Шыңғыс ханның жаулап алушылық соғыстары

Кіріспе
Негізгі бөлім.
Шыңғыс ханның жаулап алушылық соғыстары
Қорытынды бөлім.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1185 жылы Азиядағы өкімет билігі мен жерді бөлісу үшін керейіт ұлысы Ван ханмен Шыңғыс ханның одақ құру сәті түсті. Олар бірігіп Селенг өзенінің жағалауын мекендеген Меркіт ұлысын талқандады. Бұл жеңісШыңғыс ханның беделін өсіріп, оған билікке таласушы көптеген тайпалармен бірге жалайыр, барлас т. б. қосылды.
1194 жылы Ван ханның інісі Эрке-Хара наймандар-дың әскери көмегіне сүйеніп Ваи ханды ұлыстықтан қуды. Ван хан таңғүттар еліне қашып кетті.
1196 жылы Шыңғыс ханның кемегімен Ван хан Си-ся (Таңғұт) мемлекетінен қайта оралып, өз иеліктерін қолына алды. 1198 жылы Ван ханмен одақтасқан Шыңғыс
хан татар ұлысына жорық жасап, талқандайды. Жорык-тан оралып келе жатқанда Керулен өзенінің жағасын мекендеген татарларға қарсы жорықтан бас тартқан Жүркен таипасын талқандап, басшысын — Иманш хан-ды дарға асады.
Ван хан 1199 жылы наймандарға қарсы жорыкка аттанды. Өз әскерін жинап үлгере алмаған найман ха-ны Бұйрық Алтайға шегініп, яеңіліске үшырайды.
жылы Шыңғыс хан мен Ван хан меркіттер әске-
рін түпкілікгі талқандады.
жылы наймандар, меркіттер, татар тайпалары
Жамуха қүрамында Шыңғыс ханға қарсы үлкен коали-
ция қүрды.
1203 жылы Шыңғыс хан татар ұлысын түпкілікті талқандады. Осы жылы Шыңғыс ханға қарсы екінші коали-ция құрылды — Бүйрық ханның әміріне бағынған най-мандар мен меркіттердің үлкеғ күшімен Шыңғыс ханға қарсы күрес жүргізуге тура ке.гді. Бұл жолы олар со-ғысты жа^ғастырудан бас тартты. Ал монғолдар мен керейіттер арасында қақтығыс тайда болып, наймандардың Диан ханы монғолдар жағына шығып кетті. Керейіт-термен бірінші соғыс Шыңғыс хан үшін сәтсіз болды. Хинганда болған үрыс кезінде ол жеңіліске үшырап, әс-керлерінің жартысы оны тастаг кетті. Шыңғыс Керулен өзенінің аңғарына қоныс аударды. Сол жерде Шыңғыс хан керейіт гайпаларының бас ставкасына шабуыл жасап, үш күн ішінде басып алды.
Некун, Усун деген жерлерде Диан ханның найман жауынгерлер Ван ханды колғг түсіріп, өлтіреді. Осы кезде Шыңғыс ханға бір ғана құдіретті бәсекелес Найман ұлысының билеушісі Диан хан ғана калған еді.
Өзіне қауіп төнгенін сезген Диан хан 1203—1204 жылдардың қысында өзіне керейіттердің, татарлардың қалғанын жинап алады. Сонымен қатар ол Оңғыт ұлысының билеушісі Алағуш Дит Кумысқа елші жіберіп, Шыңғыс ханға қарсы бірігіп соғысуға шақырады. Бірақ Оңғыттың билеушісі бұл талатан бас тартып, Шыңғыс ханға хабарлап қояды. Шыңғыс хан уақыт жіберместен 1204 жылы 45 мың атты әскерн бастап наймандарға жорыққа апанады. Найман хашның қолында 55 мың оскері боладэі.
1 Жүсіпұлы М. Ахмет Байтұрсынов және қазіргі қазақ тілі фонологиясы. – Алматы: Ғылым, 1998. – 216 б.
2 Қордабаев Т. Қазақтың тұңғыш лингвист ғалымы // Қазақстан мұғалімі, 1988. – 30 декабрь.
3 Қордабаев Т. Бірі емес, өзі // Қазақстан мұғалімі, 1990. – 20 шілде.
4 Әбсадықов А. Ахмет Байтұрсынұлының әдеби мұралары. – Қостанай, 2003. – 144 б.
5 Виноградов В. В. Русский язык (Грамматическое учение о слове). – Москва: Высшая школа, 1986. – 639 с.
6 Виноградов В. В. Проблемы литературных языков и закономерности их образования и развития. – Москва: Наука, 1967. – 133 с.
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім.
Шыңғыс ханның жаулап алушылық соғыстары
Қорытынды бөлім.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Шыңғыс ханның жаулап алушылық соғыстары
1185 жылы Азиядағы өкімет билігі мен жерді бөлісу үшін ... ... ... Шыңғыс ханның одақ құру сәті түсті. Олар бірігіп Селенг өзенінің
жағалауын мекендеген Меркіт ұлысын ... Бұл ... ... ... оған ... ... ... тайпалармен бірге жалайыр,
барлас т. б. қосылды.
1194 жылы Ван ... ... ... наймандар-дың әскери көмегіне
сүйеніп Ваи ханды ұлыстықтан қуды. Ван хан таңғүттар еліне қашып кетті.
1196 жылы Шыңғыс ... ... Ван хан ... ... мемлекетінен
қайта оралып, өз иеліктерін қолына алды. 1198 жылы Ван ханмен одақтасқан
Шыңғыс
хан татар ... ... ... талқандайды. Жорык-тан оралып ... ... ... жағасын мекендеген татарларға қарсы жорықтан бас
тартқан Жүркен ... ... ... — Иманш хан-ды дарға асады.
Ван хан 1199 жылы наймандарға қарсы жорыкка аттанды. Өз әскерін ... ... ... ... Бұйрық Алтайға шегініп, яеңіліске үшырайды.
жылы Шыңғыс хан мен Ван хан меркіттер әске-
рін түпкілікгі талқандады.
жылы наймандар, меркіттер, ... ... ... ... ... ... ... коали-
ция қүрды.
1203 жылы Шыңғыс хан татар ұлысын ... ... Осы ... ... қарсы екінші коали-ция құрылды — Бүйрық ханның ... ... мен ... үлкеғ күшімен Шыңғыс ханға қарсы күрес
жүргізуге тура ке.гді. Бұл жолы олар со-ғысты жа^ғастырудан бас тартты. ... мен ... ... қақтығыс тайда болып, наймандардың ... ... ... ... ... Керейіт-термен бірінші соғыс Шыңғыс хан
үшін сәтсіз болды. Хинганда болған үрыс кезінде ол ... ... ... ... оны ... ... Шыңғыс Керулен өзенінің аңғарына қоныс
аударды. Сол ... ... хан ... ... бас ... ... үш күн ішінде басып алды.
Некун, Усун деген жерлерде Диан ханның найман ... Ван ... ... ... Осы ... Шыңғыс ханға бір ғана ... ... ... ... Диан хан ғана калған еді.
Өзіне қауіп төнгенін сезген Диан хан 1203—1204 жылдардың ... ... ... қалғанын жинап алады. Сонымен қатар ол ... ... ... Дит ... елші жіберіп, Шыңғыс ханға қарсы
бірігіп соғысуға шақырады. Бірақ Оңғыттың билеушісі бұл талатан бас ... ... ... ... ... хан ... жіберместен 1204 жылы 45 мың
атты әскерн бастап наймандарға жорыққа апанады. Найман хашның қолында ... ... ... ... ... найман әскерін шегін-діреді. Диан хан
соғысқа келмей, Алтайға шегінеді. Бі-рақ- оның ұлы ... ... ... Осылай-ша найман әскерлері Орхон өзеіінен жүзіп өтіп, монғол-дармен
үрыс бастайды. Олар ... ... ... ығыстырады. Бірақ оларды
монғолдардың қалған күші қоршауға алады. Күшлікке қашып ... ... Диан хан ... қаза ... ... бір бөлігі Шыңғыс ханға
беріліп, ... ... ... ... ... ... керейіттердің, меркіттердің қалғандары Күшліктің соңынан
ереді. 1206 жылы Найман ... ... ... ... бойында монғолдардан
жеңіліс тауып, соАда өледі.
Наймандарды жаулап алғаннан кейін, Шыңғыс хан әскерін солтүстік пен
батысқа - ... ... мен ... ... алуға жібереді. Оның
міндеті сол жақтағы халықтарды бағындыру және тоқтамай қаш-қан Диан ханның
балаларын ... ... еді. 1205 жылы ... ... ... жібереді.
Біз бұдан Шыңғыс ханның тез жеңу ғана емес, сонымен бірге жауды мүлдем
талқандау принципін ... ... ... ... соң Шыңғыс хан
Алтайдан Қытай қамалына дейінгі жердің иесі ... ... ... ... ... ... кіретін халықтарды бір мемлекетке
біріктіру, осы мемлекетті қайта орнату - бұл ... ... ... ... ... хан ... ... арасында он екі хандықты бағындырды.)
1192 жылы Шыңғыс хан солонг (корей) тайпаларына қарсы жорыққа шығып,
оларды жеңеді.
Шыңғыс хан ... 1195 жылы ... ... одан ... ... үш провинциясын басып алады. ... ... хан ... ... ... ... ... айтқаны бойынша мен 12 хандықты
бағындырдым, кіші мен үлкен халықтарды бағындырдым, көп адамдарды жинап бір
мемлекетке ... ... ... істің көбін істедім. Енді менің
жаныма, денеме ... ... ... ... ... ... ... Ол найман, керейіт меркіт
тайпаларын бағындырып, ... ірі ... ... ... өткен соғыстар
нәтижесінде оның жалауы ... ... ... мыңдап жинала бастады.
Темучиннің халық арасында беделі есті. Оның ... ... ... ... Олар ... ... етіп ... лайықты деп
тауып, қүрылтай шақырды. Бұл құрылтайға Алтан, Каучар және ... ... ... ... Олар ... ... ... былай деді:
«Біз сенің қолыңа бүкіл елдің тізгінін ұстатып. сені ... ... ... Сен ... ... ... кезде біз үлкен жеңістерге
жеттік, енді' сен қаған болсаң, біз ... ... ... ... біз ... не ... ... заттардың, адамдардың барлығын саған
береміз. Соғыста сенің бұйрығыңды орындамай, не бейбіт күндері сеғіің ... ... ... дегеніңе көнбесек, онда сен біздің әйелдерімізбен қоса
мүліктерімізді ... ... иен шөл ... ... кет. Біз сен ... ... ... қанымыз қалғанша соғысамыз!»
Осылайша ант беріп Темучинді қаған етіп жариялап, оған «Шыңғыс» ... ... Бұл ант пен ... ... ... де ... Ол міндет
- өз елін қорғау және жеңістерге апару.
«Шыңғыс» деген сөз батыс монғолдар мен ойрат-қалмақ ... ... ... ... ... ... ... дегенді білдіретіні
бар. Бұл Темучин мінезіне өте дәл, жақын келеді. ... — өте ... бір ... ... ... ... жоғары, шыныкқан әрі
шешен адам.
Өзінің мінсзі жағынан ол кебінесе Юли Цезарьға үқ-сас, бірақ соғыс
білімі ... тек ... тән ... ... Қағаи-император атануы оның
атағын одаи әрі көтерді. Бұл 1206 жылы ... ... хан ... ... Қиыр ... пен ... іздейді. 1207 жылы
Енисей қырғыздарын, тағы басқа үлттарды бағындырды. Енисейдегі қырғыздар
огаи қарсы көтеріліс жасаған ... ... 1218 жылы ... ... үлкен
ұлы Жошы олардың бетін қайтарды, кейінірек қырғыз хандығы ... ... енді хан ... дсген ойды естеріпе де алған жок.
Қорыта келгснде, ... ... ... меркіттерді,
керейлерді жеңген соң Темучин Шыңғыс хан аталды. Бұл түста Шыңғыс ... ... ... Ол ... ... «тамғашыларды» (жаза білетін
адамдарды) тапты. Яғни жазуды мемлекет басқару ісіне қолдануды ... ... ... ... хан сол ... ... ... ұйғыр жазуын
білетін наймандарды, үйғырларды өзіне қызметке алып, оны ... ... өз ... ... ... ... отырғанымыздай, монғолдар наймандар мен ұйғырлардан жазуды
үйренді. ... ... ... ... ... аз ... ... мынадай фактілер сыр шертеді: монғолдар түркілердің қаған есімдерін
иеленді, түркі халықтарының титулдарын алды. Шыңғыс ханның әйелінің ... ... аты ... екенін білеміз. Шыңғыс хан мемлекет баска-руда
бірінші түркі империясы қағандарының «қаған қү-даймен тікелей ... - ... (кек ... ... - ... ... ел басқару жүйесін пайда-
ланды.
Монғол тайпаларын өзіне бағындырып болған соң, ... хан және ... ... ... ... ... тыс ... халықтарға
бұрды. Олардың біріншісі Қытай империясы болды. Себебі бұл кезде ... ... көзі еді. Бұл ... ... екі тшперия болатын. Солтүстігінде ... ... ... Оңтүстігінде - Сун, Екі Қытай ... ... ... ... ... ... ... династия - Чжурчжулар
билесе, екіншісін ұлттық династия ... ... ... ... ... Сары өзен ... Танғүт
мемлекетін бағындыруы тиіс еді. Бұл ... ... ... ... мәдениетіне араласып, байыған мемлекет болатын.
1205 жылы Шыңғыс хан Танғүт мемлекетіне (Батыс Қытайға) жорық ... ол ... ... ... жылдары монғол әскерлері бұрынғы жорық-
ты қайталап, танғүт әскерін қатты әлсіретіп, олар монғолдарға ... ... ... ... ... хан енді шығыстағы Қытайды жаулауға жол
ашық деп есептейді және бұл ... ... ... ... ... де ешбір қауіп жоқ еді
1207 жылы Шыңғыс хан ... ... ... ... ... Жебе мен ... ... Монғолдар бұл арада көздеген мақсатына
жете ал-май, оның ... ... ... ... ... ... ... жылы Шыңғыс хан, оның төрт ұлы: Жошы, Шағатай, Үгедей, Толы ... ... - ... мен Жебе бастаған Монғол әскері Жүржы мемлекеті -
Цзинге басып кірді. Шыңғыс ханиың үш ұлы ... ... Ал кіші ... ... ... ... әмір ... оның қол астында 100 ... ... бар ... жылы ... ... ұзақ шайқастан соң Пекинді алып, оны тоиап,
өртеп жіберді.
Шыдғыс хан көп байлыққа кенеліп монғол ... ... ... ... ... Мухалиді (тегі - түркі) 23 мың монғол әскерімен (қидандар
мен басқа тайпалардан шыққан әскерлерді ... ... ... ... ... әрі ... жаулау еді. Мухали басқыншылық саясатын жүргізе
берді. Ол он жыл бойы шығыс пен батысқа аяусыз жорықтар ... ... ... (жат ... ... ... ... Мухали
императордың қарама-ғында Қытайдағы әскерлердің бас ... ... ... ... Маңызды жұмыстарды ол өзі ... ... ... ... ... алушы деп білді. Киім кніс және әр түрлі жүйелі
рәсімдер - ... ... шегі жоқ ... ұлы ... ... айтуымен
істелінді.
Мухали әлемді дүр сілкіндірген Шыңғыс ханнын ең сенімді адамы болды,
Қытайды жаулап алуда басты рөл ... ... ... ... ... қарамағына бір есепте 10 мың, енді бір есепте 23 мың монғол және
де 10 мың ... 2 мың ... ... ... монғол қатарына енген
қидандар мен чжурчжендер жасақтарын бөліп-бөліп ... ... ... Қытай - Цзинге қарсы жорыққа тағайындалды. Шыңғыс ханға Мухалидің
сенімді ... ... де куә бола ... Онда ... ... ... ... белгілі туын үсынып, оның әскери жоғарғы қолбасшы
болуына әмір ... ... хан өз ... «Егер Мухали мен ... ... ... ... ... ... ханның) бүйрығым деп
есептелінетін болсын»,- деді. Мүндай ... ... ... ... Қытайды жаулап алуға қоскан үлесі үшін ие болған еди Жалайыр
Мухали 1223 жылы 54 ... ... ... жасаған жорық монғолдарды қытай шеберлері жасаған ... ... ... ... ... ... ... жерінен
ондай шеберлерді алып кетіп, жарғыш станоктарды өз жерінде ... ... ... ... ... ... да ... айдап алып
кетті.
Атақты Марко Поло Шыңғыс хан ... ... ... «Бір ... ауданды
жаулап алғаннан кейін ... хан ол ... ... ... ... ол тек ... арасына бірнеше ез адамдарын басқару үшін
отырғызып қойды. ... ... ... ... еш ... және ... өзге ... келіп тиіспейтінін біліп, Шыңғыс ... адал ... ете ... ... ... енді ... ... айналған еді. Осынысымен Шыңғыс хан өзіне көп сенімді адамдар
жинады. Бұлардың ... ... олар жер ... басып ала аларлық күшке
айналды. Мүны ... ол ... жер ... ... алу туралы ойлай бастады».
1219 жылы қыркүйекте Шыңғыс хан ... ... ... ... ... Соғыстың алғашқы ке-зінде Шыңғыс хан әскерлерінің жалпы ... ... ... ... ішінде Қарлұқ Арслан хан, Сукнак тегін және Шығыс
Түркістан (ұйғыр ... ... ... ... де болды.
Негізгі шабуыл бағыты Ертістен Сырдарияға Жетісу арқылы өтті. Отырарға
таяған кезде Шыңғыс хан өз әскерлерін ... ... ... Бірінші
құрама - Отырар қаласына ... ... - ... ... ... ... - Шағатай мен Үгедей болды. Екінші ... - ... ... ұлы Жошының бағыты Сырдарияның төменгі
ағысындағы Жент және Янғикент қалалары болатын.
Үшінші ... ... ... ... ... ... алу болады да, оны Шыңғыс хан өзі және кенже ұлы Толы басқарады.
Шыңғыс ханның үш бағытта шабуылдаған әскери құрамаларына Хорезм ... ... ... ... ... әскері әр түрлі үлт өкілдерінен қүралған. Тарихшы
Джувайнидің айтуына қарағанда, ... ... қала - ... әсксрдің жалпы саны 110 мың адам, оның 60 мыңы ... ... ... ... еді. Тәжіктер мен түркілердің арасында татулық та
болмады. Тәжіктер түркілерді төменшіктстті. ... ... ... ... Оның ... ... хан әскерінде бірнеше түркі қүрамалары
жүрді және де түркілер монғолдар-мси ... орта ... ... ... ... да жақын еді. Осы жақындықтарды монғолдар қатты
пайдаланып кетті, ... ... ... Дос-тық келісімге сенген
түркілерді әлсіретіп алып, соңынан ... ... ... де ... ... ... ... монғолдар Хорезм шаһтың шешесінің ағасы
басқарған түркі гарнизонының бір бөлігін өздеріне ... ... ... ... ... алған соң 20 көсем басқарған 30 000 ... ... ... ... ... ... ... Осындай жолмен моңғолдар
ездеріне аландар қыпшақтармен одақтасып қарсы шыққанда, қыпшақтарға: «біз
және сендер бір ... ал ... ... ... ... ... оларға көмек берулерің керек емес» — деп, өз ... ... ... жылы ... ... бір ... қайтыс болған Хорезм ... ... ... өзіи ... ... ... оның есімі
монғолдарға белгісіз күйінде қалды. ... ... ... ... әрі ... ... әд-Дин сол жылы қарашаның соңында Индияға ... ... ... ... ... ... соғыс аяқталды. 1221
жылдың жазында Шыңғыс хан Түркістанды тастап, 1224 жылдың ... ... ... ... ... ... шабуылы сияқты
халықтардың орнын ауыстырып жатпады.
Мемлекеттік қүқ ... ... ... жеке ... билік басталды.
Осы принцип негізінде Шыңғыс хан көзі тірісінде бүкіл ... ... ... үлкен үлдарына бөліп беріп, өзінін басты иелігін кіші ұлына қалдырды.
Сондықтан Шыңғыс ханның қара ... - ... оның кіші ұлы ... ... ... ... ... армиясы 129 000 адамды құрады,
оның 101 ... Толы ... ... Бұл сан өзге ... ... ... ... қарағанда өте аз болғанын айқын кер-
сетеді.
Шыңғыс хан өз ... ... ... ... ... ... қара ... тиесілі болса, үл-кен ұлы Жошы жаулап алынған жерлердің
ең көп бөлі-гін алуға тиіс болды. Шыңғыс хан ... ... ... ... Селенгіге дейінгі жерлер тиді. Батыстағы жеңістен кейін
Жошы иелігіне «монғолдардың атының түяғы жеткен» жердің бәрі ... ... ... хан көзі ... оған ... ... ... жерлер, сонық
ішінде меркіттердің қалдықтары жойылған жерлер және Еділ ... ... ... ... ... хан 1227 жылы ... ... соң Жошы ұрпақтарының ... қоса ... ... және ... орыс ... ... ... хан әскерлерінде монғолдар аз болды. Күрамаларының ... ... ... ... Оған ... хан ... немесе өз еркімен бағынған халықтар қатысқаны дәлел.
Қорытынды бөлім.
Шыңғыс хан ... ... ... және ... ... мен ... хан таққа отырғаннан кейін өз армиясыныь қуатын нығайта отырып,
өзін толастамаған жорыктар-дың шыңынан ... ... ұлы ... және да-
нышпан билеушінің ұйымдастырушылық қабілеті онығ ... ... ... армиясь оған дейін де пайда болып, ... да, ... ... ... ... ... ... соғыс әрекеттерін
қабылдау, әскери тәртіпті күшейту, жаңа ... ... ... ... ... ... ... билеушісі ең бірінші өз гвардиясы-ның
қүрылымын нығайтуға күш салды.
Б. Я- Владимирцовтың деректері ... ... хан тек өзі мен ... ... әскер емесу өзіне тікелей бағынған әскери өнер ... ... ... тегі ақсүйек аристократтар болуы керек. Көк
аспанның өзі ... ... бар ... пен әскерді билеуге әмір етті. Менің
армияма жүздеген, мыңдаған халықтың ішінен он мың әскер ... ... ... мен ... таза ... түкымы болсын. Олар
күшті, сымбатты болуы ... егер ... ... қарсы бас кетеріп,
бағынбайтын болса, кінәлі ретінде жазаға тартылады. Мені ... ... ... рүқсатымсыз бағынышты-ларын жазалауға қүқы жоқ.
Егер олардың ... ... ... ... ол ... маған дереу
хабарлансын, ол кезде кімиің басын ... ... үру ... ... ... ... Армияның қүрамында іріктеліп алынған он
мың ... ... ... ... бұл жасақ шешуші сәттерде, ал бейбіт
кезде оыың өзін ... ... ... ... ... ... біртіндеп армия-да қызмет етуге, әскери
басқарушы ... ... ... ... хан монғол армиясын тәртіп пен
техника жағынан нығайтуға күш ... ... ... ... ... ... тәртіп орнатылды. Барлық. монғол армиясы ертеден қалыптасқан ондық
жүйе бойынша құрылған еді, яғни мыңдыққа, жүздікке, ... ... ... жоғары әскери қабілеттерімен көзге түскен аристократ мамандар басқарды.
Жоғары әскери басшылар өз жасағында тек мың басы болумен ғана ... ... бас штаб ... ... ... ... ол ... деп
аталған. Оның ең жоғарғы міндеті - өз ... ... ... және ... әскери барлау жолымен анықтап отыру. Юртджилер сонымсн бірғе
әскери жорық кезінде жасақтың жолбасшысы болу, жаз, күз, қыс ... ... хан ... ... жерін белгілеу, лагердің басшылары мен
көсемдерінің орнын ыңғайлау жүмыстарын атқарды. Ал отырықшы елді ... ... ... үшін ... одан алыс ... керек болды.
Армияда тылдағы тәртіпті сақтау үіпін ерекше ... ... ... Олар ... милициялар сияқты еді. Жасақта армияның шаруашылық
жағына бейімделген әскери отряд болды. Ол «мерой» деп ... ... ... ... қүрылымымен тікелей байланысты ... ... ... ... мен ... ... аса ... рел атқарды.
Әр тайпаның езіне бекітілген жері болды. Әр ... ... ... ал кейбір үлкен тайпалар ... ... Әр ... жасақталған әскерлері армияны кө-шетін келікпен, тамақпсн жоне
материалдық жағынан камтамасыз етуге тиіс болды. ... ... ... ... ... ... да, өз орындарына орыибасарларын
қалдырды. Тайпалар армияға ондық, жүздік, мыңдық атты әскер даярлауға ... Көп ... мен ... ... қол ... аздық еткендіктен,
бірнешеуі бір тудың астына бірік-ті. Кейде түмендердің езі ... ... ... сайланып шықса, кейде әрқайсысы мың әскерден топтасқан
үсақ рулардан қүралды. Шыңғыс хан кепте-ген сәтті ... ... ... әскер қарулас туыстарға айналып кетті. Осы ... ... хан ... ірі ... ... руға ... ... өзінің атын да жоғалтып алды. Осылайша Шыңғыс ханға дейін
үнемі қырық пы-шақ болып жүретін ... ... ... жорықтар
нәтижесінде езіндік үлттық сана-сезімі, өзіндік үлттық намысы бар біртұтас
халыққа ... ... ... ... ... ... істерді дұрыс
ұйымдастыра ал-мағандарды әскер басшысы қызметінен айыруға тиіс болды, ал
жоғарғы әскери билеушілерді өз міндетін ... ... ... ... ... ... ... Шыңғыс ханның парасаттылығы, адам тани алатын-дығы
мұндай істерде оның ... ... ... ... соншама сәби кезеңдегі дәуірде теңі мен тегіне қарамастан, ... ... ... алғырлығын Шыңғыс хан па-
расаттылықпен қалт жібермей танып біліп отырған.. Шыңғыс хан ... ... ... ... та-рихи дәстүрді қалыптастырды. ... ... ... күшті қүра отырып, өзінен бүрынғы түркі ... ... ... ... жоқ. ... ... өзінің сәтті
жорықтарымен бас идірген оның атты әскер армиясы — Шыңғыстың дана-лығының
жемісі. Үлкен жасақтың әскери ... ...... ... ... ... ... туындысы. Осының нәтижесінде не ежелгі, не с>р~
тағасырлардағы салтаттылар армиясы ... ... ... ... ... ... жа» ғынан Шьщғыс хан кавалериясының шаңына ілесе ал-
майды. Орта ғасырларды салтаттылар ... ... ... десе ... Еуропада мүндай ұрыс даласының патшасы ол кезде ауыр рыцарлық
кавалерия еді, бірақ 1241 жылы ... ... ... ... олар ... ... сахнасындағы бірінші орынды азияттық
көшпелілерге босатып ... ... ... ... тізімі
1. Жүсіпұлы М. Ахмет Байтұрсынов және қазіргі қазақ тілі ... ... ... 1998. – 216 ... ... Т. Қазақтың тұңғыш лингвист ғалымы // Қазақстан ... – 30 ... ... Т. Бірі ... өзі // Қазақстан мұғалімі, 1990. – 20 ... ... А. ... ... әдеби мұралары. – Қостанай, 2003. –
144 б.
5. Виноградов В. В. Русский язык (Грамматическое учение о ... ... ... ... 1986. – 639 с.
6. Виноградов В. В. Проблемы литературных ... и ... ... и ... – Москва: Наука, 1967. – 133 с.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Моңғолстанның құрылуы22 бет
Монғол испериясының құрылуы5 бет
Монғол мемлекетінің құрылуы23 бет
Монғол шапқыншылығынан кейінгі мемлекеттердің саяси-құқықтық жағдайы туралы5 бет
Моңғол мемлекеті11 бет
Шыңғыс хан және оның жаулаушылық саясаты31 бет
Қазақстан монғол-татар шапқыншылығы дәуірінде19 бет
Қазақстан тарихындағы Монғол мемлекеті21 бет
Ұлыстардың құрылуы13 бет
1837-1847 жж. кенесары ханның басшылығымен болған көтеріліс10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь