Ұлы Отан соғысы. Шайқас даласындағы қазақтандықтардың ерліктері

Мазмұны

Кіріспе

1. Ұлы Отан соғысының басталуы. (1941.1945ж)
2. Қазақстан Ленинград майданында.(1941.1943ж. қазақтар)
3. Шайқас даласындағы қазақтандықтардың ерліктері

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе

1941 жылы 22 маусымда фашистік Германияның әскерлері Кеңестер Одағына басып кірді. Төрт жылға созылған Ұлы Отан үшін бұрын-соңды бастан кешкен барлық соғыстардың ішіндегі ең ауыры болды.Соғыс елді біртұтас жауынгерлік лагерьге айналдыруды, бүкіл экономика мен кеңес халқының күш-жігерін майдан мүддесіне, жауды жеңу мақсатында жұмылдыруды талап етті.Қазақстан еңбекшілері бұл міндетті толығымен қолдады.Сөйтіп,халық азаттығы соғысына бір кісідей көтерілді.Ұлы Отан соғысы басталған алғашқы күндері өткен жиындарыда олар Отан алдындағы парызын орындауға әзір екендіктерін білдірді. Қызыл Армияның қатарына өз еріктерімен баратындықтары туралы қалалық және аудандық әскери камиссариаттарға мыңдаған арыздар түсіп жатты. Жас жігіттер мен қыздар, аға буын өкілдері қолдарына қару алып, майданға аттануға тілек білдірді.Ұлы Отан соғысына Қазақстан біртұтас елдің бір бөлігі ретінде қатысты. Соғыс қарсаңында оның стратегиялық маңызы бар мол адам және табиғи ресурстары болды. Бұған дейінгі өткен жиырма жылдың ішінде жоспарланғандай птриарқалдыт федализімнен осцализімге аса зор секітіс жасауды, халықтардың экономикалық және мәдени жағынан іс жүзіндегі теңсіздігін жоюды жүзеге асыруға қол жетпегеніне қарамай, көп нәрсе жасалған еді.
Соғыстың алғашқы күндерінен бастап қазақстандықтар барлық майданда шайқасты. Олар Отан үшін фашистке қарсы бағытталған ұрысқа аянбай кірісті. Қазақстанда ұйымдастырылған көптеген әскери бөлімдер майданға жіберілді.
1941 жылы 9 қыркүйекте фашистер Ленинградқа шабуыл жасады. Қазақстандық әскери құрамалардың үштен бірі Ленинград түбінде соғысты. 310-атқыштар дивизиясы және 314-дивизия Ленинград облысының 22 елді мекенін азат етуге, өмір жолын салуға қатысты.Қазақстанда құрылған 310-атқыштар және 314-дивизиялары 1941 жылдың күзінен бастап Ленинград үшін болған шайқастардың бәріне қатысты. Осы обыыстың 22 елді мекенін азат етті. Жауды улкен шығынға ұшырады. Қарапайым қазақ қызы Мәншүк мәметова кенес одағынын батыры атағы осы Ленинград-Псков бағытындағы шайқастарда көрсеткен асқан ерліктері үшін берілді.Мәншүг қанатын жая, максимкасын айқара құшақтай жығылды.
Қазақ қызының Невель Псков облысында қаласы үшін шайқаста көрсеткен бұл ерлігін қала тұрғындары мәңгі есте сақтайды. Қазір бұл қаланың бір көшесі Мәншүктің атымен аталады.
Пайдаланған әдебиеттер.

1. Мухамеджанов А. Казахстанцы в битве под Москвой. Алма-Ата, 1968
2. Битва за Ленинград. 1941—1944. М., Очерки истории Ленинграда .
3. Казахстанская правда, 1942ж 9 октября.
4. Совет Одағынң Ұлы Отан оғысы. «Қазақстан» баспасы Алматы 1972 жыл .
5. Қазақ ССР тарихы «Ғалым» баспасы. Алматы 1984 ж V том.
6. Ч.Мусин. Қазақстан тарихы Алматы 2005 жылы.
7. Бисен Жұмағалиев. Қазақтар Ленинград майданында «Елорда» Астана 2005 жыл .
8. Қазақстан тарихы. Алматы 2006 жыл
9. Т.Тұрлығұлов. Қазақ елінің қысқаша тарихы. Алматы 1982 жыл..
10. Жамбыл Жабаев. «Жазушы» баспасы. Алматы 1982 жыл
        
        Мазмұны
Кіріспе
1. Ұлы Отан соғысының басталуы. (1941-1945ж)
2. Қазақстан Ленинград майданында.(1941-1943ж. ... ... ... ... ... ... ... Курстық жұмыстың тақырбы «Қазақстандақытардың Ленинград үшін
шайқастағы ерліктері». Тақырыпқа сәйкес ... ... ... мәселелерді толығымен ашып, оған сипаттама беру курстық жұмыстың
мақсаты болып табылады. Тек ... гана ... ... ... ... ... ... пайдаланып осы тақырыпқа байланысты жаңа
пікірлері енгізіп, оны әрі ... ... оған ... беру ... ... міндеті:
-Ұлы Отан соғысының басталуы. Қазақстан тарихында ... орны , ... ... ... ... қазақтардың ерліктеріне айқындама жасау, актуальдығын
көрсете білу.
-Негізгі мәліметтер бойынша және жаңа ... ... ... баға ... ... ... байланстырып, жаңаша тұжырым шығару және ортақ
өркениет тұрғысынан жұйелеу.
Зерттеудің өзектілігі
Қазақтар Ленинград майданында – қазақ ... мен ... ... ғы ... Ұлы Отан ... ... ... орын алған Ленинград
шайқасының жеңіспен ... 63 жыл ... ... жау ... күн ... Оның ... ... да , қатал соғыстыңда да
азабын бастан ... ... ... Соның нәтижесінде жеңіске
жетті.
Тарихнамасы
Курстық жұмыстың тақырыбы бойынша, Ұлы Отан ... ... ... мен ... ... ... журналдарды пайдаландым.
Кіріспе
1941 жылы 22 маусымда фашистік Германияның әскерлері Кеңестер Одағына
басып кірді. Төрт жылға созылған Ұлы Отан үшін ... ... ... ... ішіндегі ең ауыры болды.Соғыс елді біртұтас жауынгерлік
лагерьге айналдыруды, бүкіл экономика мен кеңес ... ... ... ... жеңу мақсатында жұмылдыруды ... ... бұл ... толығымен қолдады.Сөйтіп,халық азаттығы соғысына
бір кісідей көтерілді.Ұлы Отан соғысы ... ... ... ... олар Отан алдындағы парызын орындауға әзір екендіктерін
білдірді. ... ... ... өз ... ... ... және ... әскери камиссариаттарға мыңдаған арыздар түсіп жатты.
Жас жігіттер мен қыздар, аға буын ... ... қару ... аттануға тілек білдірді.Ұлы Отан соғысына Қазақстан біртұтас елдің
бір ... ... ... ... ... оның ... маңызы бар
мол адам және табиғи ресурстары болды. Бұған ... ... ... ... ... птриарқалдыт федализімнен осцализімге аса зор
секітіс ... ... ... және мәдени жағынан іс жүзіндегі
теңсіздігін жоюды жүзеге асыруға қол ... ... көп ... еді.
Соғыстың алғашқы күндерінен бастап қазақстандықтар барлық майданда
шайқасты. Олар Отан үшін фашистке қарсы бағытталған ұрысқа аянбай ... ... ... әскери бөлімдер майданға жіберілді.
1941 жылы 9 қыркүйекте фашистер Ленинградқа шабуыл жасады. Қазақстандық
әскери құрамалардың ... бірі ... ... ... ... және 314-дивизия Ленинград облысының 22 елді мекенін азат етуге,
өмір жолын салуға қатысты.Қазақстанда ... ... және ... 1941 жылдың күзінен бастап Ленинград үшін болған шайқастардың
бәріне қатысты. Осы ... 22 елді ... азат ... ... улкен
шығынға ұшырады. Қарапайым қазақ қызы Мәншүк мәметова ... ... ... осы ... бағытындағы шайқастарда көрсеткен асқан
ерліктері үшін берілді.Мәншүг қанатын жая, ... ... ... ... ... ... облысында қаласы үшін шайқаста көрсеткен бұл
ерлігін қала тұрғындары мәңгі есте сақтайды. Қазір бұл қаланың бір ... ... ... Ұлы Отан соғысының басталуы
Сонымен 1941 жылы 22 маусымда ... ... ... ... ... Ұлы Отан соғысы басталды. Соғыстың алғашқы күндерінде-ақ
Алматы, Жамбыл,Оңтүстік Қазақстан, ... ... ... ... ... ... командирі болып азамат соғысына қатысушы
генерал ... ... ... ... үш айының ішінде
Қазақстанда 238,310,314,387 және 391-атқыштар дивизиялары ... ... ... ... ... тағы бір ... үш бригада жасақталды. Соғыс
кезінде небары республикада 12 атқыштар, 4 атты ... ... ... және атты ... ... әуе күштерінің, зеңбірекшілерінің
полктері , әр түрлі соғыс саласының ... ... ... ... мен ... ... ... барлығы 1,8 млн. қазақстандықтар
қатысты.Республика майданға 14,1 мың жүк және ... ... 1,5 ... 110,4 мың ... және 16,2 мың арба жіберді. ... тек ... ... ғана ... ... ... ... иінінде,
Днепр, Ленинград үшін шайқастарда ... ... ... ... бөлімдерде қызмет еткен жауынгерлердің ... ... ... ... ... ... ... есімдері мақтанышпен аталды. 1942 жылғы шайқастардың бірінде
Батыс Қазақстан обылысындағы Жаңақала ... ... ... ... ... ... даңққа бөледі. Ол 19 жауынгермен әскери маңызы бар бір ... ... ... ... ... ... ... ес-түссіз жау қолына
түскен одан жау ... ... ... ... болып азапқа салды.
Тістерін сындырып, құлағын кесті. Осындай ... жау ... ... пен ... ... көрсеткен А.Ахметвоты қанішерлер
үстіне жанармай құйып өртеп жіберді.Батыр жігіт жау ... сес ... ... Елге оның ... ... ... майдангер жаушы Павел
Кузенцовтың ... ... ... жылы 18 ... ... Германия «Барбаросса» соғыс жоспарын
жасады. Бұл жоспардың мақсаты КСРО-ға қарсы соғыс ашу, ... ... ... соғысты 1941 жылдың күзінде аяқтау.\1
Бұл соғыс жоспары бойынша ... ... ... ... ... ... ... бөлуді көздеді:
1. Остланд- Беларусь пен Балтық жағалауы.
2. Украина.
3. Масковия- ... ... ... ... ... ... ... Түркістан)
«Үлкен Түркістан» орталығына енген аймақтар: Қазақстан, Орта Азия,
Татарстан, Башқұртстан, ... ... ... Қырым, Шыңжан,
Ауғанстанның солтүстік аймақтары кірген.\2
Фашистік Германияның қуыршақ мемлекет құрудағы көздеген экономикалық ... ... ... Ұлы ... ... үшін ... шикізат және
азық-түлік базасына айналдыру, екіншіден кеңес елін ... ... ... ... ... адам ... тек ... мен бөлімшелердің ғана емес, сондай-ақ Қазақстаннан тыс жердегі
басқа да ... мен ... ... ... ... ... 1 ... мың 164 қазақстандықтар қосылып, әрбір ... адам ... ... ... ... Қазақ КСР-нен 700 мыңнан астам адам шақырылды. Соғыс
жылдарында 27 әскери оқу орны 16 мың ... ... ... ... ... оқу орндарына 42 мыңнан астам қазақстандық жіберілді.
Соғыстың алғашқы жылдарынан бастап республика ... ... ... ... ... жұмсалатын қаржы мейлінше қысқартылды. Көптеген
кәсіп орындар қорғаныс өнімдерін шығара бастды. Майданға ... ... ... пен фабрика, цехтар мен артельдер Қазақстанға көшірілді.
Өнеркәсіп орындарын көшіру 2 рет ... ... 1941 ... ... жыл ... ... 1942 ... күзі.Көшіріліп әкелінген 54 зауыт пен
фабрика Тамақ өнеркәсібі халық комиссариятының қарамағында ... ... ... ... 53 ... ... ... Республикада аяқ-
киім саласының қуаты 12 есе, барлығы былғары салмағының қуаты 10 есе ... ... 20-сы ... пен ... шығаратын болып қайта
құрылды. Көшіріп әкелінген зауыттар мен ... ... ... ... ... Орал, Петропавл, Шымкент, ... ... ... ... ... қатарына ... ... ... қосылды. Тоқымашылар, тамақ өнеркәсібі
қызметкерлері, мыңдаған теміржолшылар, 7 ... ... ... ... Фашистік басқыншылардан азат етуде ерекше
көзге түскен бөлімшелердің құрметіне майдандық ... ... 1943 ... ... ... қорғасын зауытының ұжымы Ленинградты
қорғаушылар құрметіне еңбек өнімділігін ... ... ... Ақтөбе теміржолшылары Харьковты азат еткен дивизиялар құрметіне
майдандық вахтаға түрды. Жекелеген жұмысшыларға, ауысымдарға, бригадаларға,
цехтарға ... ... ... енгізілді. 1944 жылы, бүкілодақтық еңбек
жарысында мал шаруашылығын өркендетудегі табыстары үшін Батыс ... ... ... ... ... ... КСРО ... Қызыл Туын жеңіп алды.
1941-1945 жылдары калхозшылар майданмен тылға 5 млн. 829 мың ... 734 мың ... ет ... ... және ... азат ... бүкілхалықтық көмек ұйымдастырылды.Мәскеу ... ... ... жол ... ... ... комсамолы» танк
колоннасына қаржы жинап, бастама көтерді.\3
1942 жылғы қыркүиек – «Қазақстан комсамолы» деген жазуды бар 45 ... ... ... ... ... қыркүйек-Оңтүстік Қазақстанның ауыл ... ... ... ... жасауға бастама көтерді.
1943 жылы қаңтарда жау ... бұзу ... ... ... ... ... де Ленинград майдандық қала күйінде қала берді.
Жау оның іргесінде тұрды. Фашистік ... ... ... ... жасап тұрды,
ауыр зеңбіректер оның адамдар ... ... ... ... 16 747 ... қаза ... 33 782 адам жараланды.
Бірақ айуандықпен атқылаулардың қандайы ... да ... ... ... Ұлы Лениннің есімімен аталатын қала сұралып соғыс ... күш ... ... ... ... табандылық пен
төзімділіктің үлгісін көрсетіп қана қойған жоқ, сонымен ... ... да ... ... Заводтарда, фабрикаларда, мекемелерде,
көшелерде — барлық жерде де қатаң тәртіп сақталды.Қаһарман қаланың айбынды
штабы, бүкіл ... жаны ... ... ... ... А.А.Кузнецов, Я.Ф. Капустин) мен еңбекшілер депутаттарының
Советі (председателі П.С.Попков) ... ... ... асқан жігермен еңбек етті. Олар өздерінің қызмет орнында
солдаттардай тұрды. 1943 жылдың ... ... ... ... ... ... орындалды. Бір жыл ішінде еңбек өнімділігі мықтап
артты. 1943 жылы ... ... ... ірі ... зеңбіректер үшін
снаряд шығару шұғыл артты. Заводтар пулеметтермен, автоматтармен Ленинград
майданын толык, ... етіп қана ... ... бірге қор да жасады.
Сол жылы соғыс уақытында ... рет жаңа ... ... жасаудың негізі
салынды. Бейбіт түрмысқа керекті өнімдер де — ... тоқу ... ... Отын мен ... ... ... жолындағы, түрғын
үйлерді қысқа жақсы әзірлеу жолындағы жарыс жүріп жатты. Қала халқы өз
күштерімен 7 мың үйді ... ... ... ... ... мен жеке ... 134 мың тонна картоп пен азық-
түлік өсіріп, жинап алды.
Ленинград 1944 ... бас ... алғы ... ... ... ... жылдың ішінде қала бұрынғыдан да күшейіп, қуаттана ... ... ... қайғы-қасірет пен азап үшін, төгілген қан
мен көз жасы үшін, туған қалаға салынған жара үшін өш алу ... ... Ол ... ... ... Совет партизандары шабуылдың барысында
Қызыл Армия бөлімдерімен бірлесе әрекет ... ... ... ... ... ... ... өз алдарына да, елді мекендер үшін
ұрыстар ... ... ... оның жеке ... ... жасап
отырды.\3
2. Қазақтар Ленинград майданында
Ленинград облысының жау басып алған жерлерінде басқыншыларға ... ... ... ... ыза кернеді. Олар Ленинградты басып
алу жоспарларының сәтсіздікке ұшырағаны үшін өздерінің өшін бейбіт халықтан
алды. Басқыншылар ... ... ... ... ... ... ... машиналарды, астықты, малды, үй мүліктерін
тасып әкетті. Фашистердің айуандықпен жасаған озбырлығы ... ... ... ... ... жеңістері жігерлендірген совет
адамдары партизандарға ... ... ... 1944 ... ... ... саны 35 мың ... жетті. Олар 13 бригадаға біріктірілді.
Совет әскерлерінің шабуылы ... ... ... ... ... Струг Красных, Луга аудандарында дұшпанның қатынас жолдарына соққы
берді. Ленинград, ... және 2-ші ... ... ... Г. Кюхлер басңарған «Солтүстік» армияларының топтары (18-ші
және 16-шы армиялар) қарсы тұрды. Ол ... 741 мың ... пен ... ... зеңбірек пен миномет, 385 танк және штурм зеңбірегі, 370 ... ... екі ... жыл ... ... ... жасап алды. Олар темір
бетоннан және ағаш-балшықтан атыс ұяларын ... ... ... ... ... тастады.
Қызыл Армияның Ленинград пен Новгород түбіндегі шабуылы мұқият дайындалды.
1943 жылдың сентябрінде-ақ ... ... және ... майдандарының
әскери советтерінің алдағы операциялар туралы ұсыныстарын талқылап, оларға
өзгерістер енгізді. Бас штабтың, ... және ... ... одан арғы үлкен жұмыстарының нәтижесінде операция
жоспары жасалды. Ол 1944 ... ... ... ... ... ... шабуылды Ленинград, Волхов, 2-ші
Прибалтика майдандарының және ... ... ... ... асыруды
ұйғарды. Сондай-ақ алысқа ұшатын авиация (командашысы ... А. ... және ... ... ... кұрамында 1 241 мың
солдат пен ... 21 600 ... пен ... 1 475 танк пен өздігінен
жүретін зеңбірек, 1 500 самолет болды) Біздің ... ... ... 18-ші ... ... және ... ... пен Волхов майдандарының күшімен талқандауды белгіледі. Сонан ... ... ... пен Луга ... шабуылды үдетіп, бұл
армияны талқандауды аяқтап, Луга өзенінің ... шығу ... ... үш ... үшеуі де, Нарва, Псков жэне ... ... ... ... 16-шы ... ... ... пен Калинин
облыстарын толық азат етуге тиіс болды.\4
Шабуылға шығар алдында әскерлерде партияльқ-саяси үлкен жұмыс өрістетілді,
бұл жұмыс ... ... ... жеңістерін насихаттауға, жауынгерлерді
нөпір шабуылға ... ... ... ... үйымы бұған
белсене қатысты. Партияның облыстық, қалалық ... ... ... партияның көптеген жауапты кызметкерлерін жіберді. Жақсы
ұйымдастырылған партиялық-саяси жұмыс әскер ... мен ... ... ... ... майданы — командашысы генерал Л.А.Говоров, Соғыс советінің
мүшесі генерал А.А.Жданов, штаб ... ... ... — 1944 ... ... ... ... Генерал И.И.Федюнинскийдің 2-ші тегеурінді армиясы
Ораниенбаум плацдармынан Ропша бағытында ... ... 15 ... ... 42-ші армиясы ұрысқа кірісіп, Пулково ... ... ... шабуыл жасады.
Бірден қиян-кескі ұрыс басталды. Неміс-фашист әскерлері, күшті
қорғанысқа сүйеніп, ... ... ... ... да ... ... үшін ... орасан зор күш пен құрбандықты керек етті. Алғашқы үш
күнде 2-ші тегеурінді армия мен 42-ші ... ... 8— 10 ... ... ... ... ... әлсірей бастады. Армия командашылары 18—19
январьда шайқасқа өздерінің екінші эшелондары мен жүрдек топтарын ... ... ... ... 19 ... ... ал ... Красное Селоны алды.
Сол күні кешкісін жаудың Петергоф-Стрельна тобы талқандалды. Екі армияның
алғы ... ... ... ... кездесті.
Балтық флоты — командашысы адмирал В.Ф.Трибуц, Соғыс советінің мүшесі
адмирал Н.К.Смирнов, штаб ... ... ...... кемедегі және жағалаудағы артиллериядан атқылаумен Ленинград
майданының жау қорғанысын бұзып өтуіне, ... ... ... ... қатар оның теңіз жағасындағы қанатын қамтамасыз
етті.\5
Новгород түбіндегі оқиғалар да онан кем ... жоқ. ... ... ... ... ... К.А.Мерецков, Соғыс советінің мүшесі генерал
Т.Ф.Штыков, штаб бастығы генерал ...... 14 ... ... ... 59-шы ... ... жаудың қорғанысын
бұзып өтуде орманды-батпақты жерлердің қиын жағдайларында қимыл жасады. ... ... ... ... ... тобы ойдағыдай шайқасты. Ол
топ 14 январьға қараған түні мұздың үстімен Ильмень көлінен жасырынып өтіп,
ұрыспен плацдармды алды, араға біраз ... ... ... ... ... ... Біздің әскерлер-дің бұзып өтуін тоқтату үшін дұшпан Новгород
түбіне резервін келтіріп, қарсы шабуылға шықты. Бірақ мұның бәрі де ... ... ... ... 20 ... ... алды.Сөйтіп, Балтық
флоты мен алысқа ... ... ... ... пен Волхов
майдандары немістің 18-ші ... ... ... ... ... ... ... дейін бүкіл майданда ... ... ... Гитлерлік командование 18-ші армиясының қоршауда ... ... оның ... 21 ... ... түні ... ... иіннен алып кетті. Ленинград ... ... ... ... ... Әскерлер 30 январьда Луга өзенінің
төменгі жағына шығып, оның ... ... ... ... ... Луга ... бағыттарында шабуыл жасады. Майданның оң қанаты мен ... ... аяқ ... Октябрь темір жолын жаудан тазартты, ал сол
қанаттағы әскерлер партизандармен бірлесіп, Передольская станциясын ... ... ... — командашысы генерал М.М.Попов, Соғыс
советінің мүшесі генерал Н.А.Булганин, штаб ... ... ...
белсене қимыл жасап, жаудың 16-шы армиясын бөгеп, оның әскерлерін ... ... ... жіберуге жол бермеді. Майданның сол қанатының әскерлері
29 январьда Новосокольники темір жол станциясы әрі ... ... ... ... күш ... ... жау Ленинградтан
қуып тасталды. Ленин қаласының үстінде аспанды нұрландырған ... ... енді ... ... ... алынғанын бүкіл дүние жүзіне
хабарлады. Бұл үлкен мереке болды. Ақын Н.Тихонов сол ұмытылмас күн жөнінде
былай деп ... ... ... әрі ... әрі күлді, адамдар
салюттің жарқылы арқылы қараңғы түнектен жеңілмейтін алып қаланың тұлғасын
нұр ... ... ... ... ... ... де, қарт ... да, жағалаудағы көшелер де, Адмиралтейство, Исаакий, Нева өзенінің
бетіндегі ... де, ... ... қала салтанатты шаттық нұрына
бөленді».\6
Совет әскерлері февральдың ... ... ... жасаумен болды.
Ленинград майданы негізгі күштерімен Нарва мен Гдовқа, ал күштердің ... ... В. П. ... 67-ші ... Луга ... ... 1 февральда 2-ші тегеурінді армия Луга өзенінен өтіп, Кингисеппті
алды. Бір күннен кейін ол Нарва өзенінің ... ... ... басып
алды. 42-ші армия жаумен ұрыс жүргізе отырып, Кингисепптен оңтүстікке ... ... ... ... 4 ... ... азат еткен Гдовқа келіп
кірді. Волхов майданы негізгі күштермен шығыстан жайлап Луга қаласына ... ... 18-ші ... совет әскерлерін тоқтата
алмай, Луга ауданына майданның басқа участоктарынан тығыз түрде ... ... ... ... ... бұл ... күшті топ құрды.
Жау Луга мен Уторгош аймағынан қарсы соққы беріп, 3 ... ... ... жағында біздің екі дивизияның бөлімдері мен партизан
полкын қоршауға алды. ... ... ... ... жау ... ... алмады.
256-шы дивизияның командирі, полковник ... ... ... екі апта ... ... ... келіп жеткенге дейін жау
шабуылдарына ерлікпен тойтарыс берді. Луга аймағында ... ... бір ... ... ... ... нәтижесінде біздің
әскерлер жау тобын талқандап, 12 февральда Луганы алды. 15 ... ... ... және ... майдандарының әскерлері Нарва өзені, Псков
көлінің Солтүстік жағы, Крени, Шимск шебіне ... ... бара ... 18-ші ... ... талқандалу қаупіне
ұшырады. Немістің 16-шы армиясы да ... ... тап ... ... оның құрамаларын батысқа әкете бастады. Ол армияның шегінуін 2-
ші Прибалтика майданының командованиесі дер ... ... ... ... оны ... қуу ... ... Майдан әскерлері 18 февральда Старая
Руссаны, ал үш күннен кейін — Холмды алды.
22 февральда соғыс ... ... ... ... ... ... алдына жаңа міндеттер қойды. Олар «Солтүстік» армиялар тобын
талқандауды аяқтап, ... ... ... азат ете бастауға
тиіс болды. Ленинград майданы Эстония жеріне аяқ басты, Нарва өзенінің арғы
жағында ... ... ... ... ... ала алмады. Майданның сол
қанатының әскерлері дұшпанды Псков бағытында өкшелей қуа ... Олар ... 2-ші ... майданының, Остров бағытында жауды қуып ... 1-ші ... ... ... ... ... жасап, темір жолдың
маңызды торабы —- Дно станциясын алды. Фев-ральдың аяқ ... екі ... ... пен ... ... аймақтарға шықты. 2-ші Прибалтика майданының
сол қанатының әскерлері ... ... ... жетті. Дұшпанның табан
тірескен қарсылығына кездесіп ... ... ... ССР-нің шекарасына кіре
берісте тоқтауға мәжбүр болды.\7
Бір жарым айдан аса уақыт бойына үздіксіз ауыр ұрыстар ... ... ... кеп дене және ... күш жұмсауды керек етті. Оның
үстіне ауа райы да ... ... ... тұман, бұрқасын ұрыс әрекеттерін
қиындатып жіберді. Шабуыл жасаған әскерлер орман арқылы, ... ... ... ... ... Олар ... аяқ ... оқ-дәрі
мен соғыс техникасынан тапшылық көре бастады. Сонымен қатар қосымша ... де ... ... 1 ... ... ... ... көшіп, жаңа
операцияларға дайындала бастау жөнінде бұйрық ... ... ... ... пен Новгород түбіндегі шабуылы жеңіспен аяқталды.
Қызыл Армия «Солтүстік» армиялар тобын ауыр ... ... оны ... ... ... қуып ... Жаудың 3 дивизиясы құртылып жіберілді,
ал 17 дивизиясы талқандалды. Шабуылдың аса маңызды ...... ... азат ету, ... және ... ... түгелдей дерлік
өз Отанымыздың аясына қайтару болды. ... ... ... бүл ... үшін ғана ... сонымен қатар совет халқының
неміс басқыншыларына қарсы күресінің бүкіл барысы үшін маңызы бар ... ... ... және 2-ші ... ... ... қиын да ... күрес нәтижесінде қол жетті. Сонымен қатар Балтық
флоты, алысқа ұшатын авиация, Ленинград партизандары да оған ... ... 2-ші ... ... ... мен ... техникасын Қызылтулы
Балтық флотының кемелерімен шебер түрде ... ... ... дайындауда ерекше роль атқарды, мұның өзі қиын мұз ... ... ... ұшқыштары құрлықтағы әскерлер мен флотты сенімді
түрде ... ... ... мен ... ... ... Тек
генералдар С.Д.Рыбальченко мен И. П. ... 13-ші және 14-ші ... ғана ...... ... ... 13 мыңдай ұшу сапарын
жасады, ал ... ... ... ... ... ... полкының
ұшқыштары 4500-ге жуық ұшу сапарын жасады. Алысқа ... ... ... мен ... аса ... ... ... тастап, соққы берді.
Совет партизандары шабуылдың барысында Қызыл ... ... ... ... ... ... ... бөлімдерімен бірге көптеген
реттерде өз алдарына да, елді мекендер үшін ... ... ... оның жеке бөлімшелеріне шабуыл жасап отырды. ... ... ... ... олар 58 ... ... ... 300 көпірді
талқандады, 130-дан астам әскери эшелонды құлатты. Халықтың кек алушылары
өздерінің ... ... ... ... ие ... 5 мың ... және ... наградталды. Н.Г.Васильев, ... ... ... және ... ... ... атағын алды.\8
Әскерлердің ұмытылмас шабытты шабуыл жасауы ұрыс әрекеттерінде табысқа
жетуде зор маңызы болды. Саяси органдар, партия, комсомол ... ... ... ... солдаттар мен офицерлерді жеңіске жігерлендірді.
Шабуылға әзірлік жүргізген кездегі ... ... ... ... ... баса ... ... Саяси қызметкерлер жауынгерлерге
біздің Отанымыздың тарихындағы және Ұлы Отан соғысындағы ... ... ... ... ... мен ... органдардың
жауынгерлерге партиялық-саяси ықпал жасауы үшін зор мүмкіндіктері болды.
Мысалы, Ленинград ... ... 148 ... ... ... пен ... ... комсомолец болды. Ширек миллион коммунист пен комсомолец —
ширек миллион ... ... ... мен ... Бұл ... күш еді, осы ... ... командирлер мен саяси органдар әскери
міндеттерді ойдағыдай орындап отырды. ... ... ... ... ... жасаумен болды. Ленинград майданы негізгі күштерімен
Нарва мен Гдовқа, ал күштердің бір бөлегімен (генерал В. П. ... ... ... Луга ... ... ... 1 ... 2-ші тегеурінді армия
Луга өзенінен өтіп, Кингисеппті алды. Бір күннен кейін ол Нарва өзенінің
бойына ... ... ... ... 42-ші ... жаумен ұрыс жүргізе
отырып, Кингисепптен оңтүстікке таман Луга өзенінен өтті, ... ... ... азат ... Гдовқа келіп кірді. Волхов майданы негізгі
күштермен шығыстан жайлап Луга ... ... ... ... даласындағы қазақстандықтардың ерлігі
Совет жауынгерлерінің жоғары саяси-моральдық рухына олардың ұрыс
майданында ... ... ... куә. ... мен ... ... мен ... өздері азат еткен қалалардың құрметті атағы
берілді. Көптеген ... мен ... ... ... ... 63-ші гвардиялық және 90-шы атқыштар, 2-ші ... ... ... ... 7-ші ... және 220-шы ... ... крейсері, Ленинград аспанының даңқты қорғаушысы, Совет
Одағының Батыры атағын екі рет алған подполковник П.А.Покрышевтің авиация
полкы және ... ... ... ... ... мың совет жауынгерлері
ордендер мен медальдар алды. Солдаттар, матростар мен ... ... ... ... ер ... ... қызы, мерген Ә.
Молдағұлова, Л.Я.Райнберг, И. К. Скуридин, А. И. ... А. Ф. ... ... Шаронов, А. Ф. Щеглов Совет Одағының Батыры атағын алды.
Ленинградты қорғаушылардың жасаған ерліктері жау ... ... ... мен ... ... ескі ... ... шындың ертегілердің бәрінен асып түсті. Ленинград — ... ... ...... адамдарының қажымас жігерін, олардың
ешқандай қиыншылыққа ... ... ... ... дайын екендігін
көрсетті. Ленинградтықтар өздерінің шын ... ... ... ... зор құрбандықтар жасады, бірақ жеңіп шығатынымызға бір минут та
күмәнданған жоқ. Қоршаудың ... ... ...... ... ... бойынша — 641 803 адам аштан өлді. Олардың
көбі Пискаревск зиратының ... ... ... Мемориалдық
қабырғаның тасына мынадай күйінішті де салтанатты сөздер қашалып жазылған:
...Бұлар сені қорғады,
Революция бесігі, Ленинград.
Олардың ізгі есімдерін бұл ... ... ... ... ... ... ... са-
ны соншалық көп.
Бірақ, бұл тастарға назар аударушы, ... ұмыт ... жоқ, еш ... ұмыт ... ғалым академик ... ... ... ... ... ... «Мен қарт ... Мен дүниеде
болаттан берік еш нәрсе жоқ деп ойлауға дағдыланғанмын. Ал, ол ойымның ... ... ... ... Иә, мен ... Болаттан да берік
металл бар екен. Ол қасиетті металл — ... ... үшін ... ... ... ... аяқталды. 900 күн бойына
ленинградтықтар мен ... ... ... ... ... ұрыстарда, қажырлы еңбекте пролетарлық революцияның бесігін
жан қиярлықпен қорғап қалды. Аштық пен суық та, ... ... ... ... да ... ... қорғаушыларының жігерін жасыта
алмады. Отанымыз қаһарман қаланың ... ... ... ... ... 26 ... ... қаласы Ленин орденімен наградталды. 930 ... адам ... ... ... медалімен наградталды, бұл медальді
СССР Жоғарғы Советі 1942 жылғы 22 декабрьде шығарған.
Ленинградтық қаһармандық эпопеясы, қорытынды беті 1944 жылғы ... ... ... ... ... ... ... эпопея мәңгі ұмытылмақ
емес. Ленинградтың 250 жылдығын мерекелеу ... КПСС ... ... ... былай деп жазды: «Қоршауда қалған қаланы тоғыз жүз күн
бойы қорғау — замандастарымызды таңдандырып, сүйсіндірген және ... ... ... ... ... ... сақталатын ерлік пен қаһармандықтың
аңыз боларлық ... ... ... ... ... ақырына
дейін айныған жоқ. Совет халқы Ленинградты қаһарман қала деп ... ... ... Ленинградтың қаһармандық эпопеясы Ұлы Отан
соғысының тарихынан айрықша орын алады. Жау Ленин қаласына ... ... ... ... ... мен ... 17 мықнан астам зеңбірегі мен
минометін, 1500-дей танкін және 2 мың ... ... ... 900 ... ... болды. Қаланың жүздеген мың түрғындары мен қорғаушылары қаза
тапты, олардың басым көпшілігі алғашқы ең ауыр ашаршылықтың және ... ... ... ... ... ... АҚШ пен Англияның екінші дүние
жүзілік соғыстың барлық майдандарындағы шығынынан көп ... ... ... мен ... ... идеялық
сенімділігі, советтік патриотизм — адам ... ауыр ... ... ... ленинградтықтарға күш берген осылар болатын.
Ленинградтықтар мен барлық ... ... ... ... сын ... бір ... халықтардың мызғымас достығы болды. 1942 жылдың
жазында СССР Жоғарғы Советінің сессиясында сөйлеген сөзінде ... ... ... ... және ... партия комитеттерінің
секретары А. А. Жданов былай ... еді: «Жау ... ... айыруға қаншама тырысқанымен, бұған шамасы келмеді. Ленинград
өз Отанынан бөлініп қалдық деп бір ... та ... ... ... ... ... ... жасап келді, Біздің ұлы Отанымыздьң
барлық түкпірлерінен, еліміздегі барлық одақтас ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз ағылып келіп
жатты және қазірде де келуде. Бүл көмек ең ауыр күндерде де бір ... ... ... ... ... ... ССР еңбекшлері де
белсене ат салысты. Қазақстан эвакуациямен ... 20 919 ... ... майдан шебіндегі қаланың 11 өнеркәсіп орнын, мәдениет пен ... ... ... орналастырд. 1942 жылдын. көктемінде Қазақстанда
қаһарман қаланың халқы мен корғаушыларына арнап азық-түлік ... ... ... ... Нева ... ... екі эшелонмен
жеткізілген сыйлықтарындағы ... еті, ... мен ... да ... 1428 ... ... қоршау кезінде ленинградтықтарға барлығы азық-түлік
өнімдері тиелген 400 ... ... ... мен ... 50 ... ... салтанатта сөйлеген сөзінде Ленинград
қалалық советі атқару комитетінін. председателі А. А. ... ... деп ... ... өзі жүрттың дене күшін колдауға арналған өнімдер ғана ... бұл аса зор ... ... ... ... өзі ... ... жан
аяспайтын мәңгілік достық екендігінің айғағы болды»
Көптеген қазақстандықтар қоршаудағы каланың «Үлкен жермен», бүкіл Советтер
елімен ... ... ... ат ... Ленин қаласына ушуда айрықша
көзге түскен ... ... С. А. ... ... П. ... М. С. ... және ... соғысқа дейінгі Азаматтық ... ... екі ... ... 41 ... болды. Ладога
көлінің мұзы үстінеп тартылған «өмір жолының» ордендермен және медальдармен
наградталған 340 жауынгері арасында қазақстандықтар күніне ... ... ... ... К. ... және С. Ичевский, жол керсетуші,
кейіннен жол учаскелерінің бірінің бастығы кіші ... К. ... ... ... . ... ... ... темір жол
магистральдарына қызмет ... № 10 ... ... ... жол және ... ... адам құрамының шамамен алғанда үштен бір
бөлегі әскер қатарына шақырылғанға дейін Қазақстанда жұмыс істеген ... ... ... Ленинградқа осы бөлімшенің отыз ... ... ... ... ... учаскелерінде, қоршау шеңберінің ішінде
Қазақстаннан барған жауынгерлер ерлікпен шайқасты. Ораниенбаум плацдармында
48-атқыштар дивизиясының ... ... ... ... ... ... шайқасты. 1942 жылғы 17 февральда дивизиядағы ... оққа ... ... ... ... бірі К. ... Д. ... тапсырылды. Жауынгер досыньң винтовкасын алып
түрып, ол қысқаша былай ... ... Сен ... ... ғана емес,
өзіміз туып-өскен Қазақстанды да корғап жүрміз. Сен өзіңнің қысқа өміріңде
осы ... 42 ... ... ... ... жерлесім, мен сенің
қазаң алдында бұдан да көп фашисті жер жастандырамын деп ант ... ... бас ... аға ... ... ... ... саны 172
болды.
Ленинград аспанында соғыс ... ... ... ... ... ... ... дивизионының командиріне дейін өскен С.Ж
Жылқышев аянбай шайкасты. 1943 ... ... ... ... пен ... жаудың 15 батареясын, бронепоезын және ... ... мен ... ... Өжет офицердің кеудесінде Қызыл Ту,
Отан ... I ... және ... ... ... жарқырады.
Қазақстандықтардың үлкен бір тобы Қызыл тулы Балтық флотының
корабльдері мен ... ... ... ... қаласы үшін болған
ұрыстардың бірінші күнінен бастап соңғы күніне дейін звено ... ... ... ... ... және ... ... лейтенант Б.
П. Ущез жауға қарсы ерлікпен ... ... ... ... ... ... ... 93 мәрте жауынгерлік жорыққа шығып, ... ... суға ... СССР ... ... Президиумы оған Совет
Одағының ... ... ... ол ... ... шыққан катер қазір
әскеритеңіз базаларының бірінде ескерткіш ретінде биік ... ... тулы ... ... ... ... ... крейсерінің экипажы
мен Қазақ ССР ... ... ... ... ... ... бет ... косылды. 1943 жылдың жазында крейсерге ... үшін ... 49 ... ... ... топ ... кешікпей-ақ олар тәжірибелі ... ... ... бағыты әскерлерінің құрамында әр уақытта қазақстандық тоғыз
дивизия мен ... төрт полк пеп жеке ... яғни ... ... жасақталған барлық әскери құрамалардың тең жартысы дерлігі
шайқасты.
1919 жылғы октябрьдің ... ... ... 219-атқыштар
полкы гитлершілерге қарсы ұрысқа бірінші болып кірісті. Әр батальоннан бір-
бірден рота ... үш ... ... ... ... батальоны 24
июньде Шяуляйдан оңтүстікке таман 20 ... ... ... ... ... ал ... күннен бастап бүкіл полк ұрыстарға қатысты.
Бөлім аса ауыр ... ... ... солтүстікке, Даугаваға, Нарваға,
Кенгисепке, Ораниенбаумға қаран шегінді. Жауды бөгеп, қансырату үшін әрбір
шеп пайдаланылды. ... полк ... ... ... ... ... ... Латвияны азат ете отырып, ол 1941 жылы өзі ... ... ... ... ... ... Комитетінің Курметті туына, Бүхара ... ... және оның ... ... ... Жұлдыз орденіне жаңа
награда — Қызыл Ту ордені қосылды.\12
Қазақстандық екі дивизия (8-і гвардиялық және ... ... үш ... ... 74-ші және 75-ші ... атқыштар
бригадалары) 1941-1942 жылдың қысындағы жалпы шабуылға қатысты. ... ... ... ... ... олар ... қүрамалармен
бірлесе қимыл жасай отырып, Ленинград, Смоленск және Калннин облыстарының
бірқатар аудандарын ... азат ... ... ірі ... ... ... ... Ленинград облысын толық азат ету жолындағы
ұрыстарға аталған кұрамалармен ... ... ... ... ... құрылған 1-ші және 150-ші атқыштар дивизияларының полктері
қатысты. Бұл ретте 1-ші атқыштар дивизиясының құрамына 100-ші қазақ ... ал ... ... ... Қазақстан территориясында
жасақталған 151-атқыштар бригадасы кірді.
1942 жылы Ильмень көлі мен Волхов өзені маңына Қазақстан ... ... ... нұсқаушы-ұшқыштарымен және техник мамандарымен
жасақталған түнгі бомбардировщиктердің 662-ші, 991-ші және 992-ші ... ... 1941 ... 9 ... Ленинград блокадасының алғашқы
күнінен бастап Ленинград, Волхов және ... ... ... ... 310-шы атқыштар дивизиясының полктары ... ... ... ... ... дивизия 54-ші армияның басқа да
құрамаларымен бірге қаһарман қаланың блокадасын ... ... ... Ал ... ... шеңберін тұйықтау үшін Волхов өзенінің орта ... ... ... ... шыққан кезде 310-дивизия асығыс түрде осында
жіберілді. Дивизия меи оның кершілерінің солдаттары кеп ... ... ... жұмылдырып Кириш ауданындағы Пчев селосы түбіндегі аса маңызды
бағыттардың бірінде ... ... ... бір апта бойы ... ... Бұл
аптаны біздің командование жаңа күштер жеткізу, сөйтіп жаудың ... іске ... ... үшін ... Аса маңызды коммуникация
торабы — Волхов қаласы біздің ... ... ... қарсы шабуыл осы
жерден басталып, оның қорытындысында немістсрдің ... түк ... Жау ... ... ... пен ... ғана ... бірге солтүстіктен де қауіп төндірген еді. Осы жаққа, Свирь ... келе ... фин ... ... 6 ... ... 314-атқыштар дивизиясынық батальондары келе бастады. Үш ... 130 ... ... ... ... ... тағы да екі ... бірқатар бөлімдер келгеннен кейін ғана дивизняның учаскесі 30
километрге ... ... ... жауынгерлері Солтүстік ... ... ... ... ... алғашқы бес
айдың ішінде 160-тан астам солдат пен офицер ұрыста айрықша көзге ... ... ... ... Олардың ішінде 1941 жылғы 16 декабрьде
өз денесімен жау пулеметінің үнін ... өз ... ... ету ... жолдастарын құтқарып қалған атқыштар бөлімшесінін командирі Н.И.
Сапронов, ... Қ. ... ... туып-өскен коммунист М. И.
Ралдугин бар еді.
Басқа да құрамалардағы сияқты 314-дивизияда да 1941 ... ... ... ... ... Оны ... Солтүстік Қазақстан
облысындағы Степан Разин атындағы ауыл ... ... ... ... полкінін, қатардағы жауынгері Г. П. Зубков 1942
жылдың мартына қарай 67 фашистің көзін жойды. Саяси ... ... ... ... бөлімшесін құрды, көп кешікпей ... ... полк ... ... ... қорғаудағы ұрыстарға қатысқан қазақстандық жауынгерлер
еліміздің басқа да ... ... ... ... сияқты өздерін
ленинградтықтармыз деп жиі атайтын. Мұның өзі олардың қаһарман қалаға деген
сүйіспеншілігі мен Отан-анаға берілгендігінің ... де, ... ... ... ... қарсы дәл сондай табандылықпен әрі өжеттікпен
шайқасуға деген салтанатты анты да еді. Олар өз ... ... ... ... халықтары достығының ажырағысыз екенін, жауға ... ... ... ... іс ... дәлелдеп берді. 1942 жылдың шабуыл
және қорғаныс ұрыстарында Москва ... Ұлы ... ... Армиясының
үздік жеңістетен аяқталды. 1942 жылғы 7 январьда совет әскерлерінің жалпы
шабуылы басталып, ол 1942 жылғы 20 ... ... ... ... ... жая келе бұл ... ... ұзындығы 2 мың километрге созылған тоғыз
майданның әскерлерін ... Оған ... ... бөлімдер мен
құрамалар белсене қатысты.
Волхов майданының Любаньск операциясында 310-атқыштар дивизиясы Кириши,
Тигода маңында өз қимылдарымен жаудың күштерін ілгері бастырмай ... ... ... ... ... ... ... операциясы кезінде
1941 жылдың аяқ шенінде Алматының, Фрунзе мен ... ... ... ... ... ... ... жасады. 9 январьда ... ... ... ... ... ... өтіп, көршілерімен бірге Андреапольды, Торопсті азат етті,
ал айдың аяғында Велижге шықты.
29 январьда Старая Русса маңынан Холм ... ... 1- және ... ... ... ... ... Олар 3-екпінді және 34-
армиялардың шабуылға шығушы әскерлерімен бірлесіп немістің 16-шы армиясының
негізгі күштерін ... ... одан ... ... алуға тиіс болды. ... ... пен ... ... сол қанатын 1941 жылдың ... ... ... ... ... ... ... Арал
өңірінің әскери-теңізшілерінен, әскери-теңіз училищелерінің курсанттары
мен бейбіт еңбеккерлерінен құралған еді. Шабуылдың барысында ол ... ... ... жиырмаға жуық елді мекенді азат етті.
Кейінірек, 1942 жылдың көктемінде, ... ... ... ... ... беруші топтың дәл ортасында 2-гвардиялық атқыштар корпусы, соның
ішінде даңққа бөленген 8-гвардиялық Қызыл Тулы атқыштар дивизиясы мен ... ... ... шайқасты.
Оңтүстікке қарай, Холм қаласы бағытында ... бере ... бұл ... ... ... ... және Демянск әскерлер топтарын
оқшаулауды қамтамасыз етті, ... ... ... ... ... екі аптаға созылған шайқаста 75-теңізші атқыштар бригадасының
солдаттары мен ... 56 елді ... азат ... 2 ... ... көзін жойды. Февральдың екінші жартысында және марттың бірінші
жартысында бригада Локня — Холм тас жолы ... ... ... ... ... ... алған Холм гарнизонымен қосылуға
тырысқан барлық әрекеттерін іске асыртпай тастады. Корпус командирі арнаулы
бұйрық ... ... ... ... жариялады. «Барлық қызыл
флотшыларды, командирлер мен ... ... ... түгел,
қаһармандық ерлік көрсеткені және ... үшін ... ... ... — делінген бұйрықта. 1942 жылғы 17 мартта бригада ... ... ... ... ал май ... ... атқыштар
дивизиясы болып қайта ... ... ... ... ... ... дейін басты бағытта бірінші эшелонда шайқасты.
Старая Руссадан Холмға дейінгі жол ... ... қаза ... ... бар 400-ге жуық ... және 2 ... астам комсомолецінен
айырылды. Бірақ осыншама ауыр шығыннын, езі де дивизияның бөлімдері мен
бөлімшелерінің ... және ... ... ... ... ... қалғандардың орнын жағадан келген жауынгерлер басты. Өжетте батыл
қимылдары, ... мен ... адам ... ... жауынгерлік
шеберлігі үшін СССР Жоғарғы Советінің ... ... ... ... операциясының соңғы кезеңінде, Холм қаласы үшін
болған ұрыстарға 391-атқыштар ... ... ... ... ... оның жауынгерлік жұмыс жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... осы полктің партия ұйымдастырушысы Р.Қилыбаев және басқа
көптеген жауынгерлер ... ... ... ... ... 1942
жылғы январь — апрельдегі жалпы шабуылы қорытындыларының ... ... 1941/42 ... қысқа науқан неміс-фашист шапқыншыларының жеңілуімен
аяқталды. Ең маңызды бағыттарда жау 100—350 ... ... кері ... ... ... аяқ ... ... майданында тыныштық басталды.
Совет командованнесі «жазғы кезең басталысымен негізгі соғыс қимылдары тағы
да Москва төңірегінде өрістеуге тиіс» деп ... ... ... ... ал ... Демянск маңында, Смоленск және Льгов-Курск
бағыттарында, Харьков түбінде және Қырымда позицияны жақсарту немесе дұшпан
соққысының алдын алу үшін ... ... ... ... ... ... әрі қорғаныс ұстауға, әрі шабуылға ... ... ... ... бір ... ... шығу үшін ... күштері
мен құралдары болмаған неміс-фашист командованиесі майданның бір жағына,
оңтүстік қанатына ... ... ... Олар осы ... ... ... ... әскерлерін жою және Кавказ бен Төменгі Поволжьені басып алу арқылы
Москваға жаңа ... ... үшін ... ... болды. 1942 жылдың көктемі
мен жазындағы ұрыс қимылдары Совет Армиясы үшін ... ... ... басып алды. Одан кейін Оңтүстік-Батыс майданның
шабуылына тойтарыс беріп, Харьков ... оның ірі ... ... ... 12
майдан бастап Харьков операциясына Қазақстан астанасында жасақталған 38-
атқыштар дивизиясы қатысты, майдан әскерлері ... ... ... ... ... жерін қорғап түрды. ... ... ... оққа ... ... полковник Н.П.Доценконыц орнын басқан
полковник Г.Б. ... ... ... Оскол өзенінің бойында, Уразово
қаласының түбінде кескілескен ұрыс ... бұл ... ... 13 ... бойы ... ұстап тұрды. Осы уақыттың ішінде 214-
артиллерия полкі жаудың 50-ге тарта танкін, көптеген басқа техникасы ... ... ... жіберді. Кейінірек қорғаныс халық комиссарыньң бұйрығы
бойынша полкка «Уразо-во» құрметті ... ... ... ...... ... жағасында, Ровенька селосының түбінде
гитлершілдер дивизияны қоршап алды. Алайда дивизия бөлімдері майдан ... ... 180 ... ... ... де өз позицияларын ұстап тұра
берді. Тек бұйрық алғаннан ... ... ... ... ... өтті. Жаңа России түбінде жау дивизияны тағы да қоршауға алды, бірақ
38-атқыштар дивизиясы бұл жолы да ажал ... ... ... ... 17 ... 200 күн мен түнге созылып, Совет Қарулы Күштерінің
орасан зор жеңісімен аяқталған Сталинград шайқасы басталды.
Сталинград бағытындағы ұрыстарға Ақмолада жасақталып, В. И. ... ... ... ... ... дивизиясының солдаттары мен
офицерлері ... Олар ...... темір жолының бойымен
шабуылға шыққан жаудың ... ... ... ... және ... ... ... Дивизияның жоғары моральдық-жауынгерлік
қасиеттері әсіресе ... ... бас ... ... ... ... айқын керінді; бұл ұрыста дивизия дұшпанның танк және моторлы
дивизияларыньң шабуылына төтеп ... ... ... Г. Дерр ... ... ... ... басуына мүмкіндік бермеді деп
жазды. Бірақ фактілер мұның ... ... ... ... ... ... ... шептсріне басып кіруіне де,
бастапқы шебіне кайта шегінуіне де жетіп жатты. Бірақ ... ... ... ... кете ... ... 17 ... өртелді немесе қиратылды,
соның ішінде бір танк дивизия командирінің блиндажында өртелді. ... ... ... ... ... да ... оңтүстік
төнірегін корғауға келді. Дивизия, өзінің көршілері сияқты, белсенді
қорғаныс ... ... ... оның ... іске ... ... аяқ ... 64-армияның құрамалары, соның ішінде казақстандық екі
дивизия да Елха селосы мен 128,2 төбе ... ... ... ... ... ... ауданын қорғады. Жаудың бұл ауданды
басып алып, Волга бойына шығуға тырысқан әрекеттерінің бәрі іске ... Ол ол ма, ... ... бірнеше рет шабуылға шығып,
өздерінің белсенді қимылымен жаудың ... ... ... ... ... ... ... каланың орталық аудандарына тіке шабуыл
жасауға жау арналған резервтерінің бір ... ... ... ... екі ... — 27-гвардиялық және 292-атқыштар дивизиялары —
Сталинградтан солтүстік батысқа таман өрістеген ұрыстарға қатысты. ... ... ... жауынгерлері де Волга бойындағы қамалдың
қорғанысына белсене ат салысты. Элиста — ... жолы ... ... ... ... сағасына бұзып өтуге тырысқан неміс және румын әскер
бөлімдерінің ... Орал ... ... ... ... ... Бригадамен және оның көршілерімен болған ұрыстарда 2
мьңнан астам солдаттары мен ... және 18 ... ... ... шабуыл жасауға тырысқан әрекетінен бас ... ... ... ... 62-армияның бөлімдері мен
құрамаларында көптеген қазақстандықтар қызмет етті. ... ... ... ... ... қаһарман қаланың орталық
кварталдарын 193-атқыштар дивизиясының полктары ... ... ... адам ... 10—12 ... ... еді. ... солтүстік және батыс шептерін және қаланың солтүстік ... ... ... ... ... ... мен
офицерлерінің үштен біріне жуығы қазақстандықтар ... ... ... әуел ... ... ... Қазақстанда жасақталған 156-
жеке көпір салу басталғаны кірді. 24 августан 6 сентябрьге дейінгі уақыттың
ішінде ғана ... ... мен ... ... оң ... ... жуык ... пен офицерді, 1500 автомашинаны, соншама көлікті, 100-
ден ... ... және 70-ке жуық ... ... ... Осы уақыттың
ішінде олар өзеннің сол жағасына 5 ... ... ... өткізді. Әскер
бөлімдерінде жүргізілген үздіксіз әрі сан-салалы партиялық-саяси жұмыс
жауынгерлердің әскери шеберлігінің ... және ... ... жоғары
моральдық-жауынгерлік қасиеттерді тәрбиелеуге көмектесті. Партия ұйымдары
мен саяси органдардың жұмысында азамат соғысы ... ... ... ... ... ... ... жасақталып
жатқан аудандардың еңбекшілерімен, бүкіл совет тылымен ... ... орын ... Атап ... ... бас кезінде
Қазақстан К(б)П Орталық Комитетінің, Үздіксіз екі аптаға созылған шайқаста
75-теңізші атқыштар бригадасының солдаттары мен ... 56 елді ... ... 2 мыңнан астам оккупанттың көзін жойды . Февральдың екінші
жартысында және марттың бірінші жартысында ... ... — Холм тас ... қорғаныс ұстап, гитлершілердің біздің әскерлеріміз қоршап ... ... ... ... ... ... іске ... Корпус командирі арнаулы бұйрық шығарып, бригада құрамына алғыс
жариялады. «Барлық қызыл флотшыларды, командирлер мен саяси ... ... ... ... ... және ... үшін үкімет
наградаларына ұсынуға бүйырамын — делінген бұйрықта.
Қорытынды
Ленинград үшін болған қырғын шайқас осылай ... 900 күн ... мен ... ... ... ... қолдап,
көмектесуімен ұрыстарда, қажырлы еңбекте пролетарлық революцияның бесігін
жан қиярлықпен қорғап қалды. Аштық пен суық та, ... ... ... ... да ... ... ... жігерін жасыта
алмады. Отанымыз қаһарман қаланың сіңірген еңбегін ... ... ... 26 ... Ленинград қаласы Ленин орденімен наградталды. 930 мыңнан
астам адам ... ... ... медалімен наградталды, бұл медальді
СССР Жоғарғы Советі 1942 жылғы 22 декабрьде шығарған.
Ленинградтық қаһармандық эпопеясы, ... беті 1944 ... ... ... айларындағы шабуыл жасау ұрыстары болған эпопея мәңгі ұмытылмақ
емес. Ленинградтың 250 ... ... ... КПСС ... Комитеті
өзінің құттықтауында былай деп жазды: «Қоршауда қалған қаланы тоғыз жүз күн
бойы қорғау — замандастарымызды таңдандырып, ... және ... ... ... ... ... ... сақталатын ерлік пен қаһармандықтың
аңыз боларлық дастаны. Ленинградтықтар Отанға деген ... ... ... жоқ. ... ... ... ... қала деп сүйсіне
атады».
Қазақ ССР ... ... ... мен Жоғарғы Советі Президиумы-ның Волга
бойындағы қамалды қорғап жатқан жауынгер қазактарға арналған үндеуі солдат
митингілері мен жиналыстарында ... ... ... ... ...... украин, белорус, өзбек,
тәжік, түрікмен, азербайжан, грузин жауынгері сияқты — ... от ... ... ... ... ... ... қорғап жатыр. Ол өз ... ... өз ... өз ... ... барондарының құлы болуына жол
бермейді...», — делінді үндеуде.
Тарихта бұрын-соңды ... ... ... көше ... екі
айға созылды. Мұның өзі Волга бойындағы қасиетті шептердің әрбір сүйемі
мейлінше қайсарлықпен қорғалған ... ең ауыр және ... ... үшін ... совет халықтарының өкілдері аянбай шайқасып,
қорғап қалды, олардың жауынгерлік достық одағы ... ... ... ... болып көрмеген табандылығының шешуші шарттарының бірі
болды. Қазақстандық жауынгерлер Совет ... ... ... ... ... ... ... бүрынғыдан да тығыз топтасып, жауға
соққы беруді күшейте түсті.
Сілтемелер тізімі
1. Мухамеджанов А. Казахстанцы в битве под ... ... ... ... за ... ... М., Очерки исторпи Ленинграда
195-201бет
3. ... ... 1942ж 9 ... 210-250 ... ... Одағының Ұлы Отан оғысы. «Қазақстан» баспасы Алматы 1972 жыл ... ... ... ССР ... ... ... ... 1984 ж V том. 100-120 беттер
6. Ч.Мусин. Қазақстан тарихы Алматы 2005 жылы. 348-360 беттер.
7. Бисен ... ... ... ... ... Астана 2005
жыл 57-107 беттер.
8. Қазақстан тарихы. Алматы 2006 жыл 257-266 беттер.
9. Т.Тұрлығұлов. Қазақ ... ... ... ... 198 жыл ... ... ... «Жазушы» баспасы. Алматы 1982 жыл 125 беттер
Пайдаланған әдебиеттер.
1. Мухамеджанов А. Казахстанцы в ... под ... ... ... ... за ... ... М., Очерки истории ... ... ... 1942ж 9 ... ... ... Ұлы Отан ... «Қазақстан» баспасы Алматы 1972 жыл .
5. Қазақ ССР тарихы «Ғалым» баспасы. ... 1984 ж V ... ... ... тарихы Алматы 2005 жылы.
7. Бисен Жұмағалиев. Қазақтар Ленинград майданында «Елорда» Астана 2005 ... ... ... ... 2006 ... ... Қазақ елінің қысқаша тарихы. Алматы 1982 жыл..
10. Жамбыл Жабаев. «Жазушы» баспасы. Алматы 1982 жыл

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Курск доғасы шайқасындағы Қазақстандықтардың ерлігі77 бет
Бауыржан Момышұлы2 бет
1723 ж. Қазақ даласындағы тойтарыс10 бет
1917 жылғы ресейдегі ақпан – қазан ревалюциясы. Азамат соғысы9 бет
1918-1920 жылдардағы азамат соғысы10 бет
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
«Аңырақай шайқасы» және оның тарихи маңызы5 бет
«Аңырақай», «Орбұлақ» және өзге де шайқастар7 бет
Абылай және қазақ батырларының ерліктері58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь