Өркениет және мәдениет

Әлем өркениеті
Жалпы өнім
Республиканың 2000.2005 жылдардағы даму кезеңі
Пайдаланған әдебиет
Әлемде өркениеттің дамуы жылдарында шаруашылық жүйелерін реформалаудың мол тәжірибесі жинақталды. Батыс экономистері Э.Уилс, Д.Гордон және басқаларының пікірінше, оның себебі халықаралық іскерлік белсенділігі циклының төмендеу сатысына енуінде жатыр. Мұның өзі халықаралық коңюктураның өзгеруіне барабар қарекет жасауды талап етеді. Олардың пайымдауынша, экономикалық реформаның тереңдігі мен оның мақсаты ұлттық экономиканың әлемдік экономикаға кірігу дәрежесіне, жинақталып қалған макро және микроэкономикалық ұдайы өндіріс проблемала-рын тиімді шешу қажеттілігіне, тұтас алғанда отандық экономиканың және оның жекелеген секторларының жай-күйіне тікелей байланысты.
Шаруашылық жүйелерін реформалау практи¬касына орай Халықаралық валюта қоры мен Батыстың басқа да қаржы ұйымдары шаралардың қоржынын жасап, оларды дамушы елдерге ұсынған. Бұлардың арасында: елдегі әлеуметтік-экономикалық үрдістерді тікелей басқарудағы мемлекеттің рөлін шектеу, рыноктық тетіктер пайдасына директивалық әдістерден бас тарту; бағалар мен жалақыны ырықтандыру; сыртқы экономикалық қызметті ырықтандыру; экономи¬каның мемлекеттік емес секторын дамыту және мемлекеттік меншікті жекешелендіру үшін жағдайлар туғызу; мемлекеттік бюджет тапшы¬лығын мейлінше азайту; елде жүйелі институттық өзгерістерді жүзеге асыру; қаржы саласының тиімділігін арттыру; инфляцияға қарсы қатаң күрес жүргізу және басқалары бар.
Бастапқы әлеуметтік-экономикалық жағдай мен институттық ерекшеліктерге қарай бірінші кезеңнің өзінде макроэкономикалық тұрақты¬лық¬қа жету үшін қаржы институттарының жәрде¬мімен экономикалық реформалар жүргізудің жеке ұлттық бағдарламалары әзірленіп, іске асырылды. Алайда, талдау көрсеткендей, реформаларға мұндай көзқарас тұтас алғанда ойдағыдай болып шықпады. Әдетте, макроэкономикалық тұрақты¬лық, егер болғанның өзінде едәуір кеш көрініс тапты. Қазақстан да бұдан сырт қалған жоқ. Ха¬лықаралық қаржы ұйымдарының қатаң талап¬тарына бағыну, стандартты дағдарысқа қарсы шараларды қарадүрсін қолдана салу бұрынғы кеңестік елдер үшін онша қолайлы болмады.
Біріншіден, экономикалық жүйенің кеңестік түрін нарықтық түріне өзгерту шын мәнісінде қоғамдық даму моделін эволюциялық жолмен ауыстыру болып табылатыны ескерілмеді.
Екіншіден, шаруашылық жүргізуді жаңғыр¬тудың кезеңдік кестесі де және өтпелі экономика теориясының өзі де жасалмады. Оның міндетін дәстүрлі нарықтық шаралармен, жай ғана қайталаумен шешу мүмкін емес еді.
Үшіншіден, белгілі бір әлеуметтік-мәдени ортада қалыптасқан едәуір жоғары біліми деңгейі бар дәстүрлі әлеуметтік ықпалдастықпен байла¬нысты қоғамның нарықтық қатынастарға әлеуметтік жағынан икемделу қажеттілігіне назар аударылмады.
1.Сағындық САТЫБАЛДИН,ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі, экономика ғылымдарының докторы, профессор.
2. Н.Ә. Назарбаевтың "Тарих толқынында" атты еңбегі
3. Х.Маданов « Қазақ мәдениетінің тарихы» Алматы;1998 жылы
        
        Өркениет және мәдениет
Әлемде өркениеттің дамуы жылдарында шаруашылық жүйелерін ... ... ... ... ... Э.Уилс, Д.Гордон және
басқаларының ... оның ... ... ... белсенділігі
циклының төмендеу сатысына енуінде ... ... өзі ... ... барабар қарекет жасауды талап етеді. Олардың
пайымдауынша, ... ... ... мен оның мақсаты ұлттық
экономиканың ... ... ... ... ... қалған макро
және микроэкономикалық ұдайы өндіріс ... ... ... тұтас алғанда отандық экономиканың және оның жекелеген
секторларының жай-күйіне тікелей ... ... ... ... орай ... валюта
қоры мен Батыстың басқа да қаржы ұйымдары шаралардың қоржынын жасап, оларды
дамушы елдерге ұсынған. ... ... ... ... ... басқарудағы мемлекеттің рөлін шектеу, рыноктық тетіктер
пайдасына ... ... бас ... бағалар мен жалақыны
ырықтандыру; сыртқы экономикалық қызметті ырықтандыру; ... емес ... ... және ... меншікті жекешелендіру
үшін жағдайлар туғызу; мемлекеттік бюджет тапшылығын мейлінше азайту; ... ... ... ... ... ... саласының тиімділігін
арттыру; инфляцияға қарсы қатаң күрес жүргізу және ... ... ... ... мен ... ерекшеліктерге
қарай бірінші кезеңнің өзінде макроэкономикалық тұрақтылыққа жету үшін
қаржы институттарының жәрдемімен экономикалық ... ... ... ... әзірленіп, іске ... ... ... ... ... ... ... алғанда ойдағыдай болып
шықпады. Әдетте, макроэкономикалық тұрақтылық, егер ... ... кеш ... ... ... да бұдан сырт қалған жоқ. Халықаралық
қаржы ұйымдарының қатаң ... ... ... ... қарсы
шараларды қарадүрсін қолдана салу бұрынғы кеңестік елдер үшін онша қолайлы
болмады.
Біріншіден, экономикалық жүйенің кеңестік түрін нарықтық түріне ... ... ... даму ... ... ... ... болып
табылатыны ескерілмеді.
Екіншіден, шаруашылық жүргізуді жаңғыртудың кезеңдік кестесі де және
өтпелі экономика теориясының өзі де ... Оның ... ... шаралармен, жай ғана қайталаумен шешу мүмкін емес ... ... бір ... ... ... едәуір
жоғары біліми деңгейі бар дәстүрлі әлеуметтік ықпалдастықпен байланысты
қоғамның нарықтық қатынастарға әлеуметтік ... ... ... ... үш ... пайымдауынша, өтпелі кезеңнің экономикасы жалпыға
бірдей, сондай-ақ ... ... ... ... экономикалық
теориясына сүйенуге, оның ... ... ... ... қабілетті және кейіннен қоғам ... ... жету үшін ... ... өзінің әрекет ету тетіктері
болуға тиіс. Яғни, өтпелі экономика – ұзақ ... әрі ... ... пен қоғамды жаңғыртудан бастап, экономикалық моделді іске
асыруға және жаңа ... ... ... ... ... ... кезең-кезеңімен әрі күрделілігіне қарай түптеп ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарды
кіріктірудің алуан мақсаттағы міндеті шешіледі.
Әртүрлі экономикалық ... ... ... ... Көп ... ... біріне бірі қарама-қайшы және қолдағы экономикалық
әлеуеттің айырмашылығы мен ерекшеліктерін және қоғамның рухани ... ... ... ... ... ... ... реформалау үрдісінің өтпелі кезеңнің заңдылықтарына
бағынатын өзінің ішкі даму қисыны болады. ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты іске асыруға бөгет
жасайды, сондай-ақ әлеуметтік нормалар ... ... ... ... ... ... құндылықтардан бас тарту,
адамгершіліктің құлдырауы және т.б.) белең алады.
Өтпелі экономика үрдісінің мәні мен кезеңдерін ... ... ... мен сол ... ... дәл айқындаған жөн. Ғалымдар,
практиктер мен саясаткерлер шаруашылық жүргізу өзгерістерінің ... ... ... ... ... ... ... деп
ойлаймын. Біздің пікірімізше, егер 1982 жылдың бас кезіне зер салғанда
талдау анағұрлым ... әрі ... ... еді. КОКП Орталық Комитетінің бас
хатшысы лауазымына Юрий Андроповтың келуі “өзгерістер ұшқынын” – ... ... ... бағдарламасының бірінші кезеңін іске асыру еді.
Санаулы айлар ішінде-ақ ұнамды ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігі артты, кәсіби шеберлікті ... ... мен ... ... ... ... кәсіпорындардың үлгісі
бойынша жобаларды, жұмыс істейтін нысандар мен шикізаттың, құрастырушы,
қолданушы технологиялардың ... мен беру ... және ... ... ... ... ... бақылау жөніндегі комиссиялар
құрылды. Яғни, дамушы экономиканы мемлекеттік реттеу резервтерін іске ... ... ... біршама ырықтандыру әдістеріне сай ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер сол кездің өзінде Батысқа еліктеген
және ел зиялыларының көпшілік ... ... ... ... ... келісімен іркіліп қалды.
1990 жылы республикааралық айналымға жалпы ұлттық өнімнің 20%-ға ... ал ... Одақ ... 14% ғана ... Таза ... ... ... – 39,9%, Тәжікстанда – 41,8%, Өзбекстанда – ... – 50,2%, ... 50,7% ... бұл ... төмен – 18% болды. Бірақ соның өзінде ол
Еуропадағыдан асыңқы еді. Әрине, осындай ... ... және ... ... ... ... бөлу оның дәрменсіздігіне
әкеп соқты және енді оны ... ... ... ... құтқара
алмады. Сол кездегі Америка президенті Билл Клинтон 20 жылдан кейін қайта
құруды бағалай келіп, Горбачевтің құбылмалы мінезі оның ... ... ... арқасында АҚШ айналасы 5-6 жыл ішінде, Ақ үйдің бұрынғы
әкімшіліктері жарты ғасырдан аса шайқасып келген дүниені ... ... ... ... үш одақтас мемлекет (Беларусь, Ресей, Украина) басшыларының
Беловежьеде “бас ... ... ... ... жоқ ... бұл ... және ... да бұрынғы кеңестік республикаларды жағымсыз үлестен
– отаршылдық пен ... ... ... ... ... 1991 ... ... ішкі жалпы өнім 12%-ға төмендеді, ақша легі үш еседен аса
ұлғайды, ... ... ішкі ... ... 26,5%-ына жетті, сыртқы борыш
1985 жылғы 20 млрд. АҚШ долларынан 67 млрд. долларға дейін ... ... ... шын ... ... жоқ. ... әлеуметтік және
саяси тұрақсыздық шегіне ... Оның ... 1982 ... бері
көрсеткіштердің төмендеуі біркелкі болса, 1991 жылы күрт ойсырады. ... бәрі ... ... ... ... ... тиді. Бұған қоса, Қазақстан мен жаңа Орталық Азия мемлекеттері
қайта ықпалдасу үрдістерінен тысқары қалды. ... ... ... ... ... ... ... жылдар) Кеңес Одағының құлауымен,
әлеуметтік-психологиялық күйзеліспен, тереңдеген саяси және экономикалық
дағдарыстармен, азаматтық соғыстың ... ... ... ... ... соңы мен екінші кезеңінің ... ... ... ... ... ... кеңістіктегі сияқты, нақ
күйзелісті жағдаймен сипатталады. 12 мемлекеттің (Балтық ... ... ... ... ... құрамынан шығатыны туралы бұрын мәлімдеген-
ді) үшеуі ғана 1991 жылғы желтоқсанда ТМД-ны құру ... ... ... Ал ... ... ... әлі ... тоғыз мемлекет жалпы
одақтық шаруашылық жүйесінде төңіректеп бұл ... ... ... ... ... атты ... былай деп көрсетеді: “...мұнда мина
салынған, Алматыдан ақыл-ой даусы естілмеген, ол кез келген ... ... ... ... мен ... ... консультациялар, Қазақстан Президенті
Нұрсұлтан Назарбаевтың 11 мемлекет басшыларымен, үкіметтер төрағаларымен,
қоғам қайраткерлерімен өткізген ... және ... сол ... ... ... қаласында ТМД құру туралы келіссөзге жасалған ... ... ... ... әлеуеті әртүрлі, мүдделері қайшы келетін,
ішінара шикізат өткізу рыноктары үшін ... ... ... ... ... ... бойынша неғұрлым тар ықпалдастық
құрылымдар құру қызметінің тиімділігі жоғары болмаса да ТМД сол ... ... ғана ... ... ... алауыздық негізінде
мүмкін болатын азамат соғысының алдын алды деуге ... ... және ... талдаушылар да Н.Назарбаевтың бұрынғы кеңестік
республикаларды ықпалдастыру жөніндегі бітімгерлік жұмысы айрықша маңызды
болғанын кейіннен түсінді.
Реформалаудың ... ... ... егемендігі жариялануы және
шамамен өзінің ұлттық валютасын енгізуге ... ... ... ... Бұл ... ... ... деп атауға болмайды. Бұлар,
әсіресе, бюджет және кредит-ақша ... ... ... ... ... бұл кезеңде рубль аймағында болған
Қазақстан Ресейдің әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... еді. ... ... шегіну және уағдаластық әдісімен шешуге
тура келді. Бұл жерде ... ... ... мүше ... және ... ... нағыз ықпалдастырушы-біріктіруші
ретінде Н.Ә.Назарбаевтың рөлін айрықша атап өткен жөн. Алайда, 1993 жылғы
шілдеде Ресейдің Орталық ... жаңа 50 ... ... ... ... ... ... Ресей үкіметі біздің елімізді бұл
аймақтан шын мәнісінде “шығарып жіберді”. Қазақстан 1991 жылы бұрынғы ... ... ... ... республика еді. 1993 жылы рубль аймағынан
шыққаннан ... де ол ... ... рубльдері ұсталынатын бұрынғы кеңестік
кеңістіктегі жалғыз ел ... ... елге ... ... ... ... ... барлық одақтас республикалардан ... ... легі ... ... ... инфляция туындады, елден тауар
легін әкету басталды, экономикалық ырду-дырду жағдайы ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың байсалдылығы мен батылдығы анық
білінді. Ол жарты ... ... ... ... жаңа ... ... ... басылуы мен айналысқа енгізілуін, сөйтіп экономиканы басқаруды
қалпына ... ... ... елдің экономикалық егемендігін
сақтауды ұйымдастыра білді. Шын ... бұл ішкі өсу ... және ... ... шетелдік инвестициялар тартуға бағдарланған саясатқа
негізделген Н.Ә.Назарбаевтың стратегиясынан (Қазақстанның ... ... ... мен даму ... бас тарту болар еді.
Мұндай кезеңді әлемдік экономикалық практика трансакционалдық немесе
ымыраға келушілік ретінде белгілейді. Оның ...... ... ... болады. Инфляциялық үрдістердің күшеюі өнімдер
айырбасын, яғни баспабас айырбасты қайта туғызуға ... ... ... ... ... бағаларды еркін қалыптастыру тетігінің
болмауы олардың экспортын және ... ... ... ... ... әлеуметтік салада, ... ... ... ... ... төмендеуі, кредиттер алу айырбасына
халықаралық қаржы ұйымдарының ұсынылымдарына сүйену қажеттілігі 1994 жылға
дейін ... ... деп ... ... ... қоғамдық тамақтану,
тұрмыстық қамту, өзге де қызмет ... ... ... ... Осы уақыт ішінде 15000-ға жуық кәсіпорындар жекешелендірілді.
Келесі кезеңде (ІІІ) – ... ... ... ретінде
сипатталатын транзитивті кезеңде (1994-1998 ... ... ... ... ... Өкінішке қарай, ол
дәйексіз және кешенділіксіз жүзеге асырылды. Мысалы, берешектерді өтеу үшін
кәсіпорындарға эмиссиялық директивті ... беру мен ... ... шешу ... ... ... асқындырып жіберді.
Дәрменсіз кәсіпорындарды сауықтыру және банкрот ету рәсімдері әр жерде
және әр ... ... ... жоқ. Көп ... ... кейіннен сату “ашық
емес” тендерлерде едәуір төмендетілген бағалар бойынша жүргізілді.
Инвестициялық қаражаттың ... ... ... ... ... ауыл ... өнімдерін ұқсату секілді өмір сүруді қамтамасыз
ететін нысандар құрылысына бағытталды. Алайда, ... ... ... ... Неге ... ... ... мен ғылыми-
техникалық қамтамасыз етудің, яғни, жаңаша әзірлемелердің ... ... мен ... енгізуге мүмкіндік бермеді.
Ғылым, білім саласының, әлеуметтік-мәдени нысандарының ... ... ... ... Үкімет балабақшаларын, селолық клубтарды, кітапханаларды,
аудандық ауруханаларды сақтап, уақытша басқаруға берудің немесе ... ... ... ... ... ... түсініксіз шараларды
қолданды. Сөйтіп, ең алдымен түпкілікті ... ... ... ... ... инфрақұрылым жойылып кетті. Сонымен бірге салық
салу, бюджет және банк, ... ... ... ... ... база жасала бастады. Мұның өзі мемлекет
иелігінен алу қарқынын күшейте түсті. Бұл ... ... ... ... ... қағидасын іске асыру әрекеті үшін инвестициялық
жекешелендіру қорлары құрылып, ... ... ... арасында бөлу
жүргізілді. Егер Ресейде ваучерлердің белгілі құны ... ... ... ... ... айналысқа жібере алса, Қазақстанда чектерді
инвестициялық жекешелендіру қорларына ғана ... ... ... ... ... ... ... иелігінен алу мен жекешелендіру
акциялар пакеттеріне инвестициялар орнына олар ... ... (ИЖК) ... ... сол ... көпшілігі саналы түрде
банкротқа ұшырады, екінші-үшінші біреулерге сатылды, ал жекешелендіру
чектері былайша ... ... ... ... ... кәсіпорындар осылайша
қағаз пакеттерден құтылып, жаңа иелердің қолына барып, тығырықтан шығып
қана қоймай, ел ... ... ... Шағын жекешелендіру
үрдісінде шет елдік инвестициялық ... ... ... ... бір бөлігі шетелдіктерге сатылып, кейбіреулері солардың өзіне
ұзақ мерзім бойы басқаруға ... жылы ішкі ... ... ... оның ... ... 20 %-ға ... жүктер тасымалының көлемі – 3,4 %-ға,
инвестициялар – 20 %-ға, ... ... ... 4 %-ға артқан. Алайда,
соңғы цифр шындыққа жанаспайды. Сондықтан жеке ... ... ... ішкі жалпы өнімде есепке алудың қабылданған әдісінің
статистикалық иланымдылығы ... ... Үй ... ... үш ... аса ... Сөйтіп, оның өскелең көлемін есепке
алмағанда, республикалық өнеркәсіп ... ... оның ... (1995) ... ... 91,2 %-ын ... Тұтас алғанда, тіпті 1991
жылмен салыстырғанда, кеңестік ... ... ... ... ... ... нақтылы ішкі жалпы өнімнің көлемі екі еседен аса
азайды, ... ... ... ... тым ... ... ... күшейді. Кентау, Жаңатас қалалары және басқалары
секілді күйзеліске ұшыраған қалалар деген ұғым пайда ... ... ... ірі ... ... Арал ... ... де жатқызылды. 1998
жылға қарай елде 500 кәсіпорын жұмысын толық тоқтатса, мыңға жуық ... ... ... ал ... ... толық емес жұмыс күні ... ... ... пен ... ... ... жасамаудың ұлғаюынан, өнеркәсіптің ұқсатушы салаларының өндірістік
аппараты жүктемесінің төмен ... және ... ... ... орынсыз
азайтуға орай еңбек ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге айрықша атап өту қажет, Халықаралық валюта
қоры белгілеген макроэкономикалық мақсаттарға ... ... қол ... ... ... нашарлай берді, экономикалық жағынан
өсуді ынталандыру шын мәнісінде болған жоқ, инфляцияның орташа ... ... ... (11%) гөрі біздің есебіміз бойынша
бірсыдырғы жоғары (шамамен 14 %) еді. ... ... ... ішкі ... өнімді қосып есептеудің қолданылған әдістемесінің
ерекшеліктерінен болды, мұның өзі ... ... ... ... үкімет қызметін қожырататындай еді.
Осындай көрсеткіштермен Қазақстан өз дамуының келесі кезеңіне ... Бұл – ... ... немесе экономика ғылымы ... ... ... ... Азия ... ... қаржы дағдарысы Қазақстанға
да соқпай кеткен жоқ. Бірақ 1996 жылдан бастап ... ... ... ... ... төмен ұстау, жеке секторды дамыту және ең
бастысы – егемендік алғаннан ... шын ... ... рет ... ... ... ... арқасында республика макроэкономикалық
тұрақтылыққа қол ... ... ... нақты секторының қарыштап
қарекет етуі үшін алғышарттар ... ... ... проблемасы шешілді,
салықтардың түсуі – индикативтік ... ... ауыл ... жағдайдан шығу белең алды, отын-энергетикалық кешен, басқа да
шикізат салалары дами түсті, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... заңнамалық және нормативтік-құқықтық база
жетілдіріле бастады. Нақты жалпы ішкі өнімнің өсу қарқыны тұрақталды.
2000 жылға дейін Қазақстан ... ... ... ... ... шеше алды.
Республиканың 2000-2005 жылдардағы даму кезеңі ... ... ... ... ... жүйелі дағдарыстан ... ... ... ... даму ... ... ... бұл
жетістіктер оңайлықпен келмеді. Ішкі жалпы өнімнің ... 39 %-ға ... ... 50%-ға ... Химия және жеңіл өнеркәсібі, ... ... ... индустриясы іс жүзінде құлдырап кетті. Ғылым өз
әлеуетінен айрылды. Әлеуметтік сала: медицина, білім беру, мәдениет күрделі
жағдайға тап болды. ... ... ... 10% ... ... ... кедейлер арасындағы кірістер айырмасы 11 еседен асады, яғни әлемдік
индекстер ... 3-4 есе ... ... ... ... ... тұрақтандыру,
әлеуметтік саланы қайтадан жандандыру мынадай шараларды жүзеге ... ... ... ... реттеу мен бақылауды жандандыру; пәрменді
институттық қайта құру; сыбайлас жемқорлықпен және ... да ... ... ... ... ... орындау; жұмыс
істейтін қуаттарды оңалту, өз ... ... ... жедел енгізу,
экспортқа шығарылатындарын жасау есебінен тапшылықты жою, саланы жаңғырту
және ... ... ... ... Тек осы ... елдің
энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ете алатын еді.
Мұнай шығару және өңдеу салаларындағы стратегиялық бағыт – ... ... ... ... ... қайтарымын ұлғайту, ... ... және ... ... ... металл сыйымдылығын азайту мен экспорттық
әлеуетті ұлғайту; түсті металлургияны ... ... ... осы ... ... Көлік-коммуникация саласында халықаралық қызмет көрсету базасы
кеңейтілуі керек. Ауыл шаруашылығы күйзеліс ... ... ... ... ... ... ... шикізатты ұқсатуға
бағдарланады. Әлеуметтік саланы ... ... ... ... ... Президентінің халыққа Жолдауында белгіленген осынау міндеттер
кейбіреулерге қол жетпестей ... ... бар. ... жарияланғаннан
кейін қайсыбір басшылардың бет әлпетінен сенімсіздік реңі ... ... ... басшылар қатарына қосылған оппозиция Президент тапсырмаларын
“өткір” сынға алды.
Алайда Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының 2004 жылғы ... ... ... ... ... ... ... дәлелдейді. Нақты ішкі жалпы өнімнің өсуі 2003 ... ... ... 9,4 % ... Өнеркәсіп өндірісінің көлемі 9 %-ға
өсіп, қолданыстағы ... 47,5 ... ... ... Кен өнеркәсібінде –
12,8 %, өңдеу өнеркәсібінде – 4,8%, ... ... газ және су ... мен
бөлуде — 8,6 %, ауыл шаруашылығында 3,5 % ұлғайды. Бөлшек тауар ... ... ... 92,5 млрд. теңге болды, бұл 2004 жылғы қаңтардағыдан
9,9 % ... ... ... ... ... 2005 жылғы қаңтарда
97,1 млрд. теңгеге тең болды, бұл ... ... ... ... 61 ... ... ... 1 қаңтарда елде 209884 шаруашылық жүргізуші ... оның ... адам саны 50-ге ... 196952 ... ... заңды тұлғалар – 157843.
Халықтың нақты ақшалай табыстары 2004 жылғы желтоқсанда 2003 ... 12,8%, ... ... ... ... ... 2005
жылғы қаңтарда экономика жағынан белсенді халық санының 8,6%-ын құрады.
Осынау жетістік экономиканы орнықты дамытуға бетбұрыс ненің ... ... ... тудыруы табиғи нәрсе. Хабары бар ... үшін ... ... ... деп ... ... ... заңды нәтижесі болып табылатыны айқын. Онда отын-энергетика
ресурстары негізгі басымдылық деп, ал ... ... ... ... мүнай-газ секторын күрт дамыту – Қазақстан Республикасы
экономикалық дамуының басты қозғаушы күші деп ... ... орай 2005 ... ... Қазақстан экономикасын халық
нақты сезінетін болды, яғни, еліміз өтпелі ... ... ... ... ... ... деп ... жасауға болады. Ол Қазақстанның
әлеуметтік реформалар жағына шұғыл бетбұрыс ... және ... ... шаруашылық қатынастарының нарықтық ... ... ... ... 2005 ... ... атап ... өз азаматтары үшін өмір ... ... ... ... ... тиімді дамып келе жатқан елдерінің қатарына қосылуға тиіс.
Біз мұны ... бен ... ... ... ... ... ғана
істей аламыз”. Осынау мақсатқа жету үшін алдыңғылардың қатарында, мысалы
инновациялық ... ... және ... емес ... ... ... экономиканың нақты секторын құрылымдық жағынан қайта құру
тілге тиек етілді.
Құрылымдық қайта құруды ... ... ... бірі ... құру ... Бұлар ғылымның, білімнің және өндірістің,
фирмалар, ... ... ... оқу орындары, консультациялық
кәсіпорындар тоғысуының ұйымдастыру нысаны, қазіргі нарықтық жүйенің аса
маңызды ... ... ... ... ... ... 2010 ... дейінгі стратегиясы” деп аталатын ұлттық ... ... ... ... ... да мәнді де
ықпалды тетіктерге кластерлер жатады. ...... ... ... ... ... жоғары технологияларды, яғни ғылым
жасаған және практикада сыннан өткен бүкіл бірегей жетістік пайдаланылатын
шаруашылық ... ... ... ... ... ... ең алдымен, Қазақстанның таяудағы жылдары Бүкіләлемдік сауда
ұйымына мүше болуына орай ... Ал ... ... ... аша ... ... ... кәсіпорындар өнімдерінің тіпті
ішкі рынокта да бәсекеге қабілетсіз екені ... ... ... ... дағдарысқа ұшырауы ықтимал. Әрине, бұған жол беруге ... ... ... ... орай ... басқару органдары онда
мемлекеттің экономикалық әртүрлі құрылымдық ... ... ... ... Бұл ... Өйткені, экономиканың бәсекеге
қабілетті болуына ден қоя отырып, мемлекет сонымен ... ... ... ... міндеттеме алады. Онсыз кез келген жеке күрделі қаржы
тиімді болмайды.
Қазақстанда ... ... іске ... үшін
ұлттық инновациялық жүйені әзірлеу керек. Біз жоғарыда сөз ... ... ... ... ... ... ... дамуда. Бұлардың
кейбіреулерінің жалпы ... ... бар. ... ... ... ... ... Ғылым академиясы институттарының негізінде
“Ақпараттық технологиялар паркі” құрылса, бірегей лабораториялық, зерттеу
және ... ... ... ... ... ... ... қаласында сондай парк құрылды. ... ... ... ... бар. Онда ... бейбіт жағдайда қолданудың
технологиялары әзірленіп, таратылады. Салалық технопарктер мен ... ... ... ... /3/
Алайда, технопарктер де, кластерлер де экономиканың дербес модельдері
болып табылады, олар – оның ... ... ... ... ... ... көтеретін өзгертуші тетіктері, құралдары іспетті.
Біз нарықтық экономикаға ... ... ... Президент
Н.Ә.Назарбаевтың басшылығымен жүргізілген Қазақстандағы ... оң ... ... ... ... елдегі
реформаларды ретті жүргізу арқылы әлемдегі ең мықты 50 ... ... ... алға ... ... үлкен реформаторлық қадам қашанда
реттілікті қалайды. Тарихи жауапкершілік пен ... ... ... ... ... экономикалық реформалар қажеттілік және халық
игілігіне бағытталған қадам болып, өзін-өзі ... қана ... жоқ, ... даму ... алып ... Тарихи әділ баға осы.
Пайдаланған әдебиет
1.Сағындық САТЫБАЛДИН,ҚР Ұлттық ғылым академиясының академигі, экономика
ғылымдарының ... ... Н.Ә. ... ... ... атты ... Х.Маданов « Қазақ мәдениетінің тарихы» Алматы;1998 жылы

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мәдениет және өркениет6 бет
Мәдениет пен өркениет7 бет
Мәдениет пен өркениет туралы9 бет
Мәдениет тарихы мен өркениет тарихы7 бет
Қазақстанның өркениеттік даму ерекшеліктері. Діни мәдениеттің қазақстандық қоғамдағы алатын орны99 бет
Әлемдік мәдениет пен өркениет3 бет
Әлемдік мәдениеттер мен өркениеттер165 бет
Әлемдік өркениеттегі қазақ мәдениетінің орны16 бет
Өркениет мәдениеті5 бет
Адам және мәдениет12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь