Маркетинг қызметіндегі тауар саясатының теориялық және әдістемелік мәселелерін зерттеу, нан және нан өнімдерін шығаратын кәсіпорындарда маркетингтік қызметті талдау және оны жетілдіру жолдарын қарастыру

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ТАРАУ. Нарық жағдайындағы фирма қызметіндегі тауар саясатының теориялық аспектілері
1.1. Маркетинг теориясындағы тауар түсінігі ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Жаңа тауар, тауар ассортименті және оларға
бәсекелестіктің әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3. Фирманың маркетинг қызметіндегі тауар саясаты,
оның ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
2 ТАРАУ. «Ақсай» НТК ЖШС.нің қызметін және тауар саясатын талдау
2.1. «Ақсай» НТК ЖШС.нің техникалық . өндірістік сипаттамасы және ұйымдық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 24
2.2. «Ақсай» НТК ЖШС.нің қаржылық.экономикалық
жағдайы ... ... ... ... ... . 33
2.3. «Ақсай» НТК ЖШС.нің тауар саясатын тиімді басқару көрсеткіштері ... ... ... ... ... . 45
3 ТАРАУ. «Ақсай» НТК ЖШС.нің тауар саясатын жетілдіру жолдары
3.1. Комбинаттың маркетинг қызметіндегі тауар саясатын жетілдіру жолдары және ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54
3.2. Тауарды жылжыту процесінде халықаралық
стандарттарды қолдану ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .69
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 72
Қосымшалар
Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық және қоғамдық өмірінде өтіп жатқан іргелі өзгерістер кәсіпорындардың шаруашылық іскерліктің жаңа жолдарын қарастырумен қатар, экономикалық тиімділікті қамтамасыз етуде бірқатар маңызды мәселелердің шешімін табуын талап етеді. Солардың бірі ретінде маркетинг жүйесінің қалыптасуын атап өтуге болады. Бұл үшін осы жүйе қызметін талдау және оны маркетингті кәсіпорынның өндірістік - өткізу қызметінде қолдану технологиясын әзірлеген жөн.
Қазіргі кезде маркетинг кәсіпорындардың шаруашылық қызметін жоспарлау, өндірісті ұйымдастыру мен басқарудың барлық жақтарын қамтуы тиіс. Бұл жағдай осы заманғы маркетингтің ролі мен маңызы туралы көзқарастарға сәйкес келеді. Шындығында кәсіпорын тиімді қызметін басқару үшін қазіргі замандағы маркетинг біртұтас және жүйелі бағытта дамуы қажет, бірақ мұндай бағыт әзірге жүзеге асырыла қойған жоқ.
Кәсіпорындардың маркетинг қызметіне жүргізілген талдау, нақты мақсаттарға іс жүзінде қол жуткізу үшін оның жекелеген бөлшектерінің маркетингтік шаралар түрінде қолданылатындығын көрсетті. Сонымен қатар, отандық өнеркәсіп орындарындағы маркетинг көп ретте жарнама және тауарды өткізу ісіне бағытталған. Ал тауар саясаты маркетинг қызметінің негізі құрамдас бөлігі екенін ескере кетсек, онда тауар саясатына тоқталмай айналып өту мүмкін емес.
Маркетингтің классикалық теориясындағы маркетинг-микс концепциясының басты бөлігі тауар дегенге келсек, кәсіпорынның маркетинг қызметі барлық нарықтық бәсекелестерге төтеп бере алуы үшін дұрыс тауар саясатын жүргізе білуі керек. Алайда еліміздегі кәсіпорындардың басым бөлігі тауар саясатын өз қызметтерінде дұрыс жүргізе алмауда. Осы себептен көптеген кәсіпорындар бәсеке талаптарына шыдай алмай жәнеде тұтынушылардың арман-тілектерін орындай алмай нарықтағы өз позициясын жоғалтуда.
Зерттеудің өзектілігі.Тауар саясаты кәсіпорын қызметіндегі тауар ассортиментін қалыптастыруды, олардың жаңа түрлерін шығаруды, олардың сапасының жоғары болуы мен бәсекеқабілеттілігін, өмірлік кезеңін талдауды, тауар белгілерін, қораптамасын, маркіленуін және де сервистік қызмет көрсетуін талап ететін көп факторлы қызмет аясы. Сондықтан да тауар саясаты төңірегінде қазіргі таңдағы нарық талаптарына сай өзіндік проблемалары бар. Бүгінде біздің еліміз әлемдік сауда ұйымына мүше болуға ат салысып жатқанда біздің кәсіпорындарымыз өндіретін өнімдер дүние жүзілік талаптарға сай болуы керек. Ал, бұл талаптардың бәрі сайып келгенде, тауар саясатына, яғни тауар ассортиментіне, жаңа тауарлар шығаруға, тауардың өмірлік кезеңінің ұзақтығына, қораптама, орама түрлерінің сан алуандығына байланысты. Олай болса, әр бір кәсіпорындарының өз қызмет аясында тауар саясатын дұрыс бағытқа қою заман талабы.
1. Рамазанов А. Конфликты корпоративных интересов в парадигме конкурентно способности национальной экономики. Материалы Международной научно-практической конференции «Национальная конкурентно способность Казахстана: Теория, практика, перспективы» КазНУимени Аль-фараби, КИСИ при президентах РК – Алматы, 2006 стр. 29-34.
2. Рамазанов А. Цена категории риск в общественном развития. Экономика и статистика 2006 стр. 129-132
3. Рамазанов А. Концепция социальное орентация национального бизнеса. И материалы международной научно-практической конференции. «Государственная поддержка. Расшырение и укреплений позиции малого и среднего бизнеса старанах центральной Азии». Каз НПУ имепни Абая, университетет имени Сулеймена Демиреля. Алматы 2006. стр. 61-68.
4. Қазақстан Республикасының «Тауар белгісі, қызмет көрсету белгісі және тауардың шығу тегінің аталуы туралы»заңы.
5. Қазақстан Республикасының «Бәсеке және ьонополиялық қызметті шектеу туралы » заңы.
6. Н.Ә. Назарбаев Қазақстан 2030: жарлық қазақстандықтардың көркеюі, қауіпсіздігі және әлеуметтік жағдайының жақсаруы. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы-Алматы : Білім ,1997.
7. Гэбей Дж. Маркетинг :новые возможности .Ағылшын тілінен қысқартылыпау аударылған .Москва :Фаир-Пресс,2002
8. Ф.Котлер Маркетинг в третьем тасячилетие: как создать, завоевать и удержать рынок.Москва:АСТ,2000
9. Ф.Котлер Маркетинг и менеджмент .11-ші басылым .СП:Питер,2004
10. Голубков Е.П.Основы маркетинга. Москва :Финпрес, 1999
11. Дурович А.П. Маркетинг в предпринимательской деятельности. МН:Финансы,учет, аудит, 1997.
12. Хлусов С.Н. Основы маркетинг. Москва: ПРИОР, 2000
13. Завьялов П.С. Маркетинг в схемах, рисунках и таблицах. Москва: ИНФРА – М, 2001
14. Маслова Т. Д. Маркетинг: маркетинговые исследования. Товары и цены. Коммуникационная политика. Москва: Финпресс, 2001
15. Пешкова Е.П. Маркетинговый анализ в деятельности фирмы. Москва: ОСЬ,1999
16. Маркетинг. Оқу құралы. Н.Қ. Мамыровтың жетекшілігімен. Алматы-экономика,1999
17. Алтынбаев Б.А., Истаева А.А. Основы маркетинга. Алматы. Экономика, 2001
18. Есімжанова С.Р Маркетинг в Казахстане: теория методология, практика .Алматы-Аян Эдет,2001.
19. Есімжанова С.Р Маркетинг теория и опыт становление в Казахстане –Экономика Казахстана на пороге XXI века. Ғылыми мақалалар жинағы - Н.Қ.Мамыров жетекшілігімен-Алматы,Экономика,1998.

20. Нуралиева Д. Роль маркетинга в развитии кондитерского концерна. Пищевая промышленность,2000ж. 11 саны,14-18б.

21. МынбаевЖ.М. Қазақстан кәсіпорындарындағы маркетинг проблемалары.Қаржы-қаражат , 2003,2 саны,42-48б.

22. Асанова А.А. Қазақстан нан нарығы. Ақиқат, 2003ж.1 саны, 14-21б.

23. Мендигалиев С.М. Хлебо-булочные изделия. Пищевая промыщленность, 2002, 4саны, 15-19б.

24. Серімова А.А. Қазақстандағы нан өндіретін зауыттардың бүгіні мен келешегі. Ақиқат. 2002жыл, 5 саны, 26-35 бет

25. Есімжанова С.Р. Маркетинговый анализ. Вестник КазЭУ. 2001, 2 саны, 47-49 бет

26. Куралов М.С. Ақсай нан значить – качественно. Маркетинг товаров и услуг, 2001жыл, 2 саны 14-28 бет.

27. Степанов В.И. Маркетинг в Казахстане. Мысль, 2004г. 1 саны, 14-19 бет

28. Сейдахметова Ф.С. Учет, аудит и анализ в информационных системах маркетинга. Вестник КазЭУ, 2002, 2 саны 14-28 бет.

29. Сатыбалдин С.С. Маркетинг және шаруашылық механизм. Ғылыми конференциялар жинағы. 4 том, 12-28бет

30. Жунісбекова Б.Б. Қазақстан кілем нарығын зерттеу. Каз МБА хабаршысы, 2001, 1 саны, 49-52 бет

31. Сейдеханов А.С, Калиева Н.М. От болезней-хлеб полезный. Жизнь 2004г.5 саны 104-108 бет

32. Серімова А.А. Қазіргі таңдағы нан өнімдерінің сапасы. Ақиқат,2003жыл. 5 саны 14-17 бет

33. «Ақсай» НТК ЖШС-нің есеп беру деректері мен балансы. 2002-2003 ж.ж.

34. «Ақсай» НТК ЖШС-нің есеп беру деректері мен балансы. 2003-2004 ж.ж.

35. «Ақсай» НТК ЖШС-нің есеп беру деректері мен балансы. 2004-2005 ж.ж.

36. «Ақсай» НТК ЖШС-нің есеп беру деректері мен балансы. 2005-2006 ж.ж.

37. ҚР-ның статистика жөніндегі Агенттігі – Қазақстан нан өнімдерінің тұтынылуы бойынша (2006 жыл қаңтар).
        
        МАЗМҰНЫ
бет
Кіріспе
............................................................................
............................... 3
1 ТАРАУ. Нарық жағдайындағы фирма қызметіндегі тауар саясатының
теориялық аспектілері
1.1. Маркетинг теориясындағы тауар түсінігі
....................... ... Жаңа ... ... ... және оларға
бәсекелестіктің әсері
............................................................................
11
1.3. Фирманың маркетинг қызметіндегі тауар саясаты,
оның ерекшеліктері
............................................................................
... 18
2 ТАРАУ. «Ақсай» НТК ЖШС-нің қызметін және ... ... ... ... НТК ... техникалық – өндірістік
сипаттамасы және ұйымдық құрылымы
...................................................... 24
2.2. «Ақсай» НТК ЖШС-нің қаржылық-экономикалық
жағдайы
............................................................................
.................... 33
2.3. ... НТК ... ... ... ... басқару
көрсеткіштері
............................................................................
.................... 45
3 ТАРАУ. «Ақсай» НТК ЖШС-нің тауар саясатын жетілдіру жолдары
3.1. Комбинаттың маркетинг қызметіндегі тауар саясатын
жетілдіру жолдары және ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері
................................................ 65
Қорытынды
............................................................................
.................69
Пайдаланған әдебиеттер
...................................................................... 72
Қосымшалар
Кіріспе
Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық және қоғамдық өмірінде
өтіп жатқан іргелі өзгерістер кәсіпорындардың шаруашылық ... ... ... ... ... тиімділікті қамтамасыз етуде
бірқатар маңызды мәселелердің шешімін табуын талап етеді. ... ... ... ... қалыптасуын атап өтуге болады. Бұл үшін осы
жүйе қызметін талдау және оны маркетингті кәсіпорынның өндірістік - ... ... ... ... жөн.
Қазіргі кезде маркетинг кәсіпорындардың шаруашылық қызметін жоспарлау,
өндірісті ұйымдастыру мен ... ... ... ... ... Бұл
жағдай осы заманғы маркетингтің ролі мен маңызы туралы көзқарастарға сәйкес
келеді. ... ... ... ... ... үшін ... замандағы
маркетинг біртұтас және жүйелі бағытта дамуы ... ... ... бағыт
әзірге жүзеге асырыла қойған жоқ.
Кәсіпорындардың ... ... ... ... ... іс ... қол ... үшін оның жекелеген бөлшектерінің
маркетингтік шаралар түрінде қолданылатындығын көрсетті. ... ... ... ... ... көп ... жарнама және тауарды
өткізу ісіне бағытталған. Ал тауар саясаты маркетинг ... ... ... ... ескере кетсек, онда тауар саясатына ... өту ... ... ... ... ... концепциясының
басты бөлігі тауар дегенге келсек, кәсіпорынның ... ... ... ... ... бере алуы үшін дұрыс тауар саясатын ... ... ... ... ... басым бөлігі тауар саясатын
өз қызметтерінде дұрыс жүргізе алмауда. Осы себептен көптеген ... ... ... ... ... ... ... алмай нарықтағы өз позициясын жоғалтуда.
Зерттеудің өзектілігі.Тауар саясаты кәсіпорын қызметіндегі тауар
ассортиментін қалыптастыруды, олардың жаңа ... ... ... жоғары болуы мен бәсекеқабілеттілігін, өмірлік кезеңін ... ... ... ... және де сервистік қызмет
көрсетуін талап ететін көп ... ... ... ... да ... төңірегінде қазіргі таңдағы нарық талаптарына сай ... бар. ... ... ... ... ... ұйымына мүше болуға
ат салысып жатқанда біздің кәсіпорындарымыз өндіретін өнімдер дүние ... сай ... ... Ал, бұл ... бәрі ... ... тауар
саясатына, яғни тауар ассортиментіне, жаңа тауарлар шығаруға, тауардың
өмірлік кезеңінің ұзақтығына, қораптама, орама ... сан ... Олай ... әр бір ... өз қызмет аясында тауар
саясатын дұрыс бағытқа қою заман талабы.
Жоғарыда көрсетілген жағдайлар осы ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС ... ... ... және оның маңыздылығын сипаттайды.
Зерттеудің шешілу дәрежесі. Маркетингтің қызметіндегі ... ... ... ДЖ. ... Б. ... Р. ... сияқты ғалымдардың еңбектерінде
көрсетілген. Ресей ғалымдарының ішінде Е.П. Голубков, Г.Г. ... ... Б.А. ... Е.И. Пунин, И.Н. Герчикова, Г.Л. Багиев, П.П:
Завьялов, С.В. Барсукова, Т.П. ... және т.б. ... ... ... мен ... ... ... Ал тауар саясатын
басқару проблемалары А. ... П. ... Н. ... Д.
Барканның, П. Перервидың еңбектерінде жете талдаған. Сондай-ақ олардың
еңбектеріндегі «тауар ... ... ... ... ... ... тақырыбымыздың әртүрлі аспектілерін сипаттап қана
қоймай, осы түсініктерді жете зерттеуді талап етеді.
Қазақстанның нарықтық экономикасындағы тауар саясаты теориясының ... ... және оның ... ... ... ... ... үлес қосқан ғалым-экономистер: Қ.Б. ... Қ.А. ... С.С. ... А.Қ. ... ... ... Б.П. ... С.Р. Есімжанова, Б.А. Алтынбаев С.Н.
Нысанбаев, т.б.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. ... ... ... ... қызметіндегі тауар саясатының теориялық және ... ... нан және нан ... шығаратын кәсіпорындарда
маркетингтік қызметті талдау және оны жетілдіру ... ... ... қол ... үшін ... міндеттер айқындалынды:
-Кәсіпорындардағы маркетингтік қызметінің және де соның ... ... ... және ... мәселелерін зерттей отырып, оның
отандық кәсіпорындарда қолдану деңгейін анықтау;
- Қазақстанның нан және нан ... ... ... кәсіпорындарда тауар саясаты процесін қарастыру;
- тауар саясатын зерттеу барысында әдістемелерді әзірлеудегі ... ... ... ... ... тік интеграция әдісін, яғни, тауарларды
бірегей технологиялық тізбек арқылы өндіруді ... ... ... ... ... кеңейту жолдарын іздеу;
-тауардың өмірлік кезеңі бойынша, тауардың нарықта неғұрлым ұзағырақ
тұруын қарастыру;
- тұтынушылардың ... ... сай жаңа нан ... түрлері
шығару үшін тұтынушылардың қажеттілігін зерттеу;
- нан өнімдерін өндіретін кәсіпорындардың тауар саясатына шолу және оны
жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... шарттарында дамып келе жатқан нан және нан ... ... ... нан ... өндіретін кәсіпорындардың маркетингтік
қызмет бөлімі.
Дипломдық жұмыстың зерттеу пәні ретінде ... НТК ... ... ... ... ... ... теориялық, әдістемелік негізінде қазақстандық
және шетелдік ғалым-экономистердің маркетинг пен менеджмент саласындағы
нақты ... ... ... ... алынды. Сонымен қатар, Қазақстан
Республикасының заңдары мен экономикалық ... ... ... ... ... құжаттары қолданылды. Зерттеудің
мемлекеттік ... ... ... Республикасының Статистика
агенттігінің мәліметтері мен нан ... ... ... ... ... ... алынған автордың маркетингтік зерттеулерінің
нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... сай дайындалуын білу үшін нан технологиясы жөнінде мәліметтер
алынды. Осы жұмысты орындау барысында, ғылыми ... ... ... ... ... ... ... статистикалық әдістері, т.б.
ғылыми тәсілдер қолданылды. Бұған қоса ... ... ... фирмалық дүкендерінің,жалпы нан өнімдері нарығы ... ... ... ... ... ... жаңалығы :
- нарықтық экономика кезіндегі Қазақстан ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық сипаты
негізделіп, оның Қазақстандағы ерекшеліктері дәлелденген;
- Қазақстан тұтыным тауарлар нарығы, соның ішінде жекелей «Ақсай» ... ... ... ... анықталған;
- тауар саясаты бойынша тауар ассортименті кеңейту жолдары, ... ... және ... толықтай зерттелді;
- тұтынушылардың қанағаттанарлық бағалылығы, сатып ... ... және ... ... ... ... нәтижесі бойынша жаңа тауар шығарылған;
- тауар белгісі, маркасы, қораптау, орама бойынша өнімнің ... ... ... ... ... алынған қорытындылар нан өнімдерін өндіретін
кәсіпорындардың стратегиясы мен тактикасын ... ... ... ... ... ... дипломдық жұмысында ұсынылған қағидалар
Қазақстан кәсіпорындары үшін тауар саясатын жүргізу процесінің қалыптасқан
ерекшеліктерін есепке ала ... ... нан ... кәсіпорындарында
қолдану нәтижесі , нарықтағы тауар саясатының методологиясы мен ... мен ... ... ... ... ... береді.
1 БӨЛІМ. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ТАУАР САЯСАТЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1. Маркетинг теориясындағы тауар түсінігі
Маркетинг теориясының негiзi тауар, баға, бөлу және ... ... ... ... ... ... ... Тауар
кәсiпорынның маркетингтiк қызметiндегi басты ... ... ... ... үшiн ең ... оны ... алуымыз қажет.
Пайдалану мерзiмi бойынша тауарлар қысқа мерзiмдi және ұзақ мерзiмдi
пайдаланудағы тауарлар деп бөлiнедi. Қысқа мерзiмдегi тауарлар бiр ... рет ... ... түрде тұтынылатын материалдық бұйымдар
(сабын, нан, сыра және т.б.) Ал ұзақ ... ... ... жылдар көлемiнде пайдаланады (тоңазытқыш, автомобиль, кiр машиналар
және т.б.).
Соңғы тұтынылуына байланысты тауарлар: тұтыну тауарлары және өндiрiстiк
белгiлеудегi ... деп ... ... ... тұтынушылар жеке басына қолдануы үшiн сатып
алған тауарлар жатады. Олар өз кезеңiнде: күнделiктi ... ... ... тауарлар, ерекше сұраныстағы тауарлар және пассивтi
сұраныстағы тауарлар деп бөлiнедi. ... ... ... ... әрi еш қиындықсыз, жиi сатып алатын кең ... мен ... ... нан, ... тiс ... және т.б. Әдетте
бұл тауарлар арзан болып келедi, және олардың бәрiн бiрақ ... ... ... ала ... тауарлар күнделiктi сұранымдағы тауарларға
қарағанда жиi сатып алынбайды, тұтынушы тауарды таңдау және ... ... ... ... ... баға сапа және ... ... байланысты өзара салыстырады. Мұндай ... ... ... және т.б. жатады. Ерекше сұраныстағы тауарларға - өте
сирек сипаттамалы және де ... бұл ... ... алу ... күш ... ерекше қасиетке тән ... ... ... ... ... электрондар, электрлi тұрмыстық техникалар
жатады. Ал ... ... ... ... ... ... бiлсе де,
әдетте оны сатып алуға әрқашан ойлана бермейтiн кең тұтынудағы тауарлар.
Оларға жататындар, жаңа ... ... ... ... ... және т.б.
Өндiрiстiк белгiлеудегi тауарлар бұл кейiн қайта өңдеуге немесе
өндiрiске пайдалану үшiн ... ... ... шикiзат, материалдар,
қондырғылар, кешендi заттар және т.б.
Тауарлық ассортимент - бұл функционалды және ... ... бөлу ... ... ұқсас тауарлар тобы. Мысалы, “Фуд Мастер”
компаниясы әр қайсысы өзiндiк маркетинг ... ... ... ... ... ... ... кеңдiгiн және тереңдiгiн бөлiп көрсетуге болады.
Тауар ассортиментiнiң кеңдiгi фирма ... мен ... ... үлкен бөлiгiн қамтуды мақсат тұтқан фирмада аумақты
тауар ассортиментi болуы қажет, ал егер ... тек ... ... ғана ... ... тауардың тар ассортиментiмен ғана ... ... ... ... ... ... ассортиментi кеңейедi және бұл 2 ... ... өсу және ... ... ... өсiру жаңа тауар
фирма шығарған өнiмнiң ассортиментi шегiнен шыққанда пайда болады. ... ... ... 2 ... да ... ... мүмкiн.
Жоғарыға қарай өсу. Екiншi деңгейде, яғни нарықтың төменгi эшалонында
әрекет жасаушы ... ... ... ... ... ... өткiзудiң айтарлықтай жоғарғы қарқынымен және ауқымды пайдалылықпен
ерекшеленедi. Жоғарыға өсу көптеген құралдармен тәуекелдiлiктi талап етедi.
Себебi жоғарғы денгейдегi бәсекелестер ... ... ... ... олар ... деңгейге әсер етiп шешiм қабылдайды. Потенциалды
тұтынушылар төменгi деңгейдегi фирмалар ... ... ... шығаруға
мүмкiндiгi бар дегенге ... ... Және ең ... ... делдалдарында нарықтың жоғарғы деңгейiне қызмет көрсетуге
кәсiби бiлiктiлігi мен ... ... ... ... өсу. ... фирмалар алдыңғы қатарлы болғысы келедi,
яғни нарықтың жоғарғы эшалонында орналасқысы келедi. Алайда ... ... мен ... ... кеңейту шегiнде басқа да нарық эшалонын
қамтуға тырысады. Төменге қарай өсуi ... ... ... ... ... ... ... ұмтылатын бәсекелестердi тежеу үшiн
қолдануы мүмкiн. ... ... ... ... “Дженерал
Моторс”) үлкен қателiктерiнiң бiрi 70ж. басында олардың ассортиментi
төменге қарай ... өз ... ... ... ... жапон фирмалары тиiмдi пайдаланып, АҚШ ... ... ... ... ... ... өсу. Нарықтың орта эшалонында жұмыс атқаратын фирмалар өз
тауар ассортиментiн әрi жоғары, әрi төмен ... ... ... ... ... Ол үшiн ... айтарлықтай жетiлген тауарларды шығарып,
оларды төменгi ... ... ... ... ... ... қарай
өсiруге фирма жоғарғы ... ... ... оларды жоғарғы нарық
эшалонынан төмен бағамен сату ... ... ... “Sony”
корпорациясы әлемдiк персоналды аудиоплеерлар нарығында алдыңғы лидерлiкке
ие болды.
Тауар ассортиментiн қанықтыру. Тауар ... ... ... ... көбейтудегi қажеттiлiк;
-ассортименттi кеңейтудi сұрайтын делдалдарды қанағаттандыруға ұмтылу;
-фирманың iске қосылмаған өндiрiсiн ... ... ...... бейтараптандыру;
Тауар ассортиментін қанықтыруда шығарылған тауарлардан және өнімдер
айтарлықтай ерекшеленуi керек. Сонымен ... ... ... ... ... қысқаруына әкеп соғады. Себебi, тауарлар бiр-бiрiмен
бәсекелеседi, ал ... ... ... шатасады.
Тауар ассортиментiн қанықтыру туралы шешiм қабылдау ... ... ... ... ... ... нақты
сатушының сатып алушыларға ұсынатын барлық ассортимент топтарының және
тауар бiрлiктерiнiң жиынтығы. ... сүт ... ... номенклатурасы
кеңдiгiмен, толықтылығымен, тереңдiгiмен және гормониялығымен сипатталады.
Тауар номенклатурасының кеңдiгi-бұл фирма шығарған ... ... ... ... Мысалы, “Ақсай” НТК-ы ұн өнiмдерiнiң 5
ассортименттiк топтарын шығарады: нан, ... ... ... ... ... ... ... деп барлық ассортименттiк
құрайтын жеке тауарлардың жалпы санын айтады. Мысалы, ... ... ... ... өнiм ... ... ... – бұл әр ассортименттiк топ шегiндегi
ұсынылған әр тауар варианттары. Мысалы, “Ақсай” НТК-ы жұмсақ, жай, ... ... ... Бұл ... ... 4-ке тең ... ... гармониялылығына әр ... ... ... ... тұтынылу көзқарасы, өндірістегі ұйымдастыруға
қойылатын талаптар, тарату арналары немесе басқа да ... ... ... айтады. «Ақсай» НТК ЖШС-нің ассортименттік тауар топтары
гармониялық, себебі осы тауардың барлығы тек бір ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын бұл 4 көрсеткіш ... ... ... ... береді. Ол тауар ... жаңа ... ... қосып, олардың есебінен әр шығарылған
тауардың көп вариантын ұсына отырып ... өз ... ... ... ... ... ... өндірістің бір немесе бірнеше
сферасында қызмет ете отырып, әр ассортименттік ... ... ... қол ... ... тұрғыда нақты, жинақталған және кеңейтілген өнім, тауар
деген түсінігі ... өнім – бұл ... ... ие, тауардың негізгі физикалық мәні.
Мысалы, «KODAK» фотоапараты, «BOCH» кір машинасы, «Сұлтан» макароны, «Нұр»
Есік шарабы және ... өнім – бұл ... ... ... ғана ... сонымен қатар
оның суреттемесі мен қызмет көрсетуі. Мысалы, «Pentium» ... ... ... үшін оны ... мен ... ... ... және
бағдарламалар пакетін алумен байланыстырады.
Егер өнім ... ... және ... компоненттердің қасиеттеріне
яғни, материал құралына, массасына, дәміне байланысты болса, онда ... ... ... ... ... түс, сондай-ақ сәйкес келетін
дизайн мен қорап әсер ... – бұл ... ... мен қажеттілігіне жауап беретін тауардың
қасиеттері мен сипаттамаларының жиынтығы.
Өнім сапасының келесідей негізгі ... ... ... ... ... ... функциясын орындау
қабілеті;
- нормативті: стандарттар мен нормаларды сақтау;
- сенімділік: берілген мерзім ... ... ... мен ... ... тауар қызметінің тиімді мерзімі;
- сервис: сатуға дейінгі және кейінгі ... ... ... ... ... түр, түс, дәм және т.б.;
- тауар имиджі.
Тауар сапасының жақсаруы жаңа позитивтік қасиеттерді ... ... ... ... ... ... ... ескіруіне әкеп
соғады. Кейбір жағдайда тауардың жасанды ескіруі орын алады. ... ... ... төмендеуіне шұлық бұйымдары мен ... ... ... ... ... ... ... яғни оның физикалық және
химиялық қасиеттеріне, тауар дайындаған ... ... ... ... икемділігіне, конструкциясына, қуаттылығына, өнімділігіне
байланысты, Өнім функциясы көп деңгейде оны ... ... ... ұйымдастыру формасы 1. кестеде көрсетілген.
1. кесте
Өнім саясаты
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... түрі ... ... ... маркілеу|ӨӨЦ |Тауар ... | ... түрі | | ... |
| ... ... ... мен | | |
| ... |формасы, |әріптердің | | |
| ... ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | | ... | | ... түрі ... ... ... ... әсер ... маңызды
фактор болып саналады. Ол, өз кезеңінде өнімнің ... ... ... ... ... және ... ... болады.
Форма түрі шексіз болуы мүмкін. Оларды пирамида, куб, шар, ... ... ... ... көмегімен комбинациялауға болады.
Көзге жайлы және іс-қимылдың аз санымен қамтылатын өнім формасы айтарлықтай
тартымды екенін физиология ... – бұл өнім ... үшін ... ... Әлемде 7,5 млн-ға жуық
түс және 2800-ге жуық олардың аттары ... адам ... оның ... ... әсер ... ... ... Кейбірде олар әлеуметтік символ ролін орындайды. ... қара түсі - ... ... ... ... қорғалады. Мысалы, сары және қызыл түс McDonalds-та, қызыл -
Coca Cola-да, PEPSI-де көк түсті компанияларының ... ... ... ... ... дифференциациясын қолданатын ең негізгі мықты
құралдардың бірі. ... ... ... формасы мен тауар функциясының
сәйкестігін бейнелейді.
2. Жаңа тауар, тауар ассортименті және ... ... ... ... ... ... ... мен сұранысы өзгеріп
отырады. Өнім ұзақ уақыт бойы ... ... үшін ... ... ... ... ... сай олардың сапасын жақсартып
отыруы қажет.
«Жаңа тауар» түсінігіне бірнеше ондық ... ... ... ... қанағаттандыратын фирманың қайта шығарған бұйымдары, тауарлары
жатады.
Жаңа өнім – бұл өнімнің модификациясы, жаңашылдығы және ... бұл - ... ... ... ... ... Өнім модификациясы мыналардың өзгеруі есебінен жүзеге асады:
- ... ... ... және ... сипаттамасынан
(материал түрі, тұтыну мерзімі, қауіпсіздігі, жайлылығы, әмбебаптылығы);
- ... ... ... түрі, дизайны, түсі, қорабы);
- маркілеу (тауар белгісінің, символының өзгеруі, жаңалық – ... ... және ... ... тауар – бұл нарықта пайда болғанға дейін болмаған, бірегей
тауарлар. Мысалы, видеокамералар, персоналды компьютерлер, олар ... ... ... ... тауар есебінде болды. Инновациялық
тауарларды кейде «әлемдік немесе «нарықтық» жаңа ... деп те ... ... тек 10 пайызын ғана біртекті және «әлемдік» деп ... ... ... ... ... ... ... және тәуекелді талап
етеді, алайда фирма дамуына үлкен үлес қосады. Жаңа тауарлар фирма пайдасы
мен рентабелділігіне маңызды әсер ... ... ... менеджменті
мен тауар жасау ассоциациясының мәліметтері бойынша жаңа тауарлар әлемнің
дамыған елдерінің фирмаларына айтарлықтай пайда әкелді. Ал «А.С. ... ... ... бағалау мәліметтері бойынша жаңа тауарлар
табысының деңгейі жылдан жылға өсіп отыр, қазір ол 50-60 %-ға ... ... ... ... өте ... ... шығару тәуекелдің жоғарғы деңгейімен сипатталады, алайда
жүйелік ... ... жаңа ... ... ... енгізу арқылы
тәуекелді төмендетуге болады. Батыс елдерінің ірі фирмаларында ... ... ... ... ... құрылады. «Нестле»,
«Джонсон энд Джонсон», « ... ... ... жаңа ... ... бар. ... ... бөлімшелері жұмысшыларынан тұратын арнайы
«венчурлік топтар» құрылады. Бұл топтар нақты тауарды жасауға немесе қызмет
бағытына ... ... ... ... компания қызметкерлері, инженер-маркетологтар,
дизайнерлер, сатушылар береді. Сондай-ақ идеяларды «ми шабуылы» жұмысымен
жүрісінен алуға болады. Мысал ... ... ... «Тойота» компаниясының
қызметкерлері әр жыл сайын 2 млн-ға жуық ... ... ... 85 ... ... Идеяның шамамен 28 % -ын тұтынушылармен сөйлесу кезінде
немесе сұрау ... ... ... әлеуметтік сұраулар клиенттердің
қажеттілігін көрсетуге мүмкіндік береді. Ал жаңа идеялардың 30 % -ға жуығы
бәсекелестердің қызметін және ... ... ... ... ... ... талдау және шығармашылық әдістерді
қолдану арқылы жүзеге асады.
Функционалдық талдау әдісі тауарды, оның сипаттамасын және ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды талдау (тауарды қолданумен тауарлар) және
морфологиялық талдау өнім ... ... ... ... ... ... алтернативтік жолдарын анықтауды қарастырады. Проблема жеке
компоненттерге бөлінеді, содан кейін морфологиялық жәшік деп ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
келетін, оптималді балама таңдалынып алынады.
Шығармашылық әдіс ... мен ... ... Оған жататындар «ми
шабуылы», синектика және 635 әдісі.
«Ми шабуылы» әдісін 1953 жылы Осборн жарнама саласындағы американдық
мамандар ойлап ... әр ... ... және ... бар 6-10 адам ... ... қиял мен елес ынталанады. Сын мен кедергілерге тиым ... ... ... ... ... және ... бағаланады.
Синектика – «ми шабуылы» принципі негізінде жасалған әдіс.
635 ... – «ми ... ... ... Топтың 6 қатысушысына хат
түрінде проблеманы баяндайды. Олардың әр қайсысы 5 минут көлемінде ... шешу үшін ең аз ... үш ... көрсетіп, өз шешімдерін
келесі қатысушыларға береді. Олар көрсетілген идеяларды ары қарай дамытуы
қажет. Соңында 5 рет ... ... 18 ... ... ... ... Бұл кезеңде барлық алынған ... ... ... сәйкес келмейтін сондай-ақ ... ... ... ... сай ... ... және т.б. мүкіндіктеріне
сай идеяларды, оның техникалық ... ... ... жаңа ... ... ... Идеяларды бағалаудың ең қарапайым формасы ... балл мен ... ... ... ... кестесі болып саналады.
Осы арқылы шкаладағы мәні 1-ден 10-ға ... ... идея ... ... кестелері мынадай қағидалармен құрылады: кәсіпорынның
маңызды саласы таңдалып алынады, ... ... ... ... иемденеді,
идея бағаланады. Мысалы, 0,1-ден 1-ге дейін. Кәсіпорын бөлімдері өз
талаптарына сай ... ... ... коэффиценттерді көбейту арқылы
идеяның соңғы бағалануы алынады.
3. Концепцияны жасау және тестілеу. Өнімді өндірудің бастапқы ... ... ... ... ... ... тұтынушыға тауар
концепциясының тесті ұсынылады. Өнім ... ... ... ауызша түсінік, жобалар мен илюстрациялар, прототиптерді жасау
сияқты формада болуы ... ... ... жасау. Мақсатты нарық құрылымы мен көлемі,
өткізу көлемі, нарық бөлігі, пайда және белгілі бір кезеңдегі ... ... ... ... ... көрсетіледі.
5. Экономикалық талдау. Шығындар, өткізу көлемі, пайда, баға, тәуекелді
болжау, инвестиция, нарықтағы фирма ... мен ... ... талданады.
6. Жаңа өнімді жасау кезеңінде тауар идеясын ... ... ... мен ... ... оның ... ... тауарды жасау – бұл материал сапасы мен ... өнім түсі ... оның ... мен маркілеуін таңдау, өндіріс әдістерін ... ... өнім ... ... ... жағдайын анықтау – бұл нарық сегментін таңдау, жаңа өнімді
бәсекелес, ... ... да ... ... ... болып табылады.
Өнімді жасау – қымбат тұратын іс-шараларға жатады. Тұтынушы тауарлар
үшін бұл көбінесе 8 млн. АҚШ ... ... одан да ... ... ... ... «Ford Taurus» және ... Sible» автомобильдерін жасау
үшін бірнеше жылдар және 3 млн. АҚШ долларын жұмсады.
7. Сынама ... Бұл ... ... көру және ... ... бақылап отыру. Тауарларды жаппай өткізу үлкен шығындармен
байланысты, сондықтан да ... ... ... ... ... Сынама
маркетингтің мақсаты тауар нарыққа шыққанға ... өнім мен ... ... ... Осы ... ... қалдыру, оны модифицирлеу
және маркетинг жоспарын өзгерту, өндірісті жандандыру ... ... ... ... ... ... ала ... 2-3 қалада жүргізіледі. Бұл қалалар
бөлшек сауданың даму деңгейі бәсекелес бойынша таңдалынып алынады. ... мен ... ... ... ... ... өткізу ұзақтығы бірнеше күннен бастап екі жылға дейін ... ... ... ... және ... түрлері
бар. Стандартты сынама маркетингте фирма бірнеше көрсеткішті бақыланатын
қалаларды таңдап алып, дүкендегі сату ... ... ... ... сату ... ... ... жүргізеді.
Компаниялар сондай-ақ үлгілеу ортасында жаңа тауарларды сынап көреді.
Мұндай зерттеулер қымбат емес, әрі ... ... олар жаңа ... ... ... қабылдануы мүмкін.
8. Коммерциялық өткізу, ол ТӨЦ кезеңдерінің уақытына сәйкес ... ... ... ... ... өте ... ... жүзеге асуы
қажет. Меңгеру мерзімін қысқарту тауардың бәсекеқабілеттілігін ... жаңа ... ... ... ... ... ... басқа тауардың
келуінен нарықтағы сұранысын жоғалтқаннан бұрын өтелуі қажет.
ҚР Статистика агенттігінің мәліметтері бойынша 2004 жылы ... 16,5 %-ы жаңа ... ... өнім ... ... ... мамандандыруды жоспарласа, 83,1 %-ы ... ... ... Бұл кәсіпорындардың инновациялық активтілігінің төмендігін
көрсетеді.
Қазақстандық ... ... ... ...... ... ... технологиялық жабдықтармен,
қызметкерлер тәжірибесімен және қорларды құру ерекшеліктерімен сәйкес келуі
сияқты критериилері бойынша тауар ... ... ... ... ... стратегия төмен қаржы тарту мен несие қабілеттілікке ие
үлес салмағы жоғары аз өтімді активті капитал икемді ... ... ... тығыз байланысы және өндірістік одақты құру ... ... ... техникалық қымбаттауларды жасау және шығындардың
өсуі жағдайындағы жаңа енгізулердің бағыты болып саналады. ... ... ... ... ... ... ... лабораториялары мен, ғылыми-зерттеу секторларымен,
эксперменталді бөлшектермен бірлесіп қызмет етуін кәсіпорындардың тек 8,6 %
-ы ғана ... ... ... ... сай ... ... тауар
құрылымын, бір уақытта ТӨЦ-інің әр кезеңінде болатын өнім ... жаңа ... ... ... ... нарықта болатын бірақ жаңашылдық кезеңімен ... ... ... ... табыстылығы мен жұмыс
тұрақтылығын кепілдендіреді.
Кейбір ғалымдар ... бір ... ... ... ... ... деп ... негізгі – кәсіпорынға негізгі пайда әкелетін және өсу
кезеңіндегі ... ...... түскен түсімді тұрақтандыратын және де
толысу сатысында тұрған тауарлар.
Стратегиялық тауарлар - кәсіпорынның ... ... ... ... ... - өсу мен толу ... тұратын және негізгі тауар
топтарының сатуын ынталандыруға бейімделген ... ... ... ... ... барлық тауарлардың 73-85 %-ын құрайды.
Маркетинг саласындағы итальян ғалымы Антонио Фато ... ... ... ... тауарларының 15-25 %-ы өсу
сатысында, 50-60 %-ы толысу сатысында, 30 %-ы ... ... ал 5-10 ... ... сатысында болса ассортименттік сәйкестік оптималді деп ... ... ... ... ... ... сатысы
енгізу сатысы
15-25 %
5-10 %
толысу сатысы
төмендеу сатысы
50-60 %
30 %
Автордың өзі жасаған.
1 ... ... ... ... ... тауарлық саясаты келесідей бағытта құрылуы мүмкін:
-өндірісті мамадандыру;
-дифференциациялау;
-диверсификациялау;
-интеграциялау.
Мамандандыруды қолдануға келесі факторлар әсер етеді:
-өндірісті ұлғайтуға ресурстардың болмауы;
-технологиялық ... ... және ... ... ... ... терең сегменттелуі.
Дифференциация саясаты бәсекелестердің тауарлары мен қызметтеріне
қарағанда ерекше, өте жақсы сапасымен тауарлар мен ... ... ... айрықша тұтынушылық қасиеттер, ерекше сапа, ғылыми-техникалық
және технологиялық ерекшеліктер, шикізаттың басым сапасы, ... ... ... және ... түрі ... ... бұл ... үлкен
шығындарды талап етеді.
Диверсификация саясаты – фирманың нақты тауар саясаты деңгейінде ... аз ... ... ... ... өте нақты болғанда
қолданылады.
Диверсификацияның шоғырланған және таза ... ... ... болады.
Шоғырланған диверсификацияда фирма өндіріс ... ... ... ... ... басқа түрлерімен толықтырады.
Таза диверсификация стратегиясы. Коммерциялық және технологиялық
жоспармен де ... ... жаңа түрі ... Тәуекелді
және күрделі, алайда, сүраныс құрылымы ... ... ... ... беретіндіктен кәсіпорынды тұрақты жұмыспен қамтамасыз
етеді. Мысалы, «Беккер и К» Қазақстан-Герман ... ... деп ... болады, себебі кәсіпорын құрамына тәулігіне
10т. шұжық ... мен ет ... ... ... ... 1000 бастық
шошқа фермасы, 500 кг. жуық нан пісірілетін ... ... ... ... және ... ... ... саясат, фирма өндіріс және өткізу тізбегінде әртүрлі
маңызды буындарды қадағалай отырып, өз ... ... ... ... онда ... саясат ақталады.
Интеграция көлденең және тік, «алға» (сауданы қамту) және ... ... ... деп ... ... – тауар өндірісін бір технологиялық ... Оған ... ... өндіру, оны өңдеу, жаңа
бұйымдарды шығару және өз ... ... ... ... Бұл ... ... озық технология мен интеграциялы өндіріс тәжірибесін пайдалана
отырып, шығындарды төмендетуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... базаны және жалпы өткізу желісін
қолдану есебінен ғана болуы мүмкін. Алайда мұндай саясат ... ... ... ... ... ... машиналарын шығаратын «Зингер»
компаниясы барлық өндіріс цикілін ... ... ... алу ... ... ... тігін машиналарын шығарғанға дейін жүзеге асырды.
Қазақстанда ... ... «Фуд ... ... ... ... егін ... бар ферманы құрды. Ал «алға» интеграциясын ... ... ... фабрикасы ААҚ-ы және «Беккер и К» БК қолданады.
Бұл интеграция фирма көрсеткіштерін жақсартып, нарық бөлігін ... ... ... ...... бәсекелестерді бақылау арқылы фирма
позициясын күшейту. ... ... ... ... ... өнім топтары да ескерілуі қажет. Сондықтан да, тәжірибелі өнім
өндіруді қалыптастыруда мынадай стратегия ... ... ... ... – бұл ... ... жоспары. Элиминация бойынша
шешімді төмендеу немесе енгізу ... ... ... ... өнімді өткізу көлемін және оның жалпы айналым көлеміндегі
бөлігін төмендету;
- нарық бөлігін қысқарту;
- ... өнім ... ... жою ... ... ... жоғарғы пайызы;
- сұраныс құрылымының, сәнінің және құндылығының өзгеруі.
Өндіріс бағдарламасынан өнімді шығару ... ... ... ... көрсеткіштерді (табыс, пайда, шығын) және фирма тауары
арасындағы байланысты талдағаннан кейін ғана ... ... ...... ... – бұл ... сапа және
тұтынушылардың таңдауына сәйкес өнімнің арнайы ... ... ... мақсаты - өндірілген өнімді ... ... ... ... ... ... шешім табу болып
табылады. Ассортименттік саясат талғамдары мен ақша ... әр ... ... ... ... ... қатар нарықтағы
кәсіпорынның үлесінің өсуін ... ету және ... ... ... ... ... ... ұлғайтудың қайсібірін
қарастырсақ та олар артықшылықты ... ... ... бұл ... ... ... түрі мен оның ... (ішкі және сыртқы
факторлар) қарастырылады.
Ассортименттік саясаттты жүзеге асыру үшін кәсіпорында ... ... ... ... ... (өнімді өндіру, оның қауіпсіздігі
және сапасы бойынша директор, қаржылық ... ... ... ... ... ... басқару, жаңа технологиялар және т.б.
бөлімдердің бастығы).
Ал егер де тауар маркетингтік негізсіз эксперсс жағдайда ... онда ... ... енгізу керек. Жаңа-өнім жүйесі келесі кестеде
көрсетілген (2. кесте).
2. кесте
Жаңа-өнім жүйесі
|Идеяның генерацияcы – нарықта ... ... ... өнім ... ... ... Жаңа-өнім стандартты немесе еш нәрсеге ұқсамайтын оригиналді болуы |
|мүмкін. ... ... және ... ... өнімнің айтарлықтай тартымды идеясын |
|таңдау. ... ... ... құнды, таза пайданы және сатып алыну уақытын |
|есептеу. ... ... ... ... ... ... жаңа ... бәсекелік |
|артықшылықтары мен жетіспеушіліктері. ... ... көру бұл ... ... ... ары ... ... |
|ретінде ... ... ...... ... ... ... сатуды |
|байқап көру, ары қарай өнімді салмағы, рецептурасы және дизайны бойынша |
|түзеу. ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы топтары келісіп, дұрыс нәтиже алу үшін әр ... өз ... ... береді. ссортименттік саясат пен жаңа
тауар шығару процестері бір ... ... ... ... ... ... ... үшін біз жаңа өнім түрін шығарамыз. ... ... ... жаңа тауар шығару мен ассортименттік саясат
өнімнің бәсекеқабілеттілігін арттыратыны сөзсіз.
1.3. Фирманың ... ... ... ... оның ... ... ... жүргізілген талдау, нақты
мақсаттарға іс ... қол ... үшін оның ... ... ... ... қолданылатындығын көрсетті. Сонымен қатар,
отандық өнеркәсіп орындарындағы маркетинг көп ретте ... және ... ... ... Ал тауар саясаты маркетинг ... ... ... ... ескере кетсек, онда тауар саясатына тоқталмай
айналып өту мүмкін емес.
Тауар ... ... ... тауар ассортиментін
қалыптастыруды, олардың жаңа ... ... ... ... ... мен ... ... кезеңін талдауды, тауар белгілерін,
қораптамасын, маркіленуін және де сервистік қызмет көрсетуін талап ететін
көп факторлы қызмет ... ... – бұл ... ... мақсаттарына жету құралы,
ол ресурстық мүмкіншіліктері мен ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді болашағындағы даму бағытын анықтайды.
Осындай түсініктермен бірге ... ... ... ... ... ... оның сапасын, функцияларын, сыртқы түрін, маркіленуін,
қораптамасын және қызмет көрсетуі кіретін өнім ... ... ... өнім ... оның компонентерінің физикалық және ... ... ... ... түріне геометриялық фигуралар мен
түстер ... ... ... әсер етеді.
Дизайн – бұл белгілі бір қажеттілікті қанағаттандыруға арналған өнім
функциясы мен ... ... ... ... ... ... ... бола отырып, бұйымның тартымдылығы мен
эстетикалылығын ... Бұл ... ... ... ... ... ықпал жасайды.
Кәсіпорынның маркетинг қызметінің басты құрама бөлігін
Тауар саясатының тағы бір ... ТӨЦ бұл ... ... болу
уақыты. ТӨЦ концепциясын американдық ғалым Теодор Левитт 1965 жылы жасаған.
Оның айтуынша әр тауардың ... ... ... ... ... өмірлік циклі болады және ол ерте ме, кеш пе жетілген немесе қымбат
емес тауарлардың ... ... ... Ол ... деген сұранысты фирма
табысын тауар ассортиментін, нарық ... ... ... әр ... ... ... зерттеуге мүмкіндік береді.
ТӨЦ концепциясы тауар түріне, типіне қатысты, сондай –ақ сауда
маркасына ... ... ... типі, әдетте тауар түрі мен сауда маркасына қарағанда ... ... ... ... ең алғаш маркалы тауарлар мысалында зерттелген. Оның кезеңдеріндегі
өзгерістер сәннің, дәмнің, стильдің, техникалық прогрестің әсер ... ТӨЦ ... ... S ... ... ... ... ТӨЦ 3-суретте көрсетілген.
Тәуелді өзгермелі үлгілер-өткізу көлемі, пайда немесе фирманың басқа ... тек ... ғана ... ... нәрсе ол – уақыт. Осы
көрсеткіштердің дамуы ... сай ... ... өтеді.
ТӨЦ-нің құрылымы бірнеше фазалармен суреттеледі. ... саны ... ... 4 пен 6 арасында ауытқиды.
ТӨЦ әдетте 4 кезеңге ... ... ... ... өсу, ... немесе құлау (2-сурет). Жеке фирмалар үшін олар ... ... ... ... ... ... табыс
деңгейіне және енгізу кезеңіне байланысты ерекшеленуі мүмкін. Әр ... ТӨЦ әр ... ... ... ... ... ... бірнеше
жылға дейін.
ТӨЦ кезеңдері қажеттілік пен сұраныс ... ... ... (ол жоғары болған сайын тауарды жиі ауыстыру тенденциясы да
жоғары), ҒТП-тің даму ... ... ... ... ... өсу ... ... ... ... ... ... ТӨЦ кезеңдері
байланысты сараланады. Төмендегідей тұжырымдар анықталған: ... ... ... және ... орта ... отырады:
-әр кезең үшін басымда стратегиялық мақсаттарды анықтайды;
-әр кезеңде шығындар мен пайда құрылымы әрқалай;
-маркетингтік бағдарлама әр кезеңге ... ... ...... ... ... ... ұтымды түрде
ұзарту, алайда ҒТП дамуы ... ... ... әкеп соғады. ТӨЦ
кезеңіне пайда көлемі, инвестиция, маркетингке ... ... ... ... ... тұтынушылар мінез құлқы тәуелді
болады.
Тауардың нарыққа шығуы және ену кезеңі. Кезең мақсаты – ... ... Ол ... ... ... анықталады. Себебі,
технология әлі даму сатысында, нарыққа нашар анықталған өндірістік күштер
жұмылдырылмаған, ... ... аз ... ... ... және нәтижесінде
үлкен шығындарға ұшырайды.
Сатудың өсу қарқыны тауар жаңашылдығы мен тұтынушы ... ... ... ... Әдетте жаңа тауарлардан гөрі тауарды
модификациялау өткізуді ұлғайтады.
Нарықтағы жаңа тауарлар ... үшін ... ... оның ... ... ... ... ие. Ал тұтынушымен кері байланыс
тауардың тұтынушы үшін тартымдылығын көрсетеді. ... жаңа ... ... ... ... болмауынан немесе мәнсіз болуынан
нарықта айрықша орын алады. Нарықтағы ... және ... ... ... ... беделді бағамен бастайды. Бағалар басқа кезеңдерге
қарағанда жаңашылыдығымен біртектілігіне байланысты жоғары болады. Бұл
кезде баға ... ... ... ... ... Алайда «сілкініс
стратегиясы» кезінде фирма нарықтың төмен бағасын ... ... ... ... ... ... ... ол мәнсіз болып, фирма залалға
үшырайды. Бірінші тұтынушылар – барлық жаңа тауарға ұмтылатын және ... ... ... ... ... ... жаңа тауарларға уақытша енжарлық танытады.
Сондықтан оларды жаңа ... алып ... ... ... бұл ... ... ... етеді. Жарнама ақпараттық сипатқа ие ... ... ... жұмсалады.
Бұл өткізу көлемінің айтарлықтай бөлігін құрайды. Жаңа тауар ... бөлу ... ... ... ... ... ... бар өткізу жүйесінің модификациясы есебінен өткізудің балама
желісін құру;
-жаңа тауардың артықшылықтары мен жетістіктері ... ... беру үшін ... ... ... ... жүргізу;
-жаңа тауар мен нарықта бар ұқсас тауар арасындағы функционалды
бәсекені анықтау;
-жаңа тауардың ... ... ... ... ... ... тауардың нарыққа бейімделуін қамтамасыз ету.
Өсу кезеңінде тұтынушылар тауарды танып осы негізде оны өткізу ... ... ... кеңейеді, өндіріс толық қуаттылыққа ... ... ... ... ірі ... ... өту ... уақыттылығы жоқ. Нарықта нақты тауар үлкен көлемде сатылады, бәсеке-
тауар пайда бола бастайды.
Бұл кезеңде тауар жұмыс ... және ... ... өте ... ... ... ... бағаланады. Фирма пайдасы жылдам
өседі және кезең аяғына дейін максималді шамасына жетеді. Себебі, ... осы ... ... ... ... ... алу басын енгізу
кезеңінен өсу кезеңіне өткен уақытпен ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін төмендеу тенденциясына ие.
Тауар ... ... ... ... ... ... саны
өседі. Жоғары табысты нарыққа енетін жаңа фирмалар пайда болады, енгізу
көлемі тез өсіп, тұтынушылар тобы ... Бұл ... ... ... ... ... Сондай-ақ жарнама жұмыстарының акценті ақпараттықтан
агресивті, сендіруші, бұқаралық ... ... ... ... сауда белгісіне және ерекше бәсеке қабілеттілігіне ... ... өз ... ... сендіруге тырысады.
Бұл фазадаға маркетингтің приоритетті мақсаттары:
-сұраныс өсуі жағдайында нарықты кеңейту;
-тауар модификациясы есебінен туре бәсекелестен арылу;
-тауарларды үлкен көлемде сату үшін үлкен ... ... ... жаңа ... ... ... ... төмендету.
Мұндай нарықта даму үшін фирманың қаржылық базасы болуы ... ... ... ... ... ... Кезең бойынша
кемелдену сатысы ең ұзақ ... ... ... ... тыс ... ... ... қуаттылығын толық немесе кейбір артылып ... ... ... ... ... ірі ... ... кеңейту және тереңдету шығындары жоғары болады.
Фирма сұранысты қанағаттандыру ... ... ... ... Тауарлар басымды сапасымен ерекшеленеді және ол дәстүрлі
разрядқа өтеді.
Бұл кезеңде тауарды ... орта ... ... ... ... ... өткізу тұрақтанады. Сондай-ақ нарықта әлі де мәнді
сұранысты пайдалану үшін көптеген фирмалар нарыққа ... ... ... ... ... әсер ... ... төмендейді және оның мәні сатып алуды анықтаушы фактор
ретінде өсе ... ... да ... ... ... бәсекеге көп орын
беріледі. Бәсекелестер арасындағы баға құрылымы мен нарық бөлігін ... ... ... ... сала бойынша толық пайда
қысқарып, тауардың бірлігі есебінде жеңілдіктер беру етек жаяды. ... ... ... баға ... ... ... ассортименттік
топтары бар. Жарнама саласында акцент ... және ... ... ... ... ... ... және
қарқындылығы апогеяға жетеді. Жылжыту бәсеке сипаттамасын алады. Бұл
кезеңде ... ... ТӨЦ ... бағытталған іс-шаралар жүргізуді
жинақтайды:
- нарықтың терең сегменттелуін және жаңа нарықты игеру, соның ішінде
халықаралық нарықты игеру;
- ... ... жаңа ... ... ... оның ассортиментіне
дифференциация жүргізу;
- имидж, сұранысты және бағаны ынталандыру сияқты ... ... ... ... ... қол жеткізу;
- бағаларды төмендету.
Бұл іс-шараларды қолдану ТӨЦ қисығын береді.
Кемелдену кезеңінің соңында тауардың ... ... ... ... жағдайы бақыланады. Өткізу көлемінің өсуі мен пайда ... ... ... ... тұтынушылар саналады, бағалар
тұрақсыз. Бәсекелік ... ... ... ... ... үшін ... фирма тауардың кейінгі жетілуіне тырысып, оған ... ... ... өткізудің құлдырау кезеңі. Технологиялық процесс әсерінен жаңа
және айтарлықтай жетілген тауарлар пайда бола бастайды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... пен
пайданың тұрақты түрде төмендеуі жүзеге асады. ... ... ... ... ... тұтынушылардың талғамына орай ... ... ... және ... ... ... төмендеуіне
әкеліп соғады. Фирмалар бәсекелік күрестен шыға бастайды. Тұтынушылар саны
қысқаруы ... ... саны ... ... ассортименті
айтарлықтай жаңа сатылатын ... ... және жеке ... Бөлу ... тек ... бөлігі ғана қолданылады.
Маркетингтік іс-шаралар мен жарнамаға аз ғана ... ... ... ... ... мен қол жетушілік ескеріледі. Құлдырау сатысында
маркетинг міндеті келесіге жинақталады:
- қарқында жарнама, ... ... баға ... ... ТӨЦ ... ... фирма өндіріс және өткізу шығындарын жылдам қысқарта ... ... ... ... ... ... ... тұрады;
- жопарланған және ойластырылған түрде тауарды сатудан шеттету,
нарықтан тауарды шеттетуге ... ... ... ... мен ... ... кейбір фирмалар нарықтан кетсе,
кейбіреулері қалған нарықта мамандануға тырысады. ТӨЦ түрлері ұзақтығы
бойынша да, ... ... да ... айқындалады.
А. Дәстүрлі қисыққа енгізу, өсу, кемелдену және құлдырау ... ... ... Классикалық қисық (шың) ұзақ уақыт мерзімінде тұрақты ... ... ... тауарды сипаттайды.
С. Жылдам шарықтау алатын (өсу кезеңі) және құлдырау тән (құлдырау
кезеңі) тауарды ашып ... ... ... ... – нақты бір кезеңде өнім жақсы сатылғанда
немесе шығарылғанда орын ... Өнім ... кең ... ие ... оны ... ... ... кезеңдер ұзақтығында болуы мүмкін. Оған
құлдырау мен ... ... ... ... ... Жаңғырту қисығы – ескіргендей көрінетін бірақ белгілі бір уақыттан
кейін қайта танымалдылыққа ие болатын, ... ... ... ... ... ... Сәтсіздік қисығы – нарықта жолы болмаған, және тауардың енгізу
сатысынан құлдырау ... ... ... ... ... бойынша мамандар ТӨЦ кезеңдерін талдап, олардың болжай білуге
тиіс. Бір кезеңнен екінші кезеңге өту ... ... баяу ... да маркетологтар кезеңдер шегін ұстап, маркетинг бағдарламасына
өзгерістер ... ... ... қайта бөлу үшін және
маркетинг кешені ... ... ... үшін сату және ... ... бақылап отыруы қажет. Әсіресе молықтыру кезеңінің сондай-ақ
құлдырау кезеңін ұстап тұру ... ... ... НТК ... ... және тауар саясатын
талдау
2.1. «Ақсай» НТК ЖШС-нің ...... және ... құрылымы
«Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС-і (ары қарай ... НТК ... ... ... нан және нан өнімдерін өндіретін қазіргі заманғы ең ... ... ... ... ... 1982 жылы ... ... негізгі технологиялық жабдықтары 1987 ... ... ... Ал 1997 жылы ... мемлекеттік жекешелендіру бағдарламасына сай,
Ақсай» НТК ЖШС-гі болып ... ... көзі ... ... ... мен ... ... соның ішінде өзіндік капитал 54%-ын, ал тартылған капитал
46%-ын құрайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... бумен, жылумен және ыстық сумен ... ... ... ... ... резервтік сыйымдылығы бар. % «Ақсай» НТК ЖШС-гі
жалпы ауданы 3,56га жер учаскесіне ие. Оның ... ... ... ... ... ... ұнды сақтауға арналған жабық
қойма (720т.), құрал-жабықтар мен қалыптардың шатырлары, градирке, көліктік
таразылар (30тоннаға дейін) кіреді.
Комбинаттың ... ... өз ... ... ... қанағаттандыруды және де еңбек коллективтерімен комбинат
мүлігін иеленетіндерге ... ... ... ... ... ... ... мақсаты Алматы қаласы мен облысының тұрғындарын
өндірістік- шаруашылық қызметтен ... таба ... ... нан-тоқаш
өнімдерін қамтамасыз ету.
«Ақсай» НТК ЖШС-і өз ... өз ... ... ... ... және нан ... жұмысшыларының жеке табысын көтеру мен
кәсіпорынның өндірістік және әлеуметтік дамуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... өнім ... мен материалды-техникалық
ресурстарды жабдықтаушылармен бекітілген келісім шарттар құрайды.
Комбинат өз қызметін шаруашылық есеп пен ... ... ... ... ... өндірістік, әлеуметтік қызметі және
еңбектің төлемі, еңбек коллективінің қол жеткізген жетістігі ... ... НТК ... ... ... ... түскен түсімді
материалдық шығындарды жабуға жұмсайды. Ал ... ... ... ... ... Пайданың бір бөлігі мемлекеттік бюджеттің
және банктің алдындағы міндеті төлемдерін төлеуге жұмсалады. Ал ... ... ... пайдалануына түсіп, еңбекті өтеу құралдарымен
бірге коллективтің таза пайдасын құрайды.
«Ақсай» НТК-ы жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... тікелей байланысты. Осы өндірістік
бөлімшелердің жиынтығы (өнім дайындалатын ... мен ... ... ... ... шаруашылығы және т.б.) саны
және құрамы комбинаттың өндірістік құрылымын ... ... ... Республикасының стандарттары бекіткен сапа және
қауіпсіздік талаптарына сай, 250-ден аса нан, ... ... ... және
әртүрлі кептірілген нан өнімдерін өндіреді
Комбинат өзі өткізетін өнімдерінің өнімді сертификаттаған нормативтік
құжаттарына сай болуына ... ... ... мамандар мен коллективтің
адал еңбегінің, олардың жауапкершілігінің арқасында комбинат нан және
кондитер ... ... ірі ... ... орын
алды.Комбинаттің бесты стратегиялары:
- өндіретін өнімнің ассортиментін кеңейту;
- шығарылған өнімнің сапасын үнемі жақсарту үшін ... ... ... ... ... ... үшін делдалдар арқылы сату.
Коммуникация стратегиясы сатып алушымен жақсы қарым-қатынас және баға
саясаты ... ... Ішкі ... ... ... талдау негізінде баға стратегиясы икемді төмендеуге ... ... ... ... өнім ... орай қалыптасады. Комбинат
өнімдерінің топтық номенклатурасы төмендегідей болып келеді:
1. ... ұны ... ... және қара ... ұны ... ... ... қара бидай ұны нандары;
4. кебек қосылып дайындалатын нандар;
5. күнбағыс және зығыр дәндері қосылған нандар;
6. ... ... ... нан өнімдері;
8. ойық тоқаш өнімдері;
9. кептірілген нан өнімдері;
10. пряник өнімдері;
11. ... мен ... ... ... ... ... ... ассортимент пен цехтардың белгіленген жұмыс режимі есебінен
комбинат қуаттылығы тәулігіне 133,4 тоннаны құрайды.
2005 жылы ... ... ... ... 90,4 ... ... пайдалану пайызы 52,9% деңгейінде болды.
- 1 сұрыпты бидай ұнынан дайындалатын «Алматинский» наны 0,65кг. – 43,0
тн/тәу. ... 0,75 кг. ... қара ... мен ақ ... ... ... ... – 14,0 тн/тәу. (18,88%);
- жоғарғы сортты бидай ұнынан дайындалатын батон (0,4кг.) – 6,5 тн/тәу.
(8,7%);
- ... ... 3,85 ... ... ... ... да түрлері («Президент», «Бородинское» және т.б.)
3,95тнг/тәу. (5,3%);
- ... және ... да ... ... 1,74 тн/тәу. (2,33%);
- сдобный өнімдері 0,39тн/тәу. (0,56%);
- пряниктер 0,36 тн/тәу. (0,51%);
- бәліш өнімдері 0,31 тн/тәу. (0,44%);
- ... нан ... 96,6 ... ... ... ... ... тәулігіне орташа өнімділік 90,4 тн/тәу.(100%).
Жоғары да айтып өткен ассортимент бойынша НТК-ның өндіріс қуаттылығы
тәулігіне 163,0 ... ... және де ... 15 ... ... жұмыс істеуі негізінде қамтамасыз етілуі керек. Яғни ... ... 43,61 ... бұл ... ... 2,5 ... Нан-тоқаш комбинатының өндірілген өнім ақауларын құрғақ кептірілген нан
өнімдерін жасауға қажетті ... ... ... пайдалану арқылы
төмендетеді, ал бұл кептірілген нандар дайын өнім шығарылады және ... ... де ... ... жалпы құрылымы
басқару аппаратының өндірістік бөлімшелері мен ... ... ... бөлімшелер кешенінен тұрады.
«Ақсай» нан-тоқаш комбинатының өндірістік құрылымы барлық өндірістік
бөлімшелері ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама әсер ететін бөлімдерді құрайды.
Комбинатта цехтардың , ... ... ... ... ... ... ... шығару және номенклатура тұрақтылығының негізі болып
саналатын нандарды, бәліштерді, тоқаштарды, ... ... ... ұйымдастырылған. Бұл кәсіпорында жұмыс орнының мамандануын үзіліссіз
қызмет ететін конвейерлерді ... ... ... ... ... қолданылады.
1 сортты бидай ұнынан дайындалатын нанды өндіру бойынша ... ... ... ... нормаларының
салыстырмалы бірлігі:
«Бурат» ұн сепкіші – 09 т/сағ.
«Кузбас» қамыр ... ...... ХТА» ... ... ...... қандыратын шкаф 0,78 т/сағ.
БНЕ - 50 пеші – 0,62т/сағ.
Комбинаттағы өндірістік тапсырма ағымдағы машина ... ... Бұл ... нан ... ... ... ... рационалды ұйымдастыруға ырғақтылықтың, үздіксіздіктің,
үйлесімділіктің қағидаларын сақтау қажет.
Үйлесімділік коэффиценті:
Кп=(0,9:1,62+0,68:0,62+0,98:0,62+0,78:0,62+0,62:0,62)/5=1,29 (1)
Яғни, жабдықтардың 30 ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтардың тоқтап қалуы байқалады.
«Ақсай» НТК-ның нан, тоқаш, ұннан жасалған өнімдер, кондитер өнімдері,
қатпарлы өнімдер ... ... ... ... ... және де тек кейбір булочка мен кондитер өнімдері жеке
операциялар механизмдерді пайдалану арқылы қолымен жүргізіледі. Әрі ... ... ... ... ... ... циклдарына негізгі және қосымша шикізаттарды
дайындау мерзімі мен ... ... нан ... ... ... ... жатқызамыз.
Тц=((tто+ (tno+( tko+( tоо+( tn)- ...... ... ... ... (370 ... – барлық қозғалыс операциялардың ұзақтығы (55 мин.)
(tko – барлық бақылау операцияларының ұзақтығы (40 мин.)
(tоо – барлық қызмет көрсетуші операйилардың ... (30 ...... ... ұзақтығы (25 мин.)
(tсовм – біріктірілген операциялардың ұзақтығы (40 мин.)
Өндірістік циклың айтарлықтай ұзақтығы 1- ... «Жай ... ... ... = ... ... (8 ... шығарылған өнімнің айтарлықтай ауқымды бөлігін ... яғни ... ... ... ... ... (3. кесте).
Өндірістік сипаттамасына келер болсақ, ... 162 ... ... ... ... бар, үш және екі қабатты өндірістік корпус 14 ... ... ... ... ішінде:
- нан өнімдері – 142 тн/тәу;
- ойық тоқаш өнімдері – 18 ... ... ... – 1,8 ... ... өнімдері – 1,6 тн/тәу.
Өндірістік корпустың бірінші қабатында жай нан, қара бидай ұны наны,
батон шығаратын цех, кептірілген ... ... ... дайын өнімдер
қоймасы және қосымша коймалар орналасқан.
Дайын өнім контейнерлерге салыну үшін ... ... ... ... өнім ... ... ... ішіндегі сапасы жоғары
өнімдердің үлесі
|Көрсеткіштер |Шығару көлемі (тн) ... ... % ... ... ... мен |17857,5 |100,0 ... ... | | ... ішінде сапасы |3655,5 |20,5 ... ... | | ... наны |1108,3 |6,2 ... наны |701,8 |3,9 ... |583,1 |3,2 ... ... |457,7 |2,6 ... тоқаш өнімдері (фас) |53,9 |0,3 ... ... |3,6 |0,002 ... ... ... |741,3 |4,2 ... ... |5,8 |0,03 ... ... ... ... ... мен жартылай
фабрикаттар шығару арқылы төмендетеді, оларды сатуға жібереді немесе өз өз
өндірістік қажеттіліктерінде ... ... ... ... ... ... ... және жұмысшыларға қызмет көрсететін бөлімшелерден тұрады.
Өндірістік құрылымы барлық ... ... ... ... және ... тікелей немесе жанама әсер ететін ... ... ... істейтін сыртқы орта келесідей сипатталады:
Тұтынушылары: Комбинат өнімінің негізгі тұтынушылары Алматы қаласының
тұрғындары мен қала ... ... ... ... ... ... әмбебап дүкендер арқылы, сондай-ақ фирмалық ... ... ... ... ... ... ... белсенділік және де мықты жетекшіліктің ... өз ... ... ... ... өнім ассортиментікеңейтуші
байланыстар көбейіп, серіктестердің саны да арта түсуде. Бүгінгі таңда 2000-
нан аса сауда кәсіпорындары мен азық-түлік дүкендері, ... ... ... бала-бақшалар және т.б.) «Ақсай» нан-тоқаш
комбинатымен тұрақты ... ... ... ... ... ... және ... «Пятерочка», «Гросс»,
«Смат» әмбебап дүкендер желісі бар.
Комбинат өз өнімін тұтынушыларға жеткізу мақсатында Алматы қаласы мен
Алматы ... ... ... және ... қалаларынан өз филиалдарын
ашты. Сонымен бірге диллерлар арқылы әр облыс орталықтарына ... ... ... Олай ... ... өнімдерін Қазақстанның барлық
аймақтарында біледі.
Өнімді өткізу сатушы ұйымдардың ... ... бір күн ... ... бойынша жүзеге асады. Бұл жүйе өнім көлемін ... ... ... ... және ... уақытын белгілеу үшін өте
тиімді.
Жабдықтаушылар: Негізгі өндірісті жабдықтауды жақын ... ... мен ... ... ... қалыптасқан келісім-
шарт арқылы жүзеге асады.
Бәсекелестер: Алматы қаласында 8 ірі нан комбинаттары мен 150-ден аса
шағын ... ... ... шығаратын көптеген кондитерлік ... ... ... ... ... қызу ... ортада
жұмыс істейді. ... ... ... ... ... ... нан және нан ... нарығы
|Кәсіпорындар ... өнім ... ... ... % |
| |(тн.) | ... НТК-ы |90,4 |20,1 ... нан» |81,9 |17,8 ... нан ... |38,5 |8,4 ... нан» |36,9 |8,09 ... |29,1 |6,3 ... мастер» |15,3 |3,3 ... |18,9 |4,14 ... нан ... |145,2 |31,8 ... кәсіпорындар | | ... ... өнім |456 |100 ... ... ... ... сұранысы қанағаттандырылмаған өнімдерді
шығаруға бағытталуы қажет (мысалы, орамалардағы әр түрлі ойық тоқаштардан
завот лидер ... ... ... ... ... ... мақсатында нан өнімдеріне деген сұранысты зерттеу жұмыстарын
жақсарту қажет. ... бір ... нан ... ... өнім ... тонна.Алматы қаласындағы тәуліктік нан қажеттілігі 396-456 тонна.
Осыған орай нан зауыттарының қажеттілікті қанағаттандырудағы үлес ... ... ... ... ... үлес ... = 90,4 тн/тәу. × 100/456тн/тәу.= 19,8%
(4. кесте).
Комбинаттағы кадрлар сипатына келер болсақ, екі ... ... ... ... ... Өнеркәсіптік емес персонал.
5. кесте
«Ақсай» НТК ЖШС-нің кадрлар құрамы
|Жұмысшылар категориясы |2004 жылы |2005 жылы |
| ... саны |% ... саны |% ... ... ... |89,4 |896 |83,3 ... ... | | | | ... |774 |81,5 |802 |74,5 ... | | | | ... ... |557 |68,4 |747 |69,5 |
|- ... жұмысшылар |217 |13,1 |55 |5 ... ... мен ... |74 |7,81 |94 |8,7 ... да ... |2 |0,21 |- |- ... емес персонал |100 |10,6 |180 |16,7 ... ... ... |950 |100 |1076 |100 ... | | | | |
|1 жыл ... ... | | | | ... |46 | |260 | ... ... |42 | |112 | ... кеткендер | | | | ... ... ... ... көмекші жұмысшылар 162 адамға азайса,
негізгі жұмысшылар 190 адамға артты (34,1%). Сонымен қатар басқарушылар ... саны да 2006 жылы 2005 ... ... ... (20 ... Бұл комбинатта өткізу және жеткізу ... ... үгіт ... жаңа ... ... ... ... жүргізуге бірнеше сауда өкілдері мен менеджерлар
санын көбейтумен түсіндіріледі. ... ... 2006 ... ... ... ... ... жұмысшыларының саны 1082 адамға жеткен.
Кадрлар жағдайы келесі коэффиценттер ... ... ... шығу ... ... ... кезеңдегі (Sy.в.) барлық
себептермен ... ... ... санының орташа тәуліктік
қызметкерлер санына (S) қатынасымен анықталады.
Кв.к = Sy.в./ ... жылы Кв.к ... жылы Кв.к ... жылы мамандар ағымдылығы айтарлықтай ұлғайды (6 %-ға).
2. Мамандарды жұмысқа қабылдау коэффиценті (Kn.к) ... ... ... ... ... ... орташа тізімдік санына (S)
қатынасымен анықталады.
Kn.к = Sn/ ... жылы Kn.к = ... жылы Kn.к ... ... ... 2006 жылы жаңа ... ... 19,3%-ға
өсті. Бұл комбинат өнімдерінің сапасын ... ... ... мен ... ... ... ... НТК ЖШС-нің жұмысшыларына төленетін еңбекақы қорының 2004-2005
жылдарғы мәліметтері келесі кестеде көрсетілген (6 кесте).
6. кестеде көріп отырғанымыздай, жоғарғы ...... ал ... ... өндірістік емес персоналда (соның ішінде құрылысшыларда) екенін
көреміз.Сондай-ақ 2006 жылғы жалақы өскенін айта кеткен жөн.
Бүгінде «Ақсай» НТК ... 1084 адам ... ... ... 670-і ... жылы ... ... жас мамандар, технологиялық ... ... ... ... ... ... ... уақытылы әрі үлкен көлемде төленіп отырады. Ал негізгі өндірістегі
жұмысшылар 50 пайызды жеңілдікпен асханадан ... 2006 ... ... бастап негізгі өндірістегі жұмысшылардың жалақысы 20
пайызға өсті, әр бір мерекелер сайын ... ... ... ... ... ... арналған әлеуметтік
яғни, материалдық құрмет көрсетіледі, лайықсыз саудалар беру, санитарлы-
курорттық ... ... ... ... пунктке тегін
стоматологиялық тексерулер сияқты іс-шаралар жүргізіліп отырады. Сонымен
қатар спорттық – ... ... ... ... және т.б. бар. ... сипаттауда ең алдымен шаруашылық қызметке көңіл
бөлген жөн.
6. кесте
Еңбек ақы қоры (ЕАҚ) 2004-2005 жыл
|Жұмысшылар ... ... және ... айлық |
|категориясы |есептеудегі |жоқ ... ... ... |
| ... саны ... ЕАҚ ... |
| | |тг.) | |
| |2005ж. |2006ж |2005ж. |2006ж. |2005ж. |2006ж. ... бойынша | | | | | | ... | | | | | | ... ... |950 |1076 ... ... |18826 |18984 ... |850 |896 ... ... |19084 |19537 ... |774 |802 |89509 |104504,3 |16154 |18263 ... |74 |94 |16697,3 |14015,9 |31605 |27391 ... | | | |5313,7 | | ... |12 |16 |8915,8 | |84553 |46280 ... |62 |78 |7781,5 |8702,2 |19064 |20144 ... емес |100 |180 |9033,4 |27916,7 |15508 |17900 ... | | | | | |16870 ... ... ... ... ерекше атап өтетін жайт, нан
пісіру өнеркәсібі күн сайын халықты ... ... ... бірімен
қамтамасыз ететін өндіріс саласы болып табылады. Сондықтан зауыттардың
қуаттары нан ... ... ... ... ... ... «Ақсай» НТК ЖШС-нің қаржылық-экономикалық жағдайы
«Ақсай» НТК ЖШС-нің қаржылық экономикалық қызметін талдауда оның
өтімділік, ... ... ... ... ... ... ... есептеу 2005 және 2006ж.ж. ... ... ... ... ... ... ... талдау жүргізудің маңызы зор. Ол кәсіпорынның балансы мен
оның қаржылық - ... ... ... ... мәліметтеріне
негізделеді.
7. кесте
«Ақсай» НТК ЖШС-нің негізгі ... ... ... |2004ж. |2005ж. |2006ж. |
| ... | | | ... ... |тн. |17857,5 |19674,1 |18124,3 ... ... өнім |т.т |566645 |691301 |514850 ... ... өнім |т.т. |655273 |765424 |617820 ... өнімнің өзіндік|т.т. |469690 |617598 |454624 ... | | | | ... |т.т. |96955 |76703 |60226 ... |% |20,6 |12,5 |13,2 ... ... 1тг |т |0,829 |0,889 |0,883 ... | | | | ... қоры |т.т. |76635,2 |106207 |44580,3 ... ... ... |701 |756 |870 ... | | | | |
|1 жұм. ... |т. |17683 |20492 |20052 ... айлық еңбекақы | | | | |
|1 ... ... |т. |104667 |117329 |11545 ... | | | | ... НТК ... жылдық есептемелері негізінде
2004 жылы «Ақсай» НТК-ы 775825,0 мың теңге ... ... ... ... ... ... 621145,8 мың теңгені құрады. Басқа да ... ... 591,0 мың ... ... ... бір ... шығындар есепті жылы негізгі
шикізатқа (ұнға) көтерме бағаның өсуінен көбейіп отыр.
Негізгі өндірістік ... ... ... үшін ... ... ... пайдалану коэффиценті = 0,847;
ә) негізгі құралдардың жаңару коэффиценті = 4,62%
б) қор қайтымдылығы = 0,481 теңге
в) интенсивтілік коэффиценті = ... ... НТК ... 2006 ... ... ... ... |Көрсеткіштер |өлшем |жоспар ... ... |
| | ... | | | |
|1 ... өнім ... |мың теңге|734492,0 |765424,0 |+30932,0 |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... өнім ... |мың теңге|664008,0 |614598,0 |-29397,2 |
| |(көтерме бағада), | | | | |
| ... | | | | |
|3 ... өнім ... |мың ... ... | |
| ... ... | | | |29392,2 |
|4 ... ... ... |601 |587 |-14 |
| ... | | | | |
|5 ... қоры |мың ... ... |- |
|6 |1 ... бір ... ... |117,3 |+0,128 |
| ... | | | | |
|7 ... өнімнің бір |мың ... |0,89 |-0,03 |
| ... ... | | | | |
|8 ... өнімнің |мың теңге|608715,4 |614598,2 |+5882,8 |
| |өзіндек құны | | | | |
|9 ... ... |мың ... |1111,0 |- ... ... ... |мың ... ... |+47027,3 |
| |Соның ішінденегізгі |мың ... ... |+7235,5 |
| ... ... | | | | ... |Табыс салығы 30% |мың теңге|34653,8 |34653,8 |- ... ... өзге де есеп |мың ... ... |- |
| ... | | | | ... |Рентабелділік |% |12,0 |12,5 |+0,5 |
* ... ... ... есептемелері негізінде
Келтірілген мәліметтір негізгі құралдардың пайдаланылу тиімділігін
көрсетеді. Ол 2006 жылы жоғары өндірістік технологиялық ... ... ... ... модернизациялау есебінен қол жеткізілді.
Негізгі өндірістік құралдардың тиімді пайдаланылуы комбинаттың 2006 жылдың
аяғына технико-экономикалық параметрлерінің жағдайын жақсартты.
Рентабелділік жоспарға ... -8,1 %-ке ... ... дамуы, ең алдымен, негізгі өндірістік құралдардың ... ... ... НТК ... негізгі техникалық-экономикалық көрсеткіштері*
|№ |Көрсеткіштер ... |2005ж. |2006ж. ... ... | ... | | | | |
|1 ... ... |теңге |17858,0 |19674,0 |+1816,0 |1,10 |
|2 ... қоры |мың тг. |79218,9 ... ... |1,46 |
|3 |Жұмыскерлердің жалпы |адам |437 |587 |+150 |1,34 |
| ... | | | | | |
|4 |1 ... ... |121078 |117329 |+3749 |-0,96 |
| ... | | | | | |
|5 ... ... ... |17683 |20492 |+2809 |1,15 |
|6 ... жалпы табыс |мың тг. |566645 |691301 |+124656 |1,22 |
|7 ... (өз, құн) |мың тг. |469690 |614598 |+144908 |1,31 |
|8 |1 ... ... ... |0,83 |0,89 |+0,06 |1,07 |
| ... | | | | | |
|9 ... |% |20,6 |12,5 |-8,1 |0,61 ... ... қағаздар |мың тг. |1110,0 |1110,0 |- |- ... ... ... |мың тг. ... ... |+67807 |1,34 ... ... өндірістік |мың тг. |861113,6 |127235,5 |+41121,9 |4,48 |
| |қорлар | | | | | ... ... ... |мың тг. |25266,6 |53510,0 ... |2,12 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... |мың тг. |17658,6 |12462,0 |-5196,6 |0,71 ... ... ... |мың тг. |82717,3 |44602 ... |0,54 ... НТК ... жылдық есептемелері бойынша
Негізгі техникалық-экономикалық ... ... ... (7. ... 2006 жылы 2003 ... ... өндіріс көлемі
124656 мың теңгеге көбейді немесе 691301 мың теңгені құрады.
2006 жылы ... ... ... саны ... ... солардың
ішінде өндірістік персонал – 491 адам. 1 жұмыскерге шығымдылық 2006 жылы
117329 мың теңгені құрады.
2006 жылы ... ... 1 ... – 0,89 тиын шығынмен ... ... құны 614598 мың ... ... 30,8 %-ға өсті.
Өзіндік құнның көбеюі ... ... ... ... ... ... және нан ... төмен техникалық,
технологиялық деңгейіне байланысты.
Жоғарыдағы кестеде «Ақсай» нан-тоқаш комбинатының негізгі техникалық-
экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... болады. Бірақ негізгі шикізат бағасының өсуі және ... ... ... есебінен таза табыстың күрт төмендеуі байқалды.
«Ақсай» НТК-ның каржылық-экономикалық ... ... ... ... 2005 және 2006 ... кәсіпорынның балансы,
қаржылық-шаруашылық қызметтері туралы есептер пайдаланылып, соның негізінде
кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық, өтімділік, ... ... ... ... есептелген.
Қаржылық тұрақтылықты сипаттау үшін кәсіпорынның меншіктік айналым
құралдарының сомасын есептеу ... ... ... ... ... ... да, ... құралдары да қалыптасатын болғандықтан, меншіктік
капитал сомасы мен ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... 96343,2+166624,0-175330,1 = 77637,1 мың теңге;
2006 жылы: 133409,0+100684,8-234699 = -605,2мың теңге.
Есептеулер көрсетіп отырғандай, меншіктік айналым құралдары біршама
азайған. Ал 2006 ... ... ... олар ... ... жоқ, ол ... міндеттемелердің 55840,2 мың теңгеге азаюына және бір мезгілде
ұзақ мерзімді активтердің 59368,9 мың теңгеге көбеюіне байланысты.
Меншіктік ... ... ... ... ... жабу ... Сонымен қатар, бұл ... ... ... ... мен
жабдықтаушылардың, подрядчиктердің алдындағы несиелік қарыздар есебінен де
қалыптасады. Қорлардың ... ... ... ... ... ... ... = 99041,6 мың теңге;
2006 жылы: 0+62941 = 62941,2 мың теңге.
2005 жылы кәсіпорының абсолютті қаржылық тұрақтылығы ... ... шарт ... < ... ... құралдары
30827,5 мың теңге < 77637,1 мың теңге
Осылайша, барлық қорлар меншіктік айналым құралдарымен жабылады және
кәсіпорын сыртқы несиелерге ... ... жылы ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылық қалыпты қаржылық тұрақтылыққа ауысады, мұнда
келесі шарт сақталады:
Меншіктік айналым құралдары < ТМҚ < ... ... ... < 51080,2 мың ... < 62941,2 мың ... жағдайда кәсіпорын қорларды ... ... ... ол ... жабдықтаушылардың подрядчиктердің алдындағы
несиелік ... ... ... үшін ... ... және абсолютті
өтімділік коэффиценттері пайдаланылады, олар 10 кестеде көрсетілген.
10. кесте
«Ақсай» НТК-ның өтімділік көрсеткіштерін талдау*
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |2002 ж. |
| | ... |жылға |мың тг. ... |
|1 ... ... мың ... |84995,5 ... |76,31 |
| |тг. | | | | |
|2 ... ... |80548,5 |33915,3 ... |42,11 |
| |мың тг. | | | | |
|3 ... ... мың |3951,2 |9217,8 |5266,6 |233,29 |
| |тг. | | | | |
|4 ... мерзімді |33738,9 |85600,7 |51861,8 |253,72 |
| ... мың тг. | | | | |
|5 ... ... |3,30 |0,99 |-2,31 |30,0 |
| ... | | | | |
|6 ... өтімділік |2,39 |0,40 |-1,99 |16,74 |
| ... | | | | |
|7 ... ... |0,12 |0,11 |-0,01 |91,67 |
| ... | | | | ... ... жылдық есептемелері бойынша
Ағымдағы өтімділік коэффиценті 2005 жылы ағымдағы ... ... ... ... 3,3 ... ... яғни ... құралдары қысқа мерзімді қарыздарды өтеуге мүмкіндік береді, бірақ
олардың тиімсіз пайдаланылғаны байқалады. 2006 жылы бұл көрсеткіш ... ... бұл ... ... ... ... активтер
есебінен жабуы мүмкін еместігін көрсетеді.
Жылдам өтімділік коэффиценті ағымдағы міндеттемелердің 1 ... ... 2,39 ... 0,4 ... ... ... Егер 2005
жылы қысқа мерзімді қарыздарды жабу үшін өтімді активтер жеткілікті болған
болса, 2006 жылы ... ... ... ... қарыздардың азюы мен
міндеттемелердің өсуі есебінен), ал қысқа мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... ... жабылады.
Абсолютті өтімділік коэффиценті кәсіпорынның ... ... ... ... Бір жыл ... ол ... төмендеп, 2006 жылы
ағымдағы міндеттемелердің 1 теңгесіне ақша-қаражаттардың 0,11 теңгесін
құрады.
Өтімділіктің есептелген көрсеткіштері ... ... 2005 ... ... болғанын, ал 2006 жылы ағымдағы міндеттемелердің ауыр
болғанын ... ... ... ... ... кәсіпорынның ақша
қаражаты жоқ. ТМҚ-ға салынған құралдар ... да, ... ... ... ... ... 100% есептесе алмайды ... ... бір ... ұзақ ... ... ... ... тура
келеді.
Әрі қарай 11. кестеде кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын ... ... ... коэффиценті кәсіпорының қарыз капиталды меншіктік капиталмен
орнын толтыруы мүмкін емес екендігін көрсетеді, өйткені ... ... ... капиталдың 34%-дан 42%-ға дейін құрайды.
Қарыз құралдарының үлесі 8%-ға төмендеген, бірақ оған ... ... ... ... (66%), оны қаржылық тәуелділік және қарыз қаражаты
коэффиценттері растайды. Инвестицияны жабу ... ... ... ... 2005 жылы бұл ... 0,88 ... мәнге ие болған, ол
қысқа мерзімді кредиторлық ... ... және ... айналым
құралдарының жоқтығымен түсіндіріледі. Осы ... ... ... де ... егер 2005 жылы ол ... ... 1
теңгесіне қорлардың қалыптасу көздерінің 3,21 теңгесін құраса, 2005 жылы –
1,22 теңге, бұл кезде тауарлы-материалды қорлар толығымен несиелік ... ... ... ... коэффиценті кәсіпорынның өндірістік потенциалын
анықтайды. «Ақсай» НТК ЖШС-де бұл көрсеткіш өте ... ... отыр және ... ... ... 67 %-ға ... ... құрал-жабдықтардың тозу мәні
20 %-ға көбейгені байқалады. Ағымдағы ... мен ... ... коэффиценті 2004 жылы – 0,71 болса, 2005 жылы ұзақ ... 1 ... ... ... 0,84 ... ... ағымдағы активтермен жабылатын және ағымдағы активтер мен
жылжымайтын мүлік арақатынасы коэффиценті ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның минималді қаржылық
тұрақтылығына жетуге ... ... ... бұл ... < 1,98; 0,84 < ... НТК-ның қаржылық тұрақтылығы көрсеткіштерін талдау*
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |2005ж. |
| | ... ... |мың тг. ... |
|1 ... капитал, |96343,2 |133409 |37065,8 |138,47 |
| |мың тг. | | | | |
|2 ... мың тг. ... ... |-4077,4 |97,85 |
|3 ... ... ... ... |-55939,2 |64,28 |
| |міндеттемелер, мың тг. | | | | |
|4 ... мен |21404,5 |62941,2 |41536,7 |294,05 |
| ... ... | | | | |
| ... мың тг. | | | | |
|5 |НҚ мен ... ... ... ... |67994,0 |133,90 |
| ... мың тг. | | | | |
|6 |НҚ мен ... тозуы, мың |25266,6 |53510 |28243,4 |211,78 |
| |тг. | | | | |
|7 ... құны ... ... ... |39563,6 |122,63 |
| ... құралдар, мың тг. | | | | |
|8 ... ... мың ... |84995,5 ... |76,31 |
|9 |ТМҚ, мың тг. |30827,5 |51080,2 |20252,7 |165,69 ... |Жалпы капитал, мың тг. |286706,1 |319694,5 |32988,4 |111,50 ... ... ... |0,33 |0,42 |0,1 |124,18 ... ... ... |0,66 |0,58 |-0,1 |87,76 |
| ... | | | | ... ... ... |1,98 |1,40 |-0,6 |70,67 |
| ... | | | | ... ... жабу |0,88 |0,73 |-0,2 |82,99 |
| ... | | | | ... ... жабу ... |3,21 |0,74 |-2,5 |23,05 ... |Негізгі құралдардың нақты |5,67 |4,20 |-1,5 |74,01 |
| ... ... | | | | ... ... ... |0,13 |0,20 |0,1 |158,16 |
| ... | | | | ... |Ағымдағы активтер мен |0,71 |0,84 |0,1 |118,71 |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | ... ... ... ... |77637,1 |- ... |- ... НТК ЖШС-нің жылдық есептемелері бойынша
Кәсіпорын дағдарысты жағдайдан өзінің несиелік қарызын азайту,
артық ТМҚ мен негізгі құралдарды өткізу арқылы ғана шыға ... ... ... қаржылық тұрақтылықты көтеруге бағыттауы керек, өйткені ол
жалпы ... ... ... ... ... НТК ЖШС-нің іскерлік белсенділігін талдау*
|№ |Көрсеткіштер |2005 ж. | 2006ж. ... ... ж. |
| | | | |тг. ... |
|1 |Өнімді өткізуден түскен |646402,6 |797610,0 |151207,4 |123,4 |
| ... мың тг. | | | | |
|2 ... ... |258170,3 |303200,3 |45030,0 |117,4 |
| ... ... мың тг. | | | | |
|3 ... ... ... |114876,1 |54817,7 |191,3 |
| ... ... мың тг. | | | | |
|4 ... ... ... ... |24112,2 |114,1 |
| ... ... ... мың | | | | |
| |тг. | | | | |
|5 ... ... |87436,7 |98185,8 |10749,1 |112,3 |
| ... жылдық құны, мың | | | | |
| |тг. | | | | |
|6 ... ... ... |59669,8 |-1690,9 |97,2 |
| ... ... мың тг. | | | | |
|7 ... айналымдылық|2,5 |2,63 |0,13 |105,1 |
| ... | | | | |
|8 ... ... |10,76 |6,94 |-3,82 |64,5 |
| ... ... | | | |
|9 ... ... |3,79 |4,10 |0,31 |108,2 |
| ... ... | | | ... ... ... |7,39 |8,12 |0,73 |109,9 |
| ... ... | | | ... ... ... |10,53 |13,37 |2,83 |126,9 |
| ... коэффиценті| | | | ... НТК ... ... ... ... НТК ЖШС-нің қаржылық-экономикалық жағдайы туралы толық көрініс
алу үшін ... ... ... мен ... ... ... ... олар 12 және 13 кестелерде көрсетілген.
12 кестеден көріп отырғанымыздай активтердің ... ... ... ... 2,63 ... ... ғана өскен, яғни ол бір жыл ішінде
өндіріс ... неше рет ... ... ... ... коэффиценті 10,76-дан 6,94-ке
қысқарғанымен, ол әлі де жоғары ... ... өз ... ол ... ... және ... кәсіпорынның табыстылығының
төмендеуіне алып келеді. Негізгі құралдардың айналымдылық коэффиценті 3,79-
дан 4,1-ге көбейген, ол ... ... 1 ... ... ... ... ... яғни негізгі құралдардың
құнына қарағанда өткізуден түскен ... өсуі ... қор ... ... өсуде. Ағымдағы активтердің айналымдылық көрсеткіші бір
жылда 7,39-дан 8,12-ге ... ... ол ... ... ... өнімді өткізуден түскен табыстың 11%-ға көбірек өскенінен болған.
Айналымдылық біршама жоғары, ол нан ... ... ... ... несиелік қарыздың өсуі байқалады, ол өткізуден түскен
түсімнің өсуі мен ... ... ... ... ... ... ... және 2006 жылы 13,37 есені құрады.
Төмендегі 13 ... ... НТК ... ... ... ... ... негізінде кәсіпорынның жалпы табыстылығы
төмендегені туралы қорытынды жасауға болады.
Өнімді өткізуден түскен табыс (23 %), жалпы табыс (10 %), ... ... ... ... (38 %) ... таза ... (50 %) пен ... түскен табыстың (24 %) төмендеуі байқалады, ол өткізілген өнімнің
өзіндік құнының ... өсуі ... ... өнім ... ... өсуінен өткізілген
өнімнің табыстылығы 5 %-ға ... ... (2,5 ... ... ... ... - 4 % -ға, ... өзіндік құнның өсуі өнімді
өткізуден түскен табыстың 23 %-ға өсуі кезінде жалпы табыстың тек 10 ... алып ... ... ... ... қызметтің табыстылығы 18-ден 11
% -ға (1,6 есеге), меншіктік капиталдың табыстылығы 55 %-ға (3 ... ... ... ... НТК ... қаржылық жағдайының төмендеуі туралы
қорытынды жасауға ... оны ... ... ... өтімділік және іскерлік белсенділік көрсеткіштерінің
талдауы растайды, мұның барлығы ... ... және ... ... көбеюімен, міндеттемелердің өсуімен және таза табыстың азаюымен
түсіндіріледі.
2.11 кесте
«Ақсай» НТК ЖШС-нің табыстылығын талдау*
|№ ... |2005 ж. | ... |2005 ж. |
| | | | |мың тг. ... |
|1 ... ... түскен |646402,6 |797610,0 |151207,4 |123,4 |
| ... мың тг. | | | | |
|2 ... ... мың тг. ... ... |23761,7 |110,3 |
|3 ... өнімнің |545522,6 |720685,9 |175163,3 |132,1 |
| ... ... мың тг. | | | | |
|4 ... ... ... |79624,1 ... |76,3 |
| ... мың тг. | | | | |
|5 ... ... мың тг. |82717,3 |41632,9 ... |50,3 |
|6 ... ... мың ... |84995,5 ... |76,3 |
| |тг. | | | | |
|7 ... мерзімді активтер, |175330,1 |234699,0 |59368,9 |133,9 |
| |мың тг. | | | | |
|8 ... ... мың |96343,2 ... |37068,8 |138,5 |
| |тг. | | | | |
|9 ... ... |0,74 |0,49 |-0,25 |66,0 |
| ... | | | | ... ... ... |0,47 |0,18 |-0,29 |37,6 |
| ... ... | | | | ... |Өткізілген өнімнің |0,13 |0,05 |-0,08 |40,8 |
| ... | | | | ... ... ... |0,36 |0,32 |-0,04 |89,4 |
| ... | | | | ... ... қызметтің |0,18 |0,11 |-0,08 |57,7 |
| ... | | | | ... ... капиталдың |0,86 |0,31 |-0,55 |36,3 |
| ... | | | | ... НТК ... ... есептемелері бойынша
3. Ақсай» НТК ЖШС-нің тауар саясатын ... ... ... ... ... әрі дәмді өнім шығаруындағы жетістіктері
өткізу және маркетинг бөлімі ... ... ... маркетинг қызметті коммерциялық департаменттің ... ... ... ... ... ... ... жеткізу қызметі
толықтай дилерлердің еншісіне өткелі бері маркетинг ... ... ... ... ... қайта құрылды. Себебі олардың клиенттері ... ... ... ... дилер арқылы тұтынушылардың тапсырыстары
жүзеге асырылып қажеттіліктері қанағаттандырылады. Бөлім қызметкерлерінің
ұйымдық ... ... ... ... ...... Клиенттермен жұмыс істеу бөлімінің ұйымдық құрылымы.
Бөлім қызметкерлері Алматы қаласындағы дүкендерде, әмбебап ... ... ... сату ... жарнамалау арқылы
сатуды, жеңілдіктер арқылы сатуды міндетті түрде жүргізіп ... ... ... ... ... ... ванселлинг (ағылшын тілінен
аударғанда жарнамалау арқылы сату ... ... ... сату ... ... ... бірге жүзеге асырады. Олар өз ойлары мен
арман-тілектерін айтып отыратын тұтынушылармен ... бай ... ... ... ... өнім сипаттамасын, химиялық құрамы мен
колориялылығы, денсаулыққа ... мен ... ... ... ... ... бөлімі тауар, баға, өткізу және жылжыту бойынша ... ... ... ... шығарылған өнімдерді өткізу көлемі
орталық жеткізу арқылы транспортталады. 2004 – 2006 жылдар ... ... ... ... ... ... ... түсулер себебінен 2006 жылдан бастап комбинат өткізуді өз
қолына алды. (Қосымша 1.).
Кестеде берілген графиктен ... ... ... ... ... отыр. 2005 жылы барлығы 32884,45 тн. ... ал ... – 34224 тн. ... нақты түрде 34469,44 тн. орындалды. 2004
жылғы орташа айлық өткізу көлемі 2740,37 тн, ал 2005 год ... 2852,2 ... ... нақты түрде – 2872,45 тн өткізілді. ... ... ... өсу ... 105%, ал ... ... ... орындалды. Орташа
күндік өткізу көлемінің нақты орындалғаны жоспарланғаннан ... ... ... асып түсті.
Ең төменгі көрсеткіш екі жылда да қаңтар айларында, ... ... ... ... тұтынушылардың тұтынылу көлемі де төмендейді. Ал
ең ... ... екі ... да ... ... 2006 жылға өсу
қарқыны (желтоқсан айының қаңтар айына қатынасы бойынша) 121%-ды құрады.
Қыркүйек айы жаз ... ... ... ай ... бұл айда ... ... ал желтоқсан айында керісінше
төмендетілген.
Комбинаттың ... ... ... саясатына келетін болсақ, тауар
саясатының жұмыстарын тікелей тауар категориялары ... ... ... ... тұтынушының қажеттілігіне орай жаңа тауар
ойлап шығару, ол тауардың өмірлік кезеңіндегі ... бар ... ұзақ ... ... ... ... кеңейту және т.б. міндеттерді
орындайды. Ал талдаушы-маркетолог жаңа тауарлар шығаруға идеясын қосу үшін,
тауар ассортиментін кеңейту үшін және де баға ... ... ... ... ... Жарнама бойынша менеджер осы тауарларды нарыққа
жылжыту үшін насихаттау жұмыстары мен жарнамалау жұмыстарын қатар ... ...... ... ... ... тауар
ассортиментін қалыптастыру, жаңа тауарларды құру, ... ... ... көтеру, тауардың өмірлік кезеңі, тауар ... ... және ... ... ... ... ... қабылдауды талап
ететін көп факторлы ... Олай ... ... НТК ... ... ... саясатын, соның ішіндегі нан өнімдері бойынша қарастырып
көрелік.
2006 жылғы есеп берулер бойынша ... ... нан және ... ... ... өндірілген (қосымша 1).
- нан өнімдері – 85,6%;
- ойық тоқаш өнімдері – ... ... ...... кондитер өнімдері – 2,7%
- кептірілген нан өнімдері – 1,5%
Қосымша мәліметтерден ... ... ең көп ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның тауар ассортименті өте кең. Биылғы жылдың мамыр айындағы
көрсеткіштер бойынша комбинат шығаратын тауар ассортиментінің саны ... ... ... ... нан ... – 11 ... булочка өнімдері – 19
түрлі, сдобный өнімдері – 12 түрлі, ойық тоқаш түрлері – 33 ... ... – 6, ... нан ... – 29 ... пряник өнімдері – 8
түрлі, кондитер өнімдері соның ішінде торттар 57 ... ... ... нан ... ... өнім ... 2000 жылы - 100, ... - 120, 2002 жылы – 153, 2003 жылы -161, 2004 жылы – 198, 2005 ... ... 2006 ... мамыр айына дейінгі деректер бойынша 219 болып отыр.
Комбинатта тауар ассортименті үнемі кеңейтіліп, әр жыл сайын 20-40 ... ... ... ... ... ... көбінесе өндіріске
жаңа технологияны енгізу арқылы ... ... ... да комбинат
бөлігіндегі инвестицияның көп үлесі жаңа технологияларды ... ... өнім ... ... ... пайдалылығы төмен
төмен өнім түрлері өндірістен шығарылады.
«Ақсай» НТК-ның тауар ассортиментіне жаңа өнімдер енгізу үш ... ...... ... бар ... шығарады. Бұл шығарылған
өнімді өткізу көлемі мен оған қойылатын ... ... ... ... ... ... ... арқылы білуге болады. Комбинат осы
ақпараттарды талдап, зерттеп, жаңа өніммен ... ... оны ... ... ... ... - өнім танымал, бірақ ... ... ... ... шығарады. Бұл өнімді шығару мақсаттылығы дегустациялар жүргізу
арқылы және де ... ... ... мән беру ... ... ... комбинат өндіретін пряниктердің жаңа ассортиментін (мята, малина,
кокс қосылған) Алматы қаласындағы 2000-нан аса ... ... өнім ... ... бағыт бойынша – комбинат нарықта ... ... жоқ ... ... Атап ... «Кокос» печеньесі, «Баварский» наны,
«Таңқурай», «Жалбыз», «Кокос» қосылған пряниктер және ... ... ... ... жаңа ... және профилактикалық қасиеттегі
нандарды шығаруды жоспарлап ... ... ... ... бұзылуы экологиялық жағдайдың бұзылуы адамдар тұтынатын тағамдар
құндылықтарының сапасын төмендетіп, ... ... ... ... ... ескере отырып жасалған бұл жаңа тауар
түрлеріне ең алдымен Қазақстан нан ... ... ... жоқ ... ... ... Нанның ең басты ерекшелігі конфет ... ... ... май және мал өнімдері қолданылмайды. Бұл нан
түрін шығарудың негізгі мақсаты – адам осы ... ... жеу ... ... және дем ... ... ... сілекей бөледі,
осы арқылы адам өзін-өзі жұмыс істетеді, ... ... ... ... денсаулығын емдейді. Бұл нан түрін
жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... арқылы тестіленіп жатыр.
«Ақсай» НТК ЖШС-де жаңа өнім түрлері маркетинг бөлімінің ұсынысымен
емес, ... ... ... ... да ... ... қысқа болып, комбинатқа ешқандайда пайда әкелмейді (Кесте 14).
Кесте 14
«Ақсай» НТК ЖШС-дегі 2005 ... жаңа нан ... ... ... ... ... ... | «Айт |
| |нан | |» наны ... ... ... |
| | | | | | ... ... |12,537 |  |  |  |  |2,313 ... |22,339 |14,591 |  |  |  |2,107 ... |22,351 |14,533 |  |  |  |2,23 ... |21,078 |13,483 |  |  |  |1,811 ... |  |9,458 |1,707 |0,391 |0,113 |1,922 ... |  |  |0,797 |  |  |1,864 ... |  |  |  |0,001 |  |1,874 ... |  |  |  |  |  |2,202 ... |  |  |  |  |  |2,071 ... |  |  |  |  |  |1,773 ... |  |  |  |  |  |0,007 ... |  |  |  |  |  |  ... |78,305 |52,065 |2,504 |0,392 |0,113 |20,174 ... |1,4% |0,9% |0,2% |2,8% |0,8% |44,9% ... | | | | | | ... |0,73% |0,47% |0,04% |0,01% |0,00% |0,07% ... | | | | | | ... |10777,62 |11104,24 |5674,716 |2925,014 ... ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... топ|5664,626 |5831,901 |1125,568 |14,138 |14,138 |44,92 |
|бойынша | | | | | | ... ... ... айынан сәуір айына дейін «Береке нан» ... ... , 4 ай ... ... 78,305 тн. өткізілді. ... ... ... ал нан ... ... ... ... Бұл нан
түрі бойынша ақаулар көлемі 68,521тн., яғни ... ... ... ... қалып қоып отырғандықтан өндірістен алып тасталынды.
«Жарты нан» наны 4 ай ... ... 52,065 тн. ... ... ... ал нан топтарының 0,9%-ын құрады. Өткізілмей
қалып қойғандары ... Яғни ... ... тең ... ... ... қойып отырғандықтан, өндірістен алып тасталынды.
Сәуір және мамыр айларында маркетолог ... ... ... орнына «Солнечный» наны шығарылды. Алайда бұл нан
түріне үгіт-насихат ... және де ... ... ... өнім ... өз тұтынушысын
таппады. Сонымен қатар «Баварский» ... ... өз ... ... ... ... және ... нандары нарыққа шығарылып,
«Чабатта» итальян наны жалпы өткізудің 0,01%-ын (0,392 тн.), ал ... нан ... ... ... құрады Бұл нан түрлерінің аттары
тұрғындарға түсініксіз, мысалы, ... ... ең ... ... тек нан ... саласының мамандары ғана біледі. Ал нарыққа
шығарылған бұл нан ... ... мен ... жұмыстарын алдын ала
жүргізгенде бұл нан ... де өз ... ... ... ... ... халқына жақында жаңа өнім түрі «Айт нан» 2006 жылы 11 ... ... ... осы ... 20,174 тн ... «Айт нан» ... ... түрі, тіпті сапасы талаптарға сай жасалғанымен бағасы өте
жоғары болғандықтан (200гр. салмақтағы нан 28тг. ... ... ... ... ... ... бойынша 2006 жылдан бастап маркетинг ... ... ... ... ... ... SWOT ... позициялау ашу немесе жабу бойынша ұсыныстар) жүргізіп отырады.
Сонымен қатар жаңа нан түрлерін шығаруда ресейлік нан ... алу ... ... ... ... да ... ... үшін) қамтып өтер едік. Бұлай деуімізге үстіміздегі жылы ... ... ... В.В. ... ... барлық түрлерінің
құрамында адам ағзасында болатын онкологиялық аурулардың алдын алатын,
сондай-ақ қан ... ... ... ... ... ... реттейтін
кремний мен селенаны көбейту туралы Жарлығына сай барлық ... ... осы ... ... алып отыр. Бұл бастаманы «Ақсай» нан-тоқаш
комбинаты да өз ... ... ... ... ... НТК-ғы ойық тоқаш, баранка және пряниктердің өмірлік
цикл қисығы.
4-суретте кобинатта 2003-2006 жылдар арасындағы ойық тоқаш, ... ... ... ... ... ... ... берілген. Суреттегі
мәліметтерге қарап, осы өнімдердің тұтынылу көрсеткіштері ... ... ... бұл тұтынушылардың бірінші қажеттілігіне ... ... Ойық ... ... ... ... олардың тұтынылу көлемі жылдан
жылға артып келеді. Бұл әрине ойық тоқаш ... ... ... ... ... ... ... ойық
тоқаштардың көкнәр қосылған, ... ... ... ... ... ... және т.б. түрлері шығарылады. Пряниктер ... ... және 2005 ... ... ... 2005 жылы ... ... дұрыс
қораптамау себебінен комбинат аталмыш өнім түрлеріне деген ... ... ... 2006 жылы ... іс-шаралар нәтижесінде
пряниктерді өткізу ... 117 ... ... «Ақсай» нан-тоқаш
комбинатындағы өткізу көлемін көбейтуді талап ... ... ... ... ... ... ... баранкаларды (лимонды және
ванилді) өткізу көлемі жылдан жылға төмендеп келеді. Бұған ... ... ... өзі ... әрі ... ... ... Ал комбинат
өндіретін баранкалар неміс технологиясымен қатты болып дайындалады.
Биылғы жылы нан өнімдерінен басқа өнімдер бойынша жаңа ... ... үшін ... ... ... ... нандар, салатқа
арналған кітірлектер және «Кекс» өнімдерін ... ... ... ... ... ... «Ақсай» НТК-нан басқа «Трапеза»
фирмасы мен «Меркур нан» ... ... ... фирмасы 0,400 кг салмақтағы қораптамада ( «Ақсай» НТК-нан
0,200 кг. көп). Ал ... 85 ... ... НТК-нан 10 тенгеге қымбат).
1 кг. бағасы 212,5 тг, «Ақсай» НТК-нан 162,5 тенгеге ... нан» ... ... ... ... 0,350 кг ... кг. көп), бағасын 80 тг. шығарады («Ақсай» НТК-нан 5 тенгеге
қымбат), ал кг. ... ... ... ... ... ... НТК-мен салмағы бірдей қораптамада (0,200кг.) шығарады, бағасы 40
тг, («Ақсай» НТК-нан 35 теңгеге арзан) (Қосымша 3 және ... ... ... ... ... ... нандар
бойынша «Ақсай» НТК-ның өнімдерінің ... ... ... айтарлықтай қымбат.
«Салатқа арналған кітірлектер» бойынша «Трапеза» фирмасымен салыстырғанда
бағасы 30 ... ... (кг. ... ... ... нан» «PRIME BAKERY» ... ... Бағалары
бойынша қысқаша талдау жасайтын болсақ ... нан» ... 1 ... 522,9 ... «PRIME BAKERY» ... 826,5 тенгеге қымбат. Әрине
бұл жерде өнімдердің сапасы да әр түрлі екенін ескере кеткен жөн. Десек те
«Ақсай» НТК ... ... ... ... Бұл ... ... ... өнімдер үшін қолайсыз.
Жүргізілген талдауымыздың нәтижесінде «Ақсай» нан-тоқаш комбинаты
жоғарғы бағаларды жоспарлайтыны анықталды. Бағаларды ... ... ... сай ... ... ... ... жаңа шығарылған өнім бағаларын төмендетуді ұсынады.
Жаңа тауарларды шығаруды жоспарлау ... тағы бір ... ... ... мен ... ... ... ғалымдары
бірігіп жоспарлап отырған ұлттық өнім «Алтын жент» болып саналады. Бұл өнім
құрамында қатты ... көп ... оны ... ... ... жеу
керек. Ал ішек ауруларымен ауырып жүрген адамдар ауызға келіп, еріп тұратын
тамақты ... ... ... ... ... жентті» тұтыну арқылы өз
ауруларына шипа табатыны да сөзсіз.
Шығарылған өнімді нарықта ұзақ уақыт ұстау үшін «Ақсай» НТК-ы ... ... ... және ... қолдану арқылы тауар ассортименті жаңаландырады.
Инновация стратегиясы көп шығындарды және уақытты талап еткендіктен
комбинат ... ... ... ... ... және ... ... арқылы жүзеге асатын модификациялық саясатқа көп ... ... жеке ... ... ... дифференцияция стратегиясын
қолданады.
Қазіргі заман талаптарына сай «Ақсай» нан-тоқаш ... ... ... орап сату ... алынып отыр. Орамадағы нандардың
тиімділігі біріншіден, ұзақ уақыт сақталады, екіншіден, ... ... алып ... ... өте қолайлы. Бұл нандардың бағасының
орамасыз нандардан айырмашылығы 2-3 теңге (5-7%). 2006 ... ... сату ... ... ... өткізудің толқын тәріздес кейпін
көреміз ... 5). Ең ... сату ... ... және ... ... ал
ең көп сату көлемі желтоқсан, сәуір және қыркүйек айлары. Сондай-ақ ... ... ... нан ... сату ... ... ... күннің
ыстықтығы мен жаздық демалыспен ... ... ... ... үшін ... айы өте ауыр ай ... саналады.
Орамадағы нандардың ішінде үлкен сұранысқа ие Президентский» (34%) ... (31%) ... ... ... ... болсақ, комбинат өнімдері «Ақсай
нан» деген атпен белгілі. Себебі, 1987 жылдан бері ... ... ... сапалы өнімдерімен қамтамассыз етіп келген «Ақсай ... жылы ... НТК ... ... ... өз ... бұрынғы
аталуымен және де бұрынғы сапасымен танымал. Кәсіпорының тауар белгісі
қызыл және ақ түстен тұрады. ... ... ... өзі де ... ... түспен безендірілген.
Ақсай» НТК-ның маркетинг қызметіндегі тауар саясатын ... ... ... өмірдік цикліне (ТӨЦ) мән беруі қажет.Әр тауардың өзіндік
өмірлік циклы бар.Комбинат өнімінің ТӨЦ ... ... мен ... анықтайтындықтан сұранысты зерттеуге, пайданы талдауға,
тауар ассортиментін, бәсекелестердің ... және әр ... ... ... ... ... ... өндіретін нан өнімдерінің
өмірлік кезеңі әр түрлі. Кәсіпорын ... ... ... құрылғалы бері
өндірістен түспей әрі өткізу көлемі де бірқалыпта дәстүрлеріне ... - ... (Жай нан), ... және батон жатады. Бұл
нан түрлерін ... ... ... ... ... ... ... өнім ақаулары тек ... яғни ... ... ... ... қалуынан және т.б. да ... ... Осы нан ... ... ... ... 5– суретте көрсетілген.
Суретте көріп отырғанымыздай ең көп тұтынылатын нан ... (Жай нан), 2006 жылы ... ... 18920,2 бұл нан
түрінің 98% -ы өткізіліп, ақау тек 0,2 %-ы ... Ал ... ... осы ... ... өнім ... – 5307,5 және де оның ... қалған ақаулары 0,3 %-ті құрады. Батон бойынша өнім көлемі ... ... 099,6, ал ... ... ... яғни сәйкесінше 99,6% және
0,4%. Жоғарыда көрсетілген нан түрлері ТӨЦ-нің кемелденген ... ... ... ... ... ... ... НТК ЖШС-нің нан топтары
бойынша өнімнің өмірлік циклі 6 – суретте көрсетілген.
5-сурет 2005 жылы – «Алматинский» (Жай нан), ... және ... ... көлемі
6-сурет. Нан топтары бойынша өнімнің өмірлік циклі (2005 ... ... мен 2006 ... 1 ... А тобы – 1 ... ... ... наны
Б тобы – қара бидай ұнының наны
С тобы – жоғарғы сортты бидай ұнының наны
Д тобы – ... ... ... ... мәліметтерден көріп отырғанымыздай соңғы кездері 1
сортты және қара бидай ұнынан ... ... ... өсіп,
керісінше жоғарғы сортты бидай ұнынан ... ... ... ... 1 ... ... ұнынан дайындалатын нандарға сұраныстың
өсуіне тұтыну ... өсуі мен осы нан ... ... әсер ... ... ... дайындалатын нандарға деген сұраныстың өсуі комбинатта
тұтынушылар талабына сай нан түрлерінің көбеюі, ... ... ... үшін пайдалылығы ... ... ... ... ... нандарын өткізу көлемі ... Бұл ... ... ... ... 10-12 %-ын құрайды. Сонымен қатар
жоғарғы сортты нандарға ... ... ... өнім ... себеп болды. Соның ішінде комбинат нан өнімдерінің жаңа түрлері
болып саналатын «Жүзім қосылған нан» мен ... ... ... ... табысты отбасылар ғана тұтынады. Биылғы жылы ... ... ... ... сұраныс күрт төмендеді. Бұған себеп нарыққа жаңа
тауарлардың келуі болып табылады. Сонымен ... ... қара ... ... ... ... да ... сортты бидай ұнынан жасалатын
нандарға деген сұранысты төмендетті.
Ал емдік-диеталық және ... ... ... деген
сұраныстың өсуі еліміздегі экологиялық ... және де ... ... болып табылады. Комбинатта емдік диеталы
қасиеттегі нандарды өндіру аз ... ... ... ... ... жөн. ... ... сияқты «Ақсай» НТК-ы сұранысы төмен
тауарларды өндірістен шығарып отырады. Бұл процесс үлкен шығындарды ... және де ұзақ ... ... ... ... ... бір уақытта күтілген нәтижелер берілмесе, онда тауар
өндірістен алынып тасталынады. Мысалы, 2000 ... бері ... ... ... ... 21 ... нан енгізіліп, оның 15-і ... ... ... ... ... ... ... «Иодталған нан»,
«Алпамыс» сияқты нан түрлерінің өмірлері ... ... (2,5-3 ай), ... ... ... с ... «Бодрость» нандарының өмірлік
циклі айтарлықтай ұзақ (1-1,5 жыл). Бұл нан өнімдерінің ... ... ... ... ... өз ... ... жұмыстары,
акциялар мен дегустацияларды қолданбауынан болса, ұзақ ... ... ... ... ... жаңа нан түрлерінің пайда болуы мен
тұтынушылар талғамының өзгеруі себеп ... ... ... ... ... мен баға саясаты да үлкен рөл ... ... ... ... ... бір бөлігі болып саналады және
құбылмалы нарық жағдайына баға икемділігін қалыптастырады.
Қазақстандағы нан ... ... тек ... ... ... де ... ... саясатын қоладанады. Себебі, ... ... ... ... шикізаттардан дайындалып, жоғары сапа
стандартына сай ... яғни ... өз ... сапасына толық
кепілдік бере алады. «Ақсай» НТК-ы өзінің басты бәсекелестерінен 10-15%, ал
шағын наубайхана өнімдерінен 25-30% ... ... ... саясатында тағы бір басты мәселе өндірілген өнім сапасы болып
табылады. ... өнім ... ... ... ... үшін ... ... шикізаттар, қоспалар, дәмдеуіш және және иістендіретін
қоспалар сапасы да ... ... ... ... ... ... ... қажетті лабороториялық тексеруден өтеді.
Жоғарыда атап өткеніміздей, «Ақсай» НТК 200-ден аса нан, булочка,
ойық тоқаш, кондитер, кептірілген нан ... ... ... бәрі ... стандарттары, ГОСТ-да, СанПиН-де белгіленген ... ... ... ... келесідей көлемде жүзеге асады:
1. Ұн - оргонолептикалық бағасын тексеру, нан ... ... ... ... көру ... ұнның дұрыс пісуін анықтау,
клейковин сапасы, саны, ылғалдылығы, әр партиядағы ұн қышқылдығы;
2. Престелген ашытқылар – ... ... ... ... Тұз және қант – ... бағасы, суда ерімейтін заттарын
анықтау (тұз бойынша), ерітінді тазалығы ... ... Май және май ... - ... ... тара жағдайы,
ылғалдықтың үлесі, әр партия бойынша май ... ... ... – бұл ... ... наубайханашылардың
жауапкершілігі мен квалификациясы ғана емес, сонымен қатар ... ... ... және де модернизациясына да байланысты. Осы
мақсатта 1998 жылы қазіргі заманға сай ... және ... ... ... ... шикізаттың, білікті ... ... ... өнім ... ... ... ие ... Комбинат аясында
жылдан жылға өнім сапасы жақсартылып, олардың қораптамалары мен ... ... ... ... 2006 жылы ... өнімдердің
20,5%-ының сапасы жақсартылып, жоғары сапалы өнім ретінде шығарылды. Соның
ішінде ... ... ... ... ... 2004 ... 2005 жылы ... көлемі 1,5 есеге, ал 2006 жылы 2 ... Ал ... наны мен ... ... «Тәттілер-2006»
жәрмеңкесінде Алтын белгімен марапатталды. Өніс ... ... ... шығарылған өнімдерінің бәсекеқабілеттілігі ғана артып қоймай,
сонымен ... ... НТК ... де нан ... ... ... түседі. Тауардың өмірлік циклдарының этаптарынан өткен өнімдер әрқашан
маркетингтің иелігінде болады.
Нан өнімдерінің сіңімділік ... нан және нан ... ... ... ... тұтынушылар зығыр және шемішке
дәндері, кебек және сұлы ... ... ... ... ойық ... ... пряниктерді және де жеміс-жидектер мен ... ... ... Жергілікті және де дәстүрлі емес шикізаттарды
қолдану ... ... ... ... жаңғақ өнімдеріне кеткен
шығындарды төмендетеді. Сонымен қатар бәсекеқабілеттіліктің тағы ... ашық ... ... ... мен ... және де ... орамалары болып саналады.
Комбинаттың маркетинг қызметінің тағы бір маңызды қызметтері өткізу
көлемі ... ... ... ... ... ... ... қамту
үшін Өскемен, Көкшетау қалаларындағы филиалдары мен ... ... ... ... сатушы дилерлердің қызметін де қадағалап
отырады. ... ... ... мен ... талғамы Алматы
қаласынан өзгеше ... ... ... ... ... ... ... бағасы жоғары және де оған тасымалдау
шығындары қосылатын болса онда «Ақсай» НТК-ның өнімдерін ... ... ... ... ... ... ... қызметі тек жарнамалау жұмыстарымен ғана
шектеліп қоймай, жеңілдіктер арқылы ... ... ... ... ... ... Жарнамалау мен клиенттерді тарту мақсатында маркетинг
бөлімінің ішінен 2005 жылдан бастап ванселлинг (ағылшын ... ... сату ... ... ... сату ... мағынан береді) топтары
жұмыс істейді. Ванселлинг топтарында топ жетекшісі екі сауда ... ... ... бар. Олар ... 2006 жылы ... ... ... сатып
алынған сары жарнамалық машиналар ... жаңа ... ... ... әмбебап дүкендерде жарнамалап, дегустациялап сатумен
айналысады. Ванселлинг топтарының комбинатқа әкелген ... ... ... 5-8 %-ын құрайды.
«Ақсай» НТК ЖШС-нің тауар белгісі «Ақсай нан» деген ... ... бұл атау ... ... ... 2005 жылы ... ... конкурсының алтын белгісін жеңіп алғалы бері 2006 жылдан бастап
«сапа кепілдігі» тіркесімен толықтырылды. Ендігі кезде ... нан – ... ... ... нан ... ... ... айтылып жүр.
3 ТАРАУ. «АҚСАЙ» НТК ЖШС-НІҢ ТАУАР САЯСАТЫН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Комбинаттың маркетинг қызметіндегі ... ... ... және ... ... ... шаруашылық қызметін, соның ішінде қаржылық,
өндірістік және маркетингтік қызметтеріне тоқтала ... ... ... жетілдіру жолдарын ұсынуға болады.
«Ақсай» НТК-ының даму жолындағы негізгі мақсаты қызметінің ... ... мен ... ... Бұл мақсаттарға жету үшін
комбинатта келесідей даму бағыттары қарастырылуы қажет:
1) Қазіргі ... ... ... өнім ... ... ... ... максималды сауаттылығын іске
қосу. Жоғарыда айтып кеткеніміздей, ... ... ... яғни ... өнімді тапсырыс
бойынша ғана шығарып, өз тұтынушыларын жоғалтып алуда.
2) Сақтау ... ... ... ... өнімдерді
өндірудің жаңа әдісін ұйымдастыру;
3) Шығындарды төмендету;
4) Негізгі өндіріс пен коммерциялық және ... ... ... қосымша табыс табу мақсатында
максималды пайдалану;
5) ... өнім ... ... ... франчайзингтен
қосымша пайда табу мақсатында «Ақсай нан» сауда белгісін
жандандыру (ең ... ... ... ұзақ ... ... ... келер болсақ, соңғы кездері ірі әмбебап
дүкендер мен ... ... ... саны ... ... негізде тұтыну көлемі ұлғая қойған жоқ, яғни сауда ұйымдары арасында
бәсеке қатая түскенін көруге ... ... да ... ... ... үшін ... ... жүзеге асыруымыз қажет.
1. Ең бастысы комбинат клиенттерге бағытталуы керек. ... ... ... ... істейтін әр бір дүкен, әр бір сауда
кәсіпорындарының басқа нан зауыттарымен жұмыс істейтін әмбебап
және кішігірім ... ... ... ... ие ... ... Осы тұрғыда кәсіпорын
жүргізетін саясат клиенттермен дұрыс ... ... ... Бағасы тиімді, ал сапасы ұзақ мерзімге ... әрі ... өнім ... арқылы. Бұл саясат арқылы
кәсіпорынға деген ... ... ... ... ... мен олардың географиясын кеңейту арқылы пайданы
көбейту.
3. Шығарылған өнім сапасын тұрақты түрде және қатал ... ... ... сапасынан бастап, дайын өнім сапасына
дейінгі кезекңдегі ... ... ... ... ... төмендету арқылы өндіріс ... ... ... ... ... ... болып, өндіріс
процесінің барлық бөлімшелерін қамтуы қажет және де ... де ... ... Коммерциялық департаментінің (маркетинг білімімен қоса) НТК-
ның коммерциялық департаментінің ұйымдық құрылымын өзгерту
қажет. Бұл тұрғыда ... ... көп ... бөлу ... Өз ... ... жетілдіру және өз уақытылы қораптама. Тек ... ғана ... нан ... ... ... көқтере алмауынан тиімді
жарнама компаниясын жүргізуге мүмкіндік мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... табыс алуға болады.
7. Жоғары класты инфрақұрылым. Тиімді ... ... ... технологиясының бір сарындалағы мен ... ... ... сай ... ... әрі ... инфрақұрылымсыз болашақта тұрақты жұмыс істеу мүмкін емес.
8. Нарық жағдайының өзгермелілеріне ... ... ... ... барлық тиімді мүмкіндіктерін толық
пайдалануға және де негативті факторлар жеңіп шығуға ... ... ... ... ... ... тәсілмен шешілуі
Жоғарыда көрсетілген тезистер арқылы комбинат табыстылығын ... ... ... ... 2006 жылы ... табыстылығы болмай,
залалға ұшыраған. Осы негізде төмендегідей мақсаттар мен ... ... ... биылғы жылы кәсіпорын табысын көтеру. Оған жетуге,
біріншіден, өнімді өткізу ... ... ... ... ... табысты көбейту. Осы негізде өнімді өткізуді ... бар ... ... ... толықтай іске қосу арқылы жүзеге асыруға
болады. Бұл жағдайда ... ... ... ал ... ... ... ... құны төмендейді, сәйкесінше өнім қабілеттілігі
де өседі. Нан және нан өнімдері нарығындағы ... ... ... ... ... ... өнім ... мен тұтынушылық қасиеті. «Ақсай» НТК-ы бұл параметрлер
бойынша ең ... ... ие. ... күні ... ... ... ... бойынша ең сапалы нан және нан ... ... өнім ... ... сапаға ие болуы үшін оны үнемі
бақылап отыру қажет;
• қолайлы бағалар. Комбинат ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Бірақта нан
күнделікті қажетті тауар болғандықтан, ол ... ... ... және ... ... ... нан өнімдерінің бағасын
төмендету керек;
• Жеткізудің қолайлы уақыты. Дүкендерге ... ... ... әрі ... ... таңғы сағат 7 мен 10-ның арасы. Ал комбинат Алматы
қаласы және ... ... ... ... ... ... 100-ден аса автокөліктер екі бөліммен жұмыс істейді.
Нанды ... ... ... тиімсіз болғандықтан комбинат көптеген
клиенттерін жоғалтып алды. Осы ... жеңу үшін екі ... ... ... ... ... Мысалы, бірінші кезеңді таңғы
сағат бес пен алтының ... ал ... ... 10 мен ... орналастыру. Кәсіпорынның ең басты проблемасы нады уақытында
жеткізу болғандықтан ... ... ... (Алматы қаласындағы Ақсай
комбинаты үшін ең тиімді аудан) 423 ... және ... ... ... ... ... ... Сұрау нәтижелері 15.
кестеде көрсетілген.
15. кесте
Әуезов ауданы бойынша дүкендерді зерттеу
|№ ... ... ... |% |
|1 ... ... саны |457 |100,0 |
|2 |Нан ... ... нан-тоқаш комбинатының|297 |65,0 |
| ... | | |
|3 ... да өнім ... ... ... |52 |11,4 |
| ... | | |
|4 ... ... ... дүкен |108 |28 |
| ... ... ... ... | | |
|5 ... мерзімі қолайлы |56 |12,3 |
|6 ... ... да ... ... келмейді|47 |10,3 |
|7 ... ... ... |14 |3 |
|8 ... өнім ... |27 |6 |
| ... | | ... ... ... отырғандай комбинат клиенттерінің санын
төмендететін, әрі өнім көлемін азайтатын мәнді фактор ... ... ... ... ... әрі ... ... дұрыс құрылса, сондай-ақ нанды
жеткізуші қызметкерлердің клиенттермен дұрыс ... ... ... «Ақсай» нан-тоқаш комбинатымен жұмыс істегісі келетіндер,
жалпы сұралғандардың 28%-ын ... тағы да 12,3%-ы ... таң ... ... ... ... ... екі есе көтеруге дайын.
Салыстырмалы түрде алып қарасақ, «Алматы нан» нан ... ... 80 ... ... ... және де оны 104 автокөлік арқылы жеткізеді, сонымен
қатар соңғы алты ай ішінде зауыт 30 ... ... ... ... Ал
«Ақсай» нан-тоқаш комбинаты тәулігіне 78 тонна нан өнімдерін ... 85 ... ... Яғни ... ... ... екі есе ... жұмыс істейді. Алайда жаңа автокөлік сатып алу және
колда бар көліктерді жөндеуден өткізу қажеттілігі туындап ... ... ... ... 2004 ... сәуір айында 2167,2 тонна ... ... ... ... 1724 ... құрады.
Таңғы уақыттағы жеткізу тиімділігін арттыру үшін жіктеу нормасын 1100-
ге дейін түсіріп, қосымша тағы да 10 ... ... алуы ... ... ... ... жету ... емес.
Бағыттардағы көліктерден жеткілікті болған күннің өзінде оларды тұрақты
тиімділігін басқарып, реттеп отыру керек.
Маркетинг қызметін, соның ішінде тауар саясатны ... ... ... ... зерттеулер негізінде бірнеше жетілдіру ... ... мен ... ... арттыру үшін ең бастысы
дұрыс құрылған ... ... ... ... ... ... өткеніміздей
«Ақсай» нан-тоқаш комбинатында маркетинг бөлімі толық қанды ... Ал, ... ... ... ... ... ... бөліміне келіп тірелетіндіктен, бөлім қызметінің
тиімділігін арттыру ... ... ... ... үшін аса ... ... тауардың бағасын төмендету оның сыртқы
тартымдылығын (дизайн) жоғарылату, кәсіпорынның күшті және әлсіз жақтарын
анықтап алып, фирманың ... ... ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорынның әлсіз жақтарын жоюға
бағытталады.
Осы мақсаттқа жету үшін фирмада нақты құрылған маркетинг жоспары болуы
керек.Маркетингтік ... ... ... алға ... алмайды.
Сондықтан «Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС-нің комплексті маркетинг жоспары
жоқ болғандықтан келесі құрылымдағы маркетинг жоспарын ұсынамын (11 ... ... ... ... нарықта пайда болған кезден
бастап, тұтынушыға жетуіне дейінгі ... ... ... ... ... ... стратегиямен тығыз байланысты. Стратегия
қойылған мақсаттар мен нарықтың болашақта ... ... ... ... ... ... бағыттары келесілер болуы
мүмкін: сегменттеу стратегиясы, диверсификациялау стратегиясы.
Сегменттеу ...... ... максималді тереңдігін
таңдау.
6-сурет. Маркетинг жоспарының үлгісі
Диверсификация стратегиясы жаңа тауарлар өндірісін игеру.
Әрбір ... ... ... ... ... ... атқарған
қызметтің жемісін көру, яғни бір көзделген нәтижеге жету.
Ал кәсіпорынның маркетинг қызметіндегі тауар саясатының проблемаларын
шешіп, оларды нарық талаптарына сай ... ... ... ... зерттеу жүргізілді. Маркетингтік зерттеу Алматы қаласының
әмбебап дүкендерінде («Ардагер», «Скиф», ... және т.б. ... ... ... ... ... дүкендерінде сауалнама
арқылы жүргізілді.
Зерттеу нәтижесі бойынша «Ақсай» нан-тоқаш комбинатының нан өнімдері
ассортиментін респонденттердің 67 ... кең деп, 17 ... өте кең деп, ... ... тар деп ... Зерттеу барысы оң нәтиже ... ... ... ... нан», «Шико», «Brod Master», «Трапеза» нан
зауыттарының нан түрлері ... ... ... ... кең ... ... кеңейту. Әсіресе, емдік-
диеталық қасиеттегі, йодталған, соя нандары және т.б. нан ... ... алу ... ... ... ... ... қазіргі кезде
тұтынушылардың басты бөлігі емдік-диеталық денсаулыққа пайдалы, экологиялық
таза нандарды көп ... ... ... ... ... қарастырылғанда
көрсетілген ТӨЦ талдауда көрсетілген мәліметтер ғылыми ... ... келе ... (өсу ... - 15-25%, кемелдену
сатысында – 50-60%, құлдырау сатысында - 30%, ал енгізу ... - ... Осы ... ... нан ... ... ... ассортиментінде
үлес салмағы төмен, енгізу және даму сатысында тұрған жаңа тауарлардың
пайда болуын ынталандыратын концептуалды ... ... Бұл ... ... ... мақсаттарын және де олардың болашақтағы
бәсекелік артықшылықтарын арттырады. Кәсіпорын пайдасы өзінің айналым құрал-
жабдықтарын толықтыруға кететіндіктен, ... ... ... ... алуға болады.
Диплом жұмысында қойылған талаптарға сай «Ақсай» нан-тоқаш комбинатының
Қазақстан нан және нан өнімдері нарығындағы нан ... ... ... ... ... комбинат өндіретін негізгі нан өнімдеріне
тоқталып өтейік:
1 сұрыпты бидай ұнынан дайындалатын нандар нандар ішінде ... ... ... көп. Бұл ... ... нан өндіруші комбинаттар
мен зауыттар, шағын наубайханалар пісіреді. Бұл нан түрі Алматы ... ... ... нан ... ... де ... ... (ең басты
бәсекелестер «Алматы нан» өндіретін және «Меркур нан» өндіретін «Жай нан»).
1 сұрыпты бидай ұнынан ... ... ... ... мен сату ... ... үшін келесідей іс-шаралар жүргізу қажет:
1. Өнімнің әрдайым бір ... ... ... қамтамасыз ету.
2. Тапсырыс пайызын көтеру.
3. Қатаң график енгізу (өндіріс-қойма-машина-дүкен).
4. Материалдық құндылықтарды сақтау және құжаттау мерзімін қысқарту ... есеп ... ... ... ... ... мен ... көтеру.
6. Жедел басқару тиімділігін арттыру.
7. Зауытпен жұмыс істеуден бас ... ... ... ... ... ... ... шақыру.
8. Клиенттермен жұмыс істеу үшін сауда өкілдіктеріне үш автокөліктерді
бөлу. Тәжірибелі жүргізушілермен ... жаңа ... ... ... ... ... Клиенттермен дұрыс қарым-қатынасты тұрақты ұстап тұру
Қара бидай ұнынан дайындалатын «Крестьянский» наны бойынша комбинат
тұрақты даму тенденциясына ие. Мысалы, 2006 ... ... ... ... үстіміздегі жылдың ақпан айында 116,7%-ды құрап отыр. Сату көлемі
Шымкент және Жамбыл аймақтарында өсіп отыр.
Нарық ... және де ... нан ... қалыптасқан
бәсеке жағдай негізгі нан топтарынан басқа мықты нан портфелін құру ... нан ... ... ... ... ... мен «Крестьянский» нандарынан басқа):
- «Бородинское»;
- «Президенское»;
- Батон;
- «домашний»;
- Cайка (қалалық булка наны);
- Түрік ... ... ... ... ... «Здоровье» және т.б
Сонымен қатар делдалдық желіні кеңейту арқылы Ақсай» НТК-ы
нығайтылған тауар ассартиментінің портфелін қамтамасыз ете алады.
Комбинаттың ... ... ... ... ... ... ... және даму сатысында тұрған немесе өмірлік циклі ... үшін ... ... ... қажет:
1. «Денсаулық» нанының бетінде себілген ұн ... ... ... ... алып ... ... Және де ... формасы қарапайым қарапайым батон тәрізді, ал бағасы қымбат.
Сондықтан да тұтынушылар ... ... ... «Денсаулық» нанының
формасын өзгертіп (мысалы, дөңгелек формада), мейлінше бағасын
төмендетуді қарастыру қажет. Бұл нан ... ... ... шығындарды сақтау мерзімі ұзақ тауарлардың (ойық тоқаштар,
пряниктер және т.б.) бағасын көтеру арқылы жабуға болады.
2. «Боварский» наны нарыққа шыға сала өз ... ... ... нан
болып саналады. Алайда оныф өндіру көлемі өте аз және бағасы қымбат.
Тағы бір айта ... жайт бұл нан тек ... ... ғана
табылатындықтан, нанды ұсақ дүкендер мен ... ... ... ... ... көлемін арттыруға болады. Ал
өндіріс көлемін ... үшін ... ... ... ... алу
қажет және де оларға қажет қаржыны қысқа мерзімді несие арқылы алуға
болады. Бұл нан түрі ... ... ... ... ... ... Бұл негізде кішігірім дүкендерге
жарнама қағаздарын таратып, дегустацияларды жүргізу қажет.
3. Багет - ... ... ... аз (200гр.), алайда сыртқы формасы мен
дәмдік қасиеті тұтынушыларға өте ұнайды. Сондықтан да бұл нанды тек
табысы жоғары отбасылар ғана ... ... ... нан көлемін өндіру
технологиясы шығарған өнімнің 25-30%-ы ақауларға кететіндіктен нанды
өндіру ... ... ... ... қол ... өнім ... ... шығындар өтелмейді. Осы себепті
багет наны өндірістен алып ... ... ... ... ... ... және ... табыс
әкеліп отыратын нандар қатарына «Алматинский», ... және ... наны ... Бұл нан ... ... ... шығатын, сапасы өте жоғары нандар болып табылады. Бұл тұрғыда
комбинат ... ... ... ... жеткізу. Нан
уақытылы жетпегендіктен және де кәсіпорында жеткізу қызметі дұрыс қолға
алынбағандықтан көптеген клиенттер ... ... ... ... бас
тартады. 2005 жылы осы себептен ... ... ... ... ал 2006 жылы 219 ... жоғалтты. Сол себепті 2006 жылы
кәсіпорын пайдасы ... ... ... Осы ... ... ... ... тауарларды басқаруды және жеткізуді қолдану
тиімді. «Жоғары қуатты басқару», «Дәл уақытында» және ... ... ... ... ... ... болады.
Тауар саясатында тауар ассортименті, ТӨЦ-нің саясаты сияқты тауардың
сапасы да үлкен рөл атқарады. Өнім ... ... ... да ... ... ... тиімді. Сол әдістердің бірі «Кайзен» әдісі басқару
процесін үздіксіз жетілдіру болып ... ... ... арқылы
тұтынушыларға бағытталу сапаны тоталды бақылау, ақаудың болмауы, «дәл
уақытында» ... ... ... ... ... ... ... кездері әмбебап дүкендердің, шағын маркеттердің және де азық
түлік дүкендерінің саны ... өсіп ... ... орай ... көлемі
қатты өзгере қойған жоқ, бұл сауда ұйымдары арасындағы ... ... ... ... ... комбинаты өндіретін өнімдердің
күнделікті қажетті тауарларға жататындықтан тұрғындар ... ... ... ... да нан және нан ... ... бағасы және
уақытылы болуы дүкендер арасындағы бәсекелестіктің басты ... ... ... ... нанның жоғары сапасы ен қолайлы бағасын пайдалану
арқылы тұтынушыларды өзіне тарта отырып, басқа өнімдерді сату ... ... ... ... ... шығатын, сондай-ақ кәсіпорын пайдасының
айтарлықтай бөлігін қамтамасыз ететін «Алматинский», «Крестьянский» және
батон нандарының сапасы мен бағасын, ... ... ... ... бидай және ақ бидай ұнынан араластырып дайындалатын «Крестьянский»
нанын көптеген тұтынушылар оның денсаулыққа пайдалылығына орай ... ... да осы нан түрі үшін ... ... ... ... қолдану қажет.
«Алматинский» нанының салмағын көбейтуге, нанның түр-түсінің көңілге
жағымды, нан құрамы мен ... ... ... үшін ... ... ... ... зерттеу институты біріге отырып жасаған
қамырды ашытудың жаңа ... ... Жаңа ... ... ... ... пайдалану арқылы өндіріс көлемін 32-34 тоннадан, 45-46
тоннаға дейін (тәулігіне) жеткізу.
Жоғары бәсеке жағдайында тауар белгісі мен ... да ... ... Бұл ... өз ... ... өнімнің сыртқы түріне қарай
бұратынымен түсіндіріледі. Қазіргі кезде тұтынушы талғамы нан түрлерінің
барлық ... ... ... ... Нан ең ... ... ... арзан орама құрал жабдықтарын қолдану керек. ... ... үшін де ... қарастыру уақыт талабы. Мысалы,
«Сказка», «Лужок», «Подарочный» торттарының сыртқы қораптарына өздеріне сай
қораптама шығару ... ... ... ... ... ... ойық
тоқаш өнімдері мен пряниктердің сыртқы қораптарын өзгерту. Себебі оларды
сату мерзімі 1-1,5 айға ... ... ... ... ... өте ... әрі ... тұтынушыларының 56 %-ы күнделікті, 31 %-ы екі күнде бір рет,
ал тек 8 %-ы ғана үш ... бір рет ... ... ... алып ... және нан ... салмағы тұтынушылардың 50 %-ын ... нан ... ... ... ... жаз айларында) қарастыру. Ол үшін комбинат өндірістік ... ... ... алу ... ... ... ... Сонымен қатар жаз
мезгілінде нан өнімдері көптеген нан ауруларға (картоп ауруы, ... ... ... ала ... ... ... ... Ең алдымен
нанды өндіруге керек барлық шикізат ... ... ... ... ... таза ... ... өнімнің өз тұтынушысына
жеткенге дейінгі аралық барлық талаптар мен стандарттарға сай жүргізілуін
қамтамасыз ету қажет. Ең ... әр бір ... мен ... ... нан
ауруының алдын алу жолдары, оларды аурудан қорғау үшін барлық тазалықты
сақтау (нан сөрелерінің ... күн ... тыс ... ... нан ... целофандармен көмкерілуі және т.б.) туралы ақпарат қағаздарын тарату.
Сонымен қатар тұтынушыларды да үй ... ... таза әрі ... тыс ... ауру нанды тұтынудың денсаулық үшін зиян ... ... ... ... ассортименті кең болғанымен 2005 жылы және 2006
жылдың алғашқы тоқсанында нарыққа шығарылған жаңа өнім түрлерінің ... өте аз ... Атап ... «Береке нан», «Жарты нан» және т.б. нан
түрлері. Теориялық тұрғыдан жаңа ... жаңа ... ... ... арттырады дегенге келсек, енгізу ... ... ... ... ... ынталандыруды талап ететін
концептуалды тәсіл қолданған жөн. Бұл инновациялық ... ... ... ... ... нандар», йогуртты және сүзбелі
торт түрлері, «Чабатта» наны жатады, алайда олар тауар ... ... ... ... Бұл ... ... ... нан-тоқаш комбинатының
болашақтағы бәсекеқабілеттілігі мен ... ... ... Осы ... ... ... басым бөлігі өзіндік ... ... ... ... қамту көзін қысқа
мерзімге төменгі ... ... ... несиелер алу арқылы
қаржыландыруға болады.
Бұл проблеманы жүзеге асыру екі маңызды ... ... ... ... ... қанағаттандыру және өндірістік
қуаттылықты қосу. Шетел тәжірибесінде өндіріс ... ... ... ... ... рентабелді емес өнімдерді өндірістен ... ... ... Мұндай өнімдерге жылдан жылға өткізу көлемі төмендеп,
рентабелділігі аз багет ... және кекс ... ... ... ... осы ... ... шығаруды тоқтатып, багет нанының ... ... ... ... өнімдерінің орнына жаңғақ қосылған
күлшелерді шығару арқылы тауар саясатын өзгерту қажет.
Тауар ассортиментін кеңейтудің перспективалық ... ... ... ... ... қажеттілігі уақыт талабы («Айт нан»,
«Ораза нан», ... ... ... және т.б.). Бұл үшін ... ... ... ... арқылы олардың бағасын да төмен қойып нарықтың
үлкен бөлігін жаулап алуға болады. Болашақта диабетикалық, ... ... да ... ... ... өз үлесін қосады.
Кәсіпорынның маркетинг қызметіндегі тауар саясатында қарастырылмай
қалған тағы бір проблема ол жаңа ... ... ... Нан ... ... ... ... талабына сай емдік-диеталық қасиеттегі
нандарды ... ... ... ... 2003 ... ... айынан
бастапөндірілетін «Баварский» наны емдік-диеталық сипатта болғандықтан және
де тиімді жарнама жұмыстар нәтижесінде өз ... тез ... ... нан ... ... ең ... әрі жоғары табысты отбасылардың басты
сұраныстағы нан болып есептеледі.
Комбинаттың емдік-диеталық ... ... ... өте ... ... нан түрлерін шығаруды жоспарлау қажет.
Ең біріншіден нан нарығында өмірлік циклі сәтсіз болған ... ... ... ... ... ... бұл нан түрі ... тасталғаннан кейін оған деген сұраныс қайта көбейді. Бұл ... адам ... ... туралы дер кезінде дұрыс ... ... ... мен ... ... тиімсіз болып, өндірістен алып тасталынды.
Алдағы уақытта 2 сұрыпты бидай ... ... ... нанына ұқсас нан шығару ұсынылады. Себебі, төменгі сұрыпты
бидай ұнында ақуыздар, минералды тұздар және В, Е, РР ... ... көп. Ал бұл нан ... ... ... шикізаттар арзан болғандықтан
өнім бағасы да тиімді, әрі қолайлы болады. Бұл «Алматинский» нанының ... деп ... ... ... ... мен зейнеткерлер үшін өте
пайдалы.
Ал ассортименттік саясат бойынша осы саясатты дұрыс жүргізу ... ... ... ... Оған ... бөлім меңгерушілері
қатысуын ұсынамын:
1. Өнім өндіру, оның ... мен ... ... ... Қаржылық директор.
2. Маркетинг бөлімінің бастығы.
3. Жоспарлы-экономикалық бөлімнің бастығы.
4. Дайын өнімді ... ... ... ... меңгерушісі.
6. Технологииялық лабораторияның бастығы
7. Жаңа технология бөлімнің бастығы
8. Шаруашылық есептегі ... ... екі ай ... ... ... кейін) өткізіліп отыруы қажет. ... ... ... ... ... ... дұрыс шешім болар
еді. Өнімнің жаңа түрін ойлап табу ... ... ... ... ... ... тауарлар топтарын қарастырғанда алдын ала сатуы болған өнімдер
ескеріледі ... ... ... ... ... ... сай өнімді модернизациялау керек болса, жаңа өнім топтары ашылады
(жаңа йогуртты, сүзбелі өнімдер және т.б.). Бұл ... ... және «Жаз ... ... ... ... өнім ... себебі олар ақаулы өнімдер мен клиенттерден қайтқан
өнімдерден жасалады.
«Ақсай» НТК-ның стратегиялық маркетингтін жоспарлау екі ... ... ... ... ... ... ... Портнерлермен өткізу құрылымы мен ... ... ... ... ... жүргізу.
2005 жылғы комбинат табыстылығын арттыру мақсатында келесідей
бағдарламалар ұсынылады:
1. ... Сату мен ... ... ... ... ең ... ... беретін тауарларды қарастыру:
- нан және нан өнімдерінің локалді ... ... ... ... ... нан және нан ... ... «Ақсай нан» тауар маркасын жылжыту;
- «Ақсай нан», яғни – сапалы ұғымын тұтынушы санасында қалыптастыру;
- «Қуырмашки» - нан өнімдерінің ақауларынан ... ... ... және ... ... ... 70%-ға ... жеткізу
осы мақсатағы ең тиімді инструмент өніммен жұмыс істеудегі тимді
бағдарламасы арқылы «Ардагер-Трейд» ... ... ... – тек ... ... өтеп ғана ... ... ағзасына пайдалы емдік –профилактикалық міндеттерді де атқару қажет.
Қазіргі таңда нан өнімдері арқылы адам ағзасын ... ... ... ... ... осы ... комбинат жұмыла жұмыс істеуінен нарықтың үлкен
бөлігін қамту мүмкіндігі туындайды.Ал бүл үлкен табыс ... де ... ... ... ... халықаралық стандарттарды
қолдану ерекшеліктері
Қазіргі таңда кәсіпорындағы өнім сапасын басқарудың халықаралық
тәжірибеде көрсетілген ... ИСО ... ... кең ... ... ... құжаттарға сай өнім сапасы саласындағы саясат,
яғни, өнім ... ... ... ... және оны ... сапа ... көрсетіледі.
Сапа саласындағы саясат кәсіпорын қызметінің қағидасы түрінде немесе
ұзақ мерзімді қағида ретінде ... ... ... ... кәсіпорынның экономикалық жағдайын жақсарту;
- өткізу нарығын кеңейту және жаңа нарықты жаулап алу;
- алдыңғы ... ... мен ... ... ... ... ... жету;
- белгілі бір салалар мен аимқтардағы тұтынушылардың қажеттіліктерін
қанағаттандыруға бағыттау;
- жаңа қағидалар бойынша өткізілетін ... ... ... өнім ... ... көрсеткіштерін жасарту;
- өндірілген өнімнің ақаулық деңгейін төмендету ;
- өнімді сақтау мерзімінің кепілдігін ... ... ... ... ... сай, өнімнің өмірлік циклі шетел әдебиеттерінде сапа
сабақтастығын білдіреді және де ол он бір ... ... Бұл ... 7 ... ... суретте көріп отырғанымыздай, сапа сабақтастығы 11 кезеңді ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
өндірістік өнімді дайындау және жасау; дайындау; байқау жүргізуді бақылау;
қораптау және сақтау; ... ... және ... ... қызмет
көрсету; утилизация).
Бірінші кезең маркетингтен басталып, өндіріс процесінің соңы ... ... ... ... ... болсақ, өнім сапасы мен
бәсекеқабілеттілігі, ... және ... ... ... сапасны
басқару мен бақылау әдіс-тәсілдері, транспорттау және сорттау әдістемелері,
монтаж бен сатудан ... ... ... ... шығарылған өнім
сервисі мен оны өткізуге дейінгі барлық маркетинг кешенінің функциялары
орындалып отырады. ... ... ... ... ... ... стандартарының барлық талаптарын орындаған жағдайда ... ... ғана ... ... ... ... аясы бір ... еш қиындықсыз әлемдік нарықққа өз өнімдерін шығара алады.
Еліміздегі нан және нан өнімдерін өндіретін кәсіпорындардың халықаралық
стандарттарға сай өнім ... үшін өз ... ... маркетинг бөлімін
құрып, дұрыс саясат жүргізе білуі қазіргі заман талабы
Сапа саласындағы кәсіпорын ... ... ... ... Өндірістік өнімді
дайындау
11.утилизация.
5.Дайындау
10.Техникалық
қызмет ... ... ... 8. Өткізу 7. ... ... Сапа ... ... ... ... Ең алдымен тауар саясатына келер болсақ, мұнда өнім сапасын
жақсартып қана қоймай, ... ... оның ... де ... қажет деп
ойлаймын. Мысалы, Алматы қаласының нан нарығын алып ... ... ... ... ... ... ... батон, қара бидай наны
(ржаной) және де тар ассортиментте «Президенттік», «Плетенка» және т.б. ... бар. ... біз нан ... шетелге шығара алмаймыз, бұл өз
нарығымызда халыққа ең басты тұтыну көзі ... қала ... ... ... шығару үшін біздің ойық тоқаштар, ... ... ... ... ... ... ... емес пе? Бұлай дейтін себебіміз
қазақ ... ... ... ... ұзақ ... ... ... мықты бәсекеге төтеп бере алатындай етіп, ISO ... ... ... сай ... етіп ... отандық
кәсіпорындар қолға алуы қазіргі заман талабы.
Осы негізде «Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ... ISO ... ... өту үшін 2003 жылдан бастап қызмет етіп ... ... ... ... Республикамыздың нан нарығындағы
сапалы өнімдердің бірі. Құрылғанына 20 ... жуық ... өтсе де ... ... облыс орталықтарынан өз филиалдарын ғана ашып ... ... ... ... мемлекетіне де өз тауарларын ұсынуда. Сапалы
тауар шығару, тұтынушылардың ... ... үшін жаңа ... ... нан, соя ... ... нан, ... түрлері және т.б.)
аталмыш комбинатқа өзінің маркетинг бөлімінде ... ... ... ... нан өнімдері нарығындағы мамандар мойындап отыр. Жаңа
нарыққа жаңа тауармен деген саясатты ... ... ... нан-тоқаш
комбинатының технолог мамандары мен ... ... ... ... ... отырған ұлттық өнім «Алтын ... ... Бұл өнім ... ... ... көп ... оны асықпай
шайнап, сорып жеу керек. Ал ішек ... ... ... ... ... еріп тұратын тамақты ұмытулар кереетігін ескере ... ... ... ... өз ... шипа табатыны да сөзсіз. Бұл өнім бір
жағынан халықымыздың ұлттық тағамы болса, ... ... ... ... ... Сапа ... ... басқаруды қолға ала отырып, өз ... ... ... нан ... ... ... бірнеше
халықаралық сапа кепілдіктеріне ие болды, атап айтсақ Женевада өткен сапа
жәрмеңкесінің «Алтын ... ... ... ... ... ... ... және елімізде өтетін жыл сайынғы азық түлік
жәрмеңкелерінің ... ... ... Н.Ә. ... ... ... ... халқына жолдауында
елімізді әлемдік елу бәсекеқабілетті елдердің қатарына енгізуіміз
керектігін ұсынды. Ол үшін ... біз ... ... ... ... ... ... тауарлар шығаруымыз керек, біздің кәсіпорындарымыз әлемдік
стандарттарға сай жұмыс істеуі ... ... ... ... кешендері
негізгі орынға ие және де оның басты ядросы – тауар саясаты болып саналады.
Қазақстан кәсіпорындарындағы тауар саясатының ... ... ... ... ... ... тауар ассортиментін жоспарлау
саясатынан, барлық проблемалардың кешенін ... ... ... өтудің
тиімділігін көрсетті. Бұл әсіресе, тұтынушылардың талғамын ескере отырып,
тиімді тауар ... ... ... жаңа ... өнім ... мен бәсекеқабілеттілігін арттыру бойынша
маркетингтік стратегияларды жасаудан, тауардың ... ... ... ... шығарудан, тауар белгісі мен қораптарын тиімді
пайдаланудан көрінеді.
Кәсіпорынның нарықтық экономика жағдайында ... ... ...... күннің аса өзекті мәселелерінің бірі. Кәсіпорын алға қойған
мақсаттарына жету үшін ... және ... ... ... ... жөн. Яғни тұтынушылар сұранысы мен ... ... ... етуі ... ... да ... саясатының
талаптарына бүкіл кәсіпорын қызметі – жаңа ... ... ... ... алып ... ... шешімді қабылдағанға дейін бағынуы
керек. Міне, сонда ғана кәсіпорын ... өнім ... ... позициясын нығайта алады. Кәсіпорынның нарықтағы позициясын, ... ... ... ... ... ... ... сай жаңа өнімдерді нарыққа шығарып қана қоймай,
оның өмірлік циклін, бәсекеқабілеттілігін (бәсекеқабілеттілікті тұтынушылар
анықтайтынын ұмытпау қажет) және ... ... ... ... сай өнім өндіру жолында еңбек етуі ... ... ... ... болса да, нарықта сұранысы ... бола ... ... нан және нан ... ... және кондитер
өнімдерін, сонымен қатар кептірілген нан мен жартылай фабрикаттар шығаруға
маманданған «Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС-гі табысты ... етіп ... үшін ең ... ... - өнім сапасы болып табылады. Себебі, ... ... ... ... ... өсіп, өркендеуін, сондай-ақ
пайданың өсуін қамтамасыз етеді. «Ақсай» нан-тоқаш ... ... ... ... ... ... ... етуде. Онымен қоса
Қазақстанның ірі-ірі қалаларынан өз филиалдарын, кішігірім сауда ... Атап ... ... ... және ... ... нан
зауыттары жергілікті халықтардың талаптарына сай өнім түрлерін шығарып,
нарықтың ауқымды бөлігін қамтып ... ... ... Астана, Атырау және
Шымкент қалаларынан ... ашу ... өз ... еніп келеді.
«Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС-нің тауар саясатын зерттеуде қаржы-
шаруашылық ... ... ... ... ... істерін шаруашылық есеп
пен өзін-өзі қаржыландыру арқылы жүргізеді. «Ақсай» ... ... ... ... әлеуметтік қызметі және еңбекақы төлемі еңбек коллективінің
жұмыстары негізінде жүзеге асады. Кәсіпорынның өткізуден ... ... ... ... ... ... қызметінің жалпылама
жинақтаушы көрсеткіші болып саналады. Пайданың бір ... ... ... пен ... ... ... ... борышын өтеуге
жұмсайды, ал екінші бір ... ... ... ... Бұл ... қызметті талдау және бақылау «Ақсай» нан-тоқаш комбинаты ЖШС-
гінің өмірлік цикліндегі ең маңызды кезең болып саналады
Комбинаттың маркетинг бөлімі ... ... ... элементтері мен
функциялары бойынша жұмыс істейді. Негізінен жарнама, дегустациялармен
айналысатын бұл ... ... ... ... ... ... дұрыс құрылмаған. 2006 жылы ... ... ... маркетинг бөлімі тек клиенттермен жұмыс істейтін бөлім болып
қайта құрылды.
Бөлім қызметіндегі тауар саясатын келер болсақ, ... ... ... жаңа ... өндіріске енгізу маркетинг
талаптарына сай жүргізіледі және де олар ... ... ... ... ... жаңа ... ... емдік-диеталық және де
профилактикалық сипаттағы нандарды өндіріске енгізу оң нәтиже ... ... ... ... ... сипаттағы «Алтын жент» өнімі тұтынушылардың
арман-тілектерін орындайтын, әрі ойларынан шығатын өнім болатынына сенемін.
Тағы бір тоқтала кететін жайт, ... ... ... ... ... өнімдерінің атауларын қазақшаға аударуды қолға алған жөн.
Нан өнімдерінің сіңімділік құндылықтары нан және нан ... ... ... кездері тұтынушылар зығыр және шемішке
дәндері, кебек және сұлы қосқан нандарды, көкнәр қосылған ойық ... ... ... және де ... мен ... торттарды ұнатады. Жергілікті және де дәстүрлі емес шикізаттарды
қолдану арқылы комбинат ... ... ... ... кеткен
шығындарды төмендетеді. Сонымен қатар бәсекеқабілеттіліктің тағы ... ашық ... ... ... мен орамалар және де ... ... ... ... ... үшін ... өндіретін өнімдер сенімді, эстетикалық
тұрғыдан көздің жауын алатын, өз ... ... ... яғни өзіне
тиеслі ... ... ... ... Осы
көрсеткіштермен қатар өнім бағасы да маңызды ... ие, тек ... ... ... ... ... рационалді сапа көрсеткіштері
анықталады.
«Ақсай» НТК-ы нарықтағы өз позициясын жоғалтып алмас ... ... ... ... ... ары қарай кеңейте беру мақсатында нақты
құрылған маркетинг бағдарламасын жасауы ... ... ... ... ... және ... жақтары, мақсаттары мен міндеттері, мақсатты
нарықтық даму стратегиясы, маркетингтік стратегия, тауар стратегиясы, ... ... ... құру ... өткізуді ынталандыру
стратегиясы, бағдарлама бюджетін құру стратегиясы. «Ақсай» НТК ... ... ... тауар стратегияларын қолдану жаңашылдығын
қарастырамыз.
Жалпы тауар стратегиясы – бұл ... ... ... ... ... ... ... және
номенклатурасының ықшамды бағыттарын дайындау. Осы ... ... ... ... ... тауардың әр түрінің өмірлік циклі
кезеңін анықтау, үшіншіден, жаңа ... ... және ... ... ... және ... қамтамасыз ету. Соңғы жылдары
комбинат әр ... ... мен ... қатысып, бірнеше медалдар мен
белгілермен марапатталды. Соның ... ... ... ... жоғарылап, комбинаттың беделі артып отыр.
Шығарылған өнімді нарықта ұзақ уақыт ұстау үшін «Ақсай» НТК-ы өнімнің
инновациялық, ... ... және ... ... ... ... ... жаңаландырады.
Комбинатта емдік диеталы қасиеттегі нандарды өндіру аз ... ... ... ... алған жөн. Отандық кәсіпорындар
сияқты «Ақсай» НТК-ы сұранысы төмен тауарларды өндірістен шығарып отырады.
Бұл процесс ... ... ... ... және де ұзақ ... ... стратегиясы қолданылады, белгілі бір ... ... ... онда ... өндірістен алынып тасталынады.
Комбинат өнімі жоғарғы сапаға ие ... ИСО ... өту ... Өткен 2005 жылы «Ақсай» нан-ттоқаш комбинаты ЖШС-
гінің Женевада сапа ... ... ... ... ... белгісін,
Мальтада өткен сапа кепілдігін растайтын алтын белгіні ұтып ... өнім ... ... ... ... НТК ... барлық өнімдері тұрақты жоғары сапаға ие,
сондықтан да нарықтың беделді үлесін қамтып, тұтынушылардың ойынан ... ... ... ... ... орындайтын, сұранысқа
ие өнім шығару дұрыс жүргізілген тауар саясаты мен ... ... ... ... байланысты екенін маркетинг ... ... ... ... А. ... корпоративных интересов в парадигме конкурентно
способности национальной экономики. ... ... ... ... ... конкурентно способность
Казахстана: Теория, практика, перспективы» КазНУимени ... ... ... РК – ... 2006 стр. ... ... А. Цена ... риск в общественном развития. Экономика и
статистика 2006 стр. 129-132
3. Рамазанов А. Концепция социальное орентация национального ... ... ... ... конференции.
«Государственная поддержка. Расшырение и укреплений позиции малого и
среднего бизнеса старанах центральной ... Каз НПУ ... ... ... Сулеймена Демиреля. Алматы 2006. стр. 61-68.
4. Қазақстан Республикасының «Тауар белгісі, қызмет ... ... ... шығу ... ... туралы»заңы.
5. Қазақстан Республикасының «Бәсеке және ьонополиялық қызметті шектеу
туралы » заңы.
6. Н.Ә. Назарбаев Қазақстан 2030: ... ... ... және ... ... ... Ел Президентінің
Қазақстан халқына жолдауы-Алматы : Білім ,1997.
7. Гэбей Дж. Маркетинг :новые возможности .Ағылшын тілінен қысқартылыпау
аударылған .Москва :Фаир-Пресс,2002
8. ... ... в ... ... как ... ... и
удержать рынок.Москва:АСТ,2000
9. Ф.Котлер Маркетинг и менеджмент .11-ші басылым .СП:Питер,2004
10. Голубков Е.П.Основы маркетинга. Москва :Финпрес, 1999
11. ... А.П. ... в ... ... ... ... Хлусов С.Н. Основы маркетинг. Москва: ПРИОР, 2000
13. Завьялов П.С. Маркетинг в схемах, рисунках и ... ... ... М, ... Маслова Т. Д. Маркетинг: маркетинговые исследования. Товары и цены.
Коммуникационная политика. Москва: Финпресс, 2001
15. Пешкова Е.П. ... ... в ... фирмы. Москва:
ОСЬ,1999
16. Маркетинг. Оқу құралы. Н.Қ. Мамыровтың жетекшілігімен. Алматы-
экономика,1999
17. ... Б.А., ... А.А. ... ... ... Экономика,
2001
18. Есімжанова С.Р Маркетинг в Казахстане: теория методология, практика
.Алматы-Аян Эдет,2001.
19. ... С.Р ... ... и опыт ... в ... ... на ... XXI века. Ғылыми мақалалар жинағы -
Н.Қ.Мамыров жетекшілігімен-Алматы,Экономика,1998.
20. ... Д. Роль ... в ... ... ... ... 11 саны,14-18б.
21. МынбаевЖ.М. Қазақстан кәсіпорындарындағы маркетинг проблемалары.Қаржы-
қаражат , 2003,2 саны,42-48б.
22. ... А.А. ... нан ... ... 2003ж.1 ... ... Мендигалиев С.М. Хлебо-булочные изделия. Пищевая промыщленность,
2002, ... ... ... А.А. Қазақстандағы нан өндіретін зауыттардың бүгіні мен
келешегі. Ақиқат. 2002жыл, 5 ... 26-35 ... ... С.Р. Маркетинговый анализ. Вестник КазЭУ. 2001, 2 саны, 47-
49 бет
26. Куралов М.С. Ақсай нан значить – ... ... ... ... ... 2 саны 14-28 бет.
27. Степанов В.И. Маркетинг в ... ... 2004г. 1 ... 14-19 ... ... Ф.С. ... аудит и анализ в информационных системах
маркетинга. Вестник КазЭУ, 2002, 2 саны 14-28 ... ... С.С. ... және ... ... Ғылыми
конференциялар жинағы. 4 том, 12-28бет
30. Жунісбекова Б.Б. Қазақстан ... ... ... Каз МБА ... 1 саны, 49-52 бет
31. Сейдеханов А.С, Калиева Н.М. От болезней-хлеб полезный. Жизнь ... 104-108 ... ... А.А. ... ... нан өнімдерінің сапасы. Ақиқат,2003жыл.
5 саны 14-17 бет
33. «Ақсай» НТК ... есеп беру ... мен ... ... ... ... НТК ... есеп беру деректері мен балансы. 2003-2004 ж.ж.
35. «Ақсай» НТК ... есеп беру ... мен ... ... ... ... НТК ЖШС-нің есеп беру деректері мен балансы. 2005-2006 ж.ж.
37. ҚР-ның статистика жөніндегі Агенттігі – ... нан ... ... (2006 жыл қаңтар).
-----------------------
Жарнама бойынша менеджер
Клиенттермен жұмыс істеу бөлімінің бастығы
Талдаушы- маркетолог
Тауар категорялары бойынша менеджер
Маркетинг жоспары
Жарнама
Тауар қозғалысы
Баға құрау
Фирма туралы қоғамдық ... ... ... ... ... ...

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 73 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризмдегі кәсіпкерлік іс-әрекеттің түрлері4 бет
Марк Цукерберг - Facebook авторы8 бет
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
«Ақсай» нан комбинаты25 бет
«ВКТ Строитель» ЖШС-ндегі жүргізіліп отырған кадрлық саясатының ерекшеліктерін зерттеу және оны жетілдіру бойынша іс-шаралар жүйесінің әзірлемесін ұсыну62 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет
Адамзаттың келелі мәселелерін шешудегі мемлекеттің функциясы178 бет
Азаматтық бірегейлік мәселелерін зерттеудің теориялық-әдіснамалық негіздері27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь