Экономикалық өсу туралы ақпарат

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1 Экономикалық өсу туралы түсінік және оның көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... .4
1.2 Экономикалық өсу мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ФАКТОРЛАРЫ, КЕЗЕҢДЕРІ, ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
2.1 Экономика өсуінің факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .8
2.2 Экономика өсу үлгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУІ ... .14
3.1 Дамыған мемлекеттердің Қазақстан Республикасының өсуіндегі рөлі ... ... 14
3.2 Дамыған нарықтың экономикаға негізделген экономикалық өсу ... ... ... ... .16
3.3 Қазақстан Республикасының экономикалық өсуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Менің оcы тақырыпты таңдаған себебім, өйткені барлық елдің алдында тұрған ортақ мәселе – экономикалық өсу, онда ұлттық экономика дамуы, халықтың өмір сүру деңгейі, ресурстардың шектеулі мәселелері шешіледі.
Неге экономикалық өсу қажетті экономикалық мақсат ретінде қарастырылады? Жан басына шыққандағы жалпы өнімнің өсуі халық жағдайының көтерілуіне әкеледі. Қойылған сұраққа жауап басқа түрде және басқа әдіспен құралуы мүмкін. Өсіп келе жатқан экономика жаңа тұтынуларды қанағаттандыра алады және әлеуметтік-экономикалық ахуалдарды шеше алады. Экономикалық өсу ресурс шектелуінің ахуалын шешуді жеңілдетеді.
Кейбір экономистер (Макконель, Брю) экономикалық өсуді екі жолмен есептеледі деп санайды:
1) жалпы ұлттық өнімді есептеу (немесе таза ұлттық өнім)
2) осы көрсеткіштердің халықтың жан басына шыққанда өсуі.
Ал кейбір экономистер экономикалық өсуді: өнім мен өндірістік факторлардың тек сандық қана емес, сапалық өсуі деп көрсетеді.
Мен өзімнің курстық жұмысымда негізінен Қазақстан Республикасының экономикалық өсуі қаншалықты болғанын және еліміздің әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің клубына қарай ілгерілеуі жөнінде болмақ.
Бірінші Азиялық Барыс болу үшін біздің басымдылығымыздың қатарына макроэкономикалық көрсеткіштер саласындағы алдыңғы қатарлы халықаралық тәжірбие енгізілуі тиіс. Ол – инфляция мен бюджет тапшылығының төмен болуын, ұлттық валютаның күшеюін, жинақтау нормасының жоғары болуы көздейді. Бұл рецепт Жапонияда, Кореяда, Индонезияда, Тайвань мен Чилиде іске асты. Қазақстанда да ол іске асады.
Біздің алдымызға не инфляция, не экономикалық өрлеу деген таңдау қойылған жоқ және қойылмайды да. Түпкілікті мақсат экономикалық өрлеу екенін және макротұрақтандыру осы мақсатқа жетудің құралы ғана екенін біз назарда ұстауға тиіспіз. |1,51б|
Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде экономикалық өсім және оның типтеріне тоқталып, оның мәнін ашуға тырысамыз және экономикалық өсімнің көрсеткіштерін, мақсатын анықтап, оның даму тарихына тоқталып өтеміз.
Курстық жұмыстың екінші бөлімінде, қарастырылып отырған сұрақтарды жан-жақты талқылауға тырысамыз. Әсіресе экономикалық өсудің факторларын, модельдерін толық қарастырып, олардың түрлері анықталады.
Ал үшінші бөлімде экономикалық өсімнің қазіргі жағдайын, Қазақстан Республикасы бойынша жағдайын қарастырамыз. Сонымен қатар орталық мәселені дамытуда шетелдік тәжірибені де қарастыруды жөн көрдім.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030. – Алматы, 2003. Дамыған нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу
2. Мамыров Н.Қ. Макроэкономика. – Алматы , 2003
3. Әкімбеков С. Экономикалық теория. – Астана, 2002
4. www.stat.kz Статистикалық агентства, макроэкономикалық статистика департаментінің директоры Н.Кривко, төрағаның міндетін атқарушы Б.Тортаев
5. Рудигер Дронбуш, Стенли Фишер. Макроэкономика. – Алматы, 1997
6. Аубакиров Я.А. Экономикалық теория. – Алматы, 1999
7. Казахстанская правда/-№186 (25431) 22.11.2007. Чобы прирастить богатство страны, Турсымбек Асанбаев, президент АО «ПК Южнополиметалл»
8. Каитал/ №46 (133) 1.11.2007. Прощай, срарое экономическое неравенство, Джемс Д.Вулфенсон
9. www.Government.kz Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан, Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың жалыққа жолдауы
10. www.yandex.kz Қазақстан Республикасының элеуметтік-экономикалық дамуының 2007-2009 жылдарға арналған негізгі бағыттары
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
................................................3
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ӨСУ.........................................................................
..........4
1. Экономикалық өсу туралы түсінік және оның
көрсеткіштері.........................4
2. Экономикалық өсу
мақсаты.............................................................
...................6
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ФАКТОРЛАРЫ, КЕЗЕҢДЕРІ,
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ......................................... 8
2.1 Экономика ... ... ... ... ... ... ... ӨСУІ…..14
3.1 Дамыған мемлекеттердің Қазақстан Республикасының өсуіндегі
рөлі........14
3.2 Дамыған нарықтың ... ... ... ... ... экономикалық
өсуі...........................................20
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ........................................................24
ҚОСЫМША.....................................................................
.......................................25
КІРІСПЕ
Экономика неғұрлым еркін
болса, соғұрлым әлеуметтік
болады.
Эрхард.
Менің оcы тақырыпты таңдаған себебім, өйткені ... ... ... ... ...... өсу, онда ... экономика дамуы,
халықтың өмір сүру деңгейі, ресурстардың шектеулі мәселелері шешіледі.
Неге экономикалық өсу ... ... ... ... Жан ... ... ... өнімнің өсуі халық жағдайының
көтерілуіне әкеледі. ... ... ... ... ... және ... ... мүмкін. Өсіп келе жатқан экономика жаңа тұтынуларды қанағаттандыра
алады және әлеуметтік-экономикалық ахуалдарды шеше ... ... ... ... ахуалын шешуді жеңілдетеді.
Кейбір экономистер (Макконель, Брю) экономикалық өсуді екі ... деп ... ... ... ... ... (немесе таза ұлттық өнім)
2) осы көрсеткіштердің халықтың жан басына шыққанда өсуі.
Ал кейбір экономистер экономикалық ... өнім мен ... тек ... қана ... ... өсуі деп ... ... курстық жұмысымда негізінен Қазақстан Республикасының
экономикалық өсуі қаншалықты болғанын және ... ... ... елу елдің клубына қарай ілгерілеуі жөнінде болмақ.
Бірінші Азиялық Барыс болу үшін ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
тәжірбие енгізілуі тиіс. Ол – ... мен ... ... ... ... ... ... жинақтау нормасының жоғары болуы
көздейді. Бұл рецепт Жапонияда, Кореяда, Индонезияда, ... мен ... ... ... да ол іске ... ... не ... не экономикалық өрлеу деген таңдау
қойылған жоқ және қойылмайды да. Түпкілікті ... ... ... және ... осы ... ... құралы ғана екенін біз
назарда ұстауға тиіспіз. |1,51б|
Курстық жұмыстың ... ... ... өсім және оның
типтеріне тоқталып, оның ... ... ... және ... өсімнің
көрсеткіштерін, мақсатын анықтап, оның даму тарихына тоқталып өтеміз.
Курстық жұмыстың екінші ... ... ... сұрақтарды жан-
жақты талқылауға тырысамыз. Әсіресе экономикалық ... ... ... ... ... ... анықталады.
Ал үшінші бөлімде экономикалық өсімнің қазіргі жағдайын, ... ... ... ... ... қатар орталық мәселені
дамытуда шетелдік тәжірибені де қарастыруды жөн көрдім.
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... өсу ... ... және оның ... өсуі ... жаңа ... қанағаттандыру қабілеті
болып табылады. Сонымен қатар ірі ... ... ... ... өсу деп нені ... ... өсу ... ұдайы өндірістің болуымен түсіндіріледі.
Бұл жыл сайынғы қоғамдық өнімнің сандық әрі ... ... және олар ... ... ... мен ... ... тұрады.
Соңғы жүзжылдықта дүние жүзінінің көп мемлекеттерінде адам ... ЖҰӨ және ... ЖҰӨ ... түрде өсуде. Экономиканың өсуі
кеңінен тараған құбылыс болып ... ... ... ... ... те, ұзақ ... ... өсуі тренді
ұлғаймалы. Сондықтан ... ... ... адам басына шыққандағы
табыстың өсуі – бұл экономикадағы жаңа құбылыс. Бұл құбылыс ... ... ... соңғы екі жүз жылдықта байқалып отыр. [2, 338]
Экономикалық өсу дегеніміз – бұл бақылау мерзімі ішіндегі салыстырмалы
өзгеріс пен ЖҰӨ мен ... ... ... ... қарқыны ЖҰӨ мен
ЖІӨ пайыздық өсіміне байланысты және әрқашан 1 жылға есептеледі. Кейде ... ... 1 ... 1 ... 10 жылға және т.с.с керек мерзімде
де бола береді.
Экономикалық өсудің үш түрі бар: ... ... ... өсу ...... ... факторларын тарту арқылы
өнімнің көбеюі. Мысалы: 50 жылдары СССР-де бидай ... ... ... және ... тың және ... ... ... байланысты
іске асырылды.
Интенсивті өсу дегеніміз – техника және технологияны толық жетілдіру
арқылы ұлттық өнімнің көбеюі. Нақты ... ... не ана ... не бұл ... ... ... Олар ... түрінде келеді.
Аралас (нақты) өсу - ... ... өсуі ... ... ... ... өсуі және ... және технологияның
жетілуі. |3,150б|
Экономиканың өсуін өлшеудің екі жолы бар:
1) Макроэкономикалық көрсеткіштердің мәнінің өсуі (ЖҰӨ, ЖІӨ, ТҰӨ, ... адам ... ... ... өсуі).
2) Әлеуметтік институттар үрдісінің өзгерісі ... ... ... өзгеруі, өндірісті ұйымдастыру және бөлу формала-рының
өзгерісі және т.б.). Бұл ... ... ... ... екінші деңгейге ауысуына негіз болады.
Экономикалық өсім дегеніміз – динамикалық тұтас көрсеткіш және ... ... бір ... ... ... ... жеке секторларын өндіріс салалары, өндірістер немесе ... ... ... ... үшін ... ... өсім көрсеткіштері әрқашанда бірқалыпты тұрмайды. Статистикаға
жүгінсек, экономикалық өсім қарқыны 0-ге жуықтауы мүмкін немесе ... да ... ... ... ... ... нақты көрсеткішін
пайдалануға болады. Жыл сайынғы қоғамдық өнім көлемінің өсуі ... ... ... типіне немесе интенсивті типіне негізделе
дамиды. Ұлғаймалы ұдайы өндірістің экстенсивті типінде өнім ... ... ... үшін жұмыскер саны мен өндірістік қорлары екі есе ... ... ... ... ... осындай нәтижеге жұмыс
күшін және өндірістік қорларды дұрыс қолдану арқылы жеткізуге болады.
Практикада бұл ұлғаймалы ... ... ... ара ... ... ... жағдайда кездестіреміз. Қазіргі жағдайда,
Ғылыми техникалық прогресс (ҒТП) ... ... ... ... ... ... ... өндірістің қайнар көзі қосымша құн болып табылады. Осы
мақсатқа ол күрделі ... ... ... ... ... механизмнің
сұранымы мен ұсынымы жағдайында мұның өзі жеткіліксіз.
Сұранымның қалыпты жағдайындағы экономикалық өсудің экстенсивті типін
алатын болсақ, мұнда ерекше қиындық туа ... ... ... ... сол ... ... жүзеге асуы мүмкін.
Экономикалық өсуді өлшеудің көрсеткіштері: Жалпы ұлттық өнім (ЖҰӨ),
жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) және ... ... (ҰТ) ... ... Экономикалық
өсу абсолютті және салыстырмалы мөлшерде өлшенеді. Мысалы, Қазақстанның
2007 жылдың бірінші тоқсанында жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) ... ... ... 2 531,8 млрд. теңгені құрады, бұл 2006 жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда 490,9 ... ... (24%) көп. 2007 ... ... ... ... индексі өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда
110,5% құрады. Ағымдағы кезеңде көптеген ... ... ... ... ... ... – 153,9%, ... – 143,4%, байланыста –
132,0%, өндеу өнеркәсібінде – 111,0%.
2007 жылғы қантар-қыркүйкете ЖІӨ нақты көлем ... ... ... ... ... 109,7% ... ЖІӨ ... тауарлар
өндірісінің үлесі 44,5%, қызметтер – 48,7% алады.
Жұмыссыздар саны 2007 ... ... ... ... ... 594
мың адамды, жұмыссыздық деңгейі экономикалық тұрғыдан белсенді халыққа
шаққанда – 7,3% құрады, соның ... ... ... ... ... ... адамдардың саны ағымдағы жылғы қазанының соңында
65,1 мың ... ... ... ... ... ... ... үлесі 0,8% болды. |4|
Кесте 1 – 2007 жылдың бірінші ... ... ішкі ... ... ... |2007ж. ... тоқсаны |
| ... ... ... ... тиісті |
| ... ... ... ... |
| | | ... |дефлятор, |
| | | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | ... ішкі өнім ... |100,0 |110,5 |112,2 ... ... |999,1 |39,5 |112,2 |112,0 ... ... ... |1,8 |103,7 |117,2 ... ... аулау | | | | ... |837,3 |33,1 |109,4 |111,7 ... |116,0 |4,6 |143,4 |111,9 ... ... ... |54,4 |108,7 |115,6 ... ... құн |2 376,2 |93,9 |110,2 |114,0 ... және ... |6,1 |115,2 |90,2 ... таза ... | | | | ... көзі: www. stat. kz ... ... өсу ... өсудің негізгі мақсаты тұрғындардың материалдық
игіліктерін және ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету. ... ... ... ... байланысты:
1. Халықтың жан басына шыққындағы орташа кірістің өсімі. Бұл мақсаттың
нәтижесінде ұлттық кірістің өсу ... баға ... Бос ... ... Бос ... ... ... болып табылады, бірақ
елдің ЖҰӨ мен НД-ның нақты ... ... ... ... ұлттық қабаттарда ұлттық кірістің таралуының жақсаруы. Егер
негізгі ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бөлігі экономикалық өсімнің жақсаруына кірме-ген болар еді. Ол
кезде ұллың осы ... ... ... ... ... ... немесе
әлсірейді. Сондықтан экономикалық өсу процесін жұмысқа жарамсыз және
жұмыссыз ... ... ... ... ... ... ... қорғауға тиіс.
4. Сапа мен өсім, өнім тауарларының әртүрлілігі және ... ... ... Бұл ... ... ... ... нақты көрсет-
кіштерін таба алмайды. Осы уақыт ішінде сапа мен деференциалдық бұйымдар
тұтынушыларды қанағаттандыруда ... ... ... және ... ... ... алу шығыны ұлғаяды, өндірістік ұлттық кіріс көлемін тұтас
өлшем арқылы анықтауға болады.
Экономикалық өсім эффектісі мына ... ... ... ... ... және ... ... жақсаруы. Отандық және дүниежүзілік
нарықта бәсекенің ұлғаюы.
• Жаңа өнімдерді өндіру негізі – халықтың ... ... өтей ... отыр-
ған тауарлар, жаңа тауарлармен алмасты, бұл ... ... ... салалар бойынша өндірістік ресурстар және еліміздің әртүрлі
региондарының жақсаруы.
• Жаңа ... ... ... ... ... көлемін, өндірістік
ресурстарды шектеу, өндірістің берілген көлемін шығару.
Экономикалық теориямен байланысты ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Оның белгілерін
мынадан көруге болады:
• Ұлттық материалдық тұрыс жағдайының ... Бос ... ... бұл жеке ... ... ... жетілуі.
• Әлеуметтік инфраструктураны салалық өсуінің дәрежесі.
• Жеке адамның ... және ... ... ... ... және адам ... ... қамтамасыз етуі.
• Жұмыссыздар және жұмысқа жарамсыздарды әлеуметтік қорғау. |5, 497б|
Экономикалық өсудің дамуы. Экономикалық өсу теориясының дамуы бірнеше
этаптардан өтті. Кейнстің ... ... ХХ ... ... ... ... Бұл теорияның негізгі базисы Р.Хоррода-Домара моделі
шамамен 50-ші жылдардың ортасында дамудың жаңа сатысына өтті. Сол ... ... ... ... ... – Д.Миндон,
Р.Солоу.
Экономикалық өсу теориясы ... ... ...... база ... – екі бағыттағы проблема ұсынады.
Кейнстік теорияның өсуі 2 топтағы проблемаға ... ... ... Бұл екі ... ... ... өсу қарқыны екі
фактормен анықталады:
1. Инвестиция және қатынас бірліктері, өнім және капитал. Бұл ... ... ... ... ... Бұл топтың проблемасына тұрақты жағдайы және оны қолдайтын механизм
Кейнс қозғалысына жүгінеміз. ... ... ... ... ... ... шығарылған қысқа және ұзақ мерзімге қолдау
системасының тепе-теңдік ауытқуын мемлекет тарапынан реттеліп ... ... ... ... бұл ... шешу үшін ... өсуі ... негізі капитал және жұмыс күшін пайдалану,
әртүрлі пропорциялық ... пен ... ... ... ... ... ... жүзеге асады.
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ ФАКТОРЛАРЫ, КЕЗЕҢДЕРІ,
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 ... ... ... ... ... өсуі ... төрт факторларға тәуелді. Олар:
1) Табиғи ресурстардың сапасы мен көлемі;
2) Еңбек ресурстарының сапасы мен ... ... ... ... көлемі;
4) Технология.
Экономиканың өсуіне әсер ететін осы төрт ұсыныс факторлары деп айтуға
болады.
Осы аталған факторлар өндірістің өсуіне мүмкіндік ... ... және ... ... ... ... өнім ... өндіруді
ұлғайтады. Экономиканың өсуіне әсер ететін екі ... ... ... ... факторы:
2) Бөлу, тарату факторлары.
Өндіріс әлеуетін дұрыс пайдалану үшін, өндірумен қатар өндірген өнімді
дер кезінде сату да маңызды.
Экономиканың өсуіне әсер ... ... және ... ... бір-
бірімен тығыз байланысты. [2, 339б]
Ұсыныс факторларына мыналар жатады:
- ... ... саны мен ... (жер, ... ... климат
т.б.): қаншалықты табиғи жағдайы жақсы болса, соншалықты елде экономи-калық
өсуге мүмкіндік бар;
- халықтың еңбекке жарамдылығының саны мен ... бұл ... ... ... капиталдың болуы;
- өндіріс өніміне қолданылатын технология деңгейі.
Сұраныс факторына жатады:
Қоғамның тұтас сұранысын өндірілген өнімге көтерілуі және ... оның ... ... еңбек ақы қаншалықты жоғары болса, соншалықты сұраныс жоғары;
- мемлекеттің фискальдық политикасы – қаншалықты салық жоғары ... ... ақы ... сондықтан экономикалық өсу және сұраныс төмен;
- халықтың қор жинау бейімділігі де нақты сұранысты ... ... өсу де ... ... ... өсу) ресурстарды бөлу өте ... ... ... болу керек.
Факторлардың өсуі әсерінен экономикалық өсудің модельдері құрылады,
олар: көп факторлы, екі факторлы.
Көп факторлы модель – ... ... ... ... әсер етеді.
Жалпы осы факторлардың бірлесіп әсер етуі ... ... ... береді. Бұдан көретініміз осы барлық факторлардың ықпал етуі
өндірілген ... ... ... ... Әр түрлі факторлардың
үйлестірілуі өндірілген өнімнің ... ... ... ... ... ... күшеюі (ресурс санының көбеюі, сапасының жоғарылауы және
техникалық прогресс) өндіріс мүмкіндігінің қисық сызығын оңға жылжытады.
Екі факторлы модель – ... және ... ... ... ... ... ... бойынша: 2/3 өнімнің өсуі еңбек (капитал)
өнімділігінің өсуіне байланысты ... ... 1/3 ... ... ... ... Екі ... модельді екі вариантпен құруға болады:
біріншіден, ҒТП есептелмейді, екіншіден есептеледі.
Егер ҒТП болмаса, онда ... ... ... ақтық өнгім төменде-
уіне әкеледі және экономикалық өсуді азайтады. ... ... ... және ... ... артады, ҒТП инвестицияны өсіреді. Инвестиция
экономикалық өсуіне әр ... әсер ету ... ... ... ... ... және капитал шығыны өсуіне алып келеді. Оларды еңбек жинақтаушы
(сақтаушы) дейді. |6, 153б|
Өндіріс ... ... ... ... өзгеруімен түсіндірі-
леді. Жиынтық ұсыныс қысқа мерзімді кезеңде ... ... ... ... (шок) және ... тербелістерге байланысты экономика-ның
тепе-теңдік жағдайынан ауытқуын экономикалық саясат ... ... өнім ... қысқа мерзімді ауытқуы, жұмысбастылықтың
деңгейі экономиканың ... ... ... ... оның ... ... ... өсумен байланысты. экономикалық өсуді жиынтық
ұсыныстың ұзақ мерзімді динамикасы ... ... ... ... өнім
көлемінің өсуі ретінде қарастыруға болады. Оның факторларының ... ... ... ... ... сұрақтарының бірі
болып табылады.
Егер экономикалық өсу сырттан әкелінген қосымша ресурстардан жасалынса
және қоғамдағы еңбектің орта өнімділігін өзгертпесе, онда ол ... ... өсу ... және ... ... ... байланысты, яғни өнімді ... ... ... ... ... ... ... тиімділігінің нәтижесінде өнім өндіру.
Интенсивті өсу халықтың әлеуметтік өсуінің экстенсивті ... ... ... ... ... салыстырмалығына немесе
экономиканың өсуіне әсер ететін басқа факторларға байланысты бола-ды.
Экономика өсуінің факторларын ... ... ... ... ... ... ... көлемінің, еңбек көлемінің, ал
интенсивтіге – технологиялық прогресс, масштаб арқылы ... ... ... және оның ... ... сапалы ұйымдастыруға мүмкіндік
береді. Кейде жиынтық ... ... ... ... ... ... ... дербес факторы ретінде бөлінеді.
2.2 Экономикалық өсу үлгілері
Экономика өсуінің ... ... ... ... ... өсу ... астракты, экономика үрдісінің нақты түрі график немесе
теңдік түрінде көрсетіледі. Үлгіні жасау барысында пайдаланылатын ... ... ... жоққа шығарады, бірақ экономиканың өсуі сияқты
күрделі құбылыстың заңдылықтарын және ... ... ... ... Өсу ... көбі өнімнің нақты көлемінің көбеюі, негізгі өндіріс
факторларының өсу ... яғни ... пен ... әсерінен пайда
болады.
Өсу үлгісінің көбі шығынның нақты көлемінің ... ... ... өсім ... яғни ... пен ... ... еңбек
факторы сырттың ықпалына қарсы тұра алады, ал ... ... ... ... ... тез ... болады. Уақыт өте келе, капитал-
дың экономикада амортизация ... ... және таза ... ... ... Біз ... өсуінің өзі бағалы деп айта
алмаймыз, оның бағалылығы – ... ... ... ... ... ... сапалы өсуіне баға беру үшін, түтыну бағасының
динамикасын қарастыру керек.
Кейнстік өсу үлгісі негізінде логикалық ... ... ... ... ... ... факторларды коса отырып
қарастырамыз. Бұл арқылы экономикадағы сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігінің
шарттарын анықтауға болады.
Кейнстік өсу ... ... түрі ... ... ... ... үлгіде капиталдың шекті өндірісі Леонтьев функциясы ... ... ... үлгісі еңбек нарығында ұсыныстың ... ... ... ... ескереді. Капиталдың шығып қалуы жоқ, ал капиталдың
(К) У-ке қатынасы (К/У) және қор жтнағы нормасы тұрақты ... ... ... 1 ... ғана ... деп ... болады, ол – капитал.
Инвестицияның өсуі экономикада ұсыныс пен сұраныс өсуінің ... ... Егер ... мезгілде инвестиция және І-ға өссе, онда
мультипликатор әсерімен жиынтық сұраныс келесіге өседі:
m – шығын ...... ... ... – қор жинағына шекті бейімділік
α – капиталдың шекті өнімділігі.
Капиталдың ∆К өсімшесі ... І ... ... ... ∆YAS=α·I
Экономиканың өсуінің тепе-теңдігі сұраныс пен ұсыныстың теңестірілуі-
нің шартында ... ... ... , яғни ... ... ... ... мен қор жинағының шекті бейімділігіне тең болуы
керек. |2, 342б|
Тепе-теңдік шарты бойынша инвестиция қор ... тең ... ал S=sY; s=const ... ... ... ... инвестицияның
деңгейіне пропорционал болады, сонда
Сондықтан, Е.Домардың теориясына сай, экономикалағы нақты ... өсу ... және ... бар ... ... барлығы қолданы-
лады. Ол капиталдың шекті өнімділігіне және қор жинағының нормаларына тура
пропорционал ... ...... қайтарылуының өсімшесіне тура
пропорционал ... ... мен ... ... қарқында өседі.
Егер үлгіде берілген деңгейден жеке сектордың жоспарлы ... өсу ... ... ... динамикалық тепе-теңдік тұрақсыз болуы
мүмкін.
Е.Домардың үлгісі өсу теориясына сай келе ... Бұл ... ... ... ұзақ ... ... әрекеті және дамып келе жат-
қан жүйе үшін қандай шарттар орындалғанын көрсету.
Инвестицияның эндогендік ... қоса ... ... ... ... ... ... құрады.
Экономикадағы алдыңғы кезеңде қалыптасқан жағдайларды ескере ... ... өнім ... ... алдыңғы кезеңдегі сұраныс туралы болжамдары ақталып, сұраныс
ұсынысқа теңелсе, өнда өнім көлемін өзгеріссіз қалдырады.
Ал ... ... ... ... ... көп ... онда олар
өндіріс көлемін кеңейтеді. Егерде керісінше ұсыныс сұраныстан көп ... олар ... ... азайтады. |2,344б|
Хоррод s/ν – s формуласын “кепілдік”өсу қарқыны деп атайды. Оны қолдай
отырып, кәсіпкерлер өздерінің шешімдеріне толық ... ... тең ... ... күткендері растала бастайды. Бұндай
экономикалық өсу толық өндірістік қуаттың ... ... ... ... жою ... ... аса бермейді.
Кепілдік пен нақты өсу қарқынының арасындағы сараптама мынадай
қортынды жасауға ... ... егер ... өсу ... ... ... онда жүйе ақырындап теңдестік жағдайынан алыстайды.
Кепілдік өсу қарқынымен қатар Хоррод “табиғи ” өсу қарқынын енгізеді.
Бұл ең жоғары өсу ... ... ... пен капитал факторының толық
қамтылуы байқалады.
Р.Солоудың неоклассикалық өсу үлгісі. Кейнс ... ... ... неоклассикалық өсу үлгілері көптеген шектеулерден айыры-
лып, макроэкономикалық үрдістердің ерекшеліктерін дәл сипаттайды. Кейнс
үлгісіндегі ... ... ... ... өндіріс фак-
торларының бірін-бірі алмастыра алмайтындығында екендігін Р.Солоу өзінің
үлгісінде көрсетті. Ол үлгіде Леонтьев функциясының ... ... ... ... Бұл функцияда өндіріс фактор-ларының бірін-
бірі алмастыратындығы белгілі. Р.Солоу үлгісіндегі алғышарт-тар төмен-
дегідей:
— капиталдың ... ... ... ... ... ... ығысудың (капиталдың тозуы) тұрақты нормасы
— инвестициялық лагтардың болмауы.
Факторлардың бірін-бірі алмастыруы (капиталмен ... ... ... ғана ... ... және ... ... таза бәсеке нарығындағы неоклассикалық алғышарттарға байланыс-ты
болады. экономика жүйесінің ... ... үшін ... шарт ол
жиынтық сұраныс пен ұсыныстың теңдігі. |5,497б|
Факторлардың бірін бірі алмастыруы (капиталмен қаруланудың өзгерісі)
технологиялық шарттармен түсіндіріліп қана ... және ... ... таза бәсеке нарығындағы неоклассикалық ... ... ... ... ... болу үшін ... шарт ол ... сұраныс пен ұсыныстың теңдігі.
Ұсыныс тұрақты масштаб әсері бар өндіріс функциясы ... ... ... ... ... былайша өректейміз: y=f(k). Бұл ... пен ... ... ... ... көрсетеді.
Солоу үлгісіндегі жиынтық сұраныс инвестиция және тұтынумен анықта-
лады: y=i+c. ... i – бір ... адам ... шаққандағы инвести-ция,
с – бір жұмысбасты адам басына шаққандағы тұтыну.
Солоу ... ... ... екі ... кезек-кезек алып тастай-
мыз.
Бірінші – халықтың саны тұрақты және ... ... ...... ... жоқ деп есептейміз.
Халық санының өсу мөлшері n-нен n’-қа өсіп, сол ... ... онда ... ... ... өнімнің өсу мөлшері артады да, жан
басына шыққандағы өнім ... ... 2 – ... саны ... ... ... ... жағдайдағы тепе-теңдік С нүктесінде. Халық
санының өсу мөлшерінің артуы дегеніміз – капитал-жұмыс коэффициентінің ... сол ... ... сақтап қалу үшін көп мөлшерде инвес-
тиция алу. ... ... ... 10 ... бар ... Алғашқыда халық
санының өсуі - 1%, ал құнсыздану - 10%, содан әрбір жылда 10 станоққа - 11%-
тен, яғни 1.1 ... ... ... ... өсе ... ... саны ... орнын толтыруымыз керек. сөйтіп ... ... ... ... сақтап қала аламыз. Егер халық саны 2% өссе, 11%-тің
орнына 12%-тік инвестицияны талап етеміз. Бұ ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. |5,505б|
Енді біздің тұрақты жағдайда емес екеніміз белгілі. Бастапқыда тепе-
теңдікте үнемдеу мен ... ... ... ... санының өсуі
капиталдың жедел өспегенін білдіреді. Жан басына шаққандағы капитал ... ... ... ... ... ... капитал-жұмыс
коэффициенті инвестиця талабына сай ... үшін ... ... ... байланысты жан басына шаққандағы өнім ... ол ... х2-ге ... ... санының өсуіне байланысты өнімнің азаюы көптеген дамып келе
жатқан елдердегі өзекті мәселенің біріне айналды.
Халық санының ... өсуі сол ... ... ... ... жан ... ... төменгі деңгейін білдіреді. Шындығында, халық саны көп,
тұрмысы төмен елдерде халықтың хал-ахуалы ... ... жан ... ... ... деңгейге жетеді. Халық санының өсуі төмендесе, табыс
тұрақты жағдайдағы деңгейге жетіп, кедейшілік қаупінен құтылуға болады.
3. ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ... ... өсуіндегі рөлі
Экономистер арасында экономиканың өсуін ... ... ... рөлі ... ... әр түрлі.
Айтылған көзқарастың біреуіне сай төменде сипатталатын басты саты-
лардың болуы маңызды. Бұл ... ... ... ... ... болады, бұған экономикасы артта қалған мемлекеттер кезігеді.
1. Заңдылық пен тәртіп
Кейбір кедей мемлекеттерде қылмыс пен ішкі ... ... ... жер мен ... ... ... ... алып келеді. Сондықтан
тұрақты да әрі ... ... ... заңдылық пен тәртіпті орнату қажет.
2. Меншік кәсіпкерлігінің әлсіздігі
Көптеген ... ... ... ... дамыта алатын және оған
ниеті бар қуатты кәсіпкерлер аз деуге болады. Сондықтан меншік кәсіпкерлігі
экономиканың өсуінің басты күші бола ... ... ... мен ... ... салдарынан экономиканың
өсуінде инфрақұрылымның жеткілікті дамымауынан ... ... ... ... және ... ... білім, жерді
өндеу мен оны қорғау, жолды жөндеу және басқа да ...... ... ... емес ... мен ... болып
табылады, бірақ халыққа үлкен жанама пайда алып келеді. Тек мемлекет ... ... мен ... өндірісін қамтамасыз ете алады.
4. Міндетті жинақ пен капиталдық салым
Кей кезде жинақ пен инвестиция проблемалары ... ... ... етеді.
Капиталды жинауды ынталандыру мемлекеттік қазыналық ... ... Бұл ... екі баламалы жолдың болуы мүмкін. Біріншіден, ... ... үшін ... ... болады. көтерілген салықтан түскен
түсім ең керекті капиталдың тиімді жобасын жүзеге асыруға мүмкіндік ... әдіс ... ... ... ... ... ... капитал
жинағын айналымға жібере отырып және қосымша ақша жиынын ... ... ... ... ... ... болжауға мемлекеттің барлық жағдайы бар. Жер
реформасы мен ... ... ...... ... ... табылады, әл-
ауқатты жоғарлату үшін мемлекеттің кірісі керек. Тек мемлекет қана дамуға
жол аша алады.
Дамыған елдердің рөлі. ... ... ... ... ... ... факторлар арқылы жақсарта алады:
1) дамыған мемлекетпен сауда-саттық ... ... ... ... ... ... мен қарыз
алады;
3) жағдай бар мемлекеттерден ... ... ... ... қалған мемлекеттердің қарыз дағдарысы. Қарыз
дағдарысын қарастырайық. “Нашар ... ... ... ...... ... жуап берейік.
Соңғы 20 жылда экономикасы артта қалған мемлекеттердің сыртқы қарызы
бірнеше есеге көбейеді. Егер қысқа ... ... ... ... ... осы мемлекеттердің сыртқы қарызының көрсеткіші едәуір жоғары болады.
Дағдарыстың себебі. 70-жылдары экономикасы артта қалған мемлекет-терге
дамыған елдердің коммерциялық банк меншік ... ... ... ... ... ... аяғы мен ... басында дүниежүзілік
экономикада көптеген өзгерістер болып, бұл өзгерістер экономикасы ... ... ... ... тигізеді.
Экономикасы артта қалған мемлекеттердің қарыз көлемінің көбеюі тағы
бір себепке байланысты. 1981-1984 жылдары дүниежүзілік ... ... ... өсуі ... ... ... қарыздар елдер Американың
дайын өнімін импорттау үшін бұрынғыдан да көп төлеуіне тура ... ... ... ... ... осы мемлекеттерге өзінің
тауарын әр долларға көбірек экспорттау керек.
Сонымен, мұнайды импорттау үшін ... тез ... ... ... ... мөлшерінің өсуі, доллар бағасының ... ... ...... бәрі қарыз дағдарысын туғызады. |2,359б|
Экономикалық зардаптары. Осылардан кейін “тәртіпсіз тырысу” кезеңі
келеді. Несие беретін ... мен ... ... қоры ... ... ... мемлекеттерге көмек көрсету жөнінде әр мемлекетпен
ерекше келіссөз жүргізеді. Содан көптеген мемлекеттер қарызды ... ... ... ... Осы ... сай ... ... қалған
мемлекеттер ішкі үнемді күшейту жөнінде бағдарлама қабылдауы тиіс, бұл
өзінің несиелерін төлеу үшін ... ... ... ... ... қысқартып, эспортты үлкен табыс алу ... ... ... экспортты көбейтіп, импортты азайту экономикасы ... ... өмір ... әрі қарай құлдырауына алып келеді. Сонымен
қатар экспорттан түскен қаражат тек қарызды өтеу үшін ғана ... ... ... ... еш ... ... ... дағдарысы индустриалды мемлекеттерге өзінің кері әсерін
тигізеді. Дамыған ... ... ... экономикасы артта
қалған мемлекеттердің қарыздарын шығынға жазуына тура ... бар ма? ... шығу ... ... екі ... жүргізіле
алады. Басында айтқандай, әр мемлекетпен жеке екі жақты келіссөз жүргізуге
болады. ... ... ... ... ... ... жылдарға созылып
кетуі және де экономиканың ... өсуі ... ... Екінші бағыты
қарызды жеңілдетуден тұрады. Көбінесе бұл бағыт экономикасы нашар дамыған
мемлекеттерге қарызды кешіру болып ... ... ... ... ... ... ... Басты қиындық мынада: егер қарызды қайтарудан
бір мемлекет бас тартса, онда ол мемлекет коммерциялық ... мен ... ... зиян тигізеді. Бірақ осы зардап ... ... ... ... олар ... ... енді қарызға қаражат ала
алмайды. Үлкен зардапқа тап болған кредиторлар кейбір уақыттан кейін ақшаны
қайта ... ... ... ... ойға ... Қарыз мемлекеттерге
байланысты, қарызды шығынға жазу ... ... ... ... ... ... ... қиындықтарының жай шешімінің жоқтығын білген жөн.
3.2 Дамыған нарықтың экономикаға негізделген экономикалық өсу
Экономикалық өсу ... ... ... жоғары, шағын және
орта бизнесті барлық жерде ... ... ... жекеменшік секторын
дамытумен бірге дамыған нарықтық экономикаға негізделеді.
Қазақстанның ұзақ мерзімді болжауында пайда ... ... ... ... бар ... және орта кәсіпорында ЖІӨ-нің 40-50%
өндірілуі қажет.
Мысалы, Қазақстанның 2006 ... ... ... жалпы
ішкі өнім (ЖІӨ) көлемі жедел алынған деректер бойынша 9 738,8 млрд. теңге
болып белгіленді. Оның нақты көлемінің ... ... 2005 ... ... ... 110,6% ... 10,6%-ға өсуі экономиканың барлық салаларында нақты көлемнің:
өнеркәсіпте – 6,9%-ға, ауыл ... – 7,0%, ...... – 7,0%, ... – 20,4%, саудада – 9,8% өсуіне байланысты болып
отыр.
2006 жылдың ... ... ... ... ... ... ... кезеңімен салыстырңанда 116,0% құрады, ... ... ... – 114,6%, ... ... – 116,9% ... кезеңде ЖІӨ құрылымында тауарлар өндіру мен қызмет көрсетудің
үлесі тиісінше 43,9% және 52,6% ... ЖІӨ ... ... үлесті
өнеркәсіп (29,5%) алады. |4|
Кесте 2 – 2006 жылдың қантар – желтоқсанындағы ЖІӨ өндіру
| ... ... ... |ЖІӨ ... ... 2006 |
| ... ... 2006 |%-бен ... |
| |құн ... | ... ... |қан-тар-желтоқ| |аны 2005 |
| ... 2005 | ... |
| ... ... | ... ... ... ... %-бен |
| | ... %-бен| | |
| | | |2006 |2005 | |
| | | ... ... | |
| | | ... |
| | | ... ... ... |110,6 |100,0 |100,0 |116,0 ... ... ... |112,0 |43,9 |44,0 |114,6 ... |107,0 |5,5 |6,4 |104,4 ... орман | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |106,9 |29,5 |29,8 |119,1 ... |868,8 |135,6 |8,9 |7,8 |107,7 ... ... |110,8 |52,6 |52,0 |116,9 ... ... |109,8 |12,0 |11,8 |118,8 ... | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... мен |89,9 |110,5 |0,9 |0,9 |119,5 ... | | | | | ... |875,3 |107,0 |9,0 |9,8 |110,3 ... |207,4 |120,4 |2,1 |2,0 |111,2 ... ... |436,7 |143,4 |4,5 |3,2 |123,9 ... ... |109,9 |15,1 |15,1 |117,2 ... | | | | | ... | | | | | ... беру және | | | | | ... | | | | | ... ... | | | | | ... |109,2 |103,2 |2,0 |2,1 |116,8 ... | | | | | ... беру |329,5 |102,6 |3,4 |3,5 |121,9 ... ... |103,1 |1,7 |1,7 |121,3 ... ... | | | | | ... көрсету | | | | | ... |164,9 |109,1 |1,7 |1,8 |111,3 ... және | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | ... ... |17,5 |103,5 |0,2 |0,1 |162,9 ... және | | | | | ... ... үшін | | | | | ... мен | | | | | ... | | | | | ... үй | | | | | ... | | | | ... ... | | | | | ... ... |9 404,0 |111,4 |96,5 |96,0 |115,9 ... | | | | | ... |-313,3 |159,6 |-3,2 |-2,2 |118,5 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... ... |9 090,7 |110,2 |93,3 |93,8 |115,8 ... | | | | | ... мен |648,1 |115,6 |6,7 |6,2 |119,8 ... | | | | | ... таза | | | | | ... | | | | | ... көзі: www.stat.kz ... ... ... 2006 ... Тәуелсәз Мемлекеттер Достас-тығы
(ТМД) елдерінде 2005 ... ... ... ... ... өскені
байқалды (Өзбекстан мен Түркіменстан бойынша деректер жоқ).
Сурет 3 – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы (ТМД) елдеріндегі ЖІӨ
Экономикалық өсуге қол жеткізу үшін ... ... ... 10
негізгі қағидаларын сақтау қажет:
1. Мемлекеттің экономикаға ... ... ... ... шағын және орта бизнесті белсенді қолдай отырып, нарықты ... ... ... ... ету. ... өтпелі кезеңде нарық әлі дами
қоймағандықтан, мемлететтің экономикаға араласу рөлі ... ... жөн. ... ... ... ... ... қатынастардың
құқықтық және нормативті базасын құруға, монополияларды жүргізуге, қажетті
инфрақұрылымды ... ... ... белсенді қатысуы жөн,
2. Инфляцияны, бюджет тапшылығын төмендету жолымен, ұлттық валютаны
жағдайда және ... ... ... ... ... ... ... бұл Қазақстанда аяқталған процесс.
4. Жекеменшік институттарын жерге деген құқықтың, сондай-ақ меншік
құқықтарын және келісім ... ... ... заң ... құрудың
есебінен нығайту.
5. Кәсіпорындарды жекешелендіру. Бұл ... ... ... енді ... ... ... дәл реттеу және стратегиялық
сипаттағы ... ... ... пакеттерін орынды
пайдалану қажет.
6. Ашық экономика және рекін сауда құру. Бұл жағдайда (келесіні ... ... ... ... қазір жас, әрі әлсіз, сондықтан оны қорғау
және ... ... ... ... энергетикалық және өзге де табиғи ресурстарымызды игеруді
жалғастыру. Оның мақсаты – экспорттан экономикалық өрлеумен қатар ... ... ... оның ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге
жәрдемдесетін табыс алу.
8. Шетел ... ... ... ... ... ... көлемі мен сапасы бойынша басты орынға шығу үшін нақты іс-
қимыл қажет. Шетел ... ... ... ресурстарды игеруге,
инфрақұрылымды дамытуға, аймақаралық ірі ... және ... ... ... Бұл ... ... өсуді, әлеуметтік
өрісті дамытуға және Қазақстанның халықаралық қоғамға инте-грациялануын
қамтамасыз етеді.
9. ... ... ... отырған Қазақстан үшін техноло-
гиялық стратегияны қалыптастыру. Бұл қағида еңбекті қажет ететін ... ... мен ... ... ... ... бет бұруды
көздейді. Бірақта жақын арада ... ... ... өсе ... ... ... өнеркәсіптің көлемі өсуде. ... тек ... ел ... қалмау үшін жеңіл және ... ... ... ... қызмет көрсету саласын, туризмді дамыту
қажет.
10. Өндірісті диферсификациялау. Қазіргі кезде Қазақстандық шикізат-
тардан басқа ... әлем ... ... ... жоқ, осының
нәтижесінде республика шикізат құрылымды өндіріске құлдырауда. ... ... ... ... саясатына кірісіп, назарды
макродеңгейге аударуға тиіс. Бастапқы нөлдік кезеңде ... ... өсу ... ... жүреді:
• Қатаң монетарлық саясатты үздіксіз жүргізу. Инфляция деңгейі
1998жылы 10% тен 2000 жылы 5% ... ... ... жаппай инвестициялық жағдайды жақсарту үшін заң шығаруды
жетілдіру.
• Шетел инвестицияларын белсенді ... ... ... және ... ... баяндап отыру.
• Қазақстан дүниежүзілік сауда мекемесіне (ДСМ) енеді. |1,54б|
3.3 Қазақстан Республикасының экономикалық өсуі
Республикада болып жатқан өзгерістер ең ... ... ... білінеді. Нарықтық реформаның бірнеше жылдық тәжірибесі меншікті
өзгерту, шаруашылық ... ... ... тиімділігін көрсетті. Сол
уақытта әлеуметтік-экономикалық жағдайдың басымдығы жарлылық ... ... ... ... ... ... реформалық
өзгерістер, жұмыссыздық, әлеуметтік ауқымдағы терең қозғалыс-тар және ... ... ... ... түрі ... жоқ, ... ... отбасылардың болғаны белгілі. Халыққа әлеуметтік ақша төлемдерін
төлеу жұмыссыздардың қажеттілігін ... КСРО ... 1975 жылы ... ... 16% ... ... ... – 39%, 1985 жылы – 16,3% пен 27,6% ... ... ... ... әр түрлі бағалаулар бойынша кедейлер тобына жатты.
|2,361б|
Кедейлік көптүрлі жағдайлармен түсіндіріледі, адамзат әлуетінің дамуы-
ның ... ... ... пен ... ... ... ... жоқ, ол оның ... ... ... толық мәліметтердің болмауымен және субъективті бағалау-мен
байланысты.
Өтпелі экономикалы мемлекеттерде ... мен ... ... да ... ... көздері бар деп есептеледі. Сондықтан кедейшілік
деңгейін білу үшін баға тұтыну индексі арқылы есептеледі.
Кесте 3 – ... ... ... ... сүру миниму-мы,|Жан басына шаққандағы есеп|Салыстырмалы |
| |тг ... ... ... |2861 |34,6 |11,4 ... |3505 |43,0 |12,1 ... |3716 |43,4 |12,8 ... |3394 |34,5 |13,7 ... ... ... ... өсудің қазіргі типінің өзіндік ерекшелігі бар. ... ... оның ... қалуы ХХ-шы ғасырдың 50 жылдары
басталған ғыдыми-техникалық революция дамуымен сәйкес келді. Экономикалық
өсу ... жаңа ... ... және ол ... ... ... өндірістің интенсификациялау негізінде жүзеге асады.
Ғылыми техникалық прогрестың (ҒТП) ... ... ... ... ... асып (70-80 жылдары басталды), мынаны байқатады:
• Еңбекті сақтандыратын технологияны кеңінен қолдану, ... ... ... ... ... сондай-
ақ машинасыз технологияны қолдану - өнімді машинаны қолданбай-
ақ дайындау (мұндай технологиядарға ... ... ... ... ... ... технология түрлері);
• Ресурсты сақтау технологиясы, шикізат пен материалды ... ... аз ... және ... ... ... элементтерін атмосфераға жіберуді, ағынды суға қоқсық,
үйінді тасталуын жою, яғни ... ... ... ... ... көзі – экономикалық ресурстар, экономикалық
мүдделер мен ынталандыру жатады. Олар атқаратын қызметтің көлемін ... ... ... белгілі уақыт кезеңінде барынша мүмкіндік ... ... ... жеке ... ... Экономикалық дамудың
ерекше қайнар көзі инвестиция ... ... ... Бүгін салынған қаржы
көлемі келешекте табысты ұлғайтуды ... ... ... елі айқын дәлел:
халық шаруашылығын дамытуға жұмсалған жоғары деңгейдегі инвестиция әлемдік
қауымдастықта оны дамыған мемлекеттің ... ... ... ... ... сапалық жаңа типінің түпкі мақсаты адам болып ... ҒТП ... ... ... ... де айта ... ... барлық кездегі көп түрлі тұтыныстары ... ... ... ... ... ... ... өсу мәселелері. Ұлттық
экономика жоңғы жылдары үздіксіз даму үстінде. ... ... ... ... ... ... ... Экспорттың басым бөлігін
алғашқы энергоресурстар, кең-металлургия кешенінің өнімдері, астық ... ... ... да түрлері құрайды.
Бұл тиімді жол емес. Біздің ... ... ... терең өңдеуден
өткеннен кейін рынокқа қайта шығарылады, соның ішінде Қазақстанға қайта
оралады. ... бұл жолы біз оны ... ... аса ... ... ... Ол бағалар тұтынушылардың ақшалай табыстарының ... ... ... ... сондықтан да Президенттің жолдауында экономиканың шикізаттық
бағдарынан өңдеушілік бағдарға қарай ... ... ... ... бірі ... ... ... елдердің қалыптасу тәжірибелерден көп нәрсе
үйренуге болады. Алайда, біздің ... ... және ... ... “экономикалық ғажайып” деп аталатын осы ... ... ... ... ... ... ... басқа амал
жоқ.
Мемлекет басшысы жаңа стратегиялық бағыттарды айқындап берді. Олардың
өрлеу ... өте ... және ел ... ... ... ... деген, ұлттық экономиканы дамытудың сапалық жаңа көрсеткіштеріне
жету деген саяси күш-жігерін айқын ... ... ... пәрменді
де тиімді дамытудың, Президент Жолдауында белгіленген міндеттерді ... ... ... ... ... жетті деп ойлаймын.
Біріншіден, экономиканы ырықтандырудың жоғары ... ... ... ... сан ... ... құралдармен
сүйемелденуі керек. Елімізде қызмет атқарып жатқан коммерциялық банктер
өздерінің прузенциялық нормативтер тізіміне аграрлы секторды ұзақ ... ... ... ... ... ... елімізде әлдеқашан толыққанда қорлар рыногы құратын уақыт
жетті. Қазіргі айналымда квази оперативтік және мемлекеттік ... ... ... да қор ... құру ... атап ... ... айрықша маңыздылығын таңытады.
Қаржылық айналымға жіберілгелі отырған ұлттық бюджеттік ... ... – 7 ... ... оны қалай есептесек те
салықтандырылған ақшалай қаржының жетімсіздігін көрсетеді. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ал бұл көрсеткіш бойынша біздің ... ең ... озық ... даму ... қамқорлықпен сүйемелдену
керек. әлемдік тәжірибеде мемлекеттік қолдаудың инфляциялық емес ... ... ... ... ... ... босатылған
амортизациялық төлемдердің ... ... ... және жеке ... ... мен тура ... ... салығын реттеу сияқты
әдістері де бар.
Жаңа ұйымдық формалар – технопарктер мен технополистерді пайдалануға
ерекше ... ... ... ... ... ақыл-ойын
“технопарктік безгек” көптен бері ... ... ... ... кедендік және салықтық жеңілдіктер қызықтырады, ал оларсыз шетелдік
жоғары технологиялы ... ... ... рыноктарға шығу мүмкін емес.
Реиндустрияландыру бағдарламаларын өңтайлы ... ... ... мүмкіндіктері артады, капиталды іскерлікпен
пайдалансақ, экономикамызды өркендету үшін ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі индустрия-лық-
инновациялық даму бағдарламасында мынадай проблемаларға ... ... ... ... өндіріс тоқтап қалған кәсіпорындарда көп мөлшерде жабдықтар
мен толық кешенде технологиялық желілер босап ... ... ... жерлермен қосылғаннан ... ... ... ... ... проблемаларға тап толды. Немістер ескірген, ... ... ... ... ... Азия мен ... Америка
дамушы елдеріне өткізудің жолдарын таба білді. |10|
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақ Ұлттық Университетінің бірінші курс студенті ретінде өзімнің
ойымды ел басы ... ... ... ... 2030” ... келіп отыр. Стратегияның қабылданғанына он жылдай болып қалғанына
орай Қазақстан Республикасының ұзақмерзімді экономика-лық өсу мақсаттарына
тоқталып өтейін.
Біздің салауатты ... ... ... ... ... ... ... және айтарлықтай шетел инвестицияларын тартуға
негізделеді. |1,45б|
Экономикалық жоғары табыстарға қол ... кез ... ел ... ... ... ... ... инфляцияны жою жөнінде
барлық шараларды міндетті түрде қолданған және кейін ... ... ... ... ... қатаң қадағалаған. Бұл
жолдан ауытқығандар сәтсіздікке ұшырады.
2005 ... ... ... ... ... ... дамыды. Экономика өсуінің жоғары даму қарқынын ... ... ... ... ... ... ахуал; құрылыстағы
жоғарғы қарқын; жылжымайтын мүлік рыногындағы сұраныстың артуы, оның ішінде
тұрғын үй ... ... ... ... ... ... мұнайға және металдарға қалыптасқан жоғары бағалар; кредиттік
рыноктың қарқынды дамуы.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... ... жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) ... ... ... осы ... ... 8,9% құрады.
Өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 2005 жылғы ... ... ... 4%-ға ... оның ... тау-кен өндіру
өнеркәсібінде – 3,4%-ға ... ... ... – 5-ға, электр
энергиясын, газ бен су өндіруде және бөлуде – ... ... ... ... ... ... ... өсу
қарқыны ЖІӨ-нің және өнеркәсіптік өндірістің өсу қарқыны едәуір басып ... ... ... инвестициялардың көлемі 23%-ға өсіп, 1614,3
млрд. теңгені құрады.
Сонымен, экономикалық өрлеудің еліміздің дамуы үшін қаншалықты маңызды
екенін баршамыз ... ... ... ... біз мектептер мен
ауруханаларды қаржыландыра алмаймыз. Қоғамды жемқорлық пен ... ... ... бұл ... бүгін де, ертең де және алдағы отыз
жылдың ... де ең ... ... бірі ... қала ... ... ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030. – Алматы, 2003. Дамыған нарықтық
экономикаға негізделген экономикалық ... ... Н.Қ. ... – Алматы , 2003
3. Әкімбеков С. Экономикалық теория. – Астана, 2002
4. www.stat.kz Статистикалық агентства, ... ... ... ... ... ... ... Рудигер Дронбуш, Стенли Фишер. Макроэкономика. – Алматы, 1997
6. Аубакиров Я.А. Экономикалық теория. – Алматы, 1999
7. Казахстанская правда/-№186 (25431) ... Чобы ... ... ... ... ... АО ... Каитал/ №46 (133) 1.11.2007. Прощай, срарое экономическое
неравенство, Джемс ... ... Жаңа ... жаңа ... ... ... ... жолдауы
10. www.yandex.kz Қазақстан Республикасының элеуметтік-экономикалық
дамуының 2007-2009 жылдарға ... ... ... ... ... ... 2007-2009 жылдарға
арналған негізгі бағыттары
2007-2009 жылдары экономикалық өсудің жоғарғы қарқынын қамтамасыз ету
үшін экономика ... ... ... ... жедел дамыту үшін қолайлы
макроэкономикалық жағдай жасалатын болады.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі инфляцияны берілген ... ... ... ... қатаңдату жөніндегі шаралар қабылдайтын
болады, оның ішінде:
- резервтік талаптарды қатаңдату жолымен банк ... ... ... ... ақша ... бақылауды күшейту.
- ақша эмиссиясын стерилизациялау көлемін ұлғайту.
Бұдан басқа, қор нарығының жаңа құралдарын ... ... бос ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
2007-2009 жылдары салмақты мемлекеттік саясат жүргізу мынадай негізгі
міндеттерді шешуді көздейді:
- ЖІӨ-нің өсу қарқынынан ... ... ... ... ... ... ету;
- бюджеттің мұнай емес тапшылығын біртіндеп ... ... ... ... және одан әрі ... ... Қордан қордың инвестициялық кірісіне тең бюджетке кепілдік
берілген трансферт мөлшеріне кезең-кезеңімен қол жеткізу.
2006 жылғы 1 шілдеден ... ... ... ... ... ... көшу ... макроэкономикалық дамуының теңгерімділігін арттыру-ға
ықпал ететін болады.
2007-2009 жылдары өнеркәсіптің дамуы Қазақстан Республикасының 2003-
2015 ... ... ... даму ... және
Каспий теңізінің Қазақстан секторын игерудің мемлекеттік бағдарлама-сында
айқындалады.
Мұнай-газ секторының ... ... ... ... ... етудің негізгі шарттарының бірі болады. 2007-2009 ... ... газ ... ... көлемінің қарқыны орташа есеппен 108% құрайды.
Халықтың табысын арттыруға, оның ... ... ... ... ... ... бағытталған саясат халықтың ақшалай табысының
артуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, бұл өз ... елде ... ... ықпал етеді.
Тауар мен инвестициялық ... ішкі ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Халықтың нақты табыстарының кәсіпорындардың қаржы жағдайының
жақсаруымен астасып, ... ... ... ... өсуі үшін
қажетті жағдайлар жасайды.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауыр металдардың өсімдіктің өсу процестеріне әсері17 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары7 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Балалар мен жасөспірімдердің жалпы өсу мен даму заңдылықтары3 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу және өсу фазасын зерттеу6 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу9 бет
Бидай өндіру технологиясы: морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу жайлы6 бет
Бидай өндіру технологиясы:(морфологиясымен танысу, өсу фазасын зерттеу)7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь