Мұнай туралы ақпарат

1.Кіріспе.

II.Негізгі бөлім.

2.1 Мұнай, мұнай құрамы.
2.2 Мұнайды алу тәсілдері.
2.3 Мұнай өнімдері және олардың қолданылуы.

III. Қорытынды.

IV. Қолданылған әдебиет.
Республиканың жаңа байлығы мұнай мың жылдан артық уақыт адамзатқа тек жарық және ем ретінде керек болды. Сүзек ауруын, қотырды және түйелердің қышымаларын емдеуге пайдаланылып жүрді. Жер астынан шығатын мұнай газдары көп уақыт сөнбейді де, оны Кавказдың, Иранның, тағы басқа жерледің тұрғындары отқа шоқыну ретінде қолданған болатын. Мұнайдың жылу беру қасиеті көмірден жоғары. Бір тонна мұнай 1,3 тонна антрцитты, 3 тонна көмірді, 3,3 тонна торфты және 7 тонна тақта тасты, синтетикалық
аммияк, лак, әр түрлі мұнай майларын, парафин, жарылғыш зат-нитроглицерин, тағы басқа көптеген заттар алынады.
Химиялық және физикалық қасиеттеріне байланысты мұнай негізгі екі топқа бөлінеді: метанды, немесе парафинді және нафтенді, немесе асфальтты. Парафинді мұнайлар әдетте ашық түсті жеңіл салмақты, ал асфалтты-өте күңгірт түсті және ауыр топқа жатады. Бұрынғы ССРО-дағы сұйық көмір сутотығының қорларыбойынша Ресейден кейін, екінші орында Қазақстан тұр. Республикада мұнайдың негізгі қорлары Каспий бойы ойпаңында шоғырланған. Мұнда Теңгіз, Қарашығанақ, Жаңажол, Кенқияқ сияқты ірі мұнай кен орындары орналасқан.Республиканың басқа ірі мұнайгаз аудандары-Оңтүстік Маңғыстау-Үстүрт ойпаңы және көтерілімі. Мұнда сұйық көмір сутотығының республикалық қорларының 56 процентіне тақауы кездеседі. Қазақстан облыстары арасында Атырау-75,6 процент, одан кейін Ақтөбе 9,1 процент қорға ие. Жезқазған мен Қызылорда облыстары мұнай қорынан мардымсыз.
Қазақстанда қазір 129 мұнай кен орындары белгілі және бірі-Кәспий теңізі жиегінде. Олардың 109 Атырау облысында. 1989 жылы өткен 1988 жылмен салыстырғанда мұнай өндіру 1,3 процентке қысқарған. Осы жылы республикада 2195 мың т мұнай өндірілген болатын. Мұнай өндірудің негізгі бөлімі Атырау облысында шоғырланған. Ақтөбе облысында 10,8 процент мұнай өндірген болатын. Қазақстан мұнай өнеркәсібінің мүмкіншілігі. ТМД, елдерінде мұнайдың ірі ресурстары бар және оның өнеркәсіптік категориясының барланған қоры мен өндіруі бойынша дүние жүзінде алдыңғы орынның бірінде, АҚШ-тан кейін екінші орынға шықты. Бұрын Қазақстан мұнай мен газдың қорынан елімізде маңызды орындарда болса, ал қазір Оңтүстік Маңғыстауда Жетібай мен Өзен, Каспий бойы ойпаңында Кенқияқ, Прорва, Буранкөл кеніштерінің ашылумен Одақта үшінші орынға шықты.
1966 жылы өнеркәсіптік өндіруде 22 мұнай орны болды, оның 20-сы Атырау, ал екеуі Ақтөбе облысында. 1967 жылы республикада барлығы 41 мұнай кен орны есепке алынған болатын. Соңғы өткен жылда Қазақстан жерінде табылған мұнай кен орны 20 еседен артық көбейіп, оның қоры 700 есе артты. Республикада 200-ден артық барлау скважиналары мұнай береді. Барлық белгілі мұнай кен орындары Қазақстан батыс бөлімінде, Орал-Ембі бассейініндс, Маңғыстау түбегінде орналасқан.
1. «Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу» – Нұрсұлтанов Ғ.М., Абайұлданов Қ.Н. Алматы 2000 ж.
2. «Мұнай мен газ» Алматы “Ғылым” 2003 ж.
3. «Маңғыстау» энциклопедиясы Алматы 1997 ж.
4. «Маңғыстаумұнайгаз» – 2003 ж.
5. «Егемен Қазақстан» газеті, 5 ақпан 2006 ж.
6. «Егемен Қазақстан» газеті, 22 сәуір 2006 ж.
7. «Егемен Қаақстан» газеті, 5 наурыз 2007 ж.
8. «Егемен Қазақстан» газеті, 10 маусым 2007 ж.
9. «Нефть и газ» журналы, 2006 ж.
10. «Нефть Казахстан» газеті, 2007 ж. маусым
11. «Үш Қиян» газеті, 2007 ж. сәуір
        
        Жоспар
1.Кіріспе.
II.Негізгі бөлім.
2.1 Мұнай, мұнай құрамы.
2.2 Мұнайды алу тәсілдері.
2.3 Мұнай өнімдері және ... ... ... ... ... жаңа байлығы мұнай мың жылдан артық уақыт адамзатқа тек
жарық және ем ретінде ... ... ... ауруын, қотырды және түйелердің
қышымаларын емдеуге пайдаланылып жүрді. Жер ... ... ... ... ... сөнбейді де, оны Кавказдың, Иранның, тағы басқа жерледің
тұрғындары отқа ... ... ... ... ... жылу беру
қасиеті көмірден жоғары. Бір тонна мұнай 1,3 ... ... 3 ... 3,3 ... ... және 7 тонна тақта тасты, синтетикалық
аммияк, лак, әр түрлі мұнай майларын, парафин, жарылғыш зат-нитроглицерин,
тағы басқа ... ... ... және ... ... ... ... негізгі екі
топқа бөлінеді: метанды, немесе парафинді және нафтенді, немесе ... ... ... ашық түсті жеңіл салмақты, ал асфалтты-өте
күңгірт түсті және ауыр топқа ... ... ... ... көмір
сутотығының қорларыбойынша Ресейден кейін, екінші орында Қазақстан ... ... ... қорлары Каспий бойы ойпаңында шоғырланған.
Мұнда Теңгіз, Қарашығанақ, Жаңажол, Кенқияқ сияқты ірі мұнай кен ... ... ірі ... ... Маңғыстау-
Үстүрт ойпаңы және көтерілімі. Мұнда сұйық ... ... ... 56 ... ... кездеседі. Қазақстан облыстары арасында
Атырау-75,6 процент, одан кейін ... 9,1 ... ... ие. ... мен
Қызылорда облыстары мұнай қорынан мардымсыз.
Қазақстанда қазір 129 мұнай кен ... ... және ... ... ... 109 ... ... 1989 жылы өткен 1988 жылмен
салыстырғанда ... ... 1,3 ... ... Осы жылы ... мың т мұнай өндірілген болатын. Мұнай өндірудің негізгі бөлімі Атырау
облысында шоғырланған. ... ... 10,8 ... мұнай өндірген
болатын. Қазақстан мұнай өнеркәсібінің мүмкіншілігі. ТМД, ... ірі ... бар және оның ... ... ... мен ... бойынша дүние жүзінде алдыңғы орынның бірінде, АҚШ-тан
кейін екінші ... ... ... ... мұнай мен газдың қорынан
елімізде маңызды орындарда ... ал ... ... ... Жетібай мен
Өзен, Каспий бойы ойпаңында Кенқияқ, Прорва, Буранкөл кеніштерінің ... ... ... ... жылы ... ... 22 мұнай орны болды, оның 20-сы
Атырау, ал екеуі Ақтөбе облысында. 1967 жылы ... ... 41 ... орны есепке алынған болатын. Соңғы өткен ... ... ... ... кен орны 20 еседен артық көбейіп, оның қоры 700 есе ... ... ... ... ... ... ... Барлық белгілі
мұнай кен орындары Қазақстан батыс бөлімінде, Орал-Ембі бассейініндс,
Маңғыстау түбегінде ... ... ... ... ... кеніштері
ертеден белгілі болатын. Орал-Ембі мұнай ауданы туралы бірінші дерек I
Петрдің ... мен ... ... ... ... ... ... Беркович-Черкасскидың қолжазбаларында кездеседі. Бірақ бұл кең
аймақта геологиялық ... ... тек қана ... ... ... ... Орал-Ембі мұнай туралы алғашқы мол деректі географ ... ... ... “1857 жылы ... даласының батыс бөлімінде Н.
Серверцев пен И. Боршевтың жүргізген ... ... ... ... Жаратылыс танушылар мен топографтардың бұрын зерттеген
материалдармен танысқан Геологиялық комитет, 1874 жылы ... ... ... Д. В. ... ... Қаражынғыл, Иманқара және
Доссор сықылды болашақ мұнай кен орындары орналасқан ... ... ... ... ... “Доссорда мұнай өте көп, бірақ бұл байлықты
пайдалану өте ... неге десе тұшы су жоқ, ... жол жоқ, ... ... ... ... мен ... комитет 1892 жылы Доссорда бас,
іскінде бір және Қаражыңғылда бес скважина бұрғылады. 1894 жылы ... ... ... 1899 жылы мұнай өндіркші Леманның қолына көшкен
болатын . Октябрь революциясына дейін Орал-Ембі ... ... ... ... ... 1912 ... ... Ресей Геологиялық комитетінің
жүктеуімен геологтар А. А. ... мен Н. И. ... ... ... ... жүргізген болатын. Орал-Ембі ауданының бірінші мұнай
кенорны-Доссор 1911 жылы 19 ... ... ал ... 1915 жылы іске ... ... жас ... республикасы азамат соғысына байланысты
Кавказ мұнайынан уақытша айырылғанда, елімізді мұнаймен ... ... ... Оның ... тасу үшін Александров-Гай-Ембі темір жол
құрылысы ... 1927 жылы ... 1920 жылы ... ... ... мұнай кәсібін қайта қалпына келтіруге үлкен үлес қосты. 1932
жылдан бастап, ескі ... ... ... мен Мақаттың қатарында жаңадан
Байшонас, Іскін, Қосшағыл, Сағыз, Құлсара және басқалары қосылды.
Ұлы Отан ... ... ... ... геологиясын “Қазақстан
мұнай” бірлестігі, “Ақтөбе мұнай барлау” тресі, “Қазақтың ... ... ... “Қазақстан нефтегеофизика”тресі, “Аэрогеологиялық”
және “Уральск нефтеразведка” трестері зерттеген болатын. Жаңа ... ... ... Қошқар, Тентексор, Мұнайлы, Тілес, Қаратөн,
Тереңөзек, Тәжіғалы және Қарсақ сияқты жаңа ... кен ... ... мен ... мұнай өндіру басталды және Ембінің солтүстігінен
Кенқияқ, ... ... ... ... ... табылды. Жарты ғасырдың
ішінде Қазақстан жерінде көптеген мұнайшылар коллективі өсіп, ... ... ... ... армяндар, өзбектер,
татарлар, шешендер, гректер және ... ... ... ... жұмыс
істейді және олардың жартысынан көбі қазақтар. Олар ... ... іс ... ... мен ... ... алып, мұнай
мекемелері мен жұмыстарын басқаруға ұсынды.
Солтүстік-каспий ойысы тұз күмбездеріне бай және оның ... ... ... белгілі. 500 шаршы километр жерде мыңнан аса ... ... ... 300-і ... ... ... 1959-
1960 жылдары Ақтөбе облысында Прорва мен Баракөл мұнай кәсібі қосылды.
Маңғыстау түбегі күн райының ... ... ... ... ... еді. ... ... мұнай мен газ іздеу мен барлау
үшін “Қазақстаннефть” бірлестігінің құрамында, 1957 ... ... ... “Маңғышлақнефтегазразведқа” тресі ұйымдастырылды. Егер барлық еліміз
көмектеспесе, Маңғыстау түбегінің мұнай ... ... өте қиын ... ... Өзен мен Жетібайда өнеркәсіптік барлау жұмыстары 1962
жылы ... ... мен ... қоры ірі, көп ... ... ... сусыз қатал түбектің одан әрі дамуын осы жұмыстар шешті. Аз ... ... ... ... ... ... Мақат-Ақтау темір
жолы, Ақтау-Жетібай-өзен электр желісі, асфальт жолы, мұнай ... ... ... тез ... ... 1965 ... июнь айында
темір жол арқылы Атыраудың мұнай қорытатын зауытына, ... ... ... ал 1966 ... қазан айында оны су арқылы тасу басталды.
Маңғыстауға туысқандық ... ең ... ... ескі ... ... ... ... Краснодар және басқалары көрсетті. ... ... ... ... көмекке қатысуға келе бастады.
Батыс Қазақстанда өте қуатты геофизикалық, геологиялық барлау, мұнай
өндіргіш және қорытқыш ... ... ... және геофизика
институты, химия және табиғи тұздар ... ... ... ... ... өте ... түрде жұмыс істейді.
Орал-Ембі мұнай-газ бассейіні 500 мың ... ... ... алып
жатыр. Әкімшілік жағынан ол Атырау, Ақтөбе ... ... ... Волгоград, Саратов облыстарна және Қалмақ АССР аудандарына
қарайды. Осы территорияда ... ... ... ірі жоспарлары
геологиялық және геофизикалық зерттеулер, мұнда мұнайдың үлкен қорын табуға
мүмкіндік туғызды. Мұнай кен орындары тұз ... ... ... күмбездердің саны1700-ге жетеді. Каспий бойы ойысындағы ... ... 32 ... және газ кен орындары кездеседі. Ембі
бассейінінің мұнайы мен газы жер үстінен 50 ... 2417 ... ... Ал ... қоры 800 метр ... ... ... ірі
кен орындары Кеңқияқ, Прорва және Боранкөл. Кен орындарынан негізінде мұнай
насос ... сору ... ... ... ... “қара қанының” 6,7
процентін фонтандық скважиналар арқылы өндірілді.
1999 жылы біздің еліміз үшін есте қалатын елеулі жыл. Қазақ ... ... 1899 ... ... айында Атырау обылысы, Жылыой ауданына
қарасты Қарашүңгіл алаңындағы 7 ... ... ... атқылап,
тәулігіне 20 тоннадай өнім берген болатын. ... ... ... ... Қазақстан мұнайының алғашқы тамшылары еді. Бір ғасырлық тамаша есте
мәңгі қалатын тарих міне, осыдан бастау ... ... ... ... перзенті Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың жүз ... ... ... ... еғ ... тамшысының жүз жылдығы, бізді еліміздің ең бір
мерейлі ірі тойларының бірі ... деп ... ... мұнай
өнеркәсібінің өркендеу, жаңа кен орындарының алуы, Маңғыстаудың – “ұйқыдағы
арудың оянуы” ... ... ... тығыз байлансты екені бәрімізге
мәлім.
Қазақстанда Қаныш Иматайұлы Сәтбаевтың көзі түспеген өңгірде, ... жоқ ... ... ... ... ғалымның жеке өмірі, еңбек
жолы, ғылыми ... ... ... ... ... көзге ерекше
болып көрінетіні, Қаныш Сәтбаевтың Батыс ... ... ... ... ... ... ... игеруге қосқан баға жетпес еселі еңбегі толық
ескерілмей, орны ойсырап тұрады. Ұлы ғалымның ... ... ірі ... ашуға тигізген ықпалы ілім зерттеушілер үшін тың тақырып болып
тұрғаны таң қаларлық іс және үлкен ойға ... ... ұлы ... ... ... ... өмір жататынын есте сақтаған жөн ғой. Ал , Қ. И.
Сәтбаевтың ... мен ... ... мен ... ... бүкіл ғылым
ордасының бетін бұрғанын баршамыз білеміз.Қ.И. Сәтбаев Қазақстан ғылым
Академиясының президенті ... ... жылы ... ... ... ғылыми базасын ашқан болатын және оның алғашқы директоры Сапар
Қарымсақовтың айтуы бойынша тұңғыш бағдарламаның негізін Сәтбаев ... Оның ... ... ... ... ... шешетін
өндіріс салаларының бірі- мұнайға геологиялық барлау ... ... тұз ... ... бұрғы жібері болса керекті. Президент Қ. И.
Сәтбаевтың Батыс Қазақстанда мұнай мен химия өндірісін ... ... ... ... ... ... бөлек ерекше
тарауы болады деп сенеміз.Кейіннен Қ. И. ... ... ... ... ... ғылым бағдарламасы мұнайға бағышталған геология-
барлау ғылыми ... ... ... ... ... ... ... өткізілген болатын. Академик Қ.И.Сәтбаевтың
басшылығымен өткен ғалымдар жиналысында Батыс ... ... ... ... және оны ... ету шаралары жан-жақты
талқыланып, «қара алтынның» қоры ... ... ... де ... ұсыныстар дайындап үкіметке және басқа да ... ... ... ... ... дамытуға бұл сессияның маңызы-
1935 жылы ... И.М. ... ... Ембіде мұнай өнеркәсібін
өркендету туралы мәселе қараған ССРО ғылым Академиясының сессиясынан кем
түспейді.
Академик ... ... ... 1 ... тонна мұнай қоры бар
деген болжам жасаған еді. 1985 жылдң қараша айында ... ... ... ... ... ... мұнай және химия өнеркәсібін дамыту
мәселесін ... ... ... ... Жылой жерінде дәйекті
геологиялық барлау ... одан әрі ... ... ... жылдан бастап
Құлсары зерттеле бастады да, бүкіл аумағы анықталды. Көмір ... ... ... ... ... ... ... А.А Борисов, А.И. Храмм, М.М. ... және ... ... ... ... мұның бәрінбаяу өріс алды, себебі бұл аймақта
да(ол Қосшағылдан 20-30 шақырым ... ... ... жұмысын жүргізу
оңайға түспеді, ауызсуды тақыр сорлы болатын. Мұнай-газ қорының барлығы
анықталған соң 1938 ... ... ... ... ... ... бар ... жұмылдырылды, ол жауапты учаске деп жарияланды. Оның ашылып, қатарға
қосылуына “Ембімұнай”тресінің сол ... ... ... бас инженері Иосиф Иосифович Курус,бас ... ... ... ... жылдары) сафи Өтебаев қыруар еңбек
сіңірді. Үлкен еңбектің алғаш жеміс берген күні 1938 жылғы мамырдың 27-сі
еді. 10-шы ... орта юра ... ... метр тереңділік аралығынан
қуатты мұнай бұрқағы атқылап, Құлсарының баянды болашағын баршаға ... ... ... 100 ... ... ... ... өнімі 50-
60 тонна болды. Бұған іле-шала 182-ші ұңғысынан да ... ... ... ... 200 ... ... ... болашақ Құлсары мұнай
кәсіпшілігінің дүниеге келуін біржолата ... ... 1939 ... ... ... ... байлығының шалқуына қомақты ... ... ... құрылды. Құлсарының қатарға қосылуына
байланысты ... ... ... ... ... деңгейге жетуіне қол
жетті, ол 1938 жылы 1937 ... ... 32 ... ал ... 60 процентке артты. Құлсары мұнайының ... ы ... ... ... газ ... болды, ол қабат қысымынан ... ... ... ... ... ... рет ... аталмыш арзан отын-жанғыш газ ауданның өндірістік және
тұрмыстық қажеттеріне ... 1940 жылы ... 4 ... ... газ ... ... Аса қарқынды еңбек еткен мұнайшылар
1941 жылы соғыс ... ... ... 2 есе ... мұнай
өндірді. Ал 1942 жылдың бірінші ... ... өнім ... ... . Соғыстың соңғы жылдары Құлсарының Мұнай өнімі 188 ... ... ... ... ... ... 683 мың ... мұнай
жөнелтті.
Бассейіндегі ірілерінің бірі- Құлсарыда ... ... ... 40 ... ... ... ... фонтанды скважиналар
барлық мұнай өндірудің 70 процентін ... Еділ мен ... ... ... көзі.
Каспийдің солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан ... ... ... 1979 жылы ... Ол ... жер ... болғанымен, билік
Мәскеуде болатын. ... ... ... ... ... көпшілігі біздің мемлекет және Үкімет басшыларына
белгісіздеу болған. Бар ... ... 1990 ... ... ... пен Америка президенті Д.Буш ... кен ... ... ... ... қол ... “Теңіздің” 50 процент “Шеврон”
компаниясына берілгені. 1991 жылы Қеңес Одағы ... ... ... орны ... ... меншігіне тиді де 1993 ... ... ... 40 ... ... біздің республикаға 20
миллиард доллар инвестияция жасауға міндет алды да, сол 1993 ... ... 1 ... ... мұнайын өндірді. 1997 жылы бұл
көрсеткіш 6,7 ... ... ... ... ... ... төмендеуіне қарамастан 1998 жылы бұл ... 8,2 ... ... ... Одан ... ... 12 миллион жеткізу
болып отыр. Ал, оның Қазақстан бюджетіне қосқан ... тек ... ... ... ... Қазақстанға 224 миллион
доллар қаржы түсірді.
Мұнайдың физикадық қасиеттеры жане құрамы. Мұнай-май тәрызді ... қара ... ... және өзіне тән исі бар; ол сүдан жеңіл және
сүда ерімеиді.Мұнайдың негізінде көмір сүтектер қоспасы ... ... көз ... қиын ... ... ... бірдеи емес.Бірақ олардың
бәрінде де көмірсүтектің үш түрі—парафиндер (көбінесе қалыпты құрылысты),
циклопарафиндер (нафтендер) және ... ... ... бұл ... ... әр ... кендерінде әр түрлі болуыда мүмкін.
Мысалы, Маңқыстау мұнайы қаныққан көмырсүтектерге,Бақу ... ... бай ... ... ... ... ... органикалық қосылыстар болады, ол қосылыстардың құрамына оттегі,
азот, күкірт және ... ... ... Ным және ... ... ... ... ұосылыстар да бар. Мұнай ... ... әр ... болады .
Мұнай өнімдері және олардың қолдарылуы. Мұнай—молекулалық массалары әр
түрлі, қайнау температуралары да бірдей емес ... ... ... арқылы оны жеке фракцияларға (дистиляттарға) бөлінеді,
мұнайдың құрамында С ---С,көмірсутектері бар және 40—200 С ... ... ... С---С көмірсутектері болатын және 150—250С
аралығында қайнайтын лигроин, құрамында С—С ... ... ... С аралығында қайнайтын керосин ... ... ... ... ... ... ... мұнай өнімдері деп аталады. Бензи ұщақ пен
көліктердің поршенді двигательдері үшін жанармай ретінде қолданылады. Сол
сияқты ... ... ... ... ... , ... тазартуға , т.б
.қолданылады. Лигроин трактор үшіг ... ... ... ... мен ... ... Ал газойльден
дизель жанармайы өндіріледі. Мұнайдан ашық ... ... ... ... ұара түсті тұтқыр да қоймалжың сұйықтық қалады, ... ... ... ... автотрактор майы, авиация майы, дизель майы, т.б
жағармайлар алады. Мазутты өңдеп ... ... ... оны ... ... ... ... айналдыруга болады (кейінгі тақырыптардан қара) , бу
қазаны қолдырғыларында сұйық отын ... ... ... ... ... парафиндер алынады;қатты және сұйық
көмірсутектерді араластырып ... ... ... және ... ... ... жерлерін естеріңе түміріңдер .
Бензиннің детонацияға төзімділігі.Қандай бензиннің болсын ... ... аса ... ... бірі ... ... ... құбылысын дұрыс түсіну үшін іштен жанатын двигателінің ... ... еске ... ... цилиндріне бензин буы мен ... сору ... ... ... ... ... , қатты қысады ... ... ... от ... ... жанғанда пайда болатын
газдың көлемі ұлғайады, поршеньді кері итеріп жұмыс істейді. Бензие буы мен
ауа қоспасы қаншалықты қатты ... ... ... ... ... және ... да аз ... Бірақ бензиннің кейбір сорттары
қатты қысымды көтере алмайды. Кейбір көмірсутектер қысым ... өте ... ... ... ... береді. Қопарылыс толқынының поршеньді
соғуынан цилиндрде дүрсілдеген ... ... ... ... ... бұрын тозады, двигательдің қуаты ... ... ... ... деп ... қалыпты парафиндер детонацияға
өте төзімсіз келеді.Тармақталған көмірсутектер, сол сияқты ... ... ... детонацияға төзімдірек келеді, олар жанғыш қоспаны
көбірек сығады, демек ... ... ... ... ... детонацияға төзімділігін есептеу үшін октан шкаласы
пайдаланылады. Әрбір көмірсутек және бензиннің ... ... ... бір
октан санымен сиппаталады.Детонацияға төзімділігі өте жоғары изооктанның 2,
2, 4-триметилпентанның ... саны 100-ге тең деп ... Өте ... ... ... ... Гептан мен изооктан қоспасының
октан саны олардың құрамындағы изооктанның мөлшеріне тең ... ... ... ... октан санын анықтайды.Егер бензиннің октан
саны 76 болса, ондай бензин ... 76% ... мен 24% ... ... қысым туғыза алады.Мұнайдан бөлініп алынатын ... ... оның ... парафин көп болса, октан саны біршама төмен болады.
Өңдеудің ерекше әдістерін қолданып (оңай әдістермен ... ... саны ... ... бензиндер алады.
Табиғи мұнай құрамында су,минералды тұздар және әр түрлі механикалық
қосымшалар үнемі ... ... ... ... ала тазартылады.
Мұнайды айдау.Мұнай өнімдерінің бір фракцясынан кейін ... ... ... етіп ... бөліп алу(26 –сурет)әдісі,өнеркәсіп үшін
жарамайд.Бұл әдістің өнімділігі өте төмен,шығыны көп болады және ... ... ... сәйкес фракцяларға дәл бөлінуін
қамтамасыз етпейды.Ал үздіксіз жұмыс істейтін түтікті қондырғылармен ... ... ) ... ... болмайды.
Қондырғы негізгі екі аппараттан құралады:түтікті ... ... ... ректификайялық колонна,мұнда мұнай фракцияларға ( ... ... ... ... ... ... сутектер қоспаларына
–бензинге,лигроинге,керосинге жене ... ... ішкі ... ... ... ... ... немесе газ жағу арқылы қыздырылады.Түтікті
құбырмен ... ... ... тұрады,ондағы мұнай 320-350-ге дейін қызады
және сұйықтық пен бу қоспа ретінде ректификациялық ... ... ... 40 ... болат цилиндр аппарат.
Мұнай өнімдерін крекингілеу.Мұнай айдау кезінде алынатын бензин ... ... өсіп бара ... ... өтей ... өңдеуші
өнеркәсіпке бензин өндірудің қосымша көздерін табу жөнінде аса маңызды
міндет ... ... оңай ... ... ... ... ... болса,онда бензинды\і қайдан алуға боладыаса маңызды міндет
туды.Егер ... оңай ... ... айдаған кезде бөліп
алынатын болса,онда бензинді қайдан алуға болады?
Мазутты атмосфера қысымы жағдайында айдауға ... ... оның ... ыдырай бастайтынын еске түсірейік.Бензинді
қосымша алудың көзі де осы ... ... ... ... қатты қыздырған кезде ұқсас молекулаларға ыдырайтын болса,онда
осы жолмен ... ... ... ... ... алуға болады ғой.
Осы құбылыспен тәжірибе жасап танысайық. Күшті жалында қыздырылған ... ... ... ... ... ... құямыз. Біраздан
кейін U ... ...... суға ... цилиндрде газ
жиналғанын көреміз. Бұл темір түтікте химиялық реакция жүріп жатқанын
көрсетеді. ... ... ... арқылы да бұл қортындыны дәлелдеуге
болады. Жаңадан түзілген сұйықтық та, газ да бромды суды ... ... өнім оны ... ... қортындысын былай
түсіндіруге болады, қыздыру кезінде көмірсутектер айрылады, мысалы:
C16H34 --- C8H18 + C8H16
Гексадекан ... ... ... ... ... бензинге сәйкес келетін қаныққан және
қанықпаған көмірсутектердің ... ... ... және ... әрі
қарай айрылады. Мысалы:
C8H18 --- C4H10 + C4H8
C4H10 --- C2H6 + ... --- C3H6 + ... ... нәтижесінде газ тәрізді заттардың ... ... ... ... ... ... көмірсутектер бос
радикалдардың пайда болуы арқылы ... ... ... ... ... ... ... қыздыру әсерінен молекуладағы химиялық
байланыстар онша берік болмай, оларда қандай да бір бос ... ... ... жұптаспаған бөлшектердің қзақ сақталмайтынын білеміз,
олардың тұрақтануы тиіс. Ол әр ... ... іске ... ... ... атомынан сутегі атомының бөлшектенуінен ... ... ... ... ... кеісінше, сутегі атмдары бос радикалмен байланысады:
CH3- CH2-CH2 + H—CH3-CH2-CH3
Мұнай көмірсутектерінің ұшқыш заттарға айрылу ... ... ... сөз ... ... білдіреді) деп аталады. Крекинг мұнайдан
шығатын бензин мөлшерін едәуір арттыруға мүмкіндік ... ... 1891 ж. Орыс ... В. Г. ... ... Крекингтің
негізгі екі түрі бар- термиялық крекинг, мұнда ... ... ... ... ... ... ... қатысында жүргізіледі. Термиялық крекинг өнеркәсіпте былай іске
асырылады: мұнай өнімдері, мысалы мазут, бірнеше ... ... ... ... сұйық күйінде қалу үшін) түтікті пешке
барып, 470-550 С шамасына дейін қызады. Бұл ... ...... ... ... ... Сұйық заттар мен
газ тәрізді заттардың қоспасын бөлу үшін ... ... ... ... ... тікелей айдап алынған бензиннен термиялық
крекинг бензиннің айтарлықтай айырмашылығы бар, ... ... ... ... ... Бұл ... ... салыстырғанда октан саны жоғары болғандықтан, тікелей
айдалған бнезинге қарағанда, крекинг-бензинге ... ... ... болады. Бірақ бұл бензин сақтауға жарамсыз келеді, өйткені
қанықпаған ... ... және ... нәтижесінде ол көп
ұзамай нымға айнала бастайды. Мұнда ным тәрізді өнімдер бензин құбырларын
тығындап ... ... ... ... және ... да ... қақ түзеді. Крекинг-бензин сақтауға көбірек төзімді
болу үшін оның нымдануына антитотықтырғыш деп аталатын зат ... ... ... көмірсутектеріне бай болады.Крекинг
температурасы неғұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... көп ... соғұрлым көбірек
түзіледі.Сондықтан газ тәрізді қанықпаған ... алу үшін ... ... ... ... ... ... жүргізеді.Бұл
жағдайда процесс 650-750 С температурада жүреді.Катализдік крекингті табиғи
немесе ... ... ... ... ... біршама төменгі температурада 450-500 С,үлкен жылдамдықта
жүргізуге және сапасы ... ... ... ... ... жағдайында айрылу реакцияларымен қатар изомерлену реакциясы, ... ... ... ... ... ... ... бұл жағдайда қанықпаған көмірсутектер термиялық крекингке
қарағанда әлдеқайда аз ... Бұл ... ... ... ... өйткені тармақталған құрылысты көмірсутектердің болуы бензиннің
октан санын көбейтеді, ал ... ... ... кемуі бензинді
сақтауға едәуір төзімді етеді. Катализдік крекингіні техникалық тұрғыдан іс
жүзіне асыру аса күрделі болады. ... ... ... көмірсутектер
айрылуының ұшпайтын өнімдері катализаторды тез қаптап, басқаша ... ... ... ... ... минуттан кейін-ақ ол өзінің активтігін
жоғалтатын болады.Осыған байланысты крекингті тоқтату және ... ... ... ... ... ... ... тура келді.Крекинг
процесті дамытудыңкелешегі жоқ сияқты болып ... ... ... ... ... ... ... принципі бойынша жұмыс істейтін
қондырғы жасап шығарылды(катализатор реактордан үздіксіз регенераторға
барады оның ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз реакторға барады).Бұдан басқа процесс “қайнау қабатында”
жүргізіледі(бұл бізге күкірт қышқылын өндіруден белгілі). Осы ... ... және ... ... ... ... Пештен
шығып жатқан шикізат қыздырылған тозаң тәрізді катализатормен араласады ... ... ... ... ағып, реакторға барады. Реактордың
сыйымдылығы ... ... ағыс ... ... ... ... интенсивті араласады да қайнаған сұйықтық ретінде
тығыздығы жеткіліксіз ... ... ... ... ... де ... Крекинг өнімдері реактордың жоғарғы қабатында көтеріледі, ... ... ... ... ... ... ... да одан әрі
ректификацияға барады.Кркекинг кезінде айрылу өнімдері ... ... ауа ... бірге реактордан үздіксіз шығарылып,
регенераторға барады оның өзінің активтігін ... ... ... ... ... ... ... барады. Бұдан басқа процесс
“қайнау қабатында ” ... (бұл ... ... ... ... Осы ... ... құрылысын және қалай жұмыс ... ... ... ... қыздырылған тозаң тәрізді катализатормен
араласады да ... ... ... ... ... реакторға барады.
Реактордың сыйымдылығы үлкен бол,андықтан, ондағы ағыс ... ... ... бөлшектері интенсивті араласады да қайнаған сұйықтық
ретінде тығыздығы жеткіліксіз қабат түзеді. Крекингінің негізгі ... ... ... ... ... ... жоғарғы қабатына көтеріледі,
тазартқыш арқылы өтіп ,катализатордың ілесе келген бөлшектерінен арылады да
одан әрі ректификацияға барады. ... ... ... ... үстін
жабатын катализатор ауа толқыумен бірге реактордан үздіксіз ... ... ... тағы да сол ... ... принципі
бойынша катализатордағы қоспалар өртеледі. Бұдан кейін ... ... ... ... ... да ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Мұнай мен газды өндіріп, өңдеу» – Нұрсұлтанов Ғ.М., Абайұлданов Қ.Н.
Алматы 2000 ж.
2. «Мұнай мен газ» ... ... 2003 ... ... ... ... 1997 ж.
4. «Маңғыстаумұнайгаз» – 2003 ж.
5. «Егемен Қазақстан» газеті, 5 ақпан 2006 ж.
6. ... ... ... 22 ... 2006 ж.
7. «Егемен Қаақстан» газеті, 5 наурыз 2007 ж.
8. «Егемен Қазақстан» газеті, 10 маусым 2007 ж.
9. «Нефть и газ» ... 2006 ... ... ... ... 2007 ж. ... «Үш Қиян» газеті, 2007 ж. сәуір

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұнай өңдеу туралы14 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
TRACE MODE®G жаңа буындағы жобалу технологиясы9 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
«мұнай және газ саласындағы азаматтық-құқықтық шарттар»40 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Автоматтандыру объектісі ретіндегі магистралды мұнай құбыры61 бет
Автоматты реттеу теориясының негізгі түсініктері26 бет
Автоматты технологиялық және химиялық реакторлы процесс51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь