі ... ... органының әкім қызметіне маман –
менеджерлерді іздеу және ... ... ... Жоғарыда тұрған әкімдер
белгілі бір ... ... ... ... маман-менеджерлерді өз
қызметтерінен босатуға толық құқылы.
Әлемдік тәжірибеде жергілікті ... ... ... ... ... ... ... әсер ету дәрежесі ... ... ... ... кейбір типтері мен формалары
қалыптасты. Жергілікті өзін-өзі басқару құрамында ... ... ... қоғамдық білім беру элементтерінің бар екендігімен ... ... ... өзін-өзі басқару жүйесі былай сипатталады:
- жергілікті қоғам мүшелері ретінде азаматтардың өз территориясында тұратын
жерлерін дамыту проблемаларын дербес ... шешу үшін ... ... ... вертикалды жүйесінің қалыптасуы.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың шетелдік үш моделі бар:
- англосаксондық;
- континенттік (француздық);
- советтік (аралас).
Анлосаксондық модель Ұлыбританияда, АҚШ-та, ... және ... ... ... елдерінде кең таралған. Бұл мемлекеттерде
кейбір лауазымды тұлғалар тікелей тұрғындар арқылы сайланады. Өте ... ... ... ... ... ... ... органдарға соттың ықпалы арқылы, сондай-ақ министрліктер арқылы
бақылауды жүзеге асырады. Мұнда жергілікті ... ... ... ... тек өзінің жергілікті сипатымен ғана ерекшелінеді.
Англосаксондық тип жергілікті органдар дербестігінің ... ... Осы ... типі үшін ... сферада
мемлекет функциясының үлкен децентрализациясы тән.
Континеттік модель Еуропада, Африкада, Латын ... Таяу ... ... ... ... ... ... мен жергілікті өзін-өзі
басқарудың үйлестірілуі тән. Жергілікті өзін-өзі басқарудың француздық ... ... ... ... ... білім
беру мен мемлекеттік басқару органдарымен сипатталады.
Жергілікті өзін-өзі басқарудың советтік моделін Кубада, Қытай Халық
Рсепубликасында кездестіруге болады. ... ... ... аралас
типі Жапония мен Германия үшін тән. Жапониядағы жергілікті өзін-өзі басқару
жөнінде заң оның құрылымын, ішкі ... ... ...
қала, ауылдардың жергілікті органдарының міндеттерін регламентациялайды.
Германиядағы жергілікті өзін-өзі басқарудың барлық бірліктері – ... ... Бұл үшін ... ... ... ... түрде жұмыс істеу үшін еліміздің әкімшілік-территориялық ... ... ... ... территория тұрғындарына өте жақын болу ... ... ... өзінің жергілікті проблемаларын шешу
үшін жергілікті экономикалық және қаржылық потенциалдарды орналастырады.
Дамыған елдердің тәжірибесі ... ... ірі ... бірі ... ... Дамыған елдерде муниципалды органдар
арқылы заимдар алу кең тараған. АҚШ-да муниципалды органдарды несиелендіру
жекеменшік корпорацияларға тән ... ... ... Заимдар алу
үшін жергілікті өкімет облигациялар шығарады. Егер ұсынылған ... ... ... ... ... ... ... онда муниципалды облигацияларға салық салынбайды. Мұндай жағдайда
Қазақстан үшін жергілікті өзін-өзі басқарудың жаңа моделін ұсынудың үлкен
мүмкіндіктері бар. ... ... ... бағытталғандықтан,
жергілікті органдар үшін қаражаттардың маңызды көздері болып табылады.
Демек, Қазақстан Рсепубликасы үшін жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін
енгізу, ... және ... өте ... ... бірі ... Бұл жүйені Қазақстан экономикасына енгізу үшін ... ... ... жөн. ... ... өзін-өзі басқару жүйесін
батыс елдерінің жүйесіне көшірту мүмкін ... ... ... ... ... механизмдері дамыған немесе мүлдем жоқ. Сондықан ... ... ... ... ... ... және қысқа мерзім
ішінде партиялық ұйымдастыруды дамыту мүмкін ... ... ... ... өзінің мемлекеттік дамуында жаңа
бір сапалы деңгейге шықты. Мұндай жағдай өзін- өзі ... мен ... ... ... ... ... ... Аталған билік жүйесі
Қазақстандағы мемлекеттіктің калыптасуына өз үлесін қосты.
Бірақ қазіргі кезде мемлекеттік құрылымда Бұл ... ... және ... ... ... әсер беретін кемшіліктерін
байқатып ... ... Бұл ... ... ... өзі басқару жүйесін
атап көрсетуге болады.
Қазіргі кездегі жергілікті жерлердегі билік қазіргі кездегі талаптарға
толық сай ... ... ... ... ... ... ... бейімді болып келген.
Мүның басты себептері қолданыстағы заңдылықтардың, соның ішіндегі
сайлау туралы заң, жергілікті өзін- өзі ... ... заң, ... ... ... кемшіліктері болып есептеледі.
Қазақстанның қазіргі сатыдағы дамуы реформа үрдістерінің арасалмағын
орталықтан жергілікті деңгейлерге түсіруді қажет етеді және де оны ... ... да ... Оған тағы бір дәлел, 2003 жылдың 3 сәуірінде өткен
Ұлттық кеңестің кезекті отырысы толықтай осы проблемаға ... Және ... ... бойынша үкімет арнайы қүжат әзірлеген — " ... өзі ... ... ... ... ... және бюджетаралық қатынастарды
жетілдіру түжырымдамасы". Дәл сол кеңесте Елбасы Н.Э.Назарбаев осы мәселе
жөнінде былай деп.өз ... ... ... бір қолға тастай қысып,
айырылмайтын әдет ... ... ... ... ... ... ... орталықсыздандыру проблемасы саяси міндеттердің
алғашқысы болып аталды.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Танкиева: ... ... ... ... ... ... Алматы 2005ж
2. ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуының 2005 – 2007 ... ... ... ... ОҚО Статистика агентігі. Шымкент, 2005*.
3. ОҚО 2005 – 2007 ... ... ... ... ... және бюджетті жоспарлау департаменті. Шымкент, 2005.
4. П.В.Забелин, Н.К.Моисеева. Основы стратегической управления. Москва,
1998 г.
5. Баянов Е. ред. ... және ... ... Оқулық, Алматы, "Жеті
жарғы", - 2001ж.
6. "Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, ... ... ... үшін,
бәсекеге қабілетті халық үшін" Президенттің Қазақстан халқына Жолдау ... ... ... ... Д., ... өзін-өзі басқару - азаматтық қоғамның ... - ... ... ... ... ... Алматы, 1995 ж. 89, 95 баптар.
9. Қазақстан ... ... ... №23 ... 2003 ... "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік ... ... ... ... ... №3, 2001ж. 9-26 бет.
11. Мәдинов Р. "Сағым" идеядан сақтанған абзал ... ... ... ... арасында бөлуді жеделдеткісі келетіндердің көксегені не?/
"Егемен ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет
Діни қатынас мәселесіндегі мемлекеттік билік және жергілікті өзін-өзі басқару органдары қызметінің бейімділігі13 бет
Дамыған елдердегі жергілікті өзін өзі басқаруды тәжірібиесі30 бет
Жергілікті өзін - өзі басқару жүйесіндегі халықты тікелей басқаруының жолдары27 бет
Жергілікті өзін - өзі басқарудың аумақты кешені31 бет
Жергілікті өзін өзі басқарудың теориялық негіздері31 бет
Жергілікті өзін өзі басқарудың шетелдік тәжірибесі. Кедейшілік туралы17 бет
Жергілікті өзін – өзі басқару туралы жалпы түсінік7 бет
Жергілікті өзін-өзі басқару49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь