Фискалдық саясат және ондағы салықтық реттеу

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ФИСКАЛДЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ ОНДАҒЫ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУДІҢ ОРНЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

1.1 Салық фискалдық саясаттың маңызды құралы ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2 Фискалды саясаттың экономика үшін маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

2 ҚАЗАҚСТАНДА БЮДЖЕТ ЖӘНЕ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫСҚА ЖӘНЕ ҰЗАҚ МЕРЗІМДЕГІ КӨРІНІСІ

2.1 Фискалды саясаттың қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты мен олардың қызмет ету механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 Нарықтық тепе.теңдiктi фискалдық саясат арқылы реттеу ... ... ... ... ..19

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Фискалдық саясат деген әртүрлі көзқарастарды қорыта келе, фискалдық саясат – мемлекеттің алдында тұрған стратегиялық міндеттерді шешу үшін, үкіметпен қабылданатын мемлекеттік шығындар мен салық салу шараларының жиынтығы.
Макроэкономикалық реттеуде мультипликатордың іс-әрекетінің жоғарыда баяндалған мүмкіндіктері ескеріле отырылып экономикалық циклдың сипатына қарай дискрециялық фискалдық саясаттың нұсқалары тұжырымдалады. Құлдырау кезінде ынталандырушы фискалдық саясат жүргізіледі. Осы фискалды саясаттың негізінде мемлекет экономиканы тікелей реттеуді жүзеге асырады. Бұл саясатта салықтық реттеудің және салық салу механизмдері саясаттары арқылы реттеудің маңыздылығы зор болып табылады.
Салық – нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгi және мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда салықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң, оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын тиiмдi және тұрақты дамыту мақсатымен салық жүйесiн неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбын “Қазақстан Республикасының фискалдық саясаты” деп алдық.
Аталған тақырыптың өзектілігі еліміздің өтпелі экономикалық негіздегі нарықтық қатынастарға өту барысында ұлттық экономиканың тиімді дамып, әлемдегі жоғары дамыған елдер қатарына қосылуы үшін макроэкономикалық реттеулердің негізгі қүралдарының бірі болып табылатын фискалдық саясаттың маңыздылығын, оның құрылымы мен түрлерін, олардың экономикаға әсерлерін қарастыру болып табылады.
Бұл тақырыпты орындаудағы мiндеттер келесiдей:
1) Салықтың жалпы экономикалық мәнiн ашу;
2) Салықтың экономикадағы атқаратын қызметтерiн көрсету;
3) Фискалдық саясаттың түрлерін талдау;
4) Қысқа және ұзақ мерзімдегі фискалды саясаттың іске асу механизмін анықтау;
5) Фискалды саясаттың түрлеріне және іске асу формасына байланысты олардың экоеномикаға тигізер әсерлерін атап өту;
6) Фискалды саясаттың негізгі құралы болып табылатын салықтардың нарық тепе-теңдігіне, макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін талдау.
Курстық жұмыстың құрылымы екі тараудан тұрады: бірінші таруда фискалдық саясатының теориялық аспектілері, оны жүзеге асырудың құралдары мен элементтері, салық саясатының іске асу механизмі мен формаларына макроэкономикалық тұрғыдан талдау жасалса, ал екінші тарауда ҚР-ның фискалдық саясатының ерекшелігі мен іске асу барысы, оның 2008-2010 жылдарға арналған даму жоспарлары қарастырылды.
1 Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.
2 Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
3 Черник Д.Г. Починок А.П. Основы налоговой системы: Учебное пособие для вузов. – Москва: Финансы, Юнити, 1998. – 422с.
4 Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
5 Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление, виды. Алматы: - ТОО Баспа, 1998 – 160с.
6 Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу: Оқу құралы – Алматы: - 2003. – 131 бет.
7 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
8 ҚР қаржылық жағдайы туралы статистикалық ақпараттар (интернет)
9 Статистический ежегодник, 2010 год
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
..........................................................................
.........................................3
1. ФИСКАЛДЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... фискалдық саясаттың маңызды құралы ретінде
................................4
2. Фискалды саясаттың экономика үшін маңыздылығы
..................................7
2 ҚАЗАҚСТАНДА БЮДЖЕТ ЖӘНЕ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ ... ЖӘНЕ ҰЗАҚ ... ... ... ... ... және ұзақ ... мақсаты мен олардың
қызмет ету механизмі
....................................................................
............15
2. Нарықтық ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
..........................................................26
КIРIСПЕ
Фискалдық саясат деген әртүрлі көзқарастарды қорыта келе, ...... ... тұрған стратегиялық міндеттерді шешу үшін,
үкіметпен қабылданатын мемлекеттік ... мен ... салу ... ... ... ... жоғарыда
баяндалған мүмкіндіктері ескеріле отырылып экономикалық циклдың сипатына
қарай дискрециялық фискалдық саясаттың нұсқалары ... ... ... ... ... жүргізіледі. Осы фискалды саясаттың
негізінде мемлекет ... ... ... ... асырады. Бұл
саясатта салықтық реттеудің және салық салу механизмдері ... ... ... зор ... ...... ... құрамды бөлiгi және ... ... ... құралы. Бұл орайда салықтың ... ... ... ... оның iс-әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн
терең ... ... ... тиiмдi және тұрақты дамыту
мақсатымен ... ... ... ... және ... пайдаланудың әдiстерi
мен амалдарын көре бiлудiң маңызы зор.
Сондықтан ... ... ... ... Республикасының фискалдық
саясаты” деп алдық.
Аталған тақырыптың өзектілігі еліміздің өтпелі экономикалық негіздегі
нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ... ... ... дамыған елдер қатарына қосылуы үшін макроэкономикалық
реттеулердің негізгі қүралдарының бірі болып табылатын ... ... оның ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Бұл тақырыпты орындаудағы мiндеттер келесiдей:
1) Салықтың жалпы экономикалық мәнiн ашу;
2) Салықтың экономикадағы атқаратын қызметтерiн көрсету;
3) Фискалдық саясаттың түрлерін ... ... және ұзақ ... фискалды саясаттың іске асу механизмін
анықтау;
5) Фискалды саясаттың түрлеріне және іске асу ... ... ... ... әсерлерін атап өту;
6) Фискалды саясаттың негізгі құралы болып табылатын салықтардың нарық
тепе-теңдігіне, макроэкономикалық көрсеткіштерге әсерін талдау.
Курстық ... ... екі ... ... ... таруда
фискалдық саясатының теориялық аспектілері, оны жүзеге асырудың құралдары
мен элементтері, салық ... іске асу ... мен ... тұрғыдан талдау жасалса, ал екінші тарауда ... ... ... мен іске асу ... оның ... ... даму жоспарлары қарастырылды.
1 ФИСКАЛДЫҚ САЯСАТ ЖӘНЕ ОНДАҒЫ САЛЫҚТЫҚ РЕТТЕУДІҢ ОРНЫ
1.1 ... ... ... ... ... ... барлық елдерде олардың қоғамдық – экономикалық құрылысы мен
саяси iс бағытына қарамастан ұлттық мемлекет ... ... көзi ... табысты қайта бөлудiң басты қаржылық тетiгi, мемлекеттiң кiрiстерiн
және бюджеттiң кiрiстерiн қалыптастырудың шешушi көзi болып табылады.
Ұйымдық-құқықтық жағынан алғанда ... – бұл ... ... ... ... бiр мөлшерде және мерзiмде бюджетке
төленетiн, қайтарусыз және баламсыз ... ... және ... ... мемлекеттер пайда болуымен бiрге пайда болды. Мемлекет
құрылымының өзгеруi , өркендеуi әрқашан ... ... ... ... ... ... жүредi.
“Салық” ұғымы әр түрлi экономикалық ... әр ... ... ... ... ... “салық” ұғымы
бюджет қорына белгiлi бiр көлемі және белгiлi бiр уақытта түсетiн мiндеттi
төлем ретiнде қарастырылады.
Салықтардың мәнiн толық ... үшiн ... ... ... ... Ал салықтардың экономикалық маңызы олардың атқаратын
қызметiне тiкелей қатысты.
Сонымен, салықтардың жалпы экономика дамуында атқаратын ... ... ... ... ... бiрiншi қызметi – фискалдық немесе бюджеттiк қызмет деп
аталады. Бұл салық қызметi ... ... ... кiрiс ... ... ... ... құрылады. Себебi, ... ... ... ... отырып, әлеуметтiк, әскери,
қорғаныс, қоршаған ортаны қорғау және тағы басқа да шаралардың iске ... ... /3, 132 ... бюджеттiң кiрiс көзiн құрайтын негiзгi қаржылық көздер –
салықтар.
Салықтар дегенiмiз мемлекеттiк бюджетке заңды және жеке ... бiр ... және ... ... ... төлемдер болып
табылады. Салықтар – шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң, жеке ... екi ... ... ... ... көздерiн
құруға байланысты туындайтын қаржылық қатынастарды сипатайтын экономикалық
категория. ... ... мәнi ... ... салықтар шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен халық
табысының қалыптасуындағы ... ... бiр ... ... ... ... ... мен халық табысының
белгiлi бiр мөлшерiн мемлекет үлесiне ... ... ... көрсетедi.
Салықтар жалпы шығу тегi мемлекеттердiң пайда болуымен қатар өмiр
сүруi мен ... ... ... көзi ... ... Мемлекет
құрылымының өзгеруi, оның құрылуымен, жаңаруымен ... ... ... ... iшкi және ... ... жүргiзу үшiн белгiлi бiр
деңгейде қаржының көздерi керек екенi белгiлi. Ал ... ... ... ... ... ... көзi. Мемлекет салықтарды экономиканы
дамытуға, ынталандаруға және экономиканың ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады. /4, 89 б/
Осы салық салуға байланысты әр дәуiрде мемлекет ... ... ... ... ... ... ... “Салықтарды ұрлаудың рұқсат етiлген нысаны” ретiңде ... салу ... ... ... бiрi ... ... ... белгiсi емес, бостандықтың белгiсi” деп тұжырымдаған.
Салықтардың екiншi ... ... ол ... ... ... ... ... арқылы iске асырылады. Оның iшiндегi негiзгi
тетiктер ... ... мен ... жеңiлдiктерi. Салықтық реттеудiң
тетiктерi тек қана өндiрiстiң дамуын ... қана ... ... ... ақша
және баға саясаты, шетелдiк инвесторларды ынталандыру, шағын және орта
кәсiпкерлiктi дамыту және ... ... ... ... бар өндiрiстер
мен өнеркәсiп салаларын қолдау мақсатында қажет болып табылады. Әрине
салықтық реттеу ... ... ... ... үшiн ... ... ... құралдармен және саясаттармен тығыз байланыста болуы қажет.
Салық мөлшерiн көбейту мақсатында салық ... ... тыс ... ... ... тоқтауына, өндiрушi кәсiпкердiң өз iсiне деген
ынтасын ... және ... ... ... ... ... тәжiрибе бойынша табыс салығын салғанда салық ставкасының ... ... ... ... ... оның ... салық ставкаларының деңгейiн
зерттеген ғалымдардың тұжырымдароы мынаны дәлелдейдi:
1) Егер төленетiн салық ... ... ... ... ... ... онда ол өндiрiстiң тоқтап қалуыа әкелiп соқтырады. Себебi,
рыноктағы кәсiпорындар өздерiнiң өндiрiс шығындарын жаба ... Ешер ... ... ... ... табысының 45-50%-ы аралығында болса,
онда жай ұдайы өндiрiске әкеледi.
3) Егер салық мөлшерi ... ... ... 35-40%-ы мөлшерi
аралығында болса, онда ұлғаймалы ұдайы өндiрiске ... ... ... мен ... ... ... негiзгi қағидалары,
салық салуды ұйымдастыру салық механизмiне жатады.
Қазақстан Республикасында корпорациялық табыс салығының ... ... 30%, а ... ... ... үшiн ол шама 10% ... отыр.
Шаруашылық субъектiлер мен халықтар табысының бiр бөлiгiн мемлекеттiң
орталықтандырылған қаржы көздерiне айналдыру салықтардың ұдайы өндiрiстегi
қызметiн көрсетедi.
Бұл қызметтiң iс-әрекетiнiң ... ... iшкi ... салықтардың
алатын үлес салмағы арқылы көруге болады. Соңғы жылдардағы мәлiметтер
бойынша ... ... ... үлес ... 20% шамасында болып
отыр.
Салықтардың ... ... ... ... ол ... яғни ... бақылау. Салықтардың бақылаушылық қызметi арқылы
салық механизмiнiң қызмет ... ... ... ... ... ... iсi ... салық жүйесi мен бюджет
саясатының жетiлдiру жолдары ... ... ... тиiмдi
жргiзу арқылы салықтық тәртiптi қатаң сақтау, ... ... ... ... ... мен ... ... және уақтылы бюджетке төлеп
отыруы ... ... ... соң қолданылатын белгiсiне қарай салықтар жалпы және
арнайы болып бөлiнедi.
Жалпы салықтар бюджетке тскен соң, ... ... ... ... ... ... және қосылған құнға салынатын салық жатады.
Арнайы салықтар бюджетке түскен соң, алдын ала белгiленген нақты
шараларға ... ... ... құраладыона салынатын салық жол қорын
құруға жұмсалады. Салық салу ... ... ... ... ... ... болып бөлiнедi.
Табысқа салынатын салықтар салық төлеушiнiң кез ... ... ... ... ... ... салынатын салық салық төлеушi тауар немесе қызмет құнын
төлеген кезде төлейдi. Оған ... ... ... салық пен акциздер
жатады. /5, 67 б/
Салықты алатын және оған ... ... ... ... ... және ... ... ажыратылады.
Объектiнiң экономикалық белгiлерi бойынша табысқа салынатын салықтар
және тұтынуға салынатын салықтар болып бөлiнедi. ... ... - ... ... ... кез-келген объектiден алған
табыстарынан ... ... ... ... - бұл тауарлар мен
қызметтердi тұтыну кезiнде ... ... ... ... ... ... экономика үшін маңыздылығы
Қаржылық реттеудің басты мазмұны ... ...... ... пен ... ... жүргізуді қамтамасыз етуде
затталады. Тікелей ... ... ... ... ... ұлттық
табыстарға кәсіпорындардың, аймақтардың үлесін көбейту немесе азайту арқылы
мемлекет олардың дамуын көтермелеп немесе шектеп отырады.
Макроэкономикалық реттеуде ... ... ... мүмкіндіктері ескеріле отырылып экономикалық циклдың ... ... ... саясаттың нұсқалары тұжырымдалады. Құлдырау
кезінде ынталандырушы фискалдық ... ... ол ... ... шығыстарының көбеюі;
2) Салықтардың төмендеуі;
3) Мемлекеттің шығыстарының ... ... ... ... ... ... бұл бағыттарының үйлесуі. /2, 154 б/
Тежеушілік фискалдық саясат бюджет артығына жетуге бағдарланған ... ... ... және ... ... тежеушілік фискалдық
саясат кері бағыттарды қамтиды:
1) Мемлекет шығыстарының азаюы;
2) Салықтардың көбеюі;
3) Осы ... ... ... емес ... ... ... нарықтық өзін-өзі
реттеуге қоя отырып, ... ... ... аз ... ... емес ... саясат автоматты, яғни кіріктірме
тұрақтандырғыштардың механизмі негізінде ... ... Бұл ... циклдің түрлі фазаларында салық алынымдарының сомасы ұлттық
өнімнің мөлшеріне тепе-тең түрінде түрленеді: ... ... ... ... ... түсімдері өседі және автоматты түрде экономикалық
өсуді тежейді.
Құлдырау ... ... ... ... азаюын жеңілдете
отырып, салық түсімдері ... ... 2-ші ... мемлекеттің
шығыстары мөлшерінің (G сызығы) тұрақтылық жағдайы кезінде бұл өзгерістер
салықтардың өзгерісі ( Т ... ... /8, 305 ... ... ... ... ерекшелігі бюджет
тапшылықтары мен артығын реттеу болып табылады: ... ... ... ... онан кейін жоғалады және бюджет артығы пайда болады,
бұл инфляцияны тежеуге жәрдемдеседі, өйткені ұлттық ... ... ... ... ... ... құлдырауды жоюға ынталандыратын
бюджет тапшылығы біртіндеп өсе бастайды.
Т
G+Т Тапшылық ... Q1 Q2 ... 1 – ... ... ... жалпы әсері ? /8/
Тәжірибеде тепе-теңдік үлгілерінде қаралған тәуелділіктер ... ... ... ... ... ... ... шараларының уақыттылығы;
2) Ығыстыру әрекетінің іс әрекеттілігі, бұл ақша ... ... ... ... ... ... көбеюі кезінде
жекеше инвестициялар элементтерінің қысқаруында көрінеді.
3) Сұранымды ынталандыру ... ... әсер ... бұл ... ... әсерін тигізеді және жиынтық шығыстардың ... ... ашық ... ұлттық өндірістің жиынтық шығыстардың элементі
ретінде таза экспорттың мөлшерін ... ... ... ... ... ... /7, 344 ... ынталандырушы фискалдық саясаттың шаралары жоғарыда айтылған
факторлардың іс-әрекетінен әлсіреуі мүмкін. Сөйтіп, кейнсшілдік тауарлар
мен ... ... ... сұранымды экономиканы реттеудің негіз
қалаушы факторы ретінде болып ... ... ... ... ... ... ... қамтылу деңгейінің артуына
ықпал етеді, мемлекет көтере сатып алудың деңгейін көтереді.
Монетаристердің тұрақтандыру бағдарламалары мыналарды ... ... ... ... ... сұранымын қусыруға бағытталған жалақының өсуін шектеу;
3) шектеулі ақша – несие саясаты, ақша ... және ... ... ... лимит енгізу, банк пайызының ... ... және ... операцияларына бақылауды ... ... ... ... ... құйылымын
көтермелеу;
5) төлем балансын сауықтыру үшін ұлттық ақша бірлігін девальвациялау;
Бірақ бұларды іске ... үшін ... ... ... ... ақша ... ... жоғары икемділік;
2) дүниежүзілік бағаларға ішкі бағалардың икемділігі;
3) бағалардың қозғалысының тауарлар қозғалысынан жоғары икемділігі;
4) экономикалық ресурстардың едәуір өздерін ... ... ... ... олардың ықпал етуінің екі
бағытын қарастырады: сұранымға (кейнстік үлгі) және ... ... ... ... ... төмендеген кезде жиынтық сұраным
артады. Бұл ұлттық өнімнің көлемін және бағалардың ... ... ... ... ... /2, 155 ... жағдайда салықтардың төмендеуі жиынтық ұсынымды көбейтеді,
өйткені халықтың табыстары мен жинақ ақшалары, ал кәсіпкерлердің ... ... ... аз ... ... жалақыны көбейтіп,
еңбекке деген ынтаны арттырады, мұның өзі өндірістің ... ... ... ... жалпы түрде өсуін, бағалардың төмендеуін қамтамасыз
етеді.
Мұнан басқа ұсыным ... ... ... аса ... салықтық түсімдердің ... ... ... ... ... базасын кеңейту – ұлттық өндіріс пен ... және ... ... ... ... ... түсімдердің
өсуіне жеткізетіндігін көрсетеді.
Салықтардың инвестициялық қызметке ықпал етуінің теориялық дәлелдемесі
ретінде салық салудың үдемелігі және бюджет кірістері арасындағы тәуелділік
қызмет атқарады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... саясатының құрылымдық және қаржы саясаттарының
шешуші ... ... ... ... ... болып фискалдық
саясат, яғни үкіметтің салық салу жүйесіндегі және мемлекеттік шығындарды
реттеуі төңірегінде жүргізетін бюджеттік-салық саясаты саналады.
Салықтардың ... мәні мен ... ... ... және ... ... мемлекеттің табиғаты мен алдында
тұрған міндеттеріне байланысты анықталады.
Фискалдық саясатқа мемлекттің бюджет қорын бөлу қызметі де ... бір ... ... салу ... ... ... ... қорын толтыратын
болса, ал екінші жағынан – ... ... және ... ... отырған салаларға немесе аумақтарға жұмсаумен, бөлумен ... дәр осы ... ... ... ... ... ... мен қызметтерін тұтынуын қамтамасыз етеді, сондай-ақ саяси,
әлеуметтік, экологиялық және басқа да көптеген мәселелерді шешеді.
Сонымен ... ... пен ... ... тікелей байланыс болады. Оны
келесі 2-ші суреттен көре аламыз. /2, 156 б/
Бюджеттік түсімдер
Бюджет артықшылығы
Балансталған
бюджет
Бюджет тапшылығы
Ақша бірліктері
Сурет 2 – ЖІӨ ... мен ... ... ... салық саясатының басты міндеті болып, салық ставкаларын
үкіметтің мақсатына сәйкес өзгерту. Фискалдық саясатты ...... ... ... ... ... бұлар мемлекеттік бюджетті қысқарту
және бекіту арқылы салық салуды және ... ... ... ... ... ... ... ережесі бойынша, дағдарыс кезінде де қаржы
ресурстары мен ... ... ... ... ... болуы керек. Қоғамның әлеуметтік-экономикалық
қажеттілігін қанағаттандыру ... ... ... ... ... байланысты.
Ұлттық табыстағы әлеуметтік қажеттілік көлеміне шектеу енгізу
минималды ... ... ... тұтыну бюджетін; тұтыну
корзинасының құқы; еңбек ақы, зейнет ақы, ... ақы және ... ... ... ... ... әлеуметтік нормативтерін
пайдалануға мұқтаждық етеді.
Инфляция жағдайда халықтың өмір сүруінің қажетті ... ... ... үшін еңбек ақы мен әлеуметтік төлемдерге индексация
жүргізіледі, ... ... ... ... қатар, халықтың
әлеуметтік қажеттілігі мен оны қанағаттандырудың негізі болып, еңбек ақы
төлеу ... мен ... ... ... ... ставкасы
арқылы еңбек ақыны салықтық ... ... ... қордың өсімін
немесе еңбек ақы төлеудің ... ... ... ... ... сәйкес салық мөлшерлемелерінің белгілі бір шекке дейін
өсуі салықтық түсімдердің ... ... ... одан кейін өсу
бәсееңдейді, сонан соң ... ... ... құлдырайды. Бұдан
экономиканы, ең алдымен инвестициялық белсенділікті ынталандырудың ... ... ... ... ... іздестіріп, шешу керек
деген жалпы түйін жасалынған. Экономиканың қозғаушы күші бұл ... ... ... ынталылығы. Лаффэрдің айтуы бойынша
бюджетке салық түрінде ... мен ... ... бүкіл
сомасының 30% артық алуға болмайды. Егер табыстың 40-50% алынатын болса,
онда бұл ... ... ... ... экономиканың жекеше секторындағы
инвестицияны да қысқартады. /7, 349 ... ... егер ... ... белгілі бір
айтарлықтай жоғарғы деңгейге жететін болса, онда өндірісті ұлғайтуға,
кәсіпкерлік бастамаларға ... ... ... көлемі, пайда азаяды
да, тиісінше бюджетке түсетін салық түсімдері төмендейді.
Сондықтан еліміздің экономикасын салықтық реттеуде ... ... ... жан ... ... мен талдауларды жүзеге
асыруымыз керек. Салық салуды жетілдіруде еңді қарқындап дамып келе ... үшін ең ... ... ... және орта ... ... бар кәсіпорындарға, ауыл шаруашылығына, ... ... ... ... ... ұсыну арқылы оларды нақты
қолдау шараларын жүргізу болып табылады. Сол ... ... ... ... етуші кәсіпорындар мен заңды тұлғалар өздерінің
қызметтерін кеңейте бастайды, түсетін пайданың болуына ... ... мен ... ... ... ... ... қатар халықтың,
кәсіпкерлердің экономикалық белсенділігін арттыру негізінде жалпы ... ... мен ... ... көлемінің өсуіне байланысты салық
көлемі де өсе бастайды. Бұл шара ең ... ... ... алып ... болса, оның нәтижесі ... ... ... ... ... экономикада қызмет етіп отырған ірі, тұрақты табыс ... және ... ... ... ... қосылған
құнға салық және акциздер салықтары арқылы мемлекет өзінің бюджетке ... ... ... етіп ... қажет. Яғни, салық арқылы нарықтық
экономикада қоғамның дамуын тек бір жақты ғана ... оны ... ... ... мол шоғырланған жағынан ол қаржыларды қосымша салықтар салу
арқылы экономиканың ... ... ... ... салалары мен топтарына
ұсыну болып табылады. Сонда ғана экономикада нарықтық тепе-теңдік ... ... ... ... ... бет ... механизмге көшу жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары
ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды, кешенді мақсатты бюджеттік
бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... және ... ең аз қамтылған жігін әлеуметтік
қорғауға бағытталуы тиіс. /13, 201 б/
Шығыстар мен ... ... ... ... мен инвестицияларды
реттеудің және ынталандырудың, өндіріс тиімділігін арттырудың ... ... ... үш ... ... арналған орта мерзiмдi фискалдық саясатты
айқындау процесі ... ... ... Орта ... ... саясат алдағы үш жылдық кезеңге арналған
салық-бюджет саясатын, соның ... ... ... және ... ... ... ... бағдарламалардың өткен кезеңнiң iшiнде iске асырылу
тиiмдiлiгiн бағалау нәтижелерiн;
3) бюджет қаражатын жұмсаудың басым ... ... ... аймақтың әлеуметтiк-экономикалық дамуының
негiзгi бағыттарын iске асырудың тәсiлдерiн;
5) бюджетаралық қатынастардың даму бағыттарын;
6) мемлекеттiк және ... ... ... ... алу мен борыш
саласындағы саясатты;
7) ықтимал фискалдық тәуекелдердi айқындайтын құжат болып табылады.
/12, 187 ... Орта ... ... ... республиканың немесе аймақтың орта
мерзiмдi әлеуметтiк-экономикалық даму жоспары негiзiнде, ... ... ... орта ... ... ... ... салалық
(секторлық), аймақтық бағдарламалар, өткен қаржы жылы iшiнде бюджеттiң
атқарылуын талдау мен бағалау ... ... оның ... ... ... түзетiлiп үш жылдық кезеңге әзiрленедi.
Тиiстi қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... ... ... жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган
Республикалық бюджеттiк комиссия қабылдаған шешiмдердiң ... ... ... ... республикалық бюджет жобасының түпкiлiктi нұсқасын
жасап, оны Республикалық бюджеттiк комиссияның қарауына енгiзедi. Алдағы
қаржы ... ... ... ... ... түпкiлiктi нұсқасын
қарау және айқындау жоспарланып отырған қаржы жылының алдындағы ... ... ... ... ... көшу ... ... бюджет шығыстарының
құрылымы айтарлықтай өзгерістерге ұшырауда – ұлттық шаруашыылқтың, ... ... ... ... ... ... ... қысқаруда. Жекешелендіру бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдарға
өзгерді, олар ұлғаймалы ұдайы өндірісті қаржы рыногында жұмылдырылған
меншікті қаражаттар мен ... ... ... асыруға тиіс.
Алайда нарықтық механизмдердің іс-әрекеті жағдайында да жеке салалар
мен ... ... ... бағдарламаларды, экономиканын
мемлекеттік секторын бюджеттен қаржыландыру өзінің шешуші маңызын сақтап
отыр.
Экономиканы одан әрі тұрақты ... ... ... ... ... ... қаржы лизингіне, қаржы құралдарына салық
салуды және оның ... ... жәек ... ... ... ... ... преференцияларын беру нысаны
кеңейтіледі. Негізгі құралдарды жаңарту және жаңғырту процестерін ... ... салу ... елде ... ... ... даму стратегиясын іске асыру, сондай-ақ
инвестициялар көлемін ... және ... ... одан ... ... ел ... ... дамытуды қамтамасыз ету
мақсатында орта мерзімді кезеңде ... ... ... ... ... /10, 23 б/
1) шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін ... ... ... ... ... және ... ең ... экономиканың
шикізат емес секторына инвестиция тарту үшін шаралар қолдану;
2) ... ... ... одан әрі ... ... салу және оның ... акпараттандыру және
компьютрлендіру;
4) Қазақстандық экономиканың бәсеке қабілеттілігін күшейту
мақсатында 2008 ... ... ... ... ... кірістерінен жеке тұлғалардың кірістеріне біртіндеп
ауыстыру мүмкіндігін қарау болып табылады деп көзделуде.
Мемлекеттік бюджет кірістері салық заңнамасы, ... орта ... ... ... ... ... мен салық саясатының ел экономикасын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... 1-ші кестеден мемлекеттік бюджет кірістерінің 2008-2010
жылдарға арналған үлесін ЖІӨ-гі пайызбен көре аламыз. ... 1 - ... ... ... ... ... ... /8/
|Атауы |2008 |2009 |2010 ... |22,3 |22,7 |23,2 ... ... |21,3 |21,5 |22 ... емес ... |0,6 |0,5 |0,5 ... капиталды сатудан түсетін |0,4 |0,7 |0,7 ... | | | ... ... ... ... ... ... даму
мақсаттары мен міндеттерін кешенді шешуге және ағымдағы міндеттемелерді бір
мезгілде орындауға негізделетін болады. ... ... орта ... ... жатқан бюджет саясатының жалпы бағыты сақталады ... ... ... ... және ... Білім беруді дамытуға;
3) Әлеуметтік реформаларды одан әрітереңдетуге;
4) Идустриялық-инновациялық дамуды қолдауға;
5) Аграрлық секторды дамытуға; Жаңа тұрғын үй саясатын іске асыруға;
6) Шағын және орта ... ... ... ... ... ... отыр.
Орта мерзімді кезенде фискалдық саясаттың негізгі мақсаты әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... шешу үшін ... ... ... атап айтқанда, Қазақстанды әлеуметтік және экономикалық
жедел жаңғыртуға ... ел ... ... ... болып табылады. /2, 166 б/
Орта мерзімді кезеңде бұл мақсатқа қол жеткізу үшін ... шешу ... ... заңнаманы және жоспарлауды жетілдіру;
2) Мемлекеттік шығыстардың тиімділігі мен нәтижелігін арттыру;
3) Жүргізіліп жатқан әлеуметтік реформаларды қаржылық қамтамасыз ... ... ... ... рөлін жоғарлату;
5) Көлеңкелі экономиканың үлесін азайту;
6) ҚР Ұлттық қорын қалыптастыру және ... ... ... ... ... нарықтық экономикасының қалыптасуы мен дамуы
мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... ... саясатты кеңінен қолдануына тікелей байланысты ... ... ... пен ... және ... субъектілерінің арасында қарым-
қатынасты қалыптастыруда фискалдық және ... ... ... салықтық реттеуді жетілдіру бағытары өзекті мәселелердің біріне
айналып отыр.
Салық саясаты арқылы шаруашылық ... ... ... ... ... бюджет кірісін қалыптастыруға, қоғам
мүддесін қолдауға ... ... ... ... ... ... мен ... енгізу, оларды дамыту арқылы ... ... ... ... экономиканы, өндіріс пен инвестицияны,
шағын және орта ... ... ... мен ... ... асыруымыз
керек.
2 БЮДЖЕТ ЖӘНЕ САЛЫҚ САЯСАТЫНЫҢ ІСКЕ АСУ МЕХАНИЗМІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚЫСҚА ... ... ... Фискалды саясаттың қысқа және ұзақ мерзімдегі мақсаты мен ... ету ... ... ... өмiр ... ... бұл ... табылады. Сондай-ақ мемлекеттiң нарықтық тепе-теңдiкке әсерiнiң бiрi
ол салықтық ... ... ... ... ... ... бұл нарықта
ресурстарды көбейту, қоғамдық мақсаттарға бағытталған қызметтерге жұмсалады
Мемлекеттiң экономикаға әсер етуi ... салу ... ... ... ... мемлекеттiк бюджеттiң қаржыларын
пайдалану нәтижесiнде мүмкiн болады, ал салық бюджеттi ... ... ... құрал.
Салық төлемi (Т), мемлекеттiк ... (G) және ... I-дiң ... бiр ... ... өнiм көлемi Y
қалыптасқанын кейнс кресi көрсетедi. /2, 154 ... ... ... қамтылмаған жағдайда тепе-теңдiк жағдай
қалыптаса бередi. Сондықтан пайда болған үзiлiстi жою үшiн, ... ... ... ... ... Олар ... ... төлемi мен мемлекеттiк шығындар көлемiнiң өзгеруi арқылы ... ... ... (фискальный) саясат) – мемлекеттiк
бюджет ... ... ... және ... ... ... реттеу
мақсатында үкiмет тарапынан жүргiзiлетiн ... Бұл ... ... ... ... балансының тепе-теңдiгiн және экономиканың өсуiн
қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... мемлекеттік қай жағына
қарай реттеуіне байланысты екі түрге бөлінеді: ынталандырушы және тежеуші
салық саясаты. Бұл ... бір ... ... әр ... ... қолданыс табуы да мүмкін.
Ынталандырушы бюджет-салық саясаты (қазыналық экспанция) – бұл ... ... ... ... ... құлдырауды жою мақсатын қояды.
Мұны жүзеге асыру үшiн ... ... ... салық ставкасы мөлшерiн
төмендету арқылы немесе бiрiктiрген, құрастырма шаралар арқылы жүзег
асырылады. /2, 154 ... ... ... ... төмендету саясаты ... ... ... және ... ... ... алып
келуi мүмкiн. Мұндай мақсаттардың жүзеге асуы кешенi ... ... ... ... ... Бұл ... орындалуы
Ұлттық банк жүргiзетiн тежеушi ақша-несие саясатымен және мемлекеттiк
шығындардың ... ... ... ... саясаты (қазыналық шектеу) - экономикдағы
циклдiк өсудi тежеу мақсатын ... Бұл ... ... ... ... ... төмендеп, салық мөлшерi ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Қысқа мерзiмдiк
кезеңде бұл шаралардың нәтижесiнде, өндiрiстiң құлдырауы мен ... өсуi ... ... сұраныс инфляциясын төмендетуге мүмкiндiк
бередi.
Ұзақ мерзiмдiк кезеңде өспелi салық “сынасы” жиынтық ұсыныстың
төмендеуiне және ... ... ... ... ... ... Бұл
құбылыс әсiресе төменднгi жағдайларда кездеседi: мемлекеттiк ... ... ... баптарында пропорционалды қысқартып, жүзеге асырылып
отырса және ... ... ... ... ... басымдылық болмаса.
Қысқа мерзімдік кезеңде салық-бюджет саясаты баланстық бюджеттің, салықтың
және ... ... ... ... ... ... ... өсуімен салыстырғанда салық мөлшерінің
азаюынан мультипликаторлық әсер әлсіздеу. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... күштілігімен байланысты болады. Бұл айырмашылық қазыналық саясат
құралдарын таңдағанда анықтаушы, негізгі болып есептеледі.
Егер де қазыналық саясат экономикадағы ... ... ... ... онда ... ... тоқтату үшін мемлекеттік шығын
өседі, бұл құбылыс күшті ынталандырушы әсер етеді. /2, 155 б/
Ал инфляцияның көтерілуін тежеу үшін ... ... ... Бұл ... ... ... шара ... есептеледі. Егер де қазыналық саясат
мемлекеттік секторды тежеуге бағытталса, онда циклдық ... ... ... Бұл ... ... аз ... әсер ... Ал
циклдық көтерілу кезеңінде мемлекеттік шығындар төмендейді, бұл инфляция
деңгейін тез төмендетуге мүмкіндік береді.
Мемлекеттiк шығындарды ... ... ... уақытқа созылған
құлдыраушылық экономикалық әлуеттiң бұзылуына әсерiн тигiзедi. ... ... ... ... жиi ... ... ... салық-бюджет саясаты баланстық бюджеттiң,
салықтың және мемлекеттiк шығындардың мультипликаторы әсерiмен байланысты
болады.
Мемлекеттiк шығындардың ... көру үшiн ... ... ... ... жиынтық шығындардың құрауышы болып
табылады, олардың өсуi жоспарланған шығындарды да өсiредi.
Дискрециялық фискалдық ...... ... ... ... ... ... сальдосын және мемлекеттік ... ... ... ... Бұл шаралар төлем балансының ... ... өнім ... ... ... ... дискрециялық саясаты ішкі ... ... ... ... ... шығындар құрылымының және салық
салымы пайыз мөлшерлемесінің өзгерістері парламентте ұзақ уақыт талқылауға
түседі.
Дискрециялық емес ... ...... ... ... ... жоғарыда аталған шамалардың дағдылы өзгеруі.
Жалпы ұлттық ... өсуі ... ... ... ... таза салық салымдарының дағдылы ... ... ... емес саясат қарастырады. /2, 163 б/
Бұл саясат экономикадағы тұрақтылыққа әсерін тигізеді. Таза салық
түсімі – ... ... ... ... ... мен ... тарапынан
берілетін трансферттердің арасындағы айырма.
Дискрециялық қазыналық саясат экономикадағы құлдырау кезеңінде жиынтық
ұранысты ... ... ... ... ... ... ... немесе салық мөлшерін төмендетіп мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мақсатты түрде бюджет
артықшылығы құрылады.
Үкіметтің дискрециялық саясаты ішкі уақытша кешеуілдеумен байланысты
болады, өйткені мемлекеттік шығындар құрылымының және ... ... ... ... ... ұзақ уақыт талқылауға түседі.
Дискрециялық емес қазыналық ... ... ... ... ... ... ... болады, ол экономиканың кіріктірме
тұрақтандырғышы арқылы мүмкін болады.
Кіріктірме тұрақтандырғыш – ... ... ... ... өнім ... мен ... ... циклдік амплитудасын
төмендетуге мүмкіндік беретін экономикалық тетік. Дамыған ... ... ... ... салық салу, мемлекеттік трансферттер
жүйесі, жұмыссыздықтан сақтандыру және пайданы бөлуге қатысу жүйесі. ... ... ... ... ... ... уақытша кешеуілдеу мерзімі ұзақтығының проблемасын салыстырмалы
қарағанда әлсіретеді, өйткені бұл механизмдер заң ... ... ... ... ... және зақ мерзімдегі әсерлерінің ... ... ... ... Бұл ... шешу ... ... өтпелі кезеңдегі экономика болсын қиын екені ... ... ... ... ... түрде
ресурстардың толық қамтылуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... қамтылу деңгейі, табиғи жұмыссыздық деңгейі және
әлуетті өнім көлемін анықтаудың қиындығы салдарынан ... ... ... ... ... ... Бұл ... дамыған
мемлекеттер мен жаңа дамып келе жатқан мемлекеттер үшін ... ... ... ... ұзақ мерзімдік қазыналық саясаттың тиімділігін
бағалайтын құрал ретінде макроэкономикалық индикаторлардың динамикасы негіз
болады.
Мемлекеттік қарыздар ... ... ... ... әлеуметтік
трансферттердің өсуі немесе мемлекеттік шығындарды осы жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... болады.
Циклдік бюджет артықшылығының өсуі экономиканың өрлеу кезеңдерінде
болатындықтан, бұл жағдай жиі ... ... ... ... бір ... халыққа төлемақы ретінде беруі жиынтық шығындардың
және сұраныс инфляциясының өсуіне әсер етеді. Керісінше бюджет тапшылығын
тыйым салу ... ... ... шектейді және экономикадағы инфляциялық
дүрлігісті ұстап тұрады.
Мемлекеттік бюджеттің тапшылығын қаржыландыру тәсілдері:
1) ақша-несие эмиссиясы;
2) займ шығару;
3) мемлекетке түсетін салық ... ... /2, 167 ... ... салық түсімін көбейту мәселесі ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді кезеңде кешенді
салық реформасы нәтижесінде, пайыз мөлшерлемесін азайтып, салық базасын
кеңейту мүмкін болады.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... шеңберінен шығып кетеді, өйткені ұзақ мерзімді кезеңде ... ... ... ... ... ... салық базасын
кеңейту мүмкін болады.
Қысқа мерзімді кезеңде салық мөлшерлемесінің төмендеуі:
1) Экономиканың ... ... ... ... ... мөлшерлемесінің жоғарылауынан пайда болатын ... ... ... ... өсуінен (бұл құбылыс ақша ұсынысының
тұрақты ... , ақша ... ақша ... ... ... ... ... тапшылығын өсіру, бір мезгілде салық салудың мөлшерлемесін және
бюджетке салық түсімін төмендету арқылы мүмкін болады.
Тепе-теңдік табыс ... ... әсер ... төмендеуіне байланысты болады. Егер салық төлеу мөлшері ∆T
төмендесе, онда қолда бар табыс Yd = Y-T-ға ... ... ... ... (∆T *b) ... ... бұл ... жоспарланған шығындарды
оңға қарай жоғары жылжытады және тепе-теңдік өнім көлемін ... ... ... ... ∆Y = - ∆T * b / 1-b ... ∆Y/ ∆T = -b / 1-b ... мультипликаторы деп алады.
Салық мультипликаторының механизмі, ... ... ... ... ... бір ... ... көп қатар
өзгерісін көрсетеді.
Салық мөлшері ∆T-ға төмендесе:
1) Қолда бар ... ... ... Тұтыну (∆T *b) шамасына өседі;
3) Жиынтық шығындар (∆T *b) шамасына өседі;
4) ... ... (∆T *b) ... ... ... в (∆T *b) ... ... Жиынтық шығындар (∆T *b2) шамасына өседі;
7) Жиынтық табыс (∆T *b2) шамасына өседі;
8) Тұтыну b (∆T *b2) шамасына өседі;
Егер де ... ... ... ... мөлшері табыс
динамикасына тәуелді деп алсақ, онда салық ... ... ... /2, 160 ... = t * Y ... ... шығындар және автонамды салық төлемдері бірдей
көлемге өзгерсе, онда тепе-теңдік өнім ... де ... ... ... ... мультипликаторы орын алады деп айтылады. Баланстық ... ... тең ... бірден кіші.
Баланстық бюджет мультипликаторы бюджет тапшылығы мен артықшылығын
мүлдем жоя алмайды. Бұл жерде табыс пен шығынды ... ... ... (∆T = ... ... ... салыстырғанда салық мөлшерінің
азаюынан мультипликаторлық әсер әлсіздеу. Бұл ... ... ... ... салық мультипликаторынан жоғары, үлкен екендігі
арқылы көрсетілген.
Бұл құбылыс ... ... ... ... табыстың көлеміне және тұтынуға әсерінің ... ... Бұл ... ... ... ... ... болып есептеледі. Егер де қазыналық ... ... ... ... ... көздесе, онда циклдық құлдырауды
тоқтату үшін мемлекет шығындарын өсіреді, бұл құбылыс ... ... ... Нарықтық тепе-теңдiктi фискалдық саясат арқылы реттеу
Қоғамдық шаруашылықта мемлекеттiң өмiр сүруiнiң негiзi бұл салық ... ... ... ... ... әсерiнiң бiрi ол
салықтық реттеу болып табылады. Мемлекеттiң салық саясаты бұл ... ... ... ... бағытталған қызметтерге жұмсалады
.
Мемлекеттің экономикаға әсер етуі ... салу ... ... ... ... ... ... қаржыларын
пайдалану нәтижесінде мүмкін болады, ал салық бюджетті ... ... ... ... ... ... өмiр сүруiнiң негiзi бұл ... ... ... мемлекеттiң нарықтық тепе-теңдiкке әсерiнiң бiрi
ол салықтық реттеу болып табылады. Мемлекеттiң салық саясаты бұл ... ... ... ... ... ... мерзімді фискалдық саясат республикалық бюджетті қалыптастырудың
негізі және мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлерінде ... және ... ... және іске ... ... ... құжат болып
табылады. /14/
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президентінің 207 жылғы
28 ақпандағы «Жаңа әлемдегі жаңа ... атты ... ... ... отырып, елдің әлеуметтік-экономикалық ... ... және үш ... кезеңге арналған мемлекеттік реттеуіштердің
болжамы, мемлекеттік салалық ... мен ... ... ... ... ... әзірленген.
Орта мерзімді фискалдық саясаттың мақсаттары мен міндеттері:
Орта мерзімді кезеңде фискалды ... ... ... ел
экономикасының өсуін мемлекеттік басқарудың институционалдық негізін
нығайту және жаңғырту ... ... ... шығыстардың
деңгейін ұлғайтпай оның тиімділігін арттыру есебінен ... ... ... ... ... Қойылған мақсатқа қол жеткізу
мынадай негізгі міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... әдісін енгізу мақсатында ... ... бұл ... ... ... ... арттыруға, бюджеттің жоспарларымен стратегиялық, орта
мерзімді даму жоспарларын үйлестіру жүргізуге, бюджеттің әлеуметтік
және ... ... ... үшін ... ... ... оларды босатуға мүмкіндік береді;
2) Халықаралық есеп беру стандарттарына көшуіне байланысты салықтық және
бухгалтерлік заңдылықтарды ... ... ... ... ... ... өсуінің барынша жоғарғы көрсеткіштерін ... ... ... орнықты түрде арттыру;
4) Қадағаланбайтын экономиканың деңгейін оның ... ... ... және ... қызметті тудыратын және оны ынталандыратын
экономикалық жағдайларды жою, ... ... ... ... ... кесу ... төмендету;
5) Макроэкономикалық тұрақтылықты елдің жалпы сыртқы борышының көлемін
қысқартуға және мемлекеттік борыштың тұрақты деңгейін қолдау ... ... ... ... үш ... ... ... көшу іске
асырылады. 2009-2011 ... ... ... бюджеттің жобасын
әзірлеу экономика дамуының бюджет кірістері мен шығыстарын орта мерзімді
болжамдауда бар ... және ... ... жетілдірілген әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
Фискалды саясатта орта мерзімді перспективада бюджеттің теңгерімділігі
мұнай емес түсімдердің ... ... көшу ... ... ... ... ағымдағы шығыстарын мұнай секторынан түсетін түсімдердің
көлеміне қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
Кірістер саясаты 2008-2010 ... ... ... ... жалғастыруға, бәсекеге қабілеттілікті және
экономикадағы ... ... ... ұтымды теңгерімін жасауға
бағытталады. /14/
Шағын және орта бизнеске ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ едәуір оңайлатылған
есептілігімен сипатталатын жеңілдетілген жүйе түрінде ұсынылған.
2007 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ... 3-тен 2%-ға дейін төмендетілді, ... ... ... жеке ... мен ... ... бөлетін прогрессивтік шәкілдің орнына 3%-дан 5%-ға дейінгі және 3%-
дан 7%-ға дейінгі ставкаларымен тиісінше 3% ... ... ... Бұл шара ... ... ... мен ... іске асыруға
ұмтылатын халықтың бастамашыл бөлігіне қолдау көрсетеді.
2007 жылы ... құн ... ... 14 пайызға дейін
төмендетілді. Бұл шара кәсіпорындарға ... ... ... айналымнан оны кеңейтуге және дамытуға босатуға мүмкіндік ... ... ... әлемдегі ең төменгілердің бірі болған 10 пайыз
деңгейіндегі жеке ... ... ... ... ... ... ... салынатын кірістен айлық есептік көрсеткіштің орнына
ең төменгі жалақы мөлшері алып ... ... ... ... әл-
ауқатын арттыруға уәждемесін арттыруға бұл норманы енгізудің ... ... ... және ... бағдарланған өндіріс үшін жағдай
жасау мақсатында Қазақстанда 3 арнайы ... ... ... ... табыс салығынан, жер салығынан, мүлікке салынатын салықтан,
қосылған құн салығынан және кеден баждарына ... ... ... ... режимінің қолданылуы жағдайында шағын бизнес
субъектілерінің қызметін жүзеге асырудың оң ... ... ... негізінде АСЖ-дағы салық ставкасының мөлшері 3-тен 2%-ға дейін
төмендетілді, оңайлатылған декларация негізінде жеке ... мен ... ... ... ... негіздегі 3%-дан 5%-ға дейінгі
ставкалар тиісінше 3% деңгейінде біріңғай ставка белгіленеді. /14/
2007 жылдың соңғы айларындағы және 2008 ... осы ... ... ... ... ... орын ... ең басты себебі
бүкіл әлемдік қаржы дағдарысы болып табылады. Осы аталған қаржы дағдарысы
салдарынан ... ... ... ... ... ... басынан
кешіріп отыр. Ол әсіресе қаржы саласын, оның ішінде несие ... ... ... ... экономиканың басқа салаларын қамтуда. ... ... ... негізінен халықтың инфляциялық жағдайды күту
процесі, қаржылық активтердің төмендеуі, тұтыну нарығында барлық ... ... ... ... жоғарғы қарқынмен өсуі болып табылады.
Сонымен ҚР Статистика агенттігінің болжам мәліметтері бойынша 2007
жылы инфляцияның ... ... ... 10% ... ал ... 2008 жылы
инфляция деңгейі 13-15% шамасында болып, соңғы жылдардағы ең ... ... ... ... ... арналған негізгі бағыттары әділ,
әрі сыннан ... ... ... ... бағыттарының дамуын
ынталандырушы және мемлекеттік ... ... ... ... ... кiрiс ... құрайтын негiзгi қаржылық көздер –
салықтар. Қазiргi кезде Қазақстан Республикасының мемлекеттiк ... ... ... ... 3-шi кестеден көре аламыз.
Кесте 3
Қазақстан Республикасы мемлекеттiк ... ... ... ... үлес ... |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 ... ... |242,7 |279,4 |304,1 |393,0 |587,0 |746,9 |7961,4 |
|кiрiсi (млрд. теңге) | | | | | | | ... ... ... |178,1 |204,1 |215,6 |330,3 |524,1 |670,0 |7300,6 ... | | | | | | | ... ... |73,4 |73,0 |70,9 |89,0 |89,3 |92,5 |91,7 ... | | | | | | | ... ... % | | | | | | | |
* ... ... ... 2010 год. – 462 ... көрсетiлген мәлiметтердi қарастыра келе, қазiргi кезде
елiмiздiң бюджетiнiң кiрiс көзiнiң 90%-ы ... ... ... Ел ... ... ... бюджеттiң кiрiс көзi ұлғайған
сайын салықтық түсiмдердiң де өсiп отырғаны байқалады. Себебi, ... ... ... ... ... бар ... табыс та бар,
одан алынатын салықтар да бар. Сондықтан салық өндiрiстiң дамуына ... ... ... өндiрушiлердiң ынтасын арттыруға жағай жасауы қажет.
/18/
Мемлекеттiк бюджет бұл ... ... ... қызметiн
қамтамасыз ету үшiн ақшалай ... ... және ... ... ... Мемлекеттiк бюджет республикалық және жергiлiктi
бюджеттердi бiрiктiредi.
Бюджеттiң табысы – ... және ... ... ... мен ... сондай-ақ қайтарылмайтын негiзде бюджетке түсетiн капиталмен
жасалған ... ... ... ... ... 2008-2010 жылдар аралығындағы мемлекеттiк бюджеттiң
орындалу көрсеткiштерi (кесте 4) көрсетiген.
Кесте 4
Мемлекеттiк бюджеттiң орындалуы, млн.теңге
|Көрсеткiштер |2008 ... |2009 ... |2010 ... |
| | ... | ... | |салмағы |
| | |% | |% | |% ... ... ... ... ... ... ... |830271|98,3 |
|Салықтық түсiмдер:оның ... ... ... ... | | | | | | ... тұлғалардан алынатын | | | | | | ... ... ... |169048|22,6 |212438|25,2 |
|жеке тұлғалардан алынатын | | | | | | ... ... |51016 |8,5 |68574 |9,2 ... |
|әлеуметтiк салық |99082 |16,5 ... ... ... құн ... ... |159913|21,5 |200764|23,7 |
|акциздер |19285 |3,2 |21830 |2,9 |30362 |3,6 ... ... |14763 |2,5 |20944 |2,8 |27228 |3,1 ... ... |5506 |0,9 |5454 |0,7 |9002 |1,1 ... ... |55636 |9,2 |65745 |8,8 |35300 |4,1 ... емес түсiмдер |38602 |6,4 |72505 |9,7 |50386 |6,0 ... ... | | | | | | ... ... |24379 |4,1 |25363 |3,4 |6105 |0,7 ... ... ... |3196 |0,5 |233 |0,0 |0,0 |0,0 ... ... ... | | | | | | ... бойынша негiзгi |8511 |1,4 |12719 |1,7 |14063 |1,7 ... өтеу | | | | | | |
* ... ... ежегодник, 2010 год. – 462 стр.
2008 жылы мемлекеттiк бюджеттiң орындалуындағы түсiмi 598746 ... ... 2009 жылы 746612 млн. ... ... ал 2010 ... млн. ... құраған. Бұл көрсеткiштерден бюджет түсiмiнiiң жыдан
жылға артқанын көруiмiзге болады.
Бюджеттiң табыс бөлiгiнiндегi салықтық ... ... ... ... ... 2008 жылы ... млн. теңгенi, яғни
бюджет түсiмiнiң 87,5 пайызын; 2009 жылы – 635792 млн. ... ... ... 85,2 ... ал 2010 жылы 773780 ... яғни
бюджет түсiмiнiң 91,6 пайызын құраған.
Соңғы жылдардың көрсеткiштерiн салыстыру арқылы көрсеткiштердiң ауытқу
денгейiн анықтауға болады. Келесi 2 ... ... ... ... өсу қарқынын көруiмiзге болады.
Салықтардың артуына себепшi ... ... яғни ... ... салықтың үлес салмағын келесiден (кесте 3) көруiмiзге болады.
Салықтық түсiмдер бюджеттiң ... ... 2008 жылы 89,2 ... ... –86, ... 2010 жылы 93,2 ... құрап отыр. Осы жылдарды ... ең көп ... ... тұлғалардың табыс салығына тиесiлi болып
отырғандығын көруiмiзге ... Ал 2008 жылы ... ... ... ең
аз орындалғаны жер салығы болып отыр.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджет кірістерінің ... ... мына ... ... 5 - ... бюджет кірістерінің көлемі мен құрылымы
(млн.теңге)
| |2008 ж |2009 ж |2010 ж ... | 1004566 |1286734 | 2098511 ... ... |947251 |1186137 | 1998314 ... ... ... |44813 |81500 | 66016 ... жүргізілетін |12502 |19096 |34182 ... ... ... | | | ... ресми трансферттер |- |- | - ... | | | ... ... ... |17690 |18390 |11351 ... | | | ... ... ... өтеу | | | |
* ... ... ежегодник, 2010 год. – 462 стр.
Кестеден көрініп тұрғандай, кірістердің негізін салықтық түсімдер құрап
отыр ( ... ... ... ... ... ... ... салық, жеке табыс салығы және т.б.). Бұл кестеден біз ... ... ... көбейіп жатқанын көріп отырмыз. Мемлекеттік бюджет
кірістерінің басқа көзі – салыққа жатпайтын түсімдер.
Салық саясаты арқылы шаруашылық ... ... ... немесе шектеуге, бюджет ... ... ... ... ... ... ... салық түрлерін, салық
ставкалары мен жеңілдіктерін енгізу, оларды ... ... ... ... асыру барысында экономиканы, өндіріс пен ... және орта ... ... ... мен ... ... асыруымыз
керек.
Елбасымыздың жолдауы бойынша Қазақстан әлемдегi алдыңғы қатарлы
дамыған елдер қатарына қосылуы керек. Ендi осы ... ... ... ... дамуда сервистiк-технологиялық экономикға өту үшiн
2003-2015 жылға арналған стратегиялық жоспар жасалды [10, б. 22-25]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қотыта келгенде, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... және тез нәтиже беретін тікелей
макроэкономикалық реттеу түрі ... ... ...... ... шығыстары) мен салық саясатын
жүргізуді қамтамасыз етуде ... ... ... реттеудің процесін
жүргізе отырып, ұлттық табыстарға ... ... ... ... ... ... ... олардың дамуын көтермелеп немесе
шектеп отырады.
Бюджет-салық саясаты – мемлекеттiк бюджет жағдайын, салық салуды ... ... ... ... ... ... ... шаралар. Бұл шаралар жұмыспен ... ... ... ... және экономиканың өсуiн қамтамасыз ету мақсатында
жүргiзiледi. Бұл саясат өз кезегінде үлкен екі бағыттағы және ... ... ... ... ... ... – бұл ... мерзiмдi кезеңде экономикадағы циклдiк құлдырауды жою мақсатын қояды.
Мұны жүзеге асыру үшiн ... ... ... ... ... ... ... немесе бiрiктiрген, құрастырма шаралар арқылы ... ... ... (қазыналық шектеу) - экономикдағы
циклдiк өсудi тежеу мақсатын көздейдi. Бұл ... ... ... үшiн,
мемлекеттiк шығындар төмендеп, салық мөлшерi жоғарылайды ... ... ... ... ... ... Қысқа мерзiмдiк
кезеңде бұл шаралардың нәтижесiнде, өндiрiстiң құлдырауы мен ... өсуi ... ... ... ... төмендетуге мүмкiндiк
бередi.
Қазақстан экономикасында бүгінгі таңда аталған салық саясатының екі
бағыты да қолданыста деп ... ... ... салық саясаты
келесідей мемлекеттік қолдауды қажет ететін маңызды экономика салаларында
көрініс табуда: ауыл шаруашылығы (10%) және ... ... ... зерттеу орындары мен инкубаторлар қызметінде
көрініс табуда, ал ... ... ... ел ... ... ... ... инфляцияның орын алуы қаупі туындаған кезде қолданылады. Ол
салықтарды өсіру немесе бюджеттік шығындарды азайту арқылы ... ... ... саясат ретінде қолданылады. Бұл әсіресе Қазақстан экономикасы
үшін ... ... ... ... ... ... 4-6%
деңгейінен ауытқып, 2006 жылдың 11 айы бойынша 8%-ға жеткен. ... ... ... ... қысымды бастан кешуде, ол 2002 ... ... ... ... ... 8%-ға ... өсті, ал 2008 жылы біз инфляция
деңгейінің 10-11% ... ал ... ... ... одан әрі ... байланысты инфляция деңгейінің 13-14 % пайызда болады деп
болжануда.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... “Салық және бюджетке төленетiн басқа да
мiндеттi төлемдер туралы” Заңы. (Салық Кодексi). – Алматы, 2002ж.
2. ... Н.Қ., ... М.Ә. - ... - ...... - 2003. – 432 ... ... Д.Г. Починок А.П. Основы налоговой системы: Учебное пособие для
вузов. – Москва: Финансы, ... 1998. – ... ... К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... ... Алматы, Рауан, 1995.
5. Худяков А.И., Наурызбаева Н.Е. Налог: понятие, элементы, установление,
виды. Алматы: - ТОО ... 1998 – ... ... Б.Ж. ... және салық салу: Оқу құралы – Алматы: ... – 131 ... ... ... Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің
қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
8. ҚР ... ... ... ... ... ... Статистический ежегодник, 2010 год

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық және оның әлеуметтік-экономикалық қоғамдағы орны мен маңызы26 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу туралы68 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу: маңызы мен бағыттары34 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеу: қағидалары мен үлгілері28 бет
Экономиканы салықтық реттеу және оның Қазақстан экономикасы үшін маңыздылығы15 бет
Мемлекеттің фискалдық саясаты40 бет
Қаржы саясаты21 бет
Айғақтарды оқиға болған жерде тексеру мен нақтылау тактикасы5 бет
Малайзия мемлекетіндегі туризм6 бет
Оттегімен емдеу әдісі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь