Талан – таражыға салу және сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу қылмысы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1. Тарау. Талан . таражыға салудың қылмыстық құқықтық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.15
1.1. Талан . таражыға салудың ұғымы және оның түрлері
1.2. Талан . таражыға салудың нысандары және түрлері

2. Тарау. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ету құрамын қылмыстық құқықтық талдау ... ... ... ... ... .16.40
2.1. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің объектісі
2.2. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің объективтік жағы
2.4. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің субъектісі
2.3. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің субъективтік жағы

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..41.44

Пайдаланылған қайнар көздер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
1959 жылғы ҚазССР – нің Қылмыстық кодексінің көптеген ережелері елімізде орын алған экономикалық, әлеуметтік және саяси қажеттіліктерге, сондай – ақ адам құқықтары туралы халықаралық шарттарға сәйкес келмеді. Сол себептен де 1997 жылы 16 шілдеде қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде меншікке қарсы қылмыстар жаңаша көзқараспен баяндалған.
Меншікке қарсы қылмыстар тарауының құрылымы өзгергендіктен, ескі Қылмыстық кодекске бейтаныс болып келген қылмыстардың жаңа түрлері қарастырылғандықтан жаңа Қылмыстық кодекстің ережелерін теориялық тұрғыдан түсіндіруге және оларды қолдануға байланысты ғылыми негізделген нұсқауларды өңдеп шығару қажеттілігі туындады. Қымыстық құқыққа байланысты отандық және ресейлік әдебиеттерде монографиялық сипаттағы еңбектер және меншікке қатысты әртүрлі мәселелерді қозғайтын ғылыми мақалалар болғанымен де, олар қазіргі таңда едәуір дәрежеде ескірген. Себебі олардың барлығы да 1958 жылғы КСРО және одақтас республикалардың қылмыстық заңдар Негізінде және 1959 жылғы ҚазССР – нің Қылмыстық кодексі негізінде жазылған.
Осы себептен де жаңа Қылмыстық кодекстің ережелерін қолдана отырып, меншікке қарсы қылмыстарға талдау жасаудың ғылыми -–тәжірибелік мәселелерін теориялық тұрғыдан қарастыру өте маңызды және өзекті болып табылады.
Жазылған жұмыстың маңыздылығының белгісі ретінде меншікке қарсы қылмыстардың жалпы жасалынған қылмыстардың арасындағы алатын елеулі үлес салмағын атап көрсетуімізге болады. Алматы қаласының өзінде ғана 2003 жылдың қаңтар – қыркүйек айларының арасында жасалынған меншікке қарсы қылмыстардың жалпы саны 6359; яғни барлық қылмыстардың 58,9 % құрайды. Бұл дегеніміз сот – тергеу тәжірибесінің қызметкерлерін де, теоретик ғалымдардың да алаңдаушылығын тудыруы қажет. Яғни, меншікке қарсы қылмыстардың санын азайту үшін, олармен табысты түрде күрес жүргізу үшін нақты теориялық база керек.
1.1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30 тамыз 1995ж. өзгетулер мен толықтыруларды қоса.
1.2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 27 желтоқсан 1994ж өзгертулер мен толықтыруларды қоса.
1.3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. 16 шілде 1997ж. өзгертулер мен толықтыруларды қоса.
1.4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық істер жүргізу кодексі өзгетулер мен толықтыруларды қоса. Алматы, Жеті Жарғы, 2002ж.
1.5. Определение Коллегии по уголовным делам Верховного Суда РК от 25 марта 1997г. №2-К-103-97
1.6. Нормативное постановление Верховного Суда РК от 11 июля 2003г. №8 «О судебной практике по делам о хищениях».

2. Оқу, арнайы әдебиеттері
2.1. Курс советского уголовного права. Особенная часть./Под ред. А.А. Пионтковского. М., 1959г.
2.2. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім. Алматы, Жеті Жарғы., 2000ж.
2.3. Уголовное право. Особенная часть./Под ред. И.Я. Козаченко. М., 1998г.
2.4. Научно – практический комментарий к Основам уголовного законодательства Союза ССР и союзных республик. М., 1961г.
2.5. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулыларының жинағы. 1 том. Алматы, 1997ж.
2.6. Г.А. Кригер. Квалификация хищений социалистического имущества. М., 1974г.
2.7. В.А. Владимиров. Ответственность за корыстные посягательства на социалистическую собственность. М., 1986г.
2.8. В.А. Владимиров, Ю.И. Ляпунов. Ответственность за корыстные посягательства на социалистическую собственность. М., 1986г.
2.9. Б.С. Никифоров. Объект преступления по советскому уголовному праву. М., 1960г.
2.10. А.В. Наумов. Уголовное право. Общая часть. М., 1996г.
2.11. Уголовное право. Особенная часть /Под ред. Б.В. Здравомыслова. М., 1995г.
2.12. Курс советского уголовного права. Общая часть. /Под ред. М.Д. Шаргородского. Л., 1968.
2.13. Уголовное право Росси. Особенная часть. /Под ред. А.И. Рарога. М., 1996г.
2.14. В.Н. Литовченко. Уголовная ответсвенность за посягательства на социалистическую собственность. М., 1985г.
2.15. Н.Н. Смирнова. Уголовное право. Санкт – Петербург, 1998г.
2.16. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. /Под ред. Ю.И. Скуратова. М., 1996г. Практический комментарий к Уголовному кодексу РФ./Под ред. Э.Ф. Побегайло. М., 2001г.
2.17. В.А. Владимиров, Ю.И. Ляпунов. Социалистическая собственность под охраной закона. М., 1979г.
2.18. Новый комментарий к Уголовному кодексу РФ. / Под ред. А.С. Михлина. М., 1996г.
2.19. Комментарий к Уголовному кодексу РК /Под ред. И.И. Рогова и Г.И. Баймурзина. Алматы,2000г.
2.20. Е. А. Фролов. Объект уголовно – правовой охраны и общее понятие хищений социалистического имущества. Свердловск, 1969г.
2.21. Комментарий к Уголовному кодексу КазССР./Под ред. В.Н. Маркелова и Г.Ф. Поленова. Алма – Ата, 1980г.
2.22. Н.Н. Смирнова. Уголовное право. Особенная часть. Санкт-Петербург, 2000г.
2.23. В.А. Владимиров. Ответственность за корыстные посягательства. М., 1986г.
2.24. Г.Н. Борзенков. Уголовно – правовые проблемы охраны имущества граждан от корыстных посягательств. М., 1991г.
2.25. Г.А. Мендельсон, Ю.М. Ткачевский. Уголовня отвественность за мелкое хищение государственного и общественного имущества. М., 1957г.
2.26. А.А. Пинаев. Уголовно – правовая борьба с хищениями. Харьков, 1976г.
2.27. Курс уголовного права. Общая часть. Том1. /Под ред. Н.Ф. Кузнецовой. М., 1999г.
2.28. Я.И. Гилинский. Криминология. Санкт-Петербург, 2002г.
2.29. Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть. /Под ред. Б.В. Здравомыслова. М., 1996г.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………………………………...4
1. Тарау. Талан – таражыға ... ... ... ...... ... ұғымы және оның түрлері
1.2. Талан – таражыға салудың нысандары және ... ... ... ... бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ету
құрамын қылмыстық ... ... ... ... ... мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің
объектісі
2.2. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті ... алу ... ... етудің
объективтік жағы
2.4. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу ... ... ... Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап етудің
субъективтік жағы
Қорытынды…………………………………………………………….41-44
Пайдаланылған қайнар көздер тізімі…………………………………..45
Кіріспе
1959 ... ... – нің ... ... ... ... орын алған экономикалық, әлеуметтік және саяси қажеттіліктерге,
сондай – ақ адам құқықтары ... ... ... ... келмеді.
Сол себептен де 1997 жылы 16 шілдеде қабылданған Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексінде ... ... ... жаңаша көзқараспен
баяндалған.
Меншікке қарсы қылмыстар ... ... ... ескі
Қылмыстық кодекске бейтаныс болып келген қылмыстардың жаңа ... жаңа ... ... ... теориялық тұрғыдан
түсіндіруге және оларды қолдануға байланысты ... ... ... ... қажеттілігі туындады. Қымыстық құқыққа байланысты
отандық және ресейлік әдебиеттерде монографиялық сипаттағы еңбектер және
меншікке қатысты әртүрлі ... ... ... ... болғанымен
де, олар қазіргі таңда едәуір дәрежеде ескірген. Себебі олардың барлығы да
1958 жылғы КСРО және одақтас ... ... ... Негізінде
және 1959 жылғы ҚазССР – нің Қылмыстық кодексі негізінде жазылған.
Осы себептен де жаңа ... ... ... қолдана отырып,
меншікке қарсы қылмыстарға талдау жасаудың ғылыми -–тәжірибелік мәселелерін
теориялық ... ... өте ... және ... болып табылады.
Жазылған жұмыстың маңыздылығының белгісі ретінде меншікке қарсы
қылмыстардың жалпы жасалынған ... ... ... ... ... атап ... ... Алматы қаласының өзінде ғана 2003
жылдың қаңтар – ... ... ... ... ... ... ... саны 6359; яғни барлық қылмыстардың 58,9 % құрайды. Бұл
дегеніміз сот – ... ... ... де, ... да ... ... ... Яғни, меншікке қарсы
қылмыстардың санын азайту үшін, ... ... ... ... ... ... ... база керек.
1. Тарау. Талан – таражыға салудың қылмыстық құқықтық сипаттамасы
1.1. Талан – таражыға салудың ұғымы және оның ... ... ... заңдарға сәйкес талан-таражы ұғымы топтық ұғым, ... ... ... ...... салудың барлық
нысандарына тән белгілерді айқындап, біріктіруге мүмкіндік береді.
Сот - ... ... ... ...... ... ... ұғымы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сот Пленумының 25 шілде 1996 жылғы №9
қаулысында ... Осы ... ... ... ... ... ... талан – таражыға салу деп – меншік ... ... ... ... ... алуды және оны өз пайдасына немесе
басқаның пайдасына айналдыруды – бөтеннің мүлкін ұрлау деп ... ... ... ... ... ... да, ашық та, ... қорқытып алу,
меншіктену, жұмсап қою немесе қызмет бабын пайдаланып қиянат жасау жолымен
де ұрлануы мүмкін».
Қазіргі таңда алғаш рет заң ... ...... салудың толық
көлемдегі және кеңейтілген анықтамасы 1997 жылы 16 шілдеде қабылданған
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде ... ... ҚК – тің ... ... 1 ... ... «осы ... баптарында ұрлық
деп пайдакүнемдік мақсатта бөтен мүлікті осы мүліктің меншік ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа адамдардың
пайдасына заңсыз, қайтарымсыз алып қою және айналдыру танылады».
Берілген ұғым талан – таражыға ... ... ... ... оларды
бір – бірінен ажырату үшін және осы қылмыстармен табысты күрес жүргізу үшін
маңызды, басты ұғым болып табылады.
Заң деңгейінде ... ...... ... ... қарастырған
кезімізде, бұл ұғымды қалыптастыруға түйткі болған ғалым – заңгерлердің
әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... таражы» ұғымының мәселесіне байланысты екі негізгі көзқарас орын алып
отыр. Бұл ... Г.А. ... және В.А. ... ... ... ... ... талан – таражының ұғымы осы қылмыстардың
белгілерін жалпылайтын ұғым болуы қажет. Яғни, талан – таражыға салу деп ... ... ... ... ... ... пайдақорлық
мақсатпен қылмыстық иелену немесе үшінші жақтарға беру».[1]
В. А. ... ...... – таражы – «мемлекеттің немесе
қоғамдық ... ... ... ... ... алу және ұрланғанды
кінәләнің меншігіне айналдыру мақсатында немесе басқа жеке ... ... ... беру үшін ... ... алу».[2]
Әрекетке қатысты айырмашылықтарға келетін болсақ, ҚР ҚК ...... ... ... ... ... жақтардың меншігіне алу ... ... ... деп бекіткен. Г.А. Кригер талан – таражы
«иелену немесе үшінші жақтарға ... ... деп ... ... «мемлекеттің немесе қоғамдық ұйымның иелігінен мүлікті құқыққа
қайшы алу және ұрланғанды өз ... ... ... қайтарымсыз
түрде алу» деп түсінеді.[4]
ҚР ҚК және ... ... ... ...... ... ... талан – таражы үшін жауаптылыққа тартудың мәнді ... ... ... ... ... ... ... Осыған
байланысты тәжірибе жүзінде жиі ... ... ... заңсыз
иеленушіден алынуы, яғни ұры ұрыдан ұрлайды. Бір жағынан алып қарастырсақ,
бұл әрекеттер құқыққа қайшы, егер де олар ... ... ... ... не ... ... қорғау органдарына қайтару мақсатын көздемесе. Осы
жағдайға байланысты сот тәжірибесіне талдау жүргізіп байқайық. ... ... ... ... ... мүлік адамның заңсыз иелігінде болса
да кінәлінің әрекеттерін бөтен ... ...... салу ... қажет» деп көрсетілген.[5]
Заң шығарушы деңгейінде берілген талан – таражының анықтамасында ... ... ... ... немесе өзге де иеленушіге зиян келтіруі қажет деген
талап бар. Келтірілген зиян ... ... ... ... ... ... аударатын келесі мәселеміз: заң шығарушы қылмыстық
істі қозғау үшін заңды тұлғаларға қатысты ұрланған мүліктің құны 10 ... ... кем ... қажет деп есептейді. Яғни 10 айлық ... кем ... ұсақ ... ... - ... деп есептелінеді.
«Талан - таражы» ұғымын жан – жақты түрде қарастырғаннан кейін, ...... тән, оны ... ... ... ... мүмкіндік
беретін негізгі объективті және субъективті белгілерді бөліп көрсетуімізге
болады.
Талан – таражыға ... ... ... қол ... мен ... ... ... алудың құқыққа қайшылығы; алудың
қайтарымсыздығы, яғни тегін алынуы жатқызылады.
Талан – ... ... ... ... ... рөл осы ... анықтауға берілген. Бұл мәселе қылмыстық құқық теорясында жете
зерттелінген қылмыстың объектісінің негізгі ... ... ... ... объектісі меншік қатынастары болғандықтан, талан – таражыға салу
меншікке ... ... Бұл ... ... ... Қылмыстық
кодексінің 6 тарауында бейнеленген, яғни 6 тарау «Меншікке ... ... ... Бұл ... ... объект ретінде көрінетін мемлекеттік
меншікке де, жеке меншікке де қарсы бағытталуы мүмкін. Яғни, ... ... ... ... бөлу ... қай ... зиян келтірілгендігін
анықтау үшін қажет. (Мысалы, жер, автокөлік, ерекше ... ... ... ... анықтау қылмыстың қоғамға қауіптілігін ашуға және ...... ... ... ... береді.
Кейбір авторлардың пікірі бойынша талан – таражыға салудың тікелей
объектісі ... ... бір түрі ... ... ... ... ... табылады, себебі, объект – қоғамдық қатынас, ал мүлік – бұл
объектінің материалдық көрінісі, яғни осы ... ... ... ... тек ... – таражыға салумен ғана емес, басқа да қымыстық
әрекеттермен жасалынуы мүмкін. (Мысалы, диверсия, ... ... ... ... ... қол ... ... негізін объектіден іздеуіміз
қажет. Егер де, мүлік объект ретінде ... біз ... ... қылмыстарды ғана бір – бірінен ажырата аламыз.(Мысалы, талан –
таражыға салу мақсатынсыз автокөлікті заңсыз ... ... ... ... ... талан – таражыға салу кезіндег ерекше құнды заттар).
Жоғарыда айтып кеткеніміздей, талан – таражыға салудың объектісі меншік
қатынастары дедік. Адамдар арасындағы қатынастар ... ... ... ... Бұл ... ... ... қоғамдық қатынастар да
өзгереді. Сондықтан да объект ретінде бұзылған меншік құқығы немесе белгілі
бір затқа иелену құқығы (интеллектуалдық меншік ... ... ... ... бұзу) бола алады. Бірақ та, бұл көзқарас қылмыстың барлық ... ... ... ... ... себебі, қылмыстың затымен
байланысты қылмыстар қамтылмай сырт ... ... ... да, ... ... ... ... сипаттамасын меншік құқығымен шектеп қоюға
болмайды, зиян келтірілген меншік қатынастарының мазмұнын ашуымыз қажет.
Талан – ... ... мәні ... ... иесі ... үшінші жақ өзіне
тиесілі мүлікті пайдалану мүмкіндігінен айырылады. Меншіктің мемлекеттік
және жеке деп бөлінуін ... ... ...... ... ... деп ... нақты нысанын түсінеміз.
Талан – таражыға салудың заты – қылмыскер ... ... ... ... құқық ғылымында зат деп қылмыс ... ... ... ... яғни оған қол сұғу ... ... ... заттар түсіндіріледі.[8] Жалпы қағидаға сәйкес қылмыскер
иеленген зат басқа біреудің ... ... ... ...... ... анықтау үшін оның негізгі белгілерін бөліп ... ... ... белгі.
2. Экономикалық белгі.
3. Құқықтық белгі.
Талан – таражыға салудың заты болғандықтан ... ... ... яғни ... ... бөлігі, заттың белгісіне ие болады.
Бұл ... ... ... ... ... қылмыс ретінде талан – таражыға салудың
заты ретінде идеялар, көзқарастар, ... ақыл – ... ... ... ... ... ... талан – таражыға салу
деп тек теңеу мағынасында ғана айта ... ... ... ... және жылу энергиясы талан – ... ... заты бола ... мақсатта энергияның бұл түрлерін заңсыз, өз бетінше қолдану
меншікке қарсы қылмыстардың ... ... ... (ҚР ҚК 182 бабы – ... ... ... ... жолымен мүліктік зиян келтіру).
Талан – таражыға салудың затының келесі ...... ...... ... заты тек ... бір экономикалық құндылыққа ие
зат бола алады. Заттың құндылығының көрінісі – оның ... ... ... да ... ... ... және ... да бағалы қағаздар
(акциялар, облигациялар, ... және т.б.) ... ... талан – таражыға салудың заты ретінде қарастырылады.
Керісінше, шаруашылық құндылығы ... ... адам ... ... ... ...... салудың заты ретінде қарастырылмайды.
Осы белгіге сүйене отырп, біз талан – ... ... ... ... емес ... ... сондай – ақ тек мүлікті алуға ... ... ... хат, квитанция т.б.) экономикалық белгісі
болмағандықтан мүлік ретінде қарастырылмайды. Бұл ... ары ... алу ... ...... салу алаяқтыққа дайындалу ретінде
қарастырылуы қажет. Мүлікті иеленумен байланысты емес ... ... ... ...... салу үшін ... ... бапта ҚР ҚК 324
бабы бойынша көзделген.
Талан – таражыға салудың затының үшінші белгісі – құқықтық белгі. ... ... ... ... ... 2003 ... 11 ... №8
Нормативтік қаулысында бекітілген. Осыған сәйкес, «Талан таражыға салудың
және меншікке қарсы ... да ... заты – ... меншігіндегі
емес, яғни бөтен мүлік болып табылады».
Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, былай деп айтуымызға болады.
Талан – таражыға салудың заты – ... ... ... ... ... және ... ... басқа да заттары.
Талан – таражыға салудың заты жылжитын да, жылжымайтын да мүлік бола
алады. Талан – ... ... ... үшін мүліктің жылжымайтындық
белгісінің маңызы жоқ. ... ... ... ... (үй, пәтер, жер
участогі) өзінің объективті қасиеттеріне байланысты ... ... ... да, ... күш ... және ... ... алына алады. Бірақ та
сот – тергеу тәжірибесі ... ... ... ... мүлік «жылжыйтын» мүлікке ауыса алады. ... жеке ... ... ... бау – ... темір қоршауын алу және әкету; байланыс
линияларын демонтаждау және ...... ... заты ... ... ... ... да
бола алады. Бірақ та, егер ... ... және ... ... төндіретін заттар (қару – жарақ, радиоактивті заттар,
есірткі заттар мен жүйкегк әсер ететін заттар) талан – ... ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК 9 тарауы бойынша
«Қоғамдық қауіпсіздікке және қоғамдық ... ... ... ... – таражының заңдық анықтамасының маңызды элементі кінәлінің
немесе басқа адамдардың пайдасына ... ... алып қою ... ... ... жалпылама сипаттамасы болып табылады.
Талан – таражы барысында мүлік меншік иесінің немесе басқа иеліктегі
адамның қарауынан алынады. Егер де ... кез – ... ... да ... ... ... ... кеткен болса, бұл заттарды иелену талан –
таржыға салуды құрмайды. ... ... ... ... қарамағындағы
заттар дегеніміз не? Меншік иесінің қарамағындағы ... ... тек ... ... немесе құлыпталынған заттар емес, кәсіпорын
аумағындағы, мекеменің ғимаратындағы, ... ... ... ... ... кез – ... ... көлік құралдарындағы, сондай –
ақ меншік иесі жоғалтпаған, бірақ та уақытша ... ... ... да ... ...... ... мүлікті алу кінәлінің оны өз пайдасына
немесе өзге адамдардың пайдасына айналдырумен ұштасады, яғни, ... ету» ... ... ... жүзеге асырылады. Мүлікті ... ... ... адамөз меншігі сияқты мүлікке билік етеді, иемденеді және
пайдаланады, өзін мешік иесінің орнына ... ... та ... ... ... ол ... иесі ... табылмайды. Себебі, меншік құқығын
қылмыстық жолмен алуға ... ... да, ... – таражы
жәбірленушінің алынған затқа деген ... ... ... білдірмейді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде заң шығарушының ...... ... ... ... ... меншігіне емес, кінәлінің
немесе басқа адамдардың пайдасына ... ... сөз ... ... ... алып қою мен оны өзінің пайдасына айналдыру әдетте бір
мезгілде, бір әрекет ... ... Егер де, ...... салу
уақыт бойынша созылған болса, мүлікті ... ... ... ... ... ... яғни кінәлінің мүлікті өз қарауынша нақты
иемденуге және бөтен мүлікті өз мүлкі сияқты ... ... ... Егер де ... оның ... ... емес мән – ... қылмысты аяғына дейін жеткізбесе, яғни, өз қарауы бойынша ... ... ... ... ... жасалынған әрекет қылмысқа оқталу
ретінде сараланады.
Талан – таражыны аяқталған деп тану үшін ... ... ... яғни одан ... бір ... ... міндетті емес. Ең
бастысы кінәліде осындай мүмкіндіктің болуы, мүлікке ... ...... салудың міндетті белгісі ретінде меншік иесіне
немесе мүліктің басқа иесіне келтірілген зиян ... ... ... ... ... Қылмыс жасаған адамды жауаптылыққа тартудың негізі
алынған мүліктің мөлшері болып табылады. Зиян жәбірленушінің нақты мүлкінің
мөлшерінің ... ... ... да ... ... ... құнымен
анықталынады.
1998 жылы 1 қаңтардан бастап күшіне енген ... ... ... алынған заттың мөлшеріне байланысты ... ... ...... салғандығы және қорқытып алғандығы
үшін жауаптылықты көздейтін баптар ірі ... ... ...... ... ... мән – ... көздейді. ҚР ҚК 175 бабының ескертуінің
2 тармақшасында көрсетілгендей «Осы тараудың баптарында ірі ... ... ... деп ... ... сәтіне Қазақстан Республикасының заңдарымен
белгіленген айлық ... ... бес жүз есе асып ... ... мен ... мөлшері танылады».
Кінәлінің әрекетіндегі осы ауырлататын мән – ... ... ... дәрежеде әсерін тигізеді.
Осыған байланысты талан – таражының әрбір нақты фактісіне байланысты
алынған мүліктің нақты шынайы құны ... – дәл ... ... Бұл
мәселеге байланысты 2003 жылдың 11 ... ... ҚР ... нормативті қаулысында былай делінген. ... заты ... ... құнын анықтау барысында, меншік иесінің қылмыс жасалған
кезде қолданылған , сәйкес құжаттармен бекітілген комиссиондық, ... ... ... ... затты алу ерекшеліктерін ескеру қажет. Баға
болмаған жағдайда және алынған заттың мөлшеріне ... дау ... ... құны сарапшының қорытындысы негізінде анықталынады. Алынған
заттың мөлшері оның нақты бағасы арқылы анықталынады келесі ... ... ...... ... мақсатында кінәлә алынған заттың орнына құны
шамалы затты берген болса да. Бұл жағдайда алынған мүліктің орнына ... құны ... ... ... барысында ескерілуі мүмкін».
Талан – таражы мүлікті кінәлінің ... ... ... ... алып
қоюды немесе айналдыруды білдіреді, яғни, кінәлі ... ... ... ... ... ... – таражының заңсыз белгісі келесіні білдіреді: талан – ... тиым ... ... ... ... ... ғана ... бұл мүлікке деген құқықтарының болмауы жағдайында (субъективті
құқыққа қайшылық) жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... ... та ҚК 175 – 180 ... ... ... ... ... ... талан – таражыға салу ретінде
қаастырылмайды.
Сот – ... ... ... ... жиі ... Адам ... ... ала отырып, 1) өзіне берілген рұқсаттың аясынан ... ... ... негіздер шын мәнісінде заңсыз негізге айналады.
Бірінші жағдайда, ... ... ... ірі ... алу, егер ... ... ... жасалса, талан – таражыны құрайды ... ... ... ... ... ... адамның білуіне байланысты
шешілуі қажет. Мүлікті заңсыз иелену, сондай – ақ оны басқа ... ... ... талан – таражы ретінде қарастырыла бермейді. Бұл ... 11.08. ҚР ... ... ... қаулысында бекітілген.
«Кінәлінің алынған мүлікті өз қарауынша иемденуі (сату ... ... ... ... ... ... бөлшектеуі, жоюы) дербес
қылмыс құрамын ... ... ... түрде саралауды ... ...... салудың қоғамға кауіптілік себебінің бірі –
мүліктің қайтарымсыз түрде алынуы.
Қайтарымсыз, тегін деп ... ... ... ... мүлікті
берусіз алынған мүлік есептелінеді. Егер де, мүлікті иемдену барысында
меншік иесіне сәйкес ... ... бұл ... ... ... ...... ретінде қарастырмаймыз.
Талан – таражының қайтарымсыз, тегін белгісі екі жағдайда болмайды: 1)
сәйкес өтемақы мүлікті алумен ... ... ... ... ... немесе оны тікелейалып болғаннан кейін, өтемақыдан бұлтару ниеті
болмаған ... 2) ... ... ... ... ... Алынған мүліктің
құнын ішінара өтеу талан – таражы құрамын жоймайды, бірақ та ... ... ... анықтауда ескеріледі.
Талан – таражыға салудың объективтік жағының барлық белгілерін анықтау
оның қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесін айқындауға мүмкіндік ... та ... ... – таражы туралы толық көлемде көрініс алу үшін
объективтік белгілермен қатар субъективтік белгілерді де ескеруіміз қажет.
Талан – ... ... ... ... ... ... мақсат;
3) субъект.
Талан-тараждың субъективтік жағы кінәнің тікелей қасақаналық түрімен
сипатталады. Адам алынған мүліктің басқа ... ... ... бұл
мүлікке деген құқығының жоқтығын сезінеді, бірақ та пайдақорлық ниетті
басшылыққа алады. Пайдақорлық ... және ... ... болмауы
талан – таражы үшін қылмыстық жауаптылықты да жояды.
Іс – қимылды талан – таражы ретінде саралау үшін ... ... ... ... екендігін сезінуінің болуы қажет.[11] ... ... ... мәселе кінәлінің қасақаналық ойына байланысты
шешіледі. Мүлікке қатысты адамның адасуы сот ... ... қате ... Бұл жағдайда кінәлінің әрекеттері қасақаналық ойдың бағыты
бойынша сараланады.
Іс – қимылды талан – ... ... ... ... ... мәселе
кінәлінің алынған мүлікке деген құқығының жоқтығын ... ... ... егер де ... ... ... ... яғни автокөлікті арендаға
беруші мүлікті арендаға алушыдан алып қоюға оқталса. Бұл кезде ... ...... ... ... ...... салудың заңда берілген анықтамасында пайдақорлық
мақсат көрсетілген. Заң әдебиеттерінде ...... ... ... ... деп атайды. Талан – таражы ... ...... ... ... ... пайдасына немесе үшінші
жақтардың пайдасына айналдыруға ұмтылуды ... ...... пайдакүнемдік мақсат алынған мүлікті өзінікі сияқты билеу,
иемдену және ... ... ... алу ... ... ... ... болмауы бөтен мүлікті алуды талан – таражы ... ... ... ...... барысында пайдакүнемдік
ниетпен қоса басқа да ниеттердің (бұзақылық, кек алу және т.б.) ... ... де, ... ... бұзақылық, зорлау немесе басқа да қылмыстық
әрекеттер барысында жасалған ... бұл ... ... ... ... ... Егер адам ... мақсатты көздесе,
меншікті иемдену әдісіне байланысты қылмыстардың жиынтығы бойынша саралануы
қажет».
Е.А. Фроловтың пікірі бойынша «субъектіде ... ... ... бір ... ... Осы ... ерекше мазмұны –
жалпы қылмыстық қол сұғушылықтардың ішінен ерекше топты – талан – ... ... ... ... ... адамдардың меншігіне айналдыруы адамның мінез – құлқының
барлық ... ... ... – таражы құрамының ... ... ... салудың субъектісі жалпы субъект. Субъектінің белгілері
өзара байланысты екі аспектіде қарастырылуы қажет. Біріншісіне – ... ... ... ... ... ... ... жатқызылады.
Екіншісіне – тұлғаның әлеуметтік – саяси сипаттамасын ... ... ... жатқызылады.
Талан – таражыға салудың субъектісінің заңдық белгілері аса
қиыншылықтарды ... Олар ... ... ... ... – таражының субъектісі заңда көрсетілген жасқа ... есі ... ... бола ... Талан – таражыға салудың әртүрлі нысанына байланысты
жауаптылықтың жасы да әртүрлі. ҚР ҚК 15 ... ... ... ... ... 14 ... туындаса, алаяқтық, бөтен ... және ... ету үшін ... 16 ... ... Талан – таражыға салудың нысандары және түрлері
Заң әдебиеттерінде талан – таражыға салудың нысандарын бөліп көрсетуде
бірыңғай позиция көрініс тапқан. Яғни ...... мен сот – ... қызметкерлері талан – таражыға салуды мүліктің алыну ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Қылмыстық кодексінде талан – таражыға салудың келесі нысандары бекітілген.
Олар: ұрлық, алаяқтық, бөтеннің ... ... және ... ету, ... Заң шығарушы ескі қылмыстық заңдағы сияқты өзінің қызмет бабын
пайдалану арқылы мүлікті иеленуді талан – ... ... ... ... ... Бұл әрекет талан – таражының үш нысанының: алаяқтық,
иелену, ... ... ... ... ... қарастырылған.
Талан – таражының нысандарына ... ... ... ... ... ... 1959ж. ... Қылмыстық кодексіне сәйкес
қорқытып алушылық талан – таражының нысаны ретінде қарастырылған.[13] 1997
ж. ҚР Қылмыстық кодексінде қорқытып ... ...... ... қалған. Бұл жағдайды ҚК 175 ... ... ... Заң ... бұл позициясымен әбден келісуімізге болады. Себебі:
талан – таражыға салудың негізгі ... ... ... ... ... атап ... Ал қорқытып алушылық барысында осы белгі орын алмайды.
Яғни нақты жасалынған әрекет пен мүліктің ... ... ... ... ... байланысты заң шығарушының позициясы өте орынды.
Талан – таражыны түрлерге бөлу алынған заттың мөлшеріне ... ... ... ... ...... салудың келесі түрлерін бөліп
көрсетуімізге ... ... ... жай, ірі және ... ... ... талан
– таражыға салу.[14]
Егер ұрланған мүліктің құны ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңдарында белгіленген он еселенген айлық есептік ... ... ... талан – таражы ұсақ мөлшерде деп танылады. ҚР ҚК
қылмыстың дербес түрі ретінде ұсақ талан – таражыға салу үшін ... ... ... құқыында ұйымға тиесілі ... ... ... ... ... ұрлау, алаяқтық, иелену немесе ысырап
ету жолымен ұсақ ...... салу ... ... ... ... нысандарындағы мүлікті ұсақ талан – таражыға салғандығы
үшін ... ... ... ... Қылмыстық кодексінің 9
бабының 2 бөлімі бойынша шешілуі қажет. Ұсақ талан – таражыға салу ... ма жоқ па ... ... шешу ... алынған заттың сомасын ғана
емс, жәбірленушінің материалдық жағдайын да ескеруіміз қажет. Азаматтардың
жеке мүлкін алу ... ... ... ... ... мөлшері өте
мардымсыз болса да, іс – қимылды маңызы шамалы деп тани алмаймыз. Тонау
немесе ... ... ...... ... алынған заттың
мөлшері қылмысты саралауға ешқандай әсерін тигізбейді. Талан – таражыға
салудың ... ... ... қауіптілігінің дәрежесі алынған
мүліктің мөлшерімен емес мүлікті алудың ... ... ҚК 175 ... ескертуіне сәйкес, «ірі мөлшер немесе ірі залал деп
қылмыс жасалу сәтіне Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бес жүз есе асып ... мүліктің құны мен залалдың
мөлшері танылады».
Талан – таражының түрлеріне байланысты Ресей Федерациясының ... ... ... ... ...... салуды көруімізге болады.
Яғни, елеулі мөлшердегі талан – таражыға салу – алынған заттың ... ... ... жетпеген жағдайда орын алады.[15] Азаматқа ... ... ... анықтау барысында алынған заттың құнын ғана
емес, оның жәбірленушіге құндылығын, жәбірленушінің ... ... ... ... ... байланысты, біздің көзқарасымыз бойынша,
қылмыстық заңда талан – таражының ауырлататын белгісі ... ... ... ...... ... ... орынды болып есептелінеді.
Жай талан – таражыға салу деп – алынған заттың мөлшері ірі ... ... ... ...... салу ҚР ҚК ... бабы ... туындатады.
Алынған заттың мөлшерін меншік иесіне келтірілген және өтелінуі ... ... ... Бұл ... ... Республикасы Қылмыстық
істер жүргізу кодексімен белгіленеді.
2. Тарау. Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алу ... ... ... ... құқықтық талдау
2.1. Сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін иеленіп алу немесе ... ... ... ... ... элементі болып табылатындықтан,
объектісіз қылмыс ... ... ... ... ... ... ... қауіпті әрекет белгілі бір объектіге қол ... ... ... нақ сол ... ... ... айтарлықтай зиян келтіріледі
немесе зиян ... ... ... да ... қол
сұғушылықтың объектісін дұрыс ... ... ... ... нақты анықтау қылмыстық әрекеттің әлеуметтік және құқықтық
табиғатын білуге, жасаған қылмысы үшін жауаптылықтың нысаны мен ... ... ... объектісін дұрыс анықтау ұқсас қылмыстарды бір-бірінен
ажыратуға, қылмысты қылмысты емес әрекеттерден ажыратуға ... ... ...... ... ... әрқашанда өзінің мәні мен
дәрежесіне қарай ерекшеленген маңызды қоғамдық қатынастар жатады. ... ... ... сәйкес істелген қылмыс та қауіпті болып саналады, ... оны ...... ... да ... түрде жүзеге асырылады.
Кез-келген әрекеттің қоғамдық қауіптілік дәрежесі қандай обьектіге
елеулі мөлшерде қол ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерге ұқсас және сол ... бар, ... ... ... ... ... ... яғни жеке адамға, қоғамға және мемлекетке
зиян ... және зиян ... ... ... ... ... қылмыстық заңдылыққа сәйкес қылмыс ... ... мәні мен ... тек осы ғана емес.
Қылмыс объектісінің мәселесі философиялық терең мәселе болып ... орай ... ... қылмыс объектісі болып тек қана қоғамдық
қатынас емес сонымен қоса, құқық ... да ... ... ... бойынша құқық нормасының мазмұны оған берген ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастардың құқық
арқылы реттелелмейтінін ... ... ... ... Е.І. ... қылмыс объектісінің материалдық және формальдық
жақтарын ажыратады. ... жағы ... ... ... ... ... ... жауып, бүркеп қорғап тұратын құқықтық норма.“Құқықтық қорғаусыз
құқықтағы ... жоқ, ... олар ... ... ... мүддесіз
құқық, нақты құқықтық нормалар жоқ”,-дейді. Объектінің неғұрлым терең
мазмұнды ... ... ... қоғамдық құндылығы қоғам мен мемлекет атынан
қорғалатын мүддеде, қоғамның материалдық не моральдық игіліктерінде ... ... ... ... заң ... ... ... және кодификациялау сияқты күрделі жұмысты орындайды.
Сонымен, қылмыстың обьектісіне не жатады?
Қылмыстың объектісі – меншік, ... ... ... ... оған ... ету ... ... қатынастардың жиынтығы.
Қоғамдық қатынастар адамдардың арасындағы тәжірибелік, оның ... және ... өмір сүру ... ... ... ... қатынастар
ретінде сипатталады. Сондықтан қоғамдық қатынастар жүйесінде ... ... ... ... діни және өзге де қатынастар)
өндірістік қатынастар бірінші орында тұрады. Қоғамдық қатынастың өзі ... да, ... ... да ... ... ... Бірақ қоғамдық
қатынастардың негізгі элементтері: қоғам, мемлекет және оның ... мен ... ... ... ... мен ... ... жеке
адамдар, материалдық дүниенің заттары және әртүрлі, оның ішінде ... ... ... ... ... арақатынасы болып
табылады.
Белгілі бір қылмысты ... ... ... адам ... ... бір элементтеріне қол сұғады, олардың ... ... ... ... ... ... немесе жанама елеулі
зиян тигізеді.
Әрине, барлық ... ... ... ... қорғала бермейді,
тек заң шығарушының пікірінше, неғұрлым құнды деп ... ... ... ... ... және ... ... әрқашан өзгеріп
отырады. Бұл шеңбер белгілі бір жағдайларға: ... ... ... бір ... ... белгілі бір қоғамдық қауіпті әрекеттердің (әрекет
немесе ... ... мен ... ... ... ... қол ... қорғалатын неғұрлым маңызды қоғамдық
қатынастардың мазмұны толығымен қарастырылған. Қазақстан Республикасының
қылмыстық кодексінің 2 ... ... ... ... адам ... ... бостандықтары мен заңды мүдделерін, ... ... мен ... ... қоғамдық тәртіп пен
қауіпсіздікті, қоршаған ортаны, Қазақстан Республикасының конституциялық
құрлысы мен ... ... ... мен ... ... қорғалатын
мүдделерін қылмыстық қол сұғушылықтан қорғау, бейбітшілік пен адамзаттың
қауіпсіздігін қорғау, сондай-ақ қылмыстардың ... ... ... айтылған.
Қылмыстық құқық теориясында, жалпыға мәлім болғандай, ... жете білу үшін оның ... және ... ... ... ашу ... қылмыстың объектілерін бөлу қалыптасқан. Қылмыстың
жалпы объектісі барлық ... ... ... қоғамдық қатынастардың
жиынтығын құрайды. Қылмыстық заңда көрсетілген қылмыстық іс- ... ... ... уақытта да қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... өзі қоғамдық ... ... ... ... ... ... Қылмыстың жалпы
объектісі қылмыстық құқықтың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... қағидасын, сонымен бірге қылмысты басқа
құқық бұзушылықтан ажыратуға толық ... ... ... ... ... ... ... іс- әрекеттердің
ерекшелігін бейнелеуде жеткіліксіз болып ... ... ... ғылым теориясы қылмыстық қол сұғушылықтың тектік және тікелей
объектілерін бөліп, ... ... ... ... ... бір ... қоғамдық
қатынастардың арнайы, түрлері немесе саласының қайсысына қарсы екенін (жеке
адам ... ... ... ... сот ... ... т. б.) ... Алайда обьектінің қоғамдық қатынас ... оның ... ... таңу түсінікті емес болып шығады.
Мәселе мынада, “қоғамдық ... ... ... ... “тікелей”
обьектіге қолдану бірқатар түсініспеушіліктерді туғызады. Барлық оқулықтар
мен қылмыстық құқық курстарында ... ... ... ... ... қылмыс
нақты бір қоғамдық қатынасқа” қарсы бағытталған деп тану қалыптасқан.
“Тікелей” обьектінің өзге де ... ... бұл – ... немесе бірнеше
қылмыс төте немесе тікелей бағытталған заңмен ... ... ... ... ... ... бір ... қатынас емес,
қоғамдық қатынастардың жиынтығы болып шығады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... арнайы обьектінің “тікелей”
обьектіден айырмашылығы неде?
“Тікелей” ... ... ... әлі ... ... ... және
оқу әдебиеттерінің беттерінде көрініс тауып келе жатыр. Бұл философиялық
қағиданың, атап ... ... ... жеке (біртекті) санаттарын
қолданудағы әдістемелік ... ... оны ... ... ... ... обьект ретінде көптеген
авторлар жекені көргісі келеді , сол ... ... ... ... ... Дұрыс ұғынғанға бөлек (отдельный) ол жеке (единичный)
емес. Соңғысы – жеке әрқашан ... ... ... ... ... ол ... ... бойынша анықталады.
Бұл түсінбеушіліктер қылмыстың объектілерін бөлу барысында қоғамдық
қатынастардың ... ...... ... ... ... ... – бұл да қоғамдық қатынас, бірақ оның ... ... ... ... мынада, мүдде мен мүдделердің арасындағы
қатынастарсыз ешқандай қоғамдық қатынас ... ... ... ... ... адамдар арасындағы әртүрлі байланыстардың жиынтығын
көрсетеді. Бұл байланыстардың материалдық ... ... ... және өзге де ... ... ... немесе
белгілі бір адамдардың мүдделерін білдіретін сипаттары болуы мүмкін.
Мүдденің өз ... ғана ... ... арасындағы
байланыстарды туғызатын оның обьектісі де - ... ... ... ... болады. Сондықтан, біздің ойымызша, “тікелей”
обьект ең ерекше ... қай ... ... ... ... ... залал келтіреді деген сауалмен анықталады. Мысалы, кісі
өлтіруде ... жеке ... ... өмірінде емес, оның өзге
адамдардан ерекшеленетін қатаң ... ... бір адам ... ... ... жеке ... емес, айталық белгілі бір
түстегі және размердегі, ... бір ... ... меншігіндегі
пальто туралы сөз болады.
Ал, мемлекеттік құпияны жария ету ... ... ... сол заводтың (фабриканың), әскери бөлімшенің, содан барып –
мемлекеттің ... ... ... зиян ... ... ... ... қашып шыққан адам ең алдымен сол
қылмыстық ... ... ... сонысымен,тек сол арқылы –
мемлекеттің сот ... ... зиян ... ... жеке ... алдын ала және сот тергеуі сол қылмыстың
құрамын анықтау үшін тікелей объектіні ... ол ... ... анықтау үшін анықталмайды. Басқа ... ... ... қылмыстық-құқылық нормада сипатталмаған белгілі бір обьектінің ... ... сөз ... ... жоққа шығарады.
Сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін иеленіп алу және ... ... ... ... ... ... ... кодексінің
176-бабында қарастырылған.
Қылмыстық заң жүйесін талдай отырып, иеленіп алу мен ... ... ... дау ... ... ... деп ... болады.
Тікелей объект туралы қылмыстық құқық теориясында пікірталастар да
аз емес. Осыдан келіп иеленіп алу және ... ету ... ... ... ... бір субьектінің, яғни заңды немесе ... ... ... ... ... ... ... иеленіп алу немесе ысырап ету қылмысы затының міндетті
қасиетіне алдын-ала адамға ... ... ол адам ... ... ... ... сол бөтен мүлікті ұрлайды.
Мынадай көзқараспен ... ... ... тапсырылған мүлік деп, өзге
адамның заңды иеленуіне көшетін, сол ... ... ол ... белгілі бір
заңды өкілеттіліктер пайда болатын мүлікті есептеу керек.
Мүлікті сеніп тапсыру түсінігі тек қана ... ... ғана ... Советтік Социалистік Республикалар Одағының Жоғарғы Сот
Пленумдарының ... ... ... ... ... де
анық түрде сипатталады.
ССРО-ның Жоғарғы Сотының 1972 жылғы 12-июльдегі Пленумының “Мемлекеттік
және қоғамдық мүлікті ұрлау ... ... сот ... ... ... тапсырылған мемлекеттік немесе қоғамдық мүлікті иеленіп
алу немесе ысырап ету ... ... ... ... ... ... қажет, яғни қызметтік міндеттеріне, келісімдік қатынастарға
немесе мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың арнайы ... ... ... ... ... ... ... немесе сақтау құқығын
жүзеге асырып жүрген адамның сол мүлікті иеленіп алуы ... ... ... ... ... агенті, сатушы, кассир және өзге де
адамдар).
Осындай ережені Қазақстан Республикасының Жоғарғы сот ... да ... ... ... ... ... ... маңызды белгісі ұрлыққа кінәлі де ... ... ... пайдалану және иелену құқығының болуы.
Иеленіп алу немесе ысырап ... ... ... (мемлекеттік, жеке
меншіктегі) кінәліге сеніп тапсырылады, яғни ... ... ... ... және ... сәйкес бекітілген құжатқа
(келісімге, еңбек келісіміне, қабылдау актісіне және т. б) ... ... ... ... тапсырудың негізінде оның заңды
иелігіне ... ... ... ... ... тонаудан айырмашылығы)
көшеді.
Қазақстан Республикасының сот тәжірибесін зерттеу нәтижесінен әртүрлі
инстанциядағы соттар нақ осы ... ... ... ... ... ... Б. өзіне сеніп тапсырылған ... ... ... ... ақша қаражатын ұрлауға негізді түрде
кінәлі деп ... және ... ... ... ... 176-
бабына сәйкес,сотталды, өйткені ұрланған ақша қаражаты оның ... ... ... ... ... ... ол ... жасауға пайдаланды.
Сот тәжірибесінде кінәлі өзіне иелену, ... ... ... ... бөтеннің мүлкін ұрлау да кездеседі. Мысалы,
көлік құралдарының ... ... ... өзге де ... ол ... сол өнімге экспедиторлық және өзге де ... ... ... мүлкін ұрлаудың жасырын немесе ашық болуына байланысты ... ... ... ... деп ... ... Алайда, аталған адамдар
өнімді тасымалдан басқа сол ... ... ... ие ... яғни
осы өнімге қатысты белгілі бір ... ие ... ... тауарлық
тасымалдау құжатын (накладная) немесе өнімнің аты, ... саны ... ... құны ... өзге де ... ... алып сол өнімді
ұрласа, бұл ұрлық ... ... ... ... ... алу және ысырап
ету жолымен ұрлау ретінде саралануы қажет.
Қылмыстық құқық ... ... ... ... ... ... ... берілмейтін екі құқығы бұзылады, пайдалану және басқару
құқығы, ал иелену құқығы ... ... ол оны ... негізде
пайдаланады, өйткені сол мүлік кінәліге сеніп тапсырылған ... ... бұл ... ұрлау заты болып табылады. Жалпы ұрлау ... ... бар ... ғана иеленіп алудың немесе ысырап етудің заты бола
алады. Және де, ол ... ... ... ... ... міндетті шарт.
Сонымен, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... ... етудің затына мына
белгілер ... ... ... ... ... адамға мүліктің сеніп тапсырылуы.
Заттың нышаны болып, иеленіп алу мен ... ... заты ... ... болып табылады. Сондықтан да мүліктік қылмыс ретінде, бұл
іс- ... заты ... ... ... бола ... сұғушылықтың заты-бөтен біреудің иелігінде уақытша болатын
заттар- ақшалар, ... ... ... тұрмыстық тауарлар,
сондай-ақ азаматтық айналымнан алынбаған басқа да ... ... ... ... ... кітапшалар және өзге де
осы сияқты құжаттар аяқталған ұрлық заты бола алмайды, ... ... ... қорынан немесе бөтеннің мүлкін азайтумен ... ... ... сол ... ... бөтен мүлікті иелене алса, ол аяқталған ұрлық
болады. Сол құжаттар арқылы иеленудің дайындық кезеңі ... ... ... ... ... адам еңбегінің нәтижесі ( мысалы,
жиналған өнім ). Бірақ осы ... ... ... ... тергеу мен
сотта әртүрлі дәрежеленеді.
Бөтеннің мүлкін иеленіп алу және ысырап ету ... ... ... заңды иелігіндегі мүлік ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардың арнайы
тапсыруына байланысты сол мүлікті басқаруға, жұмсауға, тасымалдауға немесе
сақтауға қатысты белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мүлікті ұрлау қызметтік жағдайын асыра
пайдалану жолымен жасалса онда қол сұғу заты ... ... ... қол ... ... ... табылады.
Материалдық жауапты немесе сенім артушы адамның қолына кездейсоқ түскен
мүлік, мысалы, сол кезеңде кінәліде ақша ... өз ... ... ... (ол ... пайда болады), кассадан алынып қойған ... ... ... заты бола ... өйткені мұндай жолмен
түскен мүлікті оған ешкім шаруашылық- экономикалық міндеттерді атқару үшін
сеніп тапсырған жоқ.
2.2. ... алу мен ... ... ... ... ... ... жағы қылмыстық заңда көрсетілген қылмыстық
әрекеттердің сыртқы белгілерінің жиынтығын құрайды.
Қолданылып жүрген қылмыстық ... ... ... заң ... ... қиянатпен қол сұғатын және қол сұғу қаупін тудыратын
қоғамға қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе ... ... ... кез-келген актісі ішкі және сыртқы белгілердің жиынтығынан
тұрады. Нақты қоғамдық қауіпті қатынастар ... ... ... тұрады. Және
де бұл жерде адамның жай ғана дене қозғалысы емес оның саналық қызметіне
мән беруіміз ... ... ... ... ... белгілі бір нормасына
тек адамның ойы, сезімі немесе көңіл-күйі ... тек ... ... ... ... бір ... құрамының обьективтік жағы, оны қоғамдық ... ... ... белгілерінен және өзге ұқсас қылмыс құрамдарынан
ажырататын белгілерінің жиынтығынан ... ... ... ... ... ... әрекетсіздік,
қоғамдық қауіпті нәтиже қылмысты жасау уақыты, орны, жағдайы, ... мен ... ... ... ... ... – кез-келген қылмыс құрамының
обьективтік жағының міндетті белгісі.
Адамның әрекеті оның еркін ... ... ... табылады.
Сәйкесінше, ол саналы, ерікті және белгілі бір ... ... ... Әрине, адамның мінез-құлығын саналы және ерікті әрекет деп
тану оның кінәсінің ... ... ... ... Кінә туралы
мәселе адамның әрекеттерінің нақты қоғамдық ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыстың құрамының
обьективтік жағын құрайтын ... ... ... ... ... ... ... орай, адамның әрекеттеріне оның рефлекторлы (үйреніп кеткен)
қимыл-қозғалыстарын, ... ... ... ... бұлар
сананың бақылауында болмағандықтан, жатқызуға болмайды. Кейде ... ... да ... ... мәні ... егер ол
табиғаттың дүлей күшінің немесе физикалық ... ... ... ... ... жағдайларда адамның жасаған әрекеттері оның
теріс ... ... ... ... өз ... ... ... ету де
қылмыс болып табылмайды.
Қылмысты жасау уақыты, орны, жағдайы, әдістері, қаруы мен ... ... ... ... жағының факультативтік белгілеріне
жатады, өйткені олар нақты баптардың диспозициясында ... ... ... ... Сонымен, жоғарыда айтылған белгілердің барлығы да
қылмыстың объективтік жағының белгілері болып табылады және осы ... ... ... ... ... Кез келген жеке ... үшін ... жақ сол ... ... төрт ... ... Қылмыстық құқықтық нормамен белгіленген қылмыс құрамының белгілерін
талдағанда сол ... ... жағы ... ... ... ... өте ... объективтік жағының маңызы біріншіден, оның белгілерін ... дәл ... ... ... қоғамға қауіпті іс- әрекетті дұрыс саралаудың
негізі болып табылады. Екіншіден,объективтік жағының белгілері арқылы өзара
жақын, ұқсас қылмыстарды бір-бірінен ... ... ... ... ... объективтік белгісін, ысырап етудің объективтік белгісінен
). Осыған байланысты қылмыстың объективтік жағы қылмыс ... ... ... ... болып табылады.
Иеленіп алудың обьективтік ... ... ... ысырап етудің
белгілерінен ажырату қажет. Сондықтан ең алдымен біз ... ... алу ... ... ... ... тоқталуымыз қажет.
Иеленіп алу дегеніміз – белсенді қызмет жасай отырып субъектінің өзіне
сеніп тапсырылған ...... ... алуы. Яғни бөтеннің
мүлкін иеленіп алу обьективтік ... ... ... ... ... құндылықтарды алып қоюмен сипатталатын
және өз пайдасына ... ... ... жасап беру арқылы өзге біреулердің
пайдасына ... ... ... ... әрекеттерден тұрады. Егер
кінәлі өзіне сеніп тапсырылған мүлікті өз ... ... үшін ... ол ... алдын-ала меншік иесінің өзге мүліктік қорынан ... ... ... ... орнын өзгертіп өз мүлкіне қосып қоюына
тура ... Бұл ... ... ... ... кодексінің
176-бабын талқылаушы авторлар да ұстанады.[16]
Бөтеннің мүлкін иеленіп алу тек белсенді ... ... ... мүмкін.
Сондықтан, бөтеннің мүлкін иелену тек қана ... ... ... ... емес өз кезегінде оның сеніп тапсырылған адамның ... ... қалу ... ... өз ... ... бәсең (пассивті) мінез-
құлықтың, адамның әрекетсіздігінің бір түріне жатады. ... бір ... ... ... ... ... ... тәжірибеде мүмкін
болмайтын жағдай. Осы бір себепке байланысты ғана ұрлықтың бір ... ... алу жай ғана ... ... қалудан тұруы мүмкін
емес.
Иеленіп алудың обьективтік ... ... ... ... ... түрінде қылмыскер алдымен меншік иесінің мүліктік қорынан мүлікті
(немесе оның бір ... алып қою ... ... ... ғана ол оны өз
пайдасына жұмсайды. Қазақстан Республикасының қылмыстық кодексінің 175-
бабына ... де ... ... ... ... ... жолмен алып
қоюы және (немесе) өз пайдасына ... ... деп ... Яғни,
меншік иесінен немесе өзге иеленушіден мүлікті алып қоймай ұрлау да болады
деген сөз. Біздің ... ... алу мен ... ... тура ... ... жатқызу керек, өйткені меншік иесі немесе өзге ... өзі ... ... ... өз ... ... ... Мұнда меншік
иесінен немесе өзге де иеленушіден мүлікті ... алып қою ... ... иесі ... ... ... ... берген. Бұл сеніп
тапсырылған мүліктің барлығын емес тек бір ... ... және ... ... да ... ... ... меншік иесінен немесе өзге де
иегерден ... ... ... жоқ, ол ... ... заңды негізде
берілген.
Жалпы алғанда, біздің ойымызша, бөтен мүлікті ... ... ... де ... ... алып қою ... болмауы – иеленіп алу
мен ысырап етуді бөтеннің мүлкін ұрлаудың өзге ... ... ... ... өрбіте отырып, мынадай қорытынды шығаруға болады:
ұрлықтың бір ... ... ... алу, обьективтік ... иесі ... өзге де ... мүлікті заңсыз жолмен алып қою орын
алмаған кезде кінәлінің немесе өзге де ... ... ... заңсыз беру болып табылады.
Нақтылауға жататын тағы бір мәселе бар. Көптеген зерттеушілер иеленіп
алуда бөтеннің ... ... ... өзге адамдардың пайдасына құқыққа
қайшы түрде беру орын алады деген пікірде. Бұл ... ... ... ... ... кез-келген, кінәліге сеніп тапсырылған мүлік
өзге біреулердің пайдасына берілсе, егер ол кінәлінің иелігінен ... ... алу ... қала ... ... ... ... кінәліге
сеніп тапсырылған мүлік үшінші бір тарапқа емес өзінің ... өзге ... ... ... ғана орын алады деген пікір болса ... Бұл ... ... ... ... ғана емес өзге ... да жасауға болады дегенді көрсетеді. Арнайы әдебиеттер, өкінішке
орай, осы мәселелерге көңіл ... ... ... мынадай қорытындыға келуге болады.
Бөтеннің мүлкін иеленіп алу-сеніп тапсырылған бөтен мүлікті ... ... ... өзгелердің пайдасына қарай пайдакүнемдік мақсатпен құқыққа
қайшы қайтармау ниетімен меншік иесі немесе сол мүліктің өзге де ... ... ... ... және егер де ол ... әлі ... етпеген болса
немесе өзге де жолдармен ұрланған мүлікті жойып ... болу ... алу ... ... ... ... бөтеннің мүлкін меншік иесіне
немесе сол мүліктің өзге де иелеріне зиян келтіре отырып ... ... ... қарай бұрған кезден бастап аяқталған қылмыс деп есептеледі.
Айыптының өз иелігіне алған мүлікті заңсыз ... ... ... ... бұл ... отырған құрам шегінен тыс жатыр, ол
ұрлаудың, басқа нысаны – ысырап етумен ұштасады. Сеніп тапсырылған бөтеннің
мүлкін ... ... оны ... ету ... ... ... мазмұны жағынан бір-біріне жақын анықтамалары да аз емес.
Профессор ... ... ... ... "Кінәлінің өзіне сеніп
тапсырылған мүлікті құқыққа қайшы қайтадан орнын толтырмай өзінің ... ... ... ... ... ... ... деп
түсінеді.[17] Мұнда кінәліге сеніп тапсырылған мүлік белгілі бір ... ... ... үшін ... ... етіледі, сатылады, үшінші
тарапқа беріледі ... ... ... өзі ... өзге де ... бар, ... ету ... – кінәлінің өзіне
сеніп тапсырылған мүлікті өз пайдасына емес өзге біреулердің (достарының,
туыстарының, өзге ... ... ... ... ... жұмсауы. Бұл
пікірмен келісуге болмайды, өйткені, иеленіп алу ысырап етуден ... ... ... ... ... қарай бұрылғанымен ажыратылмайды, ол
қылмыскерде осы ... ... ... ... ... ... ету сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін сату, тұтыну, өзге де үшінші
тарапқа ... ... Өзге ... ... ... ... ... ұрланғаны жөніндегі дерек ашылған кезде ол мүлік ысырап етіліп біткен
немесе өзге де ... ол ... ... ... керек. Осы жағдайда сеніп
тапсырылған бөтеннің мүлкін иеленіп алу ... ... ету ... сөз
болады.
1998 жылдан 1999 жылға дейін Қарағанды облысының орман, балық және ... ... ... және ... бөлімінің бас бухгалтері қызметін
атқара отырып Ш. пайдакүнемдік мақсатпен жалпы ... 1735404 ... ... ... ... ақша қаражатын ұрлады.Оның әрекеттерін
тергеуде,1728782 тенге кінәлінің өзінде болып шықты, ал 6622 ол сол ... және ... ... ... ... ... тастағаны анықталды.
Сот негізді түрде ол ұрлықты иеленіп алу ал 6622 ... ... ... ... ... мүлкін ысырап ету деп саралады.
Жоғарыда айтылғандардың барлығын қорытындылай келе ... ... ... ... ету – кінәлінің өзіне сеніп тапсырылған бөтен мүлікті
өзінің немесе өзге біреулердің пайдасына, меншік иесіне ... ... де ... зиян ... отырып, құқыққа қайшы және қайтармау ниетімен
пайдакүнемдік мақсатта ұрлауы, егер ұрлық ашылған кезеңде ол бөтеннің ... ... ... ... өзге де ... ... ету меншік иесіне зиян келтірілген кезден бастап емес (тіпті бұл
белгі иеленіп ... ... ... ... де ... ... ... табылса
да), бөтеннің мүлкін кез-келген жолмен ... ... ... бастап
аяқталған қылмыс деп табылады.
Иеленіп алу ұрлықтың нысаны ретінде кінәліге сеніп тапсырылған тауарлық
- материалдық өзге құндылықтардың бір ... ... ... ... ... ... ... бастап аяқталған қылмыс болып саналады. Ысырап
етудің ... ... ... ... жоқ және ... алудан кейінгі
қылмыстық қызметтің келесі ... ... та ... ... етудің
иеленіп алуға қарағанда ерекшелігі ысырап етуде заңды ... мен ... ... ... ... мөлшері жоқ.
Біздің ойымызша, ұрлық ашылған кезеңде мүлік әлі ... ... ... алу ... ... ... те, ал мүлік сол кезеңде кінәліде ... ... ... ... ... ысырап ету ретінде қарастырылуы қажет.
И.Ш.Борчашвили, жалпы алғанда, ... ... ... ... ... алдын-ала кінәлінің құқыққа қайшы түрде бөтен мүлікті иемденіп
алу, яғни ... алу ... ... қажет деген көзқарас қолайлы емес
деген пікірді ұсынады. Алайда, барлық ... ... да ... ... ... ... алдыңғы кезеңі болып табылуы мүмкін. Тәжірибеде адам бөтеннің
мүлкін заңсыз ... ... ... ... болмайтын жағдайлар да
кездеседі.
Иеленіп алудың обьективтік жағын кінәлінің заңды иелігіндегі бөтеннің
мүлкін заңсыз қайтарымсыз алып қою ... ... ... ... ... бір шаруашылық міндеттерді шешу мақсатында материалдық жауаптылықты
көздей отырып, сеніп тапсырылуы керек: қоймашыға – ... және ... ... ... ... ... ... немесе қамсыздандыру
жөніндегі менеджерге бір орыннан екінші орынға тасымалдау ... ... ... сату ... ...... ... базарға
шығарып сату үшін және т.с.с. ... ... ... ... ... ... ... сақтау құқығын пайдалана отырып жоғарыда аталған
адамдар және олармен теңестірілетіндер өз ... ... өзге ... ... мақсатында сол мүлікті ұстап қалады ... ... алу ... қылмыс болып есептеледі, егер ... ... ... ... мүлкі кінәлінің иелігіне уақытша көшудің
шарттарында көрсетілген мерзімде мүлікті иесіне қайтармаса, я сол ... ... ... тапсырылған қоймадан алуы және сол кезеңде кінәлі де
өз ... сол ... ... және жұмсау құқығы болса.
Иеленіп алумен салыстырғанда, бөтеннің мүлкін ... ету ... ... ... ... заңсыз ұстап қалуынан тұрады. Кінәлі
адам өзінің қызметтік міндеттеріне, келісімдік қатынастарына немесе арнайы
тапсырысқа байланысты ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Айтылған анықтамадан шығаратын
қорытындымыз, ысырап ... ... жағы ... ... ... ... мүлікті заңсыз, орнын толтырмай ұстап қалуынан тұрады
(мысалы, ақша қаражатын ... ету, ... ... тамақ өнімдерін
тұтыну және т.б.).
Иеленіп алуға қарағанда ысырап ету мүлікті шынайы ысырап етіп бітіру,
ал ... алу – ... тек ... ғана тұрады. Ысырап ету кінәлінің
заңды иелігінде тұрған мүлікті иеленіп алу немесе мүлікті заңсыз ұстап қалу
процесінің ... ... ... Сондықтан, иеленіп алса, мүлікті, мысалы
тінту кезінде алып қоюға болады, ал ... ... ... ... ... ... етуге болады.
Бөтеннің мүлкін ысырап етудің жеке жағдайларының біріне ... ... ... кәсіпорынның шикізаты немесе материалдарын
пайдалана отырып жасаған жұмысы үшін прейскурант бойынша ... ... ... ... өкілетті қызметкердің ұстап қалуы жатады.
Кінәлінің әрекетінде, тәжірибе ... ... алу мен ... ... жанасуын байқауымыз қажет.
Ысырап ету аяқталған қылмыс ретінде, кінәлі өзіне сеніп тапсырылған
мүлікті ұстап қалуынан бастап танылады. ... ... ... өзі ... өзге ... де ... ... мүмкін. Кінәлі өз ... ... өзге бір ... ... ... ... ... иемденуге мүмкіндік
бере отырып, мысалы, сол адамның алдындағы міндеттемелік қарыздарынан
құтылуға ... өз ... ... таныстарына материалдық көмек
беруге және бұл ... ол өз ... ... ... ... немесе оның
мүдделеріне зиян келтіре отырып, беруге үміттенеді.
2.3. Бөтеннің мүлкін иеленіп алу және ... ... ... ... ... құқығы бойынша қылмыстың субьектісі
болып қылмысты жасау кезінде қылмыстық заңмен бекітілген жасқа толған, есі
дұрыс жеке ... ... ... ... ... ... ... субьектісі жеке тұлға, яғни тек адам ғана бола алады.
Қазақстан ... ... ... ... ... бөлігінде
айтылған жеке тұлғаларға Қазақстан Республикасының ... ... және ... азаматтары жатады. Бұл қылмыстық кодекстің 6-7 баптарының
мазмұнынан ... ... ... ... тек жеке ... тану
қылмыстың субьектісі болып заңды ұйымдар, яғни ... ... ... ... ... бола алмайды.
Қылмыстың субьектісінің қажетті белгілеріне қылмысты жасаған жеке
тұлғаның есінің дұрыстығы ... ... - бұл ... ... заңда қарастырылған қоғамдық
қауіпті әрекетті жасау кезінде өз әрекеттерінің іс жүзіндегі ... ... ... ... және ... ... қабілеттілігі.
Яғни жаңа қылмыстық кодекстің 15- бабында (1-бөлігі) есі ... ... ... ... ... жеке адам ғана ... жауапқа тартылуы
тиіс деп дұрыс айтылған. Осыған орай, қылмыс ... ... тек ... ... адам саналады. Бұл ... ... ... ... Есі ... адамды қылмыстық жауаптылық пен жазаға тартудың
қажетті жағдайларының біріне жатады.
Қылмыстық заңның нормалары әрқашан ... ... ... өзін қоршаған ортада дұрыс ұстай алатын, өз мінез-құлығының мәнін
түсінетін және өз ... ... ... ... ... жоқ, өз әрекеттеріне ... ... ... мен ... қауіптілігін ұғына алмаған ... ... ... салдарынан басқара алмаған адам есі дұрыс емес
деп танылады және қылмыстық ... ... ... ... ... ... есі ... бірдей, міндетті белгілерінің
біріне жеке адамның қылмыс жасау кезінде қылмыстық заңда бекітілген жасқа
толуы жатады. Өзінің мінез-құлығын ... ... ... әрекеттерінің
әлеуметтік мәнін ұғыну, оларға ие болу қабілеттілігі белгілі бір ... ... бір ... және ... даму дәрежесіне жеткенде
пайда болады. ... ... жасы ... (14 ... болмайды, сондықтан олар қылмыстың субьектісі бола алмайды.
Жеке тұлғаның есінің дұрыстығы мен ... ... ... ... ... ... жалпы юридикалық белгілері болып табылады, ол
барлық ... ... үшін ... және ... ... ... ... құрамының жоқтығын білдіреді. Кейбір қылмыс құрамдарында
заң шығарушы арнайы белгілерді немесе арнайы ... ... ... қарастырады (қызметтік жағдайы, мамандығы және т. б).
Бөтеннің мүлкін иеленіп алу және ысырап ету жолымен ұрлаудың субьектісі
тек 16 жасқа толған адам ғана бола ... Олар ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардағы өз ... ... ... немесе мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың арнайы
тапсырысына ... ... бір ... тапсырылған мүлікті басқару,
жұмсау, тасымалдау немесе сақтау жөніндегі құқықтық өкілеттілікті жүзеге
асыра алатын қызметкерлер бола ... ... ... ... экспедиторлар, менеджерлер немесе
қамсыздандыру жөніндегі агенттер, сатушылар, кассирлер және тағы ... ... бұл ... әртүрлі жүкті тасымалдау және әкелу
сеніп тапсырылатын автокөлік жүргізушілері мен тасымалдаушылар да ... ... ... ... ... және ... ... құқықтарға
ие болу оларды сеніп тапсырылған бөтеннің мүлкін ... алу және ... ... деп ... ... негіз береді.
Жоғарыда айтылған өкілеттілігі жоқ адамдардың, тапсырылған жұмысына
немесе ... ... ... ... қол ... ... бола
тұрып ұрлауын иеленіп алу және ысырап ету деп ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік және қоғамдық мүлікті тапсырылған жұмысын
орындау ... ғана сол ... ... ... адам ... (мысалы,
өндірістегі жұмысшылардың шикізатты немесе дайын өнімді, ауыл шаруашылық
өнімдерін ұрлауы), немесе қызметіне байланысты ... және ... қол ... ... ... ұрлауы (мысалы, коменданттың, өрттен
сақтау қызметінің бастығының, күзетшінің және тағы ... ... ... ... алу жағдайларына байланысты ... ... деп ... ... ... ... ... алу мен ысырап ету
жолымен ұрлау жоқ, себебі, бұл адамда ұрланған мүлікті ... ... және ... ... ... ... өкілеттіліктері болған жоқ.
Иеленіп алу мен ысырап етудің субьектісі - заңдық негізде ... ... ... адам ғана бола ... ... ... ... тапсыру” сияқты арнайы белгіден басқа иеленіп алу мен ысырап етудің
субьектісінде Қазақстан ... 1997 ... ... кодексіне
сәйкес кез-келген қылмыстың субьектісіне қатысты жалпыға міндетті үш белгі
болуы қажет: жеке тұлға, есі ... ... ... үшін қылмыстық
жауаптылыққа тарту жасына ... ... ... ... 15 ... ... ... алу және ысырап ету үшін қылмыстық
жауаптылық (ұрлықтан айырмашылығы) 16 ... ... ... Жоғары Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі
“Бөтеннің мүлкін заңсыз иемдену жөніндегі істер бойынша сот ... ”№8 ... тек ... адам ғана ... ... бірге
меншік түріне қарамастан ұйымдарда, кәсіпорындар мен мекемелерде ... ... және ... ... ... өзіне сеніп
тапсырылған мүлікке қатысты өкілеттіктерді жүзеге ... ( ... ... ... және тағы ... басқа адам қызмет бабын
пайдалану ... ... ... ... ... иемдену субъектісі болып
(Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 176-бабы ) табылады
делінген.
Бөтеннің ... ... алу мен ... ... субъектісі арнаулы жасы
он алтыға толған, есі дұрыс, заңды ... ... ... ... ... тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп алудың немесе ысырап етудің
құрамы үшін заң шығарушы мынадай ... ... ... ... ... ... ала сөз байласуы бойынша жасалған;
б)бірнеше рет жасалған;
в) қызмет ... ... ... ... топ жасаған;
д) ірі мөлшерде жасалған;
е) ұрлық немесе қорқытып аушылық үшін бұрын екі немесе одан көп ... адам ... ... ... атқаруға уәкілетті адам не ... ... егер ... ... ... ... ... Иеленіп алу және ысырап етудің субьективтік жағы
Қылмыс, қоғамдық қауіпті әрекет бола тұрып, ол мінез- құлықтың ... ... ... ... және олар ... объективтік
тіршіліктегі өзгерістердің (қылмыстың объективтік жағы) ішкі белгілерімен,
яғни ... ... ... және бағыттайтын
(қылмыстың субъективтік жағы) психикалық процестермен тығыз байланысының
психо-физикалық бірлігі болып ... ... кез ... қылмыстық
әрекет немесе әрекетсіздік- бұл тек қана ... ... ... ... ... емес, ол адамның сыртқы ортаға, қоғамға, қоғамның ... ... ... ... деп ... ... Осы ... қылмыстың
психологиялық мазмұны болып табылады. ... ... ... оның ... және ... ... және ... және еріктілік-психикалық көзқарастарды ... ... ... Сана ... ... (интеллектуалды кезең ) және ерік
(еріктілік кезең ) ... ... ... ... құрайды. Сонымен,
кінәнің өзі екі түрлі-сезіну және еріктілік кезеңдері ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті мәнін сезіну
және сана-сезім ... ... оның ... ... зардабын болжау
қасақаналықтың ... ... ... ... ... ... немесе оның тууына саналы түрде жол беру ... ... ... ... іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігін сезіну қасақаналықтың
қажетті элементі болып табылады, мұндай элементтің ... ... ... ... ... қылмыскердің қылмыстық жауаптылығының субьективтік
негізі болып табылады.
Қылмыстың субьективтік жағын адамның өзі жасаған әрекеттеріне және ... ... ... ... ... ... болады.
Қылмыстың сыртқы белгілерін білдіретін обьективтік жағына қарағанда,
субьективтік жағы қылмыстың ішкі ... ... ... ... субьективтік белгілері бір-бірімен белгілі бір тұтастықта және тығыз
байланыста болады. Сондықтан субьективтік жағын ... ... ... ... ... ... ... байланыстыра отырып
жүргізіледі.
Қылмыстың субьективтік жағының мазмұнын мынадай ... ... ... ниет пен мақсат кіреді. Бұл белгілердің ... ... ... яғни ... ... іс- ... жасаған адамның
жан - дүниесінде болып жатқан ішкі өзгерістерді сипаттайды және ... мен ... ... байналысын бейнелейді.
Айта кету керек, бұл белгілердің әрқайсысының заңдылық маңызы біркелкі
емес, керісінше әр түрлі.
Кінә - ... ... ... ... ... міндетті
белгісі болып табылады. Кінәсіз қылмыстың ... ... ... өзі
кінәсіз жағдайда қылмыстық жауаптылық туралы сөз ... ... емес ... ... Қылмысты саралауда қылмыстық жауаптылықтың бар – жоғы
анықталады. Қылмыстық ниет пен мақсат, кейбір қылмыс құрамдары үшін ... ... ... ... болады. Ал олай болмаған жағдайларда,
ниет пен ... ... ... ... ... ... белгісі ғана болып саналады.
Қылмыстың субьективтік жағын, кінәнің нысанын, қылмысты жасау ... ... ... ... маңызы зор, ол қылмысты қылмыс болып табылмайтын
іс- әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді. Қылмыстың ... ... ... ... ұқсас қылмыс құрамдарын ажыратуға, қылмыстың
субъективтік жағының мазмұны істелген қылмыстың, сондай-ақ әрекетті жасаған
адамның қоғамға қауіптілігінің дәрежесінің ... ... ... ... өзі ... ... және ... анықтауға
мүмкіндік береді.
Сонымен қылмыстың субъективтік жағының қылмыстық жауаптылықтың ... ... ... ... ... ... саралау үшін және әділ жаза
тағайындау үшін маңызы ерекше.
Қылмыстық құқықтың ең маңызды қағидаларының бірі – ... ... ... жауапқа тек қана қылмыс істегенге кінәлі адам ғана
тартылатындығы ... ... ... бұл ... өзінің қасақаналықпен немесе абайсызда
істейтін қоғамға қауіпті іс-әрекетіне және оның қоғамға ... ... ... ... ... ... және ... практикасында ең көп кездесетін
кінәнің нысаны қасақаналық болып ... ... ... ... анықтаудың заңдылық маңызы ерекше. Қылмысты қасақана істеу
тікелей немесе жанама қасақаналықпен жүзеге ... өзі ... бір ... ... ... ... кезінде өзінің
қылмыстық заң қорғайтын қандай объектіге қол сұғатынын, одан ... ... осы ... ... асырылу уақыты, орны, тәсілі,
жағдайы сияқты мән –жайларды ой ... ... ... ... барлығының да кінәлінің санасы арқылы елестетілуі,оның ... ... бір ... ... ... ... нәтижесінде
одан қоғамдық қатыныстар жүйелеріне зиян ... яғни оның ... ... ... ... ... ... мазмұнын іс-әрекеті арқылы
келтірілген зардаптың нақты түрлері, оның қоғамға зияндылығы, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... белгілер құрайды.
Бөтеннің мүлкін иеленіп алу және ... ету ... ... жағы ... ... және ... мақсатпен
сипатталады, бұлардың мазмұны: біріншіден, кінәлі адам бөтеннің мүлкін
иемденіп алғанын толық ұғынады, ... ... ... ... ... алдын-ала болжайды, және бұл зиян мүліктің меншік иесінің
материалдық қорын азайтумен сипатталатынын ұғынады, үшіншіден, кінәлі адам
бөтеннің мүліктік ... зиян ... ... өзі ... ... өзге ... байытуды тілейді.
Тілеу-бұл белгілі бір мақсатқа, нәтижеге жету деген ерік ... ... ... ... мүлкін ұрлайтын қылмыскерлер сыртқы
жағдайлардың емес ішкі жағдайлардың (негізсіз ... ... өкпе ... ... ... қажеттіліктер негізінде)
әсерімен жасайды.
Кез келген мінез-құлыққа, оның ішінде ... ... ... ... баға беру үшін ... ниет пен ... да ... қажет.
Ниет дегеніміз белгілі бір қажеттіліктер мен мүдделердің іштей түрткі
болуына байланысты ... ... ... ала ... ... түрде
қылмыс істеуге бел бууын айтамыз. Адамның кез-келген мінез-құлығы (әрекеті
немесе ... ... ... ... ... сәйкес
таңдап алынған) анықталады,оның сыртқы көрінісі, яғни обьективизациялануы
болып табылады. Егер адамның нақты бір қызметін алып ... ... ... ... бір ... бір ... ... көрінеді.
Қызметтің бүкіл құрылымы мына компоненттерден: мақсат – ниет - әдіс ... ... ... жалпылама кестеге сияды.
Қылмыстық мақсат деп адамның қылмыс істеу арқылы ... ... ... ... ... қылмыстың мақсаты қылмыстық ниетке негізделіп ... ... ал ... ниет мақсатпен бірге белгілі бір іс-әрекетті жүзеге
асыру арқылы ... ... ... итермелейді. Адамның қызметінің
мақсаты - әрекет ... өзі ... ... бір ... соңғы
қорытындының ойша көрінісінің санадағы идеалық бейнеленуі. Философиялық
көзқарас бойынша, ... ... ... ... және ... ... ниеттену және мақсаттың айқындалуы жүреді, ал олардың ... өз ... ... ... ... қатынасы пайда
болады”.
Бұл жерде таным үшін мақсаттың пайда болу (мақсаттың анықталу) сәті мен
нәтижеге деген психологиялық қатынас процессінің бөлінуі ... ... ... көрінісі бола отырып адамның өз әрекеттері мен қылықтарын
не үшін жасайтынын білдіреді.
Белгілі философ В.П.Тугаринов заңды іс-әрекеттің ... ... ... ойша ... деп ... ал ... әрекеттің мақсатын ол
“жалған құндылық” (лжеценность) деп атайды. Ал ... ... ... ... ... бұл мәселеде өзінің қарама-қайшы пікірін
білдірді. Оның ойынша, “алыпсатардың табысы”немесе қылмысты жолмен өзге ... ие болу ... ... ... бұлар да “толық
шынайы, қол жетпес, маңызды”құндылықтар. И.Г.Филановский ... ... ... ... ... болжау санасынан мәнділік
(сущность) ... ... ... ... құндылық деп
құндылықтардың өзін емес, сол құндылықты қылмысты жолмен алып ... ... атап ... ... ... ... қиын емес. Алайда,
біріншіден, мақсаттың заттық құндылығы жоқ, оның сипаты тек оның ... мен ... бір ... ... ... ... ... көріністерін құрастыруға ғана мүмкіндік береді, екіншіден, құқық
бұзушының қайсібір ... ... ... көзқарасы, көбінесе сол
зат жөніндегі қоғамдық пікірдің мазмұнына сай емес. И.Г.Филановскийдің ... ... ... ... сол ... ... ... моральдық,
әлеуметтік және заңдық бағасына қарама-қайшы” деп жазды.
Осылайша, қылмыстың мақсаты – ысырап ... жеке ... ... ... ... бір нысаны, оның құқықтық санасы мен
жағымды ... ... ... ... ... бағыттылық іс-әрекетін талдауымыз бізге
мынадай деректерді көрсетті: ысырап етушілердің 12,6%- ... ... ... ... табу үшін ... ... ... деген қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін, 4%-ұсақ-түйек
тірлік ету ... ... киім ... алу ... ... өмір ... қамсыздандыру үшін және үй шаруашылық заттарын сатып алу үшін
жасаған, өзгелері ... ... бас ... мақсаттардың заттық
мазмұны – олардың пайдакүнемдік бағыттылығының айқын куәсі. Белгілі ... ... ... адам оның ... өз ... ақшамен немесе
заттай құндылықпен толтырмай, тиісінше, өзге адамдардың еңбегінің есебінен,
тіпті қоғамның мүдделерінің есебінен алуға тырысады.
Ұрлықтың ... оған ... ... ... мен ... тыс
әрқашан қылмысты әрекеттің пайдакүнемдік бағыттылығының шегінде болады.
Бұдан, әрине, мақсаттың мазмұнға, ережеге ... ... ... да ... дегенді шығарамыз. Н.С.Таганцев, “ниет пен мақсат – бұл ... ... деп ... ... адамның кез-келген ерікті
әрекеті мақсатты қоюдан, оған жету ... ... алға ... ... және ... асыруға жетелейтін ниеттердің пайда болуынан
тұрады, яғни олар шығарған шешімнің объективизациялануынан тұрады. ... ... ... ... ниеттің мазмұнын оған белгілі бір
бағыттылық бере отырып анықтағанмен олардың ... ... ... ... ... ... ... жөн. Мақсат сол іс-
әрекеттің обьективті нәтижесі, ниеттің құрылуына септігін тигізетін ішкі
итермелеуші күш ретінде ... ...... қоршаған тіршілікті бейнелей ... ... бір ... ... ... ... пен ... арасындағы айырмашылық кейде тіпті қарама-қайшылық
көп қылмысты әрекеттерге, оның ішінде ысырап ... де тән. ... ... тек ... ... жасалады. Ал ниет пайдакүнемдік
сипатта болмауы да ... ... ... ... жүзеге асырудың
психологиялық негізіне пайдакүнемдік емес сипаттағы ниеттер қызмет ... ... ойға ... па? Бұл ... ... беру үшін, ең алдымен,
пайдакүнемдік ниетпен бірге осы қылмыстық әрекетке тән өзге ... ... ... қажет. Ұрлауды жасауға шешім қабылдау адамды
тек ... ... ... көре ... - ... сипаттағы
ниет, бірігу– біреуге ұқсау сипатындағы ниет, филантропикалық сипаттағы
(өзге адамдарға көмектесу) ниеттер және өзге де ... ... ... ... ... ... жағынан пайдакүнемдік ниетпен сай
келмегенмен, оған өте жақын. Бұл жөнінде В. Даль ... деп ... ... ... ... жоқ. Көре ... пайдакүнемдіктен, ал
пайдакүнемдік көре алмаушылықтан туады”.
Алайда мұның бәрі мақсаттың сипатын өзгертпейді, ол пайдакүнемдік болып
қала береді, өйткені паразиттік бағыттағы адам өзі ... ... ... ... ... ... ... Біздегі деректер бойынша,
мысалы, ысырап ... 13% ... ... ниетімен, 15% нәсіптік
немесе ... мен ... ... ... ... ... ... 22% көре алмаушылық ниетпен жасаған.
Алынған материалдық құндылықтардың орнын ... ... ... ... ... өз ... жағынан тікелей қасақаналықтың
ерікті кезеңіне сәйкес келеді, ал оған интеллектуалдық ... - ... ... ... ... бөтеннің материалдық мүліктік
мүдделеріне жалпы ... ... ... зиян ... ... ... ... Ұрлықта мақсат, тиісінше, ... ... сай ... қана ... оны ... бір интеллектуалдық мазмұнға
толтырады.
Ұрлаудағы тікелей қасақаналықтың субьектісінің ... ... ... бір ... және ... зиян келтіруді тілеуінен
көрінеді. Еңбексіз жолмен баюға құлшына ... ... ... ұрлай
отырып) кінәлі баю мақсатына тек қайсібір меншікке зиян ... ... ... ... және де ол ... ... қоғамдық ұйымның, немесе
жеке иегердің меншігін қаншалықты азайтса, соншалықты мөлшерде байи ... ... ... ... иесіне белгілі бір мөлшерде мүліктік зиян
келтірмей ұрлауы мүмкін емес болғандықтан ... бір ... ... ... мүлікті, жеке адамның мүлкін азайтуды тілеумен сәйкес
келеді.
Ниеттің жалпы сипаты ... ... ол ... ... ... ... анықталады, олардың қылмыстық
қызметінің нақты мақсаттары мен ниеттері әртүрлі болуы мүмкін.
Ысырап етушілердің сұраныстарының ... ... ... олар ... ... және қылмыс жасауға итерген ниеттің
мазмұнын анықтайтын материалдық қамтамасыз етілу дәрежесімен анықталады.
Ұрлауды дұрыс саралау үшін ... ... ... толтырмай,
пайдакүнемдік мақсатта пайдалағанын білсек те жеткілікті.
Пайдакүнемдік мақсатқа, ережеге сәйкес, ниеттің ... да ... ... осы жалпы деректерге тоқтала отырып, оларсыз әділетті жаза
тағайындау мен ұрлауға себепші ... ... жою ... ... ... қиынға соғатын қылмыскердің жеке тұлғасы туралы деректерді
есепке алмай кетуіміз ... ... ниет пен ... ... ... ... ... субьектісінің жалпы психологиялық
бағыттылығын анықтаумен тәмамдалмайды, болмаса ниет жалпы бағыттылықтан
басқа ... ... ... ... ... ... бұл ... әрекеттің нәтижесі жөніндегі оймен байланысты.
Мақсат, ниет және нәтиже бір - ... ... ... ... ... ... және ... шынайы және идеалдық ретінде
жанасқан. Ішкі құлшыныс ретінде ниет ... ... ... ... ... ... отырып, іс-әрекеттің мақсаты мен оның
нәтижесінің арасындағы байланыстырушы ... ... ... да, ... де ... индивидке қатысты, оның мінез-
құлығын тікелей белгілі бір қалыпқа қоятын және құлшындыратын ішкі ... ... ... өзі ... өз ... өз ... ол ... басында да бейнеленеді) түсіндірудің орнына өз ойларынан
түсіндіруге қалыптасып кеткен” деген пікірді әділетті түрде айтқан.
Осылайша, бөтеннің ... ... ... ... өмір сүрудің
сыртқы жағдайларымен ғана емес олардың өмір сүру қағидаларымен де, ... және ... ... ... де, ... материалдық
құндылықтарға, бөтен мүлікке деген ... де ... ... өзі ... материалдық қажеттілік немесе қайсібір жайсыз
өмірлік жағдайлар ысырап етушілерді қылмыс ... ... өзге ... ... ... ... табуға құлшыныс, жиі “жоғары” көзқарастармен
жасырылатын рухани ... те ... ... ... ... пайдакүнемдік ниеттің таралуынан
деп түсінуге болмайды. Мұнда сөз тек материалдық жағдайының ... ... ... арасында қарама-қайшылықтарды
туғызатындығын байқаймыз. Бұл жерде қарама-қайшылықтар, ол ... ... ... ... қандай жолмен шешіледі? Қылмыстықпен бе,
әлде заңды жолмен бе?-деген сұрақтар туындайды.
Д.А.Кикнадзе жеке тұлғаның ... ... ... отырып: “Қоғамдық қажеттіліктер өз кезегінде – ерекше жеке сананың
нақты мүдделерін, тілектер, құлшыныстар, ... және тағы ... ... ... Сана арқылы сезім ниеттенуді оятады, ал
ниеттену – белгілі бір шешім ... ... ... ... әрекеттің
кезегі келеді” деп жазады.
Қажеттіліктердің өзін , тиісінше, обьективтік шындық туғызады, оны жеке
тұлға ниет пен ... ... ... және ол ... ... ниеттену аясының негізгі көзі болады. Кез-келген ... оның ... жеке ... ... адам ... ... ... жатады. Жеке тұлғаның жалпы қоғамға, мінез-құлық
ережелері мен нормаларына деген қатынасы, оның бағалаушылық тағылымы шешуші
дәрежеде ең ... ... ... ... ... ... ... байланысты болады. Бұл қатынастың мәні жеке тұлғаның
(индивидтің) өзіне обьективті ... ... ... ... өзіне
бекітуінен тұрады. Ысырап етушінің қылмыскер ретіндегі тұлғасы бұл мағынада
субьектінің әлеуметтік ... ... ... ... ... ол ... дамыған, тіпті кейде кедей, кейде бұзылған немесе ... ... ... ... өмір ... жағымсыз жағдайларды алып
жүреді.
Егер қылмыскер өзі ұрлаған ... ... ... ... мен ... спирттік ішімдіктерге деген бейімінің байланысын зерттесек, онда
ұрланғанды ысырап ... ... ... ... яғни ... өзін өте ... ... Біздегі деректерге сүйенсек, спирттік
ішімдіктерді қолданбайтындардың ішіндегілер оларды сатып ... ... ... 10% жұмсаған және 40% - дан асатындары ... ... ... ... ... алу үшін пайдаланған. Ұрланған мүлікті,
спирттік ішімдікке жақындығы барлар мүлдем басқаша ысырап еткен, ... ... ... ... ... ... ... ал 15%-ғана өмір
сүру заттарын ... ... ... ... ... ... мінез-құлығының ниеті “тікелей”
қажеттілікке тіреледі деген тоқтамға келуге болмайды. “Егер қылмыстардың
ниеттері тек қажеттіліктермен ... ... ... табу ... ... ... салу жеткілікті болар еді”- деп ... ... ... ... ниеттің негізінде жатады, бірақ қажеттілік ниет болып
табылмайды деген деректі ... ... ... ... ... ... пайда болған ... жеке ... ... ... оның ... және ... ориентациясына байланысты құқықтық немесе
құқыққа қайшы әрекеттермен ... ... жеке ... мен қылмыс жасалған кезеңдегі нақты өмір жағдайларын есепке алу
мақсатын пайда болу процесін ... және ... жету ... ... береді. Қажеттілік жеке тұлғаның, мақсат және ... ... ... ... ... назарға алуымыз керек: мақсат –
бұл қылмыстың қажеттілігі мен ниеттің арасындағы “көпір”, ниет ерікті мінез-
құлықты туғызатын күшке мақсатпен ... ... қана ие ... Ниет ... ... өзара қатынас қажеттілік арқылы өтеді. Сондықтан, Карл
Маркс, қажеттілік бір мезгілде құлшыныс ретінде де, ... ... ... алады деген. Тиісінше, қажеттілік ниеттің де, мақсаттың да негізінде
жатады, міне осы олардың арасындағы өзара ... пен ... ... ... бұл ... ... деп ... де болмайды.
Мұндай байланыстың, егер қылмысты ... ... ... оның
қылмыстық қызметінің мақсаттары бір ... ... бір ... ... ... байланысты болатынын назарға алсақ, міндетті түрде болуы
сөзсіз. Бөтеннің мүлкін ұрлауға ... ... ... ... ... 4,3% қызығушылық (интимдік) немесе
альтуристік ниеттің әсерін, 7,1% біреулерге ұқсағысы келу ниетінің ... ... ... ... ... сотталғандардың 33,3% пайдакүнемдік
ниеттің әсерін, 11,1%-қызығушылық (интимдік) және ... ... ... ... ... ... белгілі бір құлшынысты
қанағаттандыру мүмкіндігінің болмауы) бір адам үшін ... әр ... ... ... ... әртүрлі адамдар үшін маңызы әртүрлі
болуы мүмкін екені белгілі.
Әлеуметтік жағынан алып қарағанда, қылмыскер ... ... ... ... ... жауаптылықтың ерекше түрін алып ... ... ... ... ... ... алып жүруші болып табылады.
Құқықтық тұрғыдан алып қарағанда, қылмыскердің әлеуметтік қайшы мінез-
құлығы, олар үшін әлеуметтік жауаптылықтың ... бір түрі - ... ... қылмыстық заңдылықта қарастырылған (қылмыс) қоғамдық
қауіпті әрекетті көрсетеді.
Бөтеннің мүлкін ысырап етушінің жеке басы мен ол ... ... ... ... ... ... ... белгісі бар. Бұл
белгіге ерекше әлеуметтік қасиет ... ... ... ... ... ... сақталуы және дамуына қоғам мүдделі қоғамдық
қатынастарға әртүрлі ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі құрайды.
Осылайша, ысырап етушінің қауіптілігі оның бұрынғы қылмыстық әрекетінде
емес, ең бастысы оның ... ... ... ... ... мүлкін ұрлауды бірнеше рет қайталап ... ... ... ... қанағаттандырудағы жеке қатынастарының
тұрақтануын көрсетеді. Егер бұл жағдайда адам қылмыстық ... ол ... ... ... мінез-құлықты қайталауының
мүмкіндігі өсе түседі.
Сондықтан пайдакүнем қылмыскердің қоғамдық ... ... ... ... ... оның ... бейнесінен, әрекетінің
бағыттылығы мен рөлінен ... ... ... ... ... да ... белгі ретінде қоғамдық қауіптілікті ысырап етушінің
жеке тұлғасының түсінігінің негізіне енгізу қажет.
Аталған ... ... ... онда ... бөтеннің мүлкін қайтармай
құқыққа қайшы алып қоюымен ... ... ... ... ... ... қоғамға қауіпті жеке тұлға ретінде анықтауға жол
береді.
Қылмыскердің жеке басының пайдакүнемдік - өзімшілдік ... ... ... ең аяғы мемлекеттің, қоғамның, жеке адамның мүддесіне
қайшы ... ... ... келешекте тереңдігі бойынша, кеңдігі, бекемдігі,
көріну айқындылығы, мазмұнының сипаты жағынан нақтылануы ... ... ... ... ... ретінде олардың меншік құқығын - әркімнің өз меншігінде мүлікті
иеленуін, еркін билеуін, өз қарауы ... ... және ... ... ... мемлекеттік және жеке меншіктің бірдей
қорғалуына кепілдік береді. Меншік ... ... ... ... қамтамасыз ететін негіздердің бірі болып табылады. ... ... ... ... бір ... ...... болып табылады.
Меншік құқығын қорғаудың бұл әдісінің басқа, оның ішінде азаматтық
құқықтық және ... ... ... ... өзіндік
ерекшеліктері бар.Қылмыстық құқықтық қорғаудың ерекшелігі ... ... ... ... деликтілерге
қарағанда бұл қол сұғушылықтың қоғамға қауіптілік сипаты жоғары және ... ... ... күш ... ... ... ... алады. Осы
себептен де, қорғау ... ... ... ие ... қажет, яғни
жәбірленушінің алдында қылмыскерге ... ... ... үшін ... ... қолдану мүмкіндігі болуы қажет.
Мемлекет меншікті дамытуға және нығайтуға мүдделі, ... ... ... ... ... ... алғы шарты болып
тыбылады. Меншікке қол сұғатын іс – ... ... ... де, ... ... өз ... криминогендік жағдайды жақсартуға мүдделі мемлекетке де
зиян келтіреді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің ... ... ... ... субъектінің заң кұжаттары аркылы танылатын және
корғалатын өзіне тиесілі мүлікті өз қалауынша иелену, пайдалану және-оған
билік ету ... ... ... иесі өзіне тиесілі мүлікке қатысты өз қалауы бойынша кез
келген әрекеттер ... ... ... бұл ... ... адамдардын
меншігіне беріп, иелігінен шығаруға, өзі меншік иесі ... кдла ... ... ... ... және оған ... ету жөніндегіез
өкілеттігін тапсыруға, мүлікті кепілі е ... және оған ... өз ... ... ... ... ... және оған
баска да әдістермен ауыртпа-лыктүсіруге, оларға езгешетүрдебилік етуге
кұкылы (АК 188-бабының 3-тармағы).
Қылмыстық кұқық ... ... ... ... ... меншік
нысандарына карамастан кылмыстық қол сұғушылықтан тең дәрежеде ... ... ... түрлерінің қылмыстық кұкыктык корғалуы үшін
қылмыстык заң олар үшін қылмыстық жауаптылықтың негізін, ... ... ... ... ... етіп ... Меншік нысандарының
тең қорғалуы үшін: қылмыстық, зан ...... ... қол ... ұқсас іс-әрекетгерді бірыңғай саралауды
белгілеген; екіншіден - меншікке оның ... ... ... үшін — ... ... немесе аса ауырлататын белгілерін
де бірдей; үшіншіден меншік нысандарына қарамастан оған қылмысты ... үшін ... ... ... ... және шегі белгіленген.
Меншікке қарсы қылмыс деп мүліктің меншік иесіне немесе өзге
иеленушісіне ... ... ... ... залал келтіру қаупін тудырумен
байланысты Кылмыстық кодексте көзделген нысандар арқылы ... ... ... іс-әрекетгерді айтамыз.
Меншікке қарсы қылмыстардың топтық объектісі меншік иесінің иелену,
пайдалану немесе оған билік ету кұкығын ... ... ... ... ... ... ... кіретін қылмыстардың тікелей объектісі меншіктің накты
бір ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың меншігіне кол сұғу болып табылады.
Меншікке қарсы қылмыстардың заты болып ... ... ... ... деп ... кез ... ... мен мүліктер танылады.
Меншікке қарсы қылмыстардың затына адам ... ... ... ... ... ... ... жатады. Осыған байланысты адамның
ақыл-ойы, идеясы, заттық белгісі болмағандықтан осы қылмыстардың ... ... ... ... белгісі жоқ, болғандықтан электр
немесе жылу ... да ... ... ... ... ... ... затына ақша, бағалы кағаздар, сондай-ақ азаматтық ... ... да ... ... қозғалмайтын мүліктер жатады. Жер
қойнауы, су көздері, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, басқа да ... ... ... қаражаты, мемлекеттік қазына, алтын,
алмас, валюта қоры, мәдениет және табиғат ескерткіштері меншік ... ... ... объективтік жағы кінәлі адамның
бөтеннің мүлкін өзінің немесе ... ... ... заңсыз, тегін
айналдыру үшін құқыққа қайшы түрде алып қоюы арқылы сипатталады.
Меншік иесіне ... өзге де ... ... адамның бөтеннің
мүлкін өз иелігіне заңсыз алуын алып кою деп білеміз. Меншікке ... ... жағы ... белсенді әрекеттер арқылы жүзеге
асырылады, тек қана бөтеннің, ... ... жою ... бүлдіру
кұрамының кейбір тәсілдері ғана әрекетсіздік арқылы жүзеге асырылады.
Меншікке қарсы қылмыстардың көпшілігі материалдық қылмыс кұрамын
кұрайды, олардың ... жағы ... ... үш ... ... ... ... кұкықтық норма диспозициясында
көрсетілген мүліктік зиян ... ... ... ... қайшы
әрекет пен орын алған зардаптың арасындағы себепті байланыстан тұрады.
Қарақшылық (179-бап), қорқытып ... ... ... өзге де ... ... ... ... заңсыз иелену (185-бап)
формальдық қылмыс кұрамы болып табылатындықтан олардың аяқталу сәті занда
көрсетілген ... ... ... істеген уақыттан бастап,
кылмыстың зардабының болуына қарамастан-ақ, аякталған деп ... ... ... ... ... негізінен
кінәлініңтікелей касакдналыктүрі аркылы жүзеге ... тек ... ... ... жою ... бүлдіру (188-бап) кінәнің абайсыздық
нысаны аркылы істеледі.
Меншікке ... ... ... ... ... ... ниет және ... жатады.
Меншікке қарсы қылмыстардың субъектісі болып 14-ке то-лған ... ... ... ... (175-бап), тонау (178-бап), қаракшылық
(179-бап), қорқытып алушылық (181-бап), ауырлататын мәнжайлар кезінде
автомобильді немесе өзге де көлік ... ... ... ... ... ... 2, 3, 4-тармактары), ауырлататын мәнжайлар
кезінде мүлікті қасақана жойғаны немесе ... ... 2, ... үшін ... істеу.
141Ал 16-ға толған адамдар сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп
алғаны немесе ысырап еткені (176-бап); ... ... ... ... ... ... ... немесе сенімге қиянат жасау жолымен
мүліктік залал келтіргені (182-бап); көрінеу қылмыстық жолмен табылған
мүлікті ... ... ... ... ... интеллектуалдық меншік
құқықтарын бұзғаны (184-бап), жай ... ... өзге де ... ... ... ... ... (185-баптын 1-тармағы),
жерге заттай құқыктарды бұзғаны (186-бап); ауырлатпайтын жағдайда бөтен
адамның ... ... ... ... бүлдіргені (187-баптың 1-тармағы);
бөтен адамның мүлкін абайсызда жойғаны немесе бүлдіргені (188-бап);
қылмыс құрамдарын ... үшін ... ... ... ... қарсы қылмыстар іс-әрекеттің істелу тәсіліне және
кылмыстык ниетке ... ... ... ... ... ... білімінің 6-тарауындағы қылмыстар
пайдакүнемдік ниеттің орын алғанына немесе жоқ ... ... ... ... емес ... ... Өз кезегінде
пайдакүнемдік қылмыстар талан-тараждар және меншікке қарсы ... ... ... ... екі ... ... ... ұрлық
(175-бап); тонау (178-бап); қарақшы-лық (179-бап); алаяқтық (177-бап);
сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иеленіп кету ... ... ету ... ... басқадай пайдакүнемдік қылмыстарға ерекше құнды
заттарды талан-таражға салу ... ... ... ... немесе көлік кұралдарын ұрлау мақсатынсыз зансыз иелену (185-
бап); интеллектуальдық меншік құқықтарын бұзу (184-бап); алдау немесе
сенімге ... ... ... ... ... келтіру (182-бап); көрінеу
қылмыстық жолмен табылған мүлікті сатып алу немесе сату (183-бап); жерге
заттай құқықтарды бұзу (186-бап) жатады.
Меншікке ... ... емес ... ... ... ... жою немесе бүлдіру (187-бап); бөтен адамның мүлкін абайсызда жою
немесе бүлдіру (188-бап) құрамдары жатады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Нормативтік құқықтық актілер
1. ... ... ... 30 ... 1995ж. өзгетулер
мен толықтыруларды қоса.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. 27 ... ... мен ... ... ... ... ... кодексі. 16 шілде 1997ж.
өзгертулер мен толықтыруларды қоса.
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... мен толықтыруларды қоса. Алматы, Жеті Жарғы, 2002ж.
5. Определение Коллегии по ... ... ... Суда РК от ... 1997г. ... Нормативное постановление Верховного Суда РК от 11 июля 2003г. №8
«О судебной практике по делам о хищениях».
2. Оқу, ... ... Курс ... ... ... Особенная часть./Под ред. А.А.
Пионтковского. М., 1959г.
2. А.Н. ... ... ... ... ... Алматы, Жеті Жарғы.,
2000ж.
3. Уголовное право. Особенная часть./Под ред. И.Я. Козаченко. М., ... ...... ... к Основам ... ... ССР и ... ... М., ... ... Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулыларының жинағы. 1
том. Алматы, ... Г.А. ... ... ... ... ... ... В.А. Владимиров. Ответственность за корыстные ... ... ... М., ... В.А. ... Ю.И. Ляпунов. Ответственность за ... на ... ... М., ... Б.С. ... Объект преступления по советскому уголовному праву.
М., 1960г.
10. А.В. ... ... ... ... ... М., ... ... право. Особенная часть /Под ред. Б.В. Здравомыслова. ... Курс ... ... ... Общая часть. /Под ред. М.Д.
Шаргородского. Л., 1968.
13. Уголовное право Росси. Особенная часть. /Под ред. А.И. ... ... В.Н. ... ... ответсвенность за посягательства ... ... М., ... Н.Н. ... ... право. Санкт – Петербург, 1998г.
16. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. /Под ред. ... М., 1996г. ... ... к ... кодексу
РФ./Под ред. Э.Ф. Побегайло. М., 2001г.
17. В.А. Владимиров, Ю.И. Ляпунов. ... ... ... ... М., ... ... комментарий к Уголовному кодексу РФ. / Под ред. А.С. ... ... ... к ... ... РК /Под ред. И.И. ... и ... Алматы,2000г.
20. Е. А. Фролов. Объект уголовно – ... ... и ... понятие
хищений социалистического имущества. Свердловск, 1969г.
21. Комментарий к Уголовному кодексу КазССР./Под ред. В.Н. ... ... ... Алма – Ата, ... Н.Н. ... ... право. Особенная часть. Санкт-Петербург,
2000г.
23. В.А. ... ... за ... ... ... Г.Н. ... Уголовно – правовые проблемы охраны имущества граждан
от корыстных посягательств. М., 1991г.
25. Г.А. Мендельсон, Ю.М. Ткачевский. Уголовня отвественность за ... ... и ... ... М., ... А.А. ... Уголовно – правовая борьба с хищениями. Харьков, 1976г.
27. Курс уголовного права. Общая ... Том1. /Под ред. Н.Ф. ... ... Я.И. ... ... ... ... Уголовное право Российской Федерации. Особенная часть. /Под ред. Б.В.
Здравомыслова. М., 1996г.
-----------------------
[1] Г.А. Кригер. ... ... ... ... ... 322стр.
[2] Г.А. Кригер. Квалификация хищений социалистического имущества. ... ... Г.А. ... Квалификация хищений социалистического имущества. М.,
1974г. 325стр.
[4] В.А. ... Ю.И. ... ... за ... на ... ... М., 1986г. ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулыларының жинағы. ... ... 1997ж. ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының қаулыларының ... ... ... 1997ж. ... Уголовное право. Особенная часть /Под ред. Б.В. Здравомыслова. М.,
1995г ... Курс ... ... ... ... часть. /Под ред. ... Л., 1968. ... ... право Росси. Особенная часть. /Под ред. А.И. Рарога. М.,
1996г. 118стр.
[10] В.Н. ... ... ... за посягательства ... ... М., 1985г. ... Новый комментарий к Уголовному кодексу РФ. / Под ред. А.С. ... 1996г. ... ... ... к Уголовному кодексу РФ./Под ред. Э.Ф.
Побегайло. М., 2001г. 385стр.
[13] Комментарий к Уголовному кодексу ... ред. В.Н. ... ... ... Алма – Ата, 1980г. ... В.А. ... Ю.И. Ляпунов. Ответственность за корыстные
посягательства на социалистическую собственность. М., 1986г. ... ... к ... ... ... Федерации. /Под ред. Ю.И.
Скуратова. М., 1996г. 331стр.
[16] Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне ... ... ... ... ... ... Под Ред. Борчашвили. Алматы, 2001г.
стр. 254.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі туралы10 бет
Меншікке қарсы қылмыстар. Талан – таражыға салу50 бет
Қазақстан Республикасының қылмыстық саясаты және меншікке қарсы қылмыстардың қылмыстық-құқықтық сипаттамасы115 бет
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
«қазақ әдет-ғұрып құқығы бойынша мүліктік қатынастарды құқықтық реттеудің ерекшеліктері»103 бет
Абайдың өлеңдерді аударғандағы аудармашылық таланты20 бет
Автордың мүліктік және жеке мүліктік емес құқықтары71 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану туралы ақпарат59 бет
Адамды кепілге алу қылмысы77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь