Мектепке дейінгі жас кезеңіндегілердің таным процестерін зерттеу әдістері

І. КІРІСПЕ

ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Танымдық процестердің психологиялық мәні
2. Таным процестеріне сипаттама
3. Таным процестерін зерттеуге арналған әдістемелер

ІІІ.ҚОРЫТЫНДЫ

IV.ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Танымдық үдерістің бұл ерекше формалары тіл мен ойлау, сөйлеу секілді адамдық табиғаттың ең жоғарғы көрсеткіштерін құрауымен қоса, күнделікті өмірде туатын қажеттіліктерді де өтеуге бағытталады. Адамның танымдық әрекеті саналы, ғылыми дәйектелген шарттар қатарында өздігінен жүзеге асатын, адам болмысы итермелейтін рефлексті амалдардан да топталады.
В.И.Писаренконың «Когнитивтік лингвистика мен «когнитивтік» терминінің семантикасы туралы» атты мақаласындағы «Когнитивтік лингвистиканың пайда болуына әсер еткен когнитивтік ғылымның өзі де уақыт өте келе, әр түрлі мектептер мен ғылыми бағыттарға жіктелу негізінде дамып отыр, мысалы: когнитивтік психология, нейроғылым, антропология және т.б., сондықтан бір ғылым саласына қатыстылығынан туындаған когнитивтік терминнің ұғымдық ерекшеліктерін әр түрлі дәрежеде түсіндіруге болады» деген пікірге назар аударсақ, таным категориясының негізгі белгілері когнитивтік ғылымның мақсатына сай толықтырылып дамып отырады да, оның жалпы ұғымдық сипаттамасы жекеленген танымдық ғылыми бағыттардан, олардың бірліктері мен заңдылықтарынан сұрыпталады. Жаңа пәлсапалық энциклопедияда когнитивтік ғылымға «теоретика-информациялық модельдерді қолдану негізінде сана мен жоғары ойлау процестерін зерттейтін жүйе» деп анықтама берілген [22; 264-б.]. Когнитивтік терминдердің қысқаша сөздігінде ол адамның ақыл-ойымен шұғылданатын әрі оның ментальды жағдайымен тығыз байланыста қарастырылатын, негізгі нысана ретінде когниция мен оның құрылым-үрдістерін қамтитын, ең бастысы, хабар мен оны өңдеу амалдарын зерделейтін ғылым саласы ретінде танылып отыр. Осыған орай, танымдық ғылымның негізі «әрі білім, әрі таным, әрі хабар, әрі адамзат ақыл-ойы мен санасы, әрі оларға сәйкес анықталатын және барлығының биологиялық негізін құрайтын адамзат миы» тұрғысынан айқындалып, күрделі танымдық процестердің тоғысын құрайтын ғылыми жүйе ретінде зерттеліп келеді. Қазіргі ғылымның негізгі екі ерекшелігін өзектей отырып, ғалымдар антропологиялық және пәнаралық даму нәтижесінде жалпы танымдық ғылымға тән негізгі белгілер қатарында төмендегідей мәселелерге көңіл бөлуде:
• ғылымның пәнаралық негізде қалыптасуы;
• таным көзі ретінде білім мен ілім негіздерінің дамытылуы;
• когнитивтік құрылымдардың өзектелуі;
• білімді қалыптастыратын мәдени және әлеуметтік факторлардың
екінші кезекке қойылуы;
• таным негіздерін тіл арқылы, оның құрылымдық әрі мағыналық
ерекшеліктерін салыстыра бақылау арқылы дәйектеу;
1. Қазақстан Республикасының «Білім тұралы » Заңы. Алматы: Данекер, 2001.
2. Қазақстан Республикасында Білім беру 2010 жылға дейін дамытудың мемлекеттік бағдарламасы //Егеменді Қазақстан,2003.
3. Қазақстан Республикасында 2015 жылға дейінгі білім беруді дамытудың тұжырымдамасы //Егеменді Қазақстан,2003,26 желтоқсан.
4. Қазақстан Республикасының 12 жылдық жалпы білім беру тұжырымдамасы // «12 жылдық білім беру»ғылыми-әдістемелік басылым.-Алматы,2006, №1.- б.6-11.
5. Назарбаев Н.Ә. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан.Қазақстан халқында жолдауы // Егеменді Қазақстан,2007.1 наурыз.
6. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
7. Жұмабаев М.Педогогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 13 – 14 б.
8. Рубинштейн С.Л. Основы опщей психологии.Изд.2-е-М,1946.
9. Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики.-М.: Педагогика,1972.
10. Ананьев Б.Т. Избранные психологические труды.:В 2т.М.,1980.
11. Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И. Жалпы педагогика. – Алматы: Заң мектебі, 2005
12. Аймауытұлы. Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.
13. Аймауытұлы .Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.-325б.
14. Қоңыратбаева Т.Ә. Халық педогогикасы және оны оқу – тәрбие ісіне ендіру жолдары. Пед. ғыл. канд. дисс.автореф.-Алматы,1993.-29 б.
15. Елікбаев Н. Қазақ ұлтының психологиясы. – Қарағанды,2000.
16.Бабаев С.Б., Оңалбек Н.И.Жалпы педогогика.-Алматы:Заң мектебі,2005.
17. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
18. Жарықбаев Қ.Б. Қазақ этнопсихологиясының қазіргі жағдайы, оның күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№5(11).
        
        Мектепке дейінгі  жас кезеңіндегілердің таным процестерін  зерттеу әдістері
Жоспар
І. КІРІСПЕ
ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Танымдық процестердің психологиялық мәні
2. Таным процестеріне сипаттама
3. ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1.Танымдық процестердің психологиялық мәні
Танымдық үдерістің бұл ерекше формалары тіл мен ... ... ... ... ең ... көрсеткіштерін құрауымен қоса,
күнделікті өмірде туатын қажеттіліктерді де ... ... ... ... саналы, ғылыми дәйектелген шарттар ... ... ... адам ... ... ... амалдардан да
топталады.
В.И.Писаренконың ... ... мен ... семантикасы туралы» атты ... ... ... ... әсер ... когнитивтік ғылымның өзі де уақыт
өте келе, әр түрлі мектептер мен ғылыми ... ... ... ... ... ... ... нейроғылым, антропология және
т.б., сондықтан бір ... ... ... ... ... ... ерекшеліктерін әр түрлі дәрежеде ... ... ... назар аударсақ, таным ... ... ... ғылымның мақсатына сай толықтырылып дамып отырады да, оның
жалпы ұғымдық сипаттамасы жекеленген ... ... ... ... мен ... ... Жаңа ... энциклопедияда
когнитивтік ғылымға «теоретика-информациялық модельдерді қолдану негізінде
сана мен жоғары ойлау процестерін зерттейтін жүйе» деп ... ... ... ... терминдердің қысқаша сөздігінде ол адамның ... ... әрі оның ... ... тығыз байланыста
қарастырылатын, негізгі нысана ретінде когниция мен оның ... ең ... ... мен оны ... амалдарын зерделейтін ғылым
саласы ретінде танылып отыр. Осыған орай, танымдық ... ... ... әрі ... әрі ... әрі ... ... мен санасы, әрі оларға
сәйкес ... және ... ... негізін құрайтын адамзат
миы» тұрғысынан айқындалып, күрделі танымдық процестердің тоғысын ... жүйе ... ... ... ... ... негізгі екі
ерекшелігін өзектей отырып, ғалымдар антропологиялық және пәнаралық даму
нәтижесінде ... ... ... тән ... белгілер қатарында
төмендегідей мәселелерге көңіл бөлуде:
• ғылымның пәнаралық негізде қалыптасуы;
• таным көзі ... ... мен ілім ... ... ... ... өзектелуі;
• білімді қалыптастыратын мәдени және әлеуметтік факторлардың
екінші кезекке қойылуы;
• таным негіздерін тіл ... оның ... әрі ... ... бақылау арқылы дәйектеу;
• компьютерлі метафора ұстанымдарын қолдану,
яғни бастапқы кезде адамның миын компьютерге ұқсас құбылыс деп ... ... ... ... ... ... ... кейін
адам санасында компьютерлік бағдарламаларға ұқсас ... ... жады ... ... ... деген тұжырымдардың айтылуы да орын алған.
Таным адам ... ... әр ... ... ... оның табиғатын түсіну әр түрлі ғылыми
деректерді сабақтастыруға, ... ... ... ... Адам ... бір ... ... бола тұра, жаратылыс табиғатынан ойлы, пәлсапалы мүмкіндіктер
орталығы, сан қилы маңызды ... ... деп ... . Адам өздігінен
емес, қоғамдық бірлікте және қалыптасқан әлеуметтік-мәдени шарттарға ... келе ... оның ... ... ... ... сұрыптауға, әлеуметтік дамуға, ұлттық-мәдени өркендеуге
сүйене қарастыру ... ... ... ... ... ... аталмыш ғылымның бастауы жайлы әр түрлі ... алуы да ... ... ... бір тобы ... бастауын когнитивтік
психология мен лингвистика құрады десе, келесілері ... ... ... бірде тіл білімін не болмаса антропология мен нейроғылымдарды
жатқызғанды дұрыс деп ... ... ... ... байланыстан
жырақ кете алмайды, бұл заңдылық оның ... ... ... Тек
психологияның, лингвистиканың, ... мен ... ... ғана ... ... ... ... жүйе негіздерін ... ... деп ... ... ғылыми бағыттардың ішінде когнитивтік философияның,
когнитивтік психологияның, когнитивтік әлеуметтанудың, ... ... ... ... ... де ... ... құрап келеді.
«Адамзаттың ақыл-санасы, ойлау жүйесінің заңдылықтары, білімнің
қайнар көздері мен оны ... ... сол ... ми, психика, ментальды
жағдайлар мен актілер – барлығы ерте кезден пәлсапа мен логика, психология
мен биология ... ... ... ... ... бір ғана бағытта сұрыпталатын тұжырымдар емес, олардың
тоғысқан ... ... ... ... ... «Таным» құбылысының
ұғымдық аясы түрлі ғылыми түсініктемелердің ... ... ... ... ... ... ... күні ғылым пәлсапасының аясы кеңейген сайын пәнаралық
сабөлшемдері ... ... ... әдістемелік негіздерін жаңа
бағытта ақтастықтың ұстанымдарын жан-жақты дамыту күннен күнге өзектеліп
отырғандықтан ... ... ... ... да ... аса ... дереккөздерінің бірін дәлелдеуге мүмкіндік берді.
«Таным – дүниені, өмірді танып-білу ... деп ... ... сөздігінде көрсетілгендей, пәлсапа аясында сөз болатын ... ... ... ... ... ұғымдарымен байланыстырылады.
Пәлсапалық сана когнитивтік зерттеулердің маңызды ... бола ... ... ... сан ... ... қағидаларға ортақтығымен
ерекшеленеді, сондықтан әрі пәлсапа, әрі психология нысанын құраған ... ... да, ... ... да ... емес. ХІХ
ғасырда ғалымдардың бір қатары ... ... оның ... ... емес деп келсе (биолог Т.Гексли), келесі біреулері оның ... ... мен ... ғана ... ... ... ... (В.Вундт). Кейінірек еуропалық пәлсапада сана білім
көзі, бағыт, ... ... ... тану ... ... негізінде
түсіндірілді. Бүгінгі күні философтар ... ... ... жасанды интеллект мәселелерімен ұштастыра талдап ... ... ... ... ... жалпы ұғым.
Сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының жеке қасиеттерінің сезім
мүшелеріне тікелей әсер етуінен ... ... ... ... ... ... ... танып білу түйсіктен басталады. Ол білім атаулының
алғашқы көзі. Мәселен, жолдасыңнан көзін ... ... оның ... бір ... ... сосын одан оның не екенін сұрасаң, ол: ... ... ... жылы, кедір-бұдыр бір нәрсе» деп жауап береді.
Заттың нақты атауы ... тек ... ... ... осы
тітіркеністері түйсік болып табылады.
И.П.Павловтың жүйке ... ... ... түйсіктердің пайда болуын
анализатор (талдағыш) деп аталатын анотомиялық-физиологиялық ... ... ... ... ... мен ... ... бар. Олардың қай-қайсысы болмасын ... ... үш ... ... сезім мүшесі (рецептор). Сезім
мүшесі сырттан келген тітіркендіргішті жүйелік қозғауға айналдырып отырады.
Екінші бөлігі ─ миға ... ... ... Олар ... 120 ... ... түскен қозуларды мидың түрлі ... ... ... ... компоненті ─ мидағы түрлі жүйке орталықтары.
Олар тітіркендіргіштерді айыра алуға қабілетті.
Түйсіктердің негізгі заңдылықтары.
Психологияда адамдардың түйсінуіне алу ... ... ... ... ... ... ... деп екіге бөледі.
Абсолюттік сезгіштік ...... ... өте ... ... алуы. Абсолюттік табалдырық ─ түйсік
табалдырығының шегі. ... ... ... ... ... ... сезгіштігі арта түседі. Егер ... ... ... болса жатса, онда түйсік пайда ... ... адам ... ... сезе ... көз ультра күлгін сәулелерді көрмейді, ... ... ... ... деп ─ ... ... ... болмашы айырмашылықты түйсіне алуын айтады. Айыру табалдырығы
түйсіктің түрлерінде әр ьүрлі болып ... ... ... ... күші 1/100 тең. 100 шамдық жарық күшіне тағы бір шамды жарық
қосылса, сонда жарықтың аздап та ... ... ... ғ. орта ... өмір ... неміс ғалымдары Э.Вебер (1795-1878)
мен С.Фехнер (18011887) тітіркендіргіштердің ... адам ... ... заң түрінде тұжырымдады. Мұны ... заңы деп ... ... сезгіштігі әсер етуші тітіркендіргіштерге біртіндеп
бейімделуге байланысты да өзгертіп ... Бұл ... ... ... ... жерден қараңғы үйге кіру ... ... ... ... жерден қараңғы ибуөлмеге кіргенде ... 17 есе ... тері ... де ... ... судың бір
қалыпты бір қалыпты салқындығына дене тез уақыт ішінде төселеді де, адамның
терісі суыққа тітіркенбейтін болады.
Егер ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болса, сенсибилизация сезгіштіктің тек
артуын ғана көрсететін құбылыс болып табылады.
Тітіркендіргіштер сезім мүшелерінің ... ғана ... ... сол сәтте басқа түйсіктердің, пайда болуына да жағдай жасайды.
Мәселен, кейбір ... бір ... ... жылылықты, екіншілері-
көгілдір-жасыл түстен суықты сезінеді. Түйсіктердің осылайша қосарланып
жүруін сенестезия ... ...... ... байланысының
мөлшерден тыс дамыған бір көрінісі.
Тітіркендіргіштердің әсерінен ... ... аз ғана ... да, түйсіктің өз күшінде қалатын кездерін бір ізді образдар деп
атайды. Бұлар көру, есту, иіс, дәм ... ... жиі ... адам 2-3 сек бойы көз ... шамға қарап отырып, содан кейін көзін
жұмса (көзді жұмғанда қабақтан жарық түсірмеу үшін шамды алақанмен қалқалау
керек), жарықтың ізін ... көре ... Бір ізді ... бұл түрі ... ізді ... деп ... түрлері.
Түйсіктің түрлерін үлкен үш топқа бөлуге болады.
І. Сыртқы дүниедегі заттар мен құбылыстардың жеке ... ... ... ... ... ... ... экстрорецептор деп атайды. Бұған көру, есту, иіс, дәм, тері
түйсіктері жатады.
ІІ. Ішкі ... ... ... ... ... ... жатады. Олардың рецепторларын интерецепторлар деп
атайды.
ІІІ. Дене мүшелерінің қозғалысы мен бір қалыпты ... ... ... ... ... ... ... рецепторы
пропиорецептор деп аталады.
2.2. Қабылдау туралы жалпы ұғым.
Егер түйсік сыртқгер түйсік ... ... жеке ... мен
сапаларының миымызда бейнеленуі болса, қабылдау заттар мен құбылыстардың
мида тұтастай бейнеленуі болып табылады.
Қабылдауда заттар мен ... ... ... ... ... ... қасиеттері тұтас күйінде бейнеленеді. Қабылдау процесінде адамның
өткендегі ... ... ... ... ... ... адамға дамылсыз
ақпарат келіп отырады. Кісі бұлардың бәрін бірдей ... ... ... ... Егер бала өмір бойы ... ... өссе, оны бірден жақсы
тани алмайды.
Қабылдау ─ ми қабығының күрделі анализдік және синтездік қызметтің
нәтижесі. Қабылдаудың физиологиялық ... ... ... мен ... ... ... ... уақытша жүйке
байланыстары жатыды. Мұны И.П.Павлов қатынас ... деп ... ...... бір ... ғана ... емес,
бірнеше анализаторлардың бірлесіп қызмет істеуінің нәтижесі.
Қабылдаудың негізгі ерекшеліктері.
Қабылдау тұтастығы. Қабылдаудың ... ... жеке ... ... ... біз ... бүтіндей, тұтастай қабылдаймыз.
Егер «Дударай» операциясындағы ... ... ... ғана ... осы ... мазмұнын тұтастай қабылдай аламыз. Адам алдындағы үш
нүктені жеке ноқат ретінде ... Мұны үш ... ... ... деп
түсінеді. Өйткені, қабылдаудағы жеке бөліктер жиналып келіп, тұтас нәрсенің
бейнесін құрайды.
Қабылдаудың мағыналылығы. Бұл ерекшелікте қабылдаудың ... ... ... көрінеді.
Заттармен құбылыстардың мағынасын түсінудің қарапайым түрі ─ тану.
Нәрсені тамынайынша, оны аңғарып, қабылдау қиын. Тану ... және ... ... ... ... Жалпылай тану дегеніміз талғаусыз қалай болса,
солай тану. Жалпылай тануда адам нәрселердің өздеріне тән қасиеттерін ... ... ... тану ... ғана ... ... ... мүмкіндік туады. Мәселен, көпшілік адамдардың арасынан ... ... ... ... ... ... объектілердің ішінен біреуін
іріктеуіміз қабылдаудың таңдамылылығы делінеді.Егер кітапта «университет»
деген сөз ... деп қате ... да, оны біз ... деп дұрыс
оқимыз. Қабылдаудыңтаңдамалылығы әр түрлі объективтік және субъективтік
себептерге де байланысты болады.
Мұғалім ... ... үй ... сұраған кезде оған бір баланың
жауабы ерекше ұнайды. ... ... ... сол бала ... ... ... ... есептелмейді. Сөйтіп, аса зейін қойған зат әр
кезде фигура болады да, оның оның ... ... фон ... ... ... деп ... ... өзгеруіне қарамастан,
заттардың кейбір қасиеттердің бір қалыпты болып қабылдануын айтады.
Мәселен, ... ... ... ... ... ... тор ... бірдей сәулеленбейді. Сонда да біз олардың шамасын бір-
біріне тең деп ... ... ... шындықтағы қалпы сондай.
Қабылдаудың констаттылығы балалады 2 мен 4 ... ... ... ... ... ... ... оны сол қалпында сақтауға
мүмкіндік туғызатын ең жоғарғы психикалық функция─сөз.
Қабылдаудағы ... ... ... ... шындықтағы
объектілерді қате қабылдауды иллюзия деп атайды. ... сан ... ... ... ... Мысалы, шай құйылған стаканға салынған
қасықтың «сынған» құсап тұруы физикалық қасиеттермен ... ... ... ... ... ... әр түрлі ерекшеліктеріне
байланысты.
Иллюзия табиғаты ғылымда әлі толық зерттелмеген.
Апперепция. Қабылдаудың адамның жалпы психикалық ... мен ... ... ... ... деп ... ... және уақытша болып екіге бөлінеді. Тұрақты апперепция адамның
қызығуы мен ... ... мен ... ... ... отырады.
Ес дегеніміз сыртқы дүние заттары мен ... адам ... ... жаңғыртылып, танылып, ұмытылуын бейнелейтін прцесс.
Ес – күрделі психикалық процестердің бірі. Ес есте ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының байланыс-
қатынастарының миымызда жалпылай және ... ... сөз ... ... сезім мүшелері арқылы алынған мәліметтерді ... Ой – ... ... ең ... ... сөз – ойды басқа адамдарға
жеткізетін құрал.
Сөйлеу адам санасының басты белгісі. Ол ... ... ... ... ... жан қуаты. Тіл арқылы ойымызды басқа біреуге
жеткізуді сөйлеу деп атайды. Сөйлеу – ... ... ... жеке ... ... пайдалануы
Қиял. Жанның өзінде бұрыннан бар суреттелулерден жаңа ... алуы қиял деп ... Қиял ... ... ... ... ... субъективтік образдарын қайтадан жаңартып, өңдеп, бейнелеуде
көрінетін, тек адамға ғана тән психикалық процесс.
Ойланып істелетін, алға мақсат қоюды қажет ететін, ... ... ... ... ... ... ерік амалдары
немесе ерік деп атайды.
Сонымен ерік дегеніміз адамның өз мінез-құлқын ... алу ... ... өмір ... ... өмір ... ... екі талай
кездерде белді бекем ... ... ... амал ... ... ерік ... ... пайда болмайтын, керісінше, адамның
өмір сүрген ортасына байланысты дамып отыратын, ми қызметі продуктысының
бірі болып есептелінетін психикалық ... деп ... ... ғалымдары И.М.Сеченов пен И.П.Павлов ерік қимылдарының белгілі
бір ... ... ... ... ... зерттеулермен
дәлелдеді.
3.Таным процестерін зерттеуге арналған әдістемелер
Қабылдауды анықтауға және дамытуға арналған ... ... ... рет – ... мәселеге байланысты орналастыр.
“Фигураны тап”
Мақсаты: Бұл әдістеме баланың зейін деңгейін анықтауға арналған.
Әдістемеде балаларға сурет ұсынылады.
Нұсқау: ... ... ... бес ... қойылады. Сурет сол жақта
орналасқан тігінен оң жақта тұрған ... төрт ... ... ... сол ... суретті тауып көрсету».
Алдымен байқау үшін баланы бір ... ... ... ... ... түсінгеніне көз жеткізген соң , бірден онға дейінгі
суреттерді табуға шақырады. Эксперимент бала он тапсырманы аяқтағанға
дейін жалғасады, ... ... 1,5 ... ... ... ... ұпай - бала ... тапсырманны 45 секундта шешті.
8-9 ұпай -бала барлық тапсырманы 45-50 ... ... ұпай ... ... ... 50-60 секундта шешті.
4-5 ұпай -бала барлық тапсырманы 50-70 секундта шешті.
2-3 ұпай ... ... ... 70-80 ... ... ұпай - бала ... ... 80 секундта шешті
10 ұпай - өте жоғары.
8-9 ұпай - ... ұпай ... ұпай ... ұпай -өте ... және ... ... арналған әдістеме.
Нұсқау: төменгі және жоғарғы суреттерден айырмашылықты табыңдар
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Суреттерді еске ... Көру ... ... мерзімді есте сақтаудың ... ... ... ынталандыру ретінде бейнеленген суреттер ... ... ... ... ... суретте тоғыз әр түрлі фигуралар берілген. Оларды есіңе сақтап
және ... ... ... ... ... қажет. Екінші суретте бұрын
көрсетілген тоғыз ... ... сен әлі ... алты ... бар.
Екінші суреттен, бірінші суреттегі пішіндерді танып көрсет. Қазір саған
суреттер ұсынылады.
Ынталандыру суретіне негізгі ... (1-а ... 30 ... ... ... ... ... көз алдынан алып тастап, оның орнына ... ... –1б. ... бала ... ... ... ... бірақ 1,5мин. артық уақытқа созылмауы тиіс.
Нәтижелерді бағалау:
10 ұпай – бала 45 ... аз ... ... 1- б суретінде 1- а суретінде
көрсетілген бейнелерді таныды.
8-9 ұпай – бала ... 55 ... ... 1-б ... 7-8 бейнелерді
таныды.
6-7 ұпай – бала 55-тен 65 сек.уақыт ішінде 5-6 бейнені ... ұпай – бала ... 75 сек. ... ішінде 3-4 бейнені таныды
2-3 ұпай – бала 75-тен 85 ... ... 1-2 ... ... ұпай – бала 90 сек. және одан да көп ... ... 1-б суретіндегі
бірде-бір бейнені таныған жоқ.
Даму деңгейі туралы қорытынды:
10 ұпай - өте жоғары
8-9 ұпай – жоғары
4-7 ұпай – ... ұпай – ... ұпай - өте ... ... ... әдістеме
Мазмұны :Қиял баланың фантазиясының даму деңгейімен анықталады және ол
ертегілер, ... және ... ... ... көрінеді.
Балаға кім немесе не туралы болсын, әңгіме ... ... ... ... құруға 1 минут, ал оны ... ... 2 ... уақыт
беріледі.
Қорытынды баға
Бұл әдісте баланың қиялының даму дәрежесі төмендегі шамалар бойынша
бағаланады:
1. Әңгімені ойлану ... ... ... ... ... Әңгімеге пайдаланған бейнені түрлендіру;
4. Әңгімеде алынған бейнені анықтауы және талдауы;
5. Әңгімеде алынған бейненің ... ... ... ... төмендегі тәртіппен 0,1 не 2 балл қойылады:
1- параметр бойынша:
а) Егер бала ... ... 30 сек ... ... –2 ... 30 ... 1 ... дейін уақыт жұмсаса –1 ұпай
в) 1 минут ішінде әңгіме ойлап таба алмаса – 0 ...... ... Егер бала ... ... не ... ... және жаттанды түрде
әңгімелесе –0 ұпай
б) Бұрын көргеніне, не естігеніне өз ойын ... – 1 ... ... ... мен ... түгел өзі ойлап тапса –2 ұпай
3 – көрсеткіш бойынша:
а) Егер бала әңгіменің басынан ... ... бір ... ... ... жалаң түрде қайталап айта берсе – 0 ұпай
б) Әңгімеде әртүрлі ... ... 2-3 ... ... және оларға
әртүрлі мінездеме берілсе – 1 ұпай
в) Әңгімеде 4 және одан да көп ... ... және ... ... ... мінездеме берсе – 2 ұпай
4 –көрсеткіш бойынша:
а) Егер бала әңгімеде кейіпкерді атап қойып, оған қосымша ... – 0 ... ... ... атаса және басқа 1-2 белгі көрсетсе –1 ұпай
в) Әңгімеде айтылған затты үш және одан да көп ... ......... бойынша:
а) Егер әңгімедегі бейне тыңдаушыға ешқандай әсер қалдырмаса, әңгімелеуші
өз тарапынан ешқандай ... ... –0 ... ... өз ... жеткізе алмаса, тыңдаушы оны әсерсіз қабылдаса
–1 ұпай
в) Әңгімелеуші әңгімесін үлкен сезіммен, ... ... ... ... әсер ... –2 ... ... көрсеткіші
10 ұпай - өте жоғары
8-9 ұпай – жоғары
4-7 ұпай – орташа
2-3 ұпай – төмен
1. ұпай - өте ... ... ... ... арналған
«қисынсыз» әдісі
Мақсаты: Бұл әдістің көмегімен баланың қарапайым өмір жайлы ... ... ... ... ... –қатынасын білуге болады. Олар: осы
өмірдің кейбір ... ... ... ... ... ... ... баланың логикалық және абстрактілі ойлауының дұрыс қалыптасуын
білуге болады.
Жүргізілу барысы: Алдымен балаға әр ... ... ... ... Бұл ... ... бейнеленген қызық жағдайлар бар.
Суретті көру ... ... ... ... ... ... ... отырып , барлық зат орнында тұрғаны және
дұрыс ... ... ... ... Егер де бір зат ... ... ... көрсетіп, неге олай екенін және ... ... болу ... ... ... ... ... кейін бірі орындалады.
Бірінші балаға ... ... емес ... ... ұйғарылады, ал одан
кейін шын мәнісінде ... болу ... ... ... ... ... беріледі. Осы уақыт ішінде ол көптеген дұрыс емес жағдайларды табуға
мүмкіндік алады..
Нәтижені бағалау
10 ұпай – егер де 3 ... ... ... 7 дұрыс емес жағдайларды бағалау
кезінде, оларды түсіндіріп, шын ... не ... ... ... ... қойылады.
8-9 ұпай – бала барлық дұрыс емес қисынсыздарды ... ... ... ... ... дейін түсіндіре алмады немесе не болу керектігін
айта алмайды.
6-7 ұпай – бала ... ... ... ... 3-4 түсіндіріп бере
алмағанда қойылады.
4-5 ұпай – бала барлық қисынсыздарды байқап, ... ... ... 5-7 ... болу ... ... түсіндіре алмайды.
2-3 ұпай – берілген ... бала 1-4 ... ... ... ... ұпай – берілген уақыт аралығында бала 7 қисынсыздардың ішінен 4-тен аз
табады.
10 ұпай - өте ... 8-9 ұпай – ... ұпай – ... ұпай – ... ұпай -өте ... ... ... ... Республикасының «Білім тұралы » Заңы. Алматы: Данекер,
2001.
2. Қазақстан Республикасында Білім беру 2010 жылға дейін ... ... ... ... ... ... 2015 жылға дейінгі білім ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 12 ... ... ... ... // «12 ... білім беру»ғылыми-әдістемелік басылым.-
Алматы,2006, №1.- б.6-11.
5. Назарбаев Н.Ә. Жаңа ... жаңа ... ... // ... ... наурыз.
6. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: Ғылым, 2004.
7. Жұмабаев М.Педогогика. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 13 – 14 ... ... С.Л. ... ... ... Леонтьев А.Н. Проблемы развития психики.-М.: Педагогика,1972.
10. Ананьев Б.Т. Избранные ... ... ... ... С.Б., ... Н.И. ... ... – Алматы: Заң
мектебі, 2005
12. Аймауытұлы. Ж. ...... ... 1995.
13. Аймауытұлы .Ж. Психология. – Алматы: Рауан, 1995.-325б.
14. Қоңыратбаева Т.Ә. Халық педогогикасы және оны оқу – ... ... ... Пед. ғыл. ... дисс.автореф.-Алматы,1993.-29 б.
15. Елікбаев Н. Қазақ ұлтының психологиясы. – ... С.Б., ... ... педогогика.-Алматы:Заң мектебі,2005.
17. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Алматы: ... ... ... Қ.Б. ... ... ... жағдайы, оның
күнгей және көленкелі жақтары//Мектептегі психология, 2007,№5(11).
-----------------------
ТАНЫМДЫҚ
ӘРЕКЕТ
сурет 1. Танымдық әрекеттің құрамды бөліктері

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
13 жас дағдарысы10 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
Адамзат қоғамының эволюциясы32 бет
АКМ бойынша жылдық өндірістік бағдарламаны есептеу50 бет
Сандық хабар таратуға көшудің Қазақстандық үлгісі7 бет
Қазақ тілі тарихы4 бет
Қайта Өркендеу Дәуірінің негізгі сипаттары11 бет
Қиын немесе дағдарыс кезеңдердегі психофизиологиялық даму5 бет
Қожа Ахмет Ясауи кесенесі12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь