Талап өндірісі туралы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 АЗАМАТТЫҚ IС БОЙЫНША ТАЛАП ҚОЮ ӨНДIРIСI

1.1. Талап өндiрiсiнiң түсiнiгi және маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Талап түсiнiгi, элементтерi, түрлерi және талап қоюға құқық ... ... ... ... .7

2 ТАЛАП АРЫЗ БЕРУ ТӘРТIБI ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАМАУДЫҢ САЛДАРЫ

2.1. Талап арыз және оның мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2. Талап арызда жiберiлген кемшiлiктердi түзету жолдары ... ... ... ... ... ... 22
2.3. Талап арызды қабылдау және одан бас тарту. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
2.4. Сот талқылауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .55


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан республикасы тәуелсіздік алғаннан бастап, мемлекетімізде үлкен тарихи қалыптасу жүргізіліп жатыр. Қазақстанның тәуелсіз және егеменді мемлекет болуы, Республикамыздың дербес мемлекет ретінде құқықтық мәртебесін арттыру үшін, саяси және экономикалық жүйенің қалыптастыру мәселелерін нығайту жолында құқықтық жүйеде де реформалар жүргізу қажеттігі туындайды. Мемлекетіміздің Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің Қазақстан халқына жолдауында былай деген: «Біз 70 жыл бойы өмір сүрген ескі саяси және экономикалық жүйеден шықтық. Бүгін жаңа мемлекет өмір сүруде және саяси және экономикалық жүйе жұмыс жасайды». Қоғамның саяси және экономикалық саласында іске асқан қалыптасулар құқықтық құрылыстың өздеріне сәйкес түрін құруды талап етті. Соның ішінде құқық қорғау органдарының жүйесін қайта ұйымдастырумен жаңа азаматтық іс-жүргізу заңының қабылдануына әкеліп соқты. Бұл өзгерістер соттар қызметіндегі көптеген жаңа қоғамдық және құқықтық қарым-қатынастарды туындатты. Оның құрылысына құқық қорғау органдарының жүйесінің кең түрдегі жобасын құру үшін бағытталған ұсыныстар енгізілді. Ол Қазақстан Республикасының Конституциясының талабына сай орындалу керек. Әсіресе, мемлекеттік органдардың, оның ішінде азаматтық іс-жүргізу қарым-қатынастарына түсетін азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін шектемейтін түрде басты мәселелерді шешуді қамтамасыз ету. Мемлекетіміздің алдында тұрған келелі мәселелерін шешу соттардың мамандандырылған және білімді қызметтерінсіз мүмкін емес.
Жалпы азаматтық iс жүргiзу бұл Қазақстан республикасының азаматтық iс жүргiзу заңдарымен өз құзыретiне жатқызылған талап қою және өзге iстердi қарау мен шешу барысында сот төрелiгiн атқару кезiнде туындайтын қоғамдық қатынастар.
Азаматтық iс жүргiзу мiндеттерi азаматтардың, мемлекеттiң және ұйымдардың бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау, заңдылық пен құқық тәртiбiн нығайту, құқық бұзушылықтың алдын алу болып табылады.
Сот iстердi азаматтың сот iсiн жүргiзу тәртiбiмен шешу кезiнде Қазақстан республикасы Конституциясының, осы қоғамдық қатынастарды заңдарға талаптарын дәлме-дәл сақтауға мiндеттi.
Азаматтық iс жүргiзудiң өзi бiр шама қиын процесс. Оның өзiнiң алдына қойған мақсаттары мәнi әрбiр қатынас талаптарға сай жүзеге асырылуы тиiс.
Жұмыстың мақсаты. Қазақстан Республикасы азаматтық іс жүргізу заңнамасындағы талап өндірісі мәселелеріне теориялық және салыстырмалы талдау жүргізу, талап өндірісінің маңыздылығы және талап арыздың мәні, талап арызға қойылатын талаптар, сотта істі қарау ерекшеліктері және өзге де талаптардың сақталуы мәселелерінің тәжірибесін зерттеу болып табылады.
1. Баймолдина.З.Х. Гражданское процессуальное право. Том I. – Алматы, КазГЮА. 2001.
2. Щеглов В.Н. Законность и обоснованность судебного решения по гражданско-правовому спору. - Новосибирск, 1958.
3. Воронков Г.В. Определение суда первой инстанции в советском гражданском процессе. - Саратов, 1967.
Аргунов А.Н. Участие прокурора в гражданском процесса. - М., МГУ. 1991.
4. Чечина.Н.А.,Чечот.Д.М. Гражданская процессуальная форма и производства. - М., Юрид.литература. 1979.
5. Гражданский процесс. Под ред. М.К.Треушникова. – М. 2001.
6. Осокина.Г.Л. Право на защиту в исковом производстве. – Томск, 1990.
7. Добровольский А.А., Иванова С.А. Основные проблемы исковой формы защиты права. - М., МГУ. 1979.
8. Семенов.В.М. Конституционные принципы судопроизводства. – М., 1982.
9. Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право. Том 1. Алматы, КазГЮА. 2001.
10. Абдулина З.Қ. Азаматтық iс жүргiзу құқығы. Дәнекер, 2002.
11. Трубников П.Я. Судебное разбирательство гражданских дел. - Москва, 1962.
12. Абдулина З.К. Производство гражданских дел в суде первой инстанции. – А., 1998.
13. Трубников П.Я. Судебное разбирательство гражданских дел. – М., 1962.
14. Абдулина З.К. Производство гражданских дел в суде первой инстанции. – А., 1998.
15. Гуреев П.П. Порядок судебного разбирательства гражданских дел. - М., 1958.
16. Трубников П.Я. Судебное разбирательство гражданских дел. - М., 1962.
17. Агашин В.М. Процессуальные особености расмотрения отдельных категории гражданских дел в суде. - Казань, 1989.
18. Гуреев П.П. Порядок судебного разбирательства гражданских дел. - М., 1958.
19. Воронков Г.В. Определение суда первой инстанции в советском гражданском процессе. - Саратов, 1967.
20. Добровольский А.А.,Иванова С.А. Основные проблемы исковой формы защиты права. - М., МГУ. 1979.
21. Семенов В.М. Конституционные принципы судопроизводства. . М. 1982.
22. Чечина Н.А. Чечот Д.М. Гражданская процессуальная форма и производства. - М., Юрид. литература. 1979.
23. Щеглов В.Н. Законность и обоснованность судебного решения по гражданско-правовому спору. - Новосибирск, 1958.
24. Щеглов В.Н. Иск судебной защите гражданского права. - Томск, 1987.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ЖҮРГІЗУ КАФЕДРАСЫ
Диплом жұмысы
Талап өндірісі
Орындаған 4 курс студенті_________________________ А.А. Исмагулов
Ғылыми жетекші,
аға оқытушы ... ... ... ... ... Ж.Т. ... ... қорғауға жіберілді
з.ғ.к., доцент ... Т.М. ... ... ...... ... ҚОЮ ӨНДIРIСI
1.1. Талап ... ... ... ... ... ... түрлерi және ... ... ... АРЫЗ БЕРУ ... ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАМАУДЫҢ САЛДАРЫ
2.1. ... арыз және ... ... ... жiберiлген кемшiлiктердi ... ... ... қабылдау және одан бас ... ... ... ... ... Қазақстан республикасы тәуелсіздік
алғаннан бастап, мемлекетімізде үлкен тарихи қалыптасу жүргізіліп жатыр.
Қазақстанның тәуелсіз және ... ... ... ... ... ... ... мәртебесін арттыру үшін, саяси және ... ... ... ... жолында құқықтық жүйеде де
реформалар ... ... ... ... ... ... ... халқына жолдауында былай деген: «Біз 70 жыл
бойы өмір сүрген ескі саяси және экономикалық ... ... ... ... өмір ... және саяси және экономикалық жүйе ... ... ... және ... ... іске асқан қалыптасулар құқықтық
құрылыстың өздеріне сәйкес түрін құруды талап етті. ... ... ... ... ... ... ... жаңа азаматтық іс-жүргізу
заңының қабылдануына әкеліп соқты. Бұл ... ... ... жаңа ... және ... қарым-қатынастарды туындатты. Оның
құрылысына құқық қорғау органдарының жүйесінің кең ... ... ... бағытталған ұсыныстар енгізілді. Ол Қазақстан Республикасының
Конституциясының талабына сай ... ... ... мемлекеттік
органдардың, оның ішінде азаматтық іс-жүргізу қарым-қатынастарына түсетін
азаматтардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... шешуді қамтамасыз ету. Мемлекетіміздің алдында тұрған ... шешу ... ... және білімді қызметтерінсіз
мүмкін емес.
Жалпы азаматтық iс жүргiзу бұл ... ... ... ... ... өз ... жатқызылған талап қою және өзге iстердi
қарау мен шешу барысында сот төрелiгiн ... ... ... ... iс жүргiзу мiндеттерi азаматтардың, мемлекеттiң және
ұйымдардың бұзылған немесе даулы ... ... және ... ... ... ... пен ... тәртiбiн нығайту, құқық
бұзушылықтың алдын алу болып табылады.
Сот iстердi ... сот iсiн ... ... шешу ... ... ... осы ... қатынастарды заңдарға
талаптарын дәлме-дәл сақтауға мiндеттi.
Азаматтық iс жүргiзудiң өзi бiр шама қиын процесс. Оның өзiнiң ... ... мәнi ... ... ... сай ... ... тиiс.
Жұмыстың мақсаты. Қазақстан Республикасы азаматтық іс ... ... ... ... ... және ... жүргізу, талап өндірісінің маңыздылығы және талап арыздың мәні,
талап ... ... ... сотта істі қарау ерекшеліктері және өзге
де талаптардың сақталуы мәселелерінің тәжірибесін ... ... ... мақсат азаматтық іс жүргізу заңнамасының және оның қолдану ... үшін осы ... ... ... ... толығымен
зерттей отырып, барынша ұтымды және дұрыс бағыттағы шешім ұсыну, оларды
тәжірибеге ... ... ... ұштасады. Жұмыстың мақсаты
азаматтық іс жүргізу заңнамасының мақсатына (азаматтардың құқықтары ... ... ... ... үлес ... яғни сот ... ... негізділік ережелерін және оның тәжірибеде ... ... ... ... ... ... да ... зерттеудің міндеттерін алға қойылған мақсаттар айқындайды
және олардың қатары төмендегідей түрде ... ... ... ... сот ... ... сатысы ретінде оның
құқықтық табиғатын ашып, айқындау;
- талап арызға қойылатын негізгі талаптардың мәнін ашып ... ... ... құқықтары мен заңды ... ... ... әсер ... ... ... ... қабылдау, оны қабылдаудан бас тарту, азаматтық істі
қозғаудың тәжірибелік маңызын ескеріп, ... ... ашып ... ... ... ... іс ... құқығының талап
өндірісі институтының нормалары – ... арыз ... ... істі
қозғау мәселелерін реттейтін құқықтық қатынастарды қамтиды.
Зерттеудің пәнін Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу Кодексінің
талап арыз негізінде азаматтық істі қозғау ... ... ... ... ... сондай-ақ осы заң нормаларының мазмұны мен оларды қолданудың
тиімділігі, ... ... осы ... ... ... іс ... ... құқық қорғау қызметін жетілдірудің ... ... іс ... ... қолдану тәжірибесі құрайды.
Зерттеудің тәжірибелік маңыздылығы жұмыс ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді. Алынған қорытындылар мен ұсыныстарды:
- заң шығару қызметінде – Қазақстан ... ... ... заңнамаларын жетілдіру жұмыстарында ... ... ... ... ... ... дайындауда;
- ғылыми жұмыстарда – талап өндірісі мәселелері ... ... ... заңдарының құқықтық негіздерін дұрыс қалыптастыру үшін ғылыми
тұжырымдаманы ... оқу ...... іс жүргізу құқығы пәні бойынша және кейбір
арнайы курстар бойынша оқу істерін жүргізуде, сонымен қатар, оқулық және
әдістемелік ... ... ... ... ... мен көлемі жұмыстағы зерттеліп отырған мәселелердің
мазмұнына, мақсаттары мен ... ... ... және ... 2 бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланған әдебиеттер тізімінен
құралады.
1. АЗАМАТТЫҚ IС БОЙЫНША ТАЛАП ҚОЮ ӨНДIРIСI
1.1. Талап ... ... және ... ... тәртiптi қорғауды, азаматтар мен ұйымдардың саяси,
еңбек, тұрғын және басқа да құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғауды, қатал
сақтауды ... ... ... ... ... ... Азаматтық
процестегi соттың мiндетi азаматтық iстердi дұрыс және тез қарау, шешу ... ... ... ... шешiм шығару. Соттың қызметiн ұйымдастыру,
iстердi қараудың ... ... ... ... ... деңгейi
заңның барлық талаптарын қатал сақтауға ... ... ғана ... ... ... қол ... болады.
Сот өзiне жүктелген мiндеттердi заңмен белгiленген процессуалдық
нысанды сақтаған ... ... ... ... Бұл ... нысан iс
бойынша объективтiк шындықты ... ... және ... ... ... ... ... етедi. Сот iсiн жүргiзудiң әрекет етушi нормаларын
бұзу дұрыс емес шешiмдердi ... ... мен ... ... құқықтары мен заңды мүдделерiнiң бұзылуына әкеледi, сондай-ақ,
сот төрелiгiн жүзеге ... зиян ... ... ... 13 бап 1 ... ... ... субъектiсi ретiнде танылуына құқығы бар және
өзiнiң құқықтары мен ... ... ... қоса ... ... келмейтiн барлық тәсiлдермен қорғауға хақылы» делiнген. Яғни ... ... ... ... ... ... қабiлеттiгi мен әрекет
қабiлеттiлiк ұғымын құрайды.
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнiң 13 бабында азаматтық
құқығы мен мiндеттiлiк жүктеу ... ... ... ... үшiн бiрдей
дәрежеде танылатындығы белгiленген. Азаматтық құқық ... ол ... ... болады және ол қайтыс болуымен тоқтатылады.
Азамат Қазақстан Республикасы шегiнде де, ... шет ... ... оның iшiнде шет ел валютасына меншiк құқығына; мүлiктi мұралыққа
алу және мұралыққа ... ... ... ... жүру және ... ... таңдауға; республика шегiн еркiн тастап шығу және оның ... ... ... заң ... ... ... кез келген қызметпен
айналысуға, заңды тұлғаны жеке ... ... ... және ... ... құруға; заң актiлерiмен тыйым салынбаған кез ... ... және ... ... материалдық және моральдық
зардаптардың орны толтыруын ... ... ... да мүлiктiк және жеке
құқықтарды иеленуге құқылы.
Азаматтың өз iс-әрекеттерiмен азаматтық құқықты иелену және оны ... өз үшiн ... ... ... ... ... оның кәмелеттiк
жасқа келуiмен, яғни жасының он сегiзге толуымен ... ... ... ... қабiлеттiгi бiрдей болады.
Азаматтардың құқық қабiлеттiгi мен әрекет қабiлеттiгiнен айыру мен оны
шектеуге жол берiлмейдi. Және оларға шектеу қоя алмайды.
Азаматтық ... ... ... ... ... құқық
бұзылғанға дейiнгi жағдайды қалпына келтiру; құқықты бұзатын ... ... ... ... ... ... ... мiндеттiлiктiң iс
жүзiнде орындалуына үкiм ету; шығындарды, айыптарды өтеу; мәмiлелердi
заңсыз деп ... ... ... ... ... ... тоқтату немесе өзгерту; мемлекеттiк басқару немесе жергiлiктi
өкiлдi не атқарушы органдардың заңдарға сәйкес ... ... ... ... ... деп тану; азаматтың немесе заңды тұлғаның құқық
иеленуiне немесе оны ... ... ... ... үшiн ... немесе лауазымды адамнан айып ... ... ... ... ... өзге де ... сот немесе аралық сот жүзеге
асырады.
Заң актiлерiмен арнайы көзделген реттерде азаматтық құқықтарды қорғау
құқығы ... жеке ... ... ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады. Құқық бұзылған адам оған келтiрiлген зиянның толық өтелуiн талап
ете алады.
Әрбiр адам ... ... ... конституциялық құқықтарын,
бостандықтарын немесе заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау үшiн ... ... ... ... заңды тұлғалар немесе азаматтар
заңда көзделген жағдайларда өзге адамдардың немесе ... ... ... ... және ... ... мүдделерiн қорғау туралы сотқа
арыз берiп жүгiнуге құқылы.
Азаматтар мен ... ... сот ... қорғану құқығы екi құқықтан
тұрады: сот ... ... үшiн ... ... процессуалдық құқығы,
демек азаматтық iстi қарау және iс қозғау мiндетiн сотқа тапсыру, ... және ... ... сот ... ... үшiн материалдық
құқық.
Мүдделi тұлға сотқа арызбен жүгiне ... ... ... ... ... құқық қорғаудың ең негiзгi түрi, ал талап арыз
өндiрiстiң осы түрiн қозғаудың ... ... ... өндiрiсiнiң ерекше белгiлерi – құқық жөнiндегi дау және құқық
жөнiнде дауласып отырған тараптар.
Тараптар дауды өзара шеше алмай, ... мен ... ... ... ... және олар оны заңмен бекiтiлген тәртiпте жазбаша түрде
соттың қарауына тапсырған кезде ғана талап iсi ... ... Осы ... ... құық ... ... ... Сотқа берiлген кез келген
арызда жауапкерге, яғни құқығын бұзған нақты адамға, талап қойылу керек.
Талап арыз арқылы ... мен ... ... ... ... ... материалдық, моральдық зиянды өтеттiредi.
Судья азаматтық iс бойынша талап арызды қабылдау туралы мәселенi жеке
өзi шешедi. Егер де судья ... ... ... ... ... азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды мүдделерiн,
ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн, қоғамдық және ... ... ... ... ... қоюға, өтiнiш жасауға құқылы.
Азаматтарын және заңды мүдделерiн ... ... егер адам ... өзi ... ... ... тек ... адамның өтiнiшiмен ғана
прокурор талап қоя ... ... ... ... ... ... ... мүдделi адамның өтiнiшiне қарамастан талап қоя алады.
Талап ... ... ... ... қолдамаса, егер үшiншi
тұлғалардың құқықтары, бостандықтары және заңды мүдделерi қозғалмаса, онда
сот талап қоюды ... ... ... ... бiтiмгершiлiк келiсiм жасау құқығынан ... ... ...... құқықтарын пайдаланады., сондай-ақ барлық
iс жүргiзу ... ... ... ... басқа тұлғаның мүдделерiн
қорғау үшiн талап қоюдан бас тартуы ал тұлғаны iстiң мәнiсi ... ... ету ... айырмайды.
Мемлекеттiк органдар және жергiлiктi ... ... ... ... ... азаматтар олардың өтiнуiмен басқа ... ... және ... ... мүдделерiн, сол сияқты
қоғамдық немесе мемлекеттiк мүдделердi қорғау үшiн талап қойып сотқа жүгiне
алады. Әрекетке қабiлетсiз азаматтың мүддесiне ... үшiн ... ... ... ... қойылуы мүмкiн.
Бөгде мүдделердi қорғау үшiн ... ... ... ... ... құқығынан басқа, талап қоюшының барлық iс жүргiзу құқықтарын
пайдаланады және барлық iс жүргiзу мiндеттерiн ... ... ... мен ... ... ... бас тартуы мүдделерiне сай iс
қозғалған адамды iстi мәнi бойынша қарауды ... ету ... ... ... сай iс ... адам мәлiмдеген талапты қолдамаса, үшiншi
тұлғалардың құқықтарына қысым жасалмаса, сот талап арызды ... қою ... ... ... ... ... ... табылады.
Сондықтан азаматтық сот өндiрiсiнiң ережелерi ұқсас болып келедi.
1.2. Талап ... ... ... және талап қоюға құқық
Елiмiздiң Ата заңында аталғандай ... ... ... ... құқықтық және әлеуметтiк мемлекет ретiнде
орнықтырғаны ... Ал, ... ... ... ... ... табылатын
заңдардың билiктiлiгiн, үстемдiлiгiн қамтамасыз ету өз кезегiнде тиiсiнше
жан-жақтылық пен табандылықты, ерекше ... ... ... ... ... сот ... реформа сот және судьяның
тәуелсiздiгiн, судьяның әдiлдiгi мен ... ... ... сот ... ... ... тиiмдi iске асатын жүйе құруға
бағытталған ...... ... ... құру жүргiзiлуде.
Қазiргi кезде құқықтың – олардың кепiлi, қорғау, iс жүзiнде iске ... ... көп ... ие ... ... ... сот төрелiгi
жүйесiнде ең нашары сот актiлерiн атқару болып табылады. Сот органдарының
бұл ортада ... ... ашу ... ... ... ... Сотқа өзiнiң
заңды құқықтары мен ... ... үшiн ... адамдарға сот
процессi емес, олардың ... ... ... мен ...... келуi маңызды. Шешiмдер, егер олар ешкiммен орындалмайтын болса
кiмге керек?
Құқықты iс жүзiнде жүзеге асыруды қамтамасыз ... ... ... ... ... сот ... атқару барысында азаматтық iс
жүргiзу тәртiбiмен сотпен ... ... ... байланысты
мәселелер көңiл бөлудi керек ... Көп ... ... ... ... ... Сотқа арызданған тұлғалардың құқықтары мен заңды
мүдделерi толық ... үшiн, ... сот ... ... белгiлi бiр iс
жүргiзушiлiк әрекеттер жасалуы тиiс. Тек қана ... ... ... өндiру,
т.с.с. туралы шешiм шығару емес, сонымен қатар iс жүзiнде залалдың өтелуi,
алимент ... ... ... ... ... тұлғалардың азаматтық құқықтық
қатынастардың басқа да ... ... ... мен
бостандықтарын және заңды мүдделерiн қорғаудың, заң және сот ... ... ... ... ... болып табылады.
Азаматтық iс жүргiзу құқының талап өндiрiсi ... ... ... ... қою ... ... ... қою өндiрiсi;
3) Ерекше өндiрiс.
Талап қою өндiрiсi азаматтық iс ... ... ... ... ... ... ... еңбектiк, отбасылық, тұрғын үй,
әкiмшiлiк, ... ... ... ... ... мен ... ... және т.б. жөнiндегi азаматтық талап қою өндiрiстерiн жүзеге асырады.
Сонымен қатар, азаматтық iс жүргiзу нормаларына сүйене отырып ... ... ... талап қою өндiрiсi жүзеге асырылады.
Осы қазiргi кезде өз ... ... ... қою формаларына мынадай
белгiлер тән болып отыр:
1) Заңды мүдде және құқық туралы даудың болуы;
2) Заңды мүдделердi қарама-қарсы тараптардың болуы.
Талап қою ... ... мен ... ... ... ... ұғымымен тығыз байланысты.
Қазiргi заманғы азаматтық iс жүргiзу ғылымында мынадай түрлi көзқарас
қалыптасқан:
1) Iс ... ... яғни бұл ... ... қою ... өз
құқығын, заңды мүддесi бұзылған жағдайда сотқа жүгiне отырып шешу.
2) Талап қою материалды-құқықтық ұғымда, яғни бұл ... ... бiр ... ... өтеу үшiн ... ... қою ... қою элементтерi оның құрамдас бөлiктерiнен тұрады:
1) Мазмұны;
2) Пәнi;
3) Негiзi.
Ендi осыларға жеке-жеке тоқталып өтейiк.
1) Талап қою мазмұны бұл ... өз ... ... ... бұзылған құқықтар, мүдделердi қорғау үшiн жауапкердi белгiлi бiр
iс-әрекет жасауға мiндеттеуi мүмкiн, ... мен ... ... ... белгiлеуi, құқықтары мен мiндеттерiн негiзге алады;
тараптар арасындағы құқық ... ... ... ... ... қою мазмұны талап қоюшы талап етiп отырған сот ... ... оны ... ... ... асыруы қажет. Өйткенi, талапкер талапты сотқа
бередi, бұл талаптың сұраныс бөлiмiнде көрсетiледi.
2) Талап элементiнiң пәнi. Бұл ...... ... не туралы
қорғау сұрағандығын көрсетедi, яғни алу, мойындау немесе ... ма? ... ... белгiлi материалдық құндылықтарын алуды
талап етуi мүмкiн. ... ... ... қарызын алуды.
Талапкер жауапкер екеуiнiң арасындағы белгiлi бiр материалдық
қатынасты ... ... ... ... етуi мүмкiн, әкелiктi
тану жайлы, некенi бұзу жайлы, дуние ... ... ... ... Сондықтан талап қою мазмұны белгiлi бiр материалдық талапты
қанағаттандыру.
3) Талап қою негiзi.
Бұл дегенiмiз – талапкердiң қандай ... ... ... ... ... ... жайлы. Жалпы талап азаматтық құқықтан туындайды.
Мысалы: меншiк иесi өз мүлкiн қайтаруды немесе т,б, әрекеттердi өз
құқық ... ... ... ... талап етедi.
Қазiргi замандағы iс жүргiзуде талапкер тек өз талаптарын көрсетуге
құқылы және де айғақтар беруге құқылы. Ал ... ... сот ... яғни ... ... ... және т.б.
Бұл элементтер өзара байланысты болып келедi. Яғни ... қою ... бiр ... сүйене отырып жазылады, ал пәнi осы фактiлер
негiзiнде белгiлi бiр материалдық құндылықтарды ... алу. Iс ... ... ... ... өте зор. ... ... арызын
негiздей, дәлелдей алуы керек. Ал ... өз ... ... ... талап арызбен танысуға, қарсы талап қоюға немесе т.б. iс-әрекеттер
жасауға құқылы.
Сот төрелiгiн жүзеге асыру бойынша соттар әр түрлi ... ... ...... ... негiзгi бастаулары мен нормаларына
дәлме-дәл сәйкес келуi керек. Азаматтық iс жүргiзу заңнамасы ... ... ... ... ... және шешуi бойынша қызметiн
реттейдi.[1]
Соттың iс-әрекеттерi өзiнiң процессуалық сипаты бойынша әр түрлi болып
келедi. ... ... ... ... ... еркi ... үшiншi тұлғалардың өтiнiмдерiне сот жауап берген кезде немесе
өз бастамашылығымен ... ... ... дамуына немесе тоқталуына
бағытталған iс-әрекеттердi жасаған кезде көрiнiс табады. Бұл ерiк ... ... ... ... Сот ... ... ... сот актiлерi тiкелей заңды салдар туғызады.
Азаматтық iс жүргiзушi құқықтық қатынастарының ерекшелiктерiнiң бiрi –
оның мiндеттi субъектiсi, - соттың процессуалдық ... ... ... Сот ... ... ... ... азаматтық
процессуалдық құқықтық қатынастарының билiктiк құқықтық сипаты көрiнедi.
Соттың процессуалдық ... ... мәнi ... Ол ең алдымен соттың
процессуалдық заңның негiзiнде процессуалдық құқықтық қатынастың пайда
болуы, ... ... және ... ... ... ... Сот өзiнiң осы функциясын қандай процессуалдық құралдың көмегiмен
жүзеге асырады? Бұл құралға сот ... мен ... ... ... ... ... болуы үшiн үшiн мүдделi
тұлғаның ... қоюы оның ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен дамуына қатысты мәселелер
шешiледi. Сонымен соттың процессуалдық құқықты қолдануы ... ... ... ... ... ... ... байланысты бiрқатар процессуалдық мәселелердi шешуде жатыр.
Бұл мағынада процессуалдық нормаларды қолдану арқылы сот iстi ... ... ... ... ашу және ... құқықтық
дауларды дұрыс шешу құралдарын анықтайды. Сот процессуалдық ... ... ... ... ... ... мiнез-құлқын анықтайды және сонымен бiрге, процестiң тиiстi
түрде дамуы үшiн алғы шарттарды құрайды. Бiрақ iстiң ... ... және ... ... ... шешу үшiн тараптардың мүмкiн
мiнез-құлқын анықтау ғана жеткiлiксiз. Сондай-ақ процессуалдық ... ... ... ... дұрыс жүзеге асырып,
процессуалдық мiндеттердi нақты орындауы және олардың iс жүзiндегi мiнез-
құлқы тиiстiге ... ... ... ... Әйтпесе, сот даудың мәнi
бойынша шешуге байланысты өзiнiң өте ... және ... ... орындай
алмайды. Процестiң заңды дамуы және дұрыс шешiм ... ... ... жою үшiн ... ... нормаларды
бұзушыларға қатысты мәжбүрлеу шараларын қолдану мүмкiндiгi берiлген. ... ... ... ... Егер сот құқықтық нормаларды ... және ... ... қатынастың барлық субъектiлерi өзiнiң
процессуалдық құқықтары мен мiндеттерiн қатал және ... ... ... ... ... әдiл ... шығарумен аяқталады. Елеулi
процессуалдық бұзушылықтарға жол ... ... ... ... ... ... ... болуымен, өзгеруiмен және
тоқтатылуымен байланысты заңды және негiздi сот ... ... ... ... қорытындыға келуге болады: азаматтық процестегi бiрiншi
сатыдағы соттың iс ... ... ... ... ... тараптардан
қабылдап, оған iс қозғау туралы шығарған ... ... ... ... ... ... құқықтық қатынастарды құратын,
өзгертетiн және тоқтататын актi болып ... ... ... беруге
болады.
Процессуалдық құқықтық салдар.
Олардың арасындағылардың ең бастысы нақты іс бойынша азаматтық ... ... ... ... ... ... ... кезінен бастап іс жүргізу басаталады және құқық
туралы дауды ... ... ... азаматтық іс ... ... ... Сот ... қозғаған күннен бастап іс жүргізу
мерзімдерінің ағымы ... ... ... – нің 113 ... 1 ... азаматтық істі қозғаудың келесі
материалдық – құқықтық салдарын белгілейді. Егер талап ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруы нәтижесінде өзінің
талаптарын қолдаудан бас тартса, сот ... ... ... ... талап қоюшы шеккен бүкіл сот шығындарын және ... ... ... ... ... өндіріп алады.
Сот істерді азаматтық сот ісін жүргізу ... шешу ... ... Конституциясының, Азаматтық іс жүргізу Кодексін,
басқа да нормативтік құқықтық ... ... ... ... адам мен ... құқықтарына және бостандықтарына қысым
жасайтын заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық ... ... ... ... өзге де ... құқықтық акт адам мен азаматтың құқықтары
мен бостандықтарына қысым жасайды деп тапса, ол іс ... іс ... ... және Конституциялық емес деп тану жөнінде ұсыныс жасауға
міндетті. Сот Конституциялық шешімін ... соң іс ... іс ... ... шешу ... ... заңды бұзуына болмайды және ол заңсыз сот
актілерінің күшін жоюға әкеп соғады. Заңның бұзылуына ... ... ... жауапты болады.
Сот істі шешу кезінде даулы ... ... ... ... болмаған жағдайда сот ұқсас қатынастарды реттейтін ... ... ал ... ... ... ... ... заңдардың
жалпы негіздері мен мағынасын негізге ала ... ... ... ... ... бас тартуы туралы арызы, жауапкердің талап
қоюды мойындауы немесе тараптардың бітімгершілік келісімінің шарттары ... ... ... және ... ... ... қоюшы,
жауапкер немес екі тарап та қол қояды. Бұйрықтағы әрекеттерді жасау туралы
жазбаша арыздар іске қоса ... бұл ... сот ... хаттамасында
көрсетіледі.
Талап қоюдан бас тартуды қабылдау немесе тараптардың бітімгершілік
келісімін бекіту туралы сот ... ... сол ... ... ... іс ... іс ... тоқтатылады. Ұйғарымда тараптардың сот
бекітетін бітімгершілік шарттары ... ... ... ... ... және оны ... ... сот
мәлімденген талаптарды қанағаттандыру туралы шешім шығарады. Бұл ... ... тек қана ... ... ... ... және оны соттың
қабылдағаны көрсетілуі ... яғни ... мән – ... ...... ... сот ... шығарады.
Егер заң актілерінде немесе дауласушы тараптардың келісімінде тиісті
мәселелерді соттың шешуі көзделсе, сот бұл ... ... ... ... ... ала ... ... міндетті.
Азаматтық істер бойынша сот төрелігін азаматтық іс жүргізу ... ... ... тек қана сот жүзеге асырады. Соттың ... ... де ... ... ... көзделген жауаптылыққа әкеліп
соғады.
Сот өз ... ... іс ... ... сот ісін ... асырған, өз өкілеттігін асыра пайдаланған немесе азаматтық сот ісін
жүргізу принциптерін өзгеше түрде ... ... ... ... ... және олардың күші жойылады.
Азаматтық іс бойынша сот ... тек ... ... ғана ... ... ... адам ... немесе даулы конституциялық құқықтарын,
бостандықтарын немесе заңмен қорғалатын ... ... үшін ... ... ... заңды тұлғалар немесе азаматтар заңда
көзделген жағдайларда өзге адамдардың ... ... ... ... ... және қорғалатын мүдделерін қорғау туралы сотқа ... ... ... ... ... міндеттерді жүзеге асыру мақсатында және
азаматтардың, заңды тұлғалардың құқықтарын, қоғамдық және ... ... үшін ... ... ... жүгінуге құқылы.[3]
Ешкімге өзінің келісімінсіз соттылығын өзгертуге ... ... ... ... ... соттың жүргізетін ісін тараптардың
келісімінсіз алып қоюға және оны ... іс ... ... ... іс ... іс жүргізу кезінде азаматтық процеске қатысушы
адамның ар-ожданын қорлайтын ... ... ... ... ... ... ... сот ісін жүргізу барысында мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... моральдік зиян өтелуге
тиіс.
Судья сот төрелігін ... ... ... болады және Қазақстан
Республикасының Конституциясы мен ... ... ... сот ... ... қызметіне қандай да болсын араласуға жол берілмейді және
ол заң бойынша ... әкеп ... ... ... ... судьялар есеп
бермейді.
Азаматтық істер бойынша сот төрелігі заң мен сот ... ... ... асырылады.
Азаматтық сот ісін жүргізу барысында ... ... ... және ... ешқайсысы шыққан тегі, ... және ... ... ... ... ... тілі, дінге
көзқарасы, сенімдері, тұрғылықты жері жөніндегі себептермен немесе өзге ... ... ... ... тиіс.
Азаматтық істер бойынша сот төрелігі заң мен сот алдындағы ... ... ... сот ісін ... ... ... ешқайсысына
артықшылық берілмейді және олардың ... ... ... ... және ... ... ... нәсілі, ұлты, тілі, дінге
көзқарасы, сенімдері, тұрғылықты жері жөніндегі себептермен немесе өзге ... ... ... ... ...... ... нысан деп талап етудiң жүйесiн
айтамыз. Сонымен :
1) Азаматтық процессуалдық ... ... ... жүйесін білдіреді,
азаматтық іс жүргізу құқығының нормаларымен реттелінеді. Әрбір қатысушының
өзіндік орны бар: талапкер, жауапкер, маман, куә және ... ... іс ... сот ... ... факт ... ... нысанда көрсетілгендей сот белгілейді. Дәлелдеме, ... ... онда ... күші ... сот шешімі орындалмайды.
3) Егер де тараптардан сұрақ-жауап алынбаса, тыңдалмаса мұндай жағдайда
істің ... заң ... ... ... сонымен процессуалдық нысан –
бұл ... ... ... ... ... азаматтың іс жүргізу бірнеше сатылардан өтеді, ... сот ... ... сотта істі қараудың жариялылығы,
кассациялық тексеріс және соттың шешімінің болуы.
1) Азаматтық іс ... ... ... ... ... ... іс
қозғалады. Талап қоюшы талаптың негіздемесін немесе нысанын өзгертуге,
талап қою талабының ... ... не ... немесе талап қоюдан бас
тартуға құқылы. Талап қоюдың негіздемесі мен нысанын өзгерту, талап ... ... ... ... ... бас ... жазбаша өтініш беру
жолымен жүргізіледі және оларға бірінші сатыдағы сот шешім ... жол ... ... ... ... тануға құқылы, бұл жөнінде одан
қолхат алынады. Тараптар істі бітімгершілік келісімімен аяқтай алады, ... қол ... және ... ... өз ... ... талап қою нысанын немесе негіздемесін
өзгертуге құқығы жоқ. Егер бұл іс-әрекет ... ... ... ... басқа
біреулердің құқықтарын, бостандықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерін
бұзатын болса, сот талап қоюшының ... ... бас ... ... ... тануын қабылдамайды және тараптардың бітімгершілік келісімін
бекітпейді.
2) азаматтық іске дайындау яғни мұны сот ... ... ... істі ... ... ... ... да басқа шетелдерге тек сот қана емес мысалы, Германияда ... ... ... ... ... сот шешіміне заң күшіне енбеген. Бұл сатының
мақсаты – заңдылықты тексеру және сот ... ... не ... ... ... Заң ... ... қаулының, шешімін қарау тәртібін қадағалау.
5) Жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істерді қайта қарау.
Қазақстан Республикасының аумағында азаматтық істер бойынша сот ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конситуциясына және халықаралық құқықтың ... жұрт ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық іс жүргізу
кодексімен айқындалады. Азаматтық сот ісін ... ... ... өзге
заңдардың ережелері осы кодекске енгізілуге тиіс.
Қазақстан ... ... ... және өзге ... ... ... Республикасы Конституциялық Кеңесі мен
Жоғарғы Сотының нормативтік ... ... іс ... құқығының
құрамдас бөлігі болып табылады.
Азаматтық сот ісін жүргізу туралы заңдар азаматтық, отбасылық, еңбек,
тұрғын үй, ... ... ... жер ... қатынастарынан,
табиғи ресурстарды пайдалану мен қоршаған ортаны ... ... және ... да ... ... ... ... істерді, сондай-ақ ерекше жүргізілетін істерді қарау тәртібін
белгілейді.
Қазақстан Республикасы азаматтары ... ... ... заңдары берген әлеуметтiк экономикалық, саяси және жеке құқықтары мен
бостандықтарын қолдана бiлуi және iс ... ... ... Ал адамның жеке
басын сыйлау, оның құқықтары мен бостандықтарын қорғау барлық ... ... ... және лауазымды адамдардың ең беасты
мiндетi. Алайда iс ... ... ... мен бостандықтарын
бұзушылық және оларды шектеу әлi де орын алады. Бұл жағдайда жеке мүлiктiк,
отбасы, еңбек және ... да ... мен ... мүдделердi қорғаудың ең
тиiмдi тәсiлi азаматтардың сотқа арыздануы. Сот арқылы ...... ... ... (ҚР Конституциясы 13 бап), ... ... ... ... ... жоқ.
2. ТАЛАП АРЫЗ БЕРУ ТӘРТIБI ЖӘНЕ ОНЫ САҚТАМАУДЫҢ САЛДАРЫ
2.1. ... арыз және оның ... арыз – бұл ... ... ... ... ... шешу үшін сотқа
беру нысаны болып табылады.Талап арызда құқықтарын немесе заңды ... үшін ... ... ... еркі ... арыз - азаматтық іс қозғау үшін мәні бар талап қоюшы ... ... да ... көрсетілген құжат болып табылады.[5]
Қазақстан Республикасының Азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң 8 ... ... адам ... ... ... ... бостандықтарын немесе заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау үшiн
осы кодексте белгiленген тәртiппен ... ... ... ... заңды тұлғалар немесе азаматтар заңда көзделген жағдайларда өзге
адамдардың немесе адамдардың белгiсiз бiр тобының құқықтарын және ... ... ... туралы сотқа арыз берiп жүгiнуге құқылы.»
Тараптар дауды өздерi шеше алмағандықтан бұзылған ... ... ... табылады. Яғни талапкер мен жауапкердiң арасында ... ... және олар оны ... ... ... жазбаша түрде
соттың қарауына тапсырған кезде ғана талап iсi пайда болады. Осы ... ... ... ... ... ... Сотқа берiлген кез келген
арызда жауапкерге, яғни ... ... ... ... ... қойылуы
керек.[6]
Мағынасын аша айтқанда, талап арызды екi талап ... ... ... бiр ... ... ... ... құқығын шектейтiн құқыққа
қарсы әрекеттi тоқтату және т.б. ... ... ... деген
материалдық құқықтық талаптары, екiншiсi процессуалдық – құқықтық талап,
яғни талапкердiң ... ... ... ... шешiп беру туралы сотқа
қойған талабы. Демек, талап арыз екi ... ұғым ... ... болып табылады.
Талап арыздың мазмұны оның екi құрылымдық бөлiмдерiмен ... ... және ... ... ... ... тақырыбын немесе
негiзiн тек қана талапкер өзгертуге ... ... ... ... ... егер ... мүлiктi заттай болу туралы мәлiмдеген талабының
орнына оған жалпы мүлiктегi оның үлесi ақшалай төленсе, тұрғын үйдi ... ... ... бөлмелердi пайдалану тәртiбi ... ... ... ... заңды бола алмайды. Алғашқы талап арыздың тақырыбы
мен негiзiн өзгерту туралы ... ... ... ... рәсiмделуi
керек.
Өйткенi талап арызының тақырыбы мен негiзi оның ... ... ... ... қатынастардан туындайтын және ол туралы соттың шешiмi
қажет талапкердiң жауапкерге деген нақты материалдық-құқықтық ... ... ... ... ... Яғни ... ... деп дүниенiң кез
келген объектiсi (зат, ақша ... ... және т.б.) ... ... ... ... ал дауды шешу барысында қолданылатын құқықтық нормалар талап
арызының құқықтық негiзiн құрайды. Талапкер сотқа шағымданған кезде өзiнiң
бұзылған немесе ... ... ... ... ... ... ... қабылдарда сот мiндеттi ... ... ... ... ... ... баж, ... көшiрмелерi) толық әрi дұрыс
болуын қарап шығуы тиiс. Яғни қате болған жағдайда оны ... және ... ... ... ... арызын қабылдаған судья, егер талаптарды
бөлек қарауды неғұрлым тиiмдi деп тапса, ... ... ... ... ... бiнешеуiн бөлек iс етiп қарауға құқылы.
Судья осы соттың қарауында баяғы бiр тараптар қатысып отырған бiрнеше
бiртектес iстердiң бар ... ... ... бiр ... әрқилы
жауапкелерге немесе әрқилы талапкердiң бәз-баяғы бiр жауапкерлерге ... ... ... ... бар ... анықтап, бұл iстердi бiрге қарау
үшiн бiрiктiруге құқылы, егер мұндай бiрiктiру ... ... тез ... ... ... ... ... негiз жеткiлiктi болған жағдайда сот ... ... ... ... судья бұл туралы дәлелдi ұйғарым шығарады.
Ұйғаруда судья, егер iс сот қарауына жатпайтын ... ... ... ... керек екендiгiн немесе iс қозғауға кедергi болып отырған
мән жайларды қалай жою керек ... ... ... ... Талап
арызын қабылдаудан бас тарту туралы судьяның ұйғаруы арызданушыға оның
тапсырған құжаттарын қайтарумен бiрге тапсырылады. Бұл ... жеке ... ... ... ... ... ... осы жоғарыда айтылған талап арыз арқылы
азаматтар немесе заңды ... ... ... ... ... ... арызда мазмұнын көрсетiп сотқа жүгiну арқылы, сот арыз
бойынша азаматтық iс қозғай алады.
Азаматтардың және заңды тұлғалардың сотта қорғалуы бұзылған ... ... ... отырып әдiл түрде қамтамасыз етуi болып табылады.
Азаматтар мен заңды тұлғалардың азаматтық сотта қорғалуының қылмыстық
iс жүргiзуден айырмашылығы азаматтық iс ... ... ... ... ... ... сәттен бастап сот қана жеке дара қарай алады.
Ал қылмыстық iс жүргiзуде талап арызсыз, қылмыстың төрт ... ... деп ... жағдайда және iс қозғаудың басты себептерi ... ... ... өз кiнәсiн мойындап келуi, лауазымды
адамдардың өз мекемесiндегi қылмыстық оқиғаны хабарлауы), оларды 1-шi ... ... ... ... ... анықтайды. ҚР ең қымбат қазынасы –
азамат және оның ... ... мен ... болғандықтан сот
талқылауында да басты мәселесi олардың құқықтарын қорғауы болып табылады.
Азаматтық істерді соттың ... ... ... сатыдағы соттың іс
жөніндегі іс-әрекетінің қажетті бөлігі ... ... және ол ... ... мен қолданылуға жататын материалдық құқық нормаларына
сәйкес тараптардың ... ... мен ... олар ұсынған
дәлелдемелерді сот отырысында толық, жан-жақты және ... ... ... және ... сот ... ... үшін қажетті жағдайлар
тудырады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық істер жүргізу кодексінің (әрі қарай
мәтін бойынша АІЖК) істі соттың қарауына әзірлеуді ... ету ... ... көрсетілген міндеттерді жүзеге ... ... ... сот ... ... ... ... сотқа берілген
арыздардың дәлелдемелермен негізделгендігі АІЖК-нің 150 және 151-баптарының
талаптарына сәйкес келуін ескерулері қажет.
АІЖК-нің ... ... ... әр іс бойынша істі соттың ... ... ... ... ... ... даудың санатын ескере
отырып, оның сот отырысында ... және ... ... ... ... нақты әрекеттер көрсетілуі керек.
Іс бойынша шығарылған сот ... ... ... ... бұзылып, іс бірінші сатыдағы соттың жаңадан қарауына қайтарылған
жағдайда да, осындай ұйғарым шығарылуы ... ... ... ... сәйкес істі соттың қарауына әзірлеу туралы ұйғарымға шағым ... ... ... ... ... ... арыз қай тілде берілсе, сот өндірісі
де сол тілде жүргізіледі деп ... ... Егер ... арыз ... ... туралы өтініш келіп түссе, онда судья АІЖК-нің 14-бабының 2-
бөлігіне сәйкес сот талқылауы ... сот ... тілі ... ... ... азаматтық істерді соттың қарауына әзірлеген кезде АІЖК-нің 47-
бабында көрсетілген процессуалдық құқықтар мен міндеттерді, оның ішінде
мәлімдеген ... ... ... немесе оларға келтірілген
қарсылықтарын ұсынуға міндетті және процессуалдық міндеттерді орындамаудың
құқықтық салдары ... ... мен ... ... ... не ... өтініші бойынша дәлелдемелер сұратуға
жәрдемдесе ... ... істі сот ... ... ... ол
дәлелдемелердің бір-бірінен артықшылығы туралы пікірін білдіруге қақысы
жоқ.
Мүлік туралы дауларды ... ... ... тапсыруға құқы бар
екендігін, оны қалай жүзеге ... ... ... тәртіпті және
оның құқықтық салдарын ... жөн. ... ... ... түсіндірілмегені туралы уәждері, азаматтық істің сот талқылауына
тиісті түрде әзірленбеді деп саналмайды.
Егер істі соттың қарауына ... ... ... жазбаша түрде
жасалған және өздері қол қойған бітімгершілік келісімін ұсынса, судья АІЖК-
нің ... ... ... ... ... 4) ... ... келісім шарттарын бекіту туралы ұйғарым шығарып, іс
жөніндегі сот ... ... ... ... ... шарттарын ескере отырып, судья ... ... ... АІЖК-нің 110, 113-баптарына сәйкес бөлуге міндетті. ... істі сот ... ... барысында сотқа тараптардың атынан
олардың өкілдері қатысса, онда судья АІЖК-нің ... ... ... әр ... ... ... үшін тиісті түрде ресімделген
уәкілеттіліктерінің бар-жоғын тексеруге міндетті.
Егер істі сот ... ... ... талапкердің сол немесе басқа
жауапкерлерге мәлімделген талап арызынан туындайтын басқа да ... ... ... ... талаптары бар екені анықталса, онда ... ... ... ұсынуға, ал жауапкердің ... ... ... ... ... талап арызы АІЖК-нің ... ... ... келсе, онда оның арызын талапкердің арызымен бір
өндірісте қарау үшін қабылдайды. Егер бұл ... ... ... 157-
бабында көрсетілген талаптарға сәйкес келмесе, онда судья АІЖК-нің 154-
бабының негізінде қарсы талап арызды қайтару ... ... ... ... ... олардың өзара байланысы және ортақ дәлелдемелерінің
болуы, олардың неғұрлым тез әрі ... ... ... ... жағдайда
ғана бірнеше талаптарды бір өндіріске біріктіруге болады.
Талапкердің бір арызда біріктіріп берген талаптарын, егер судья олардың
жеке қаралуын қажет деп ... ... ... ... ... ... ... біріктірілуі немесе олардың ажыратылуы
судьяның бөлек ұйғарымымен ... ... оған ... ... сәйкес
апелляциялық тәртіпте шағымдануға, наразылық келтіруге болмайды.
Егер ... өз ... ... ... көрсетпесе немесе талап
арызға қоса тіркелген материалдарда жауапкердің ... ... ... ... ... аударарлық болса, онда оларды анықтау үшін
істі соттың қарауына әзірлеу барысында ... ... ... ... ... болады. Жауапкермен әңгімелесу барысында оның ... ... іс үшін ... бар ... мен ... ... береді, сондай-ақ жауапкердің өтініші бойынша өз
бетімен сотқа ұсына ... ... ... ... тұлғалардан немесе
азаматтардан сұратып алуға жәрдем беруге жағдай жасайды.
Даудың сипатын неғұрлым нақтылау және істің дұрыс ... үшін ... ... ... ... ... егер ... оны қажет деп тапса,
талапкер мен жауапкер судьяға бір мезгілде шақырылуы мүмкін.
Судья даудың мәнісі бойынша ... ... ... ... ... ... 1) және 2) ... көрсетілген мән-жайларды, мәлімделген
талаптарды негіздейтін немесе жоққа ... ... ... ... ... дәлелдемелерді сұрату үшін көмек көрсету туралы өтініш
беруге құқықтарын түсіндіреді.
Жауапкерден жауап ... ... ... оған өзі ... не ... ... ... талаптарды көрсетіп, талапкердің арызына
жазбаша жауап беруді ұсынады.
АІЖК-нің 52-бабына сәйкес даудың ... ... ... талап
мәлімдейтін үшінші тұлғалар істі соттың ... ... ... не ... ... іске ... ... Мұндай
адамдар, егер қажет деп тапса, өз бастамасы ... ... ... ... арыз беру ... іске ... ... сот шешімі тараптардың біріне қатысты міндеттер мен құқықтарға
әсер ететін жағдайда, жеке талап ... ... ... ... ... ... іске ... тартылады. Бұл адамдар АІЖК-
нің 53-бабына сәйкес талап арыздың негіздемесі мен мәнісін өзгерту, талап
көлемін ұлғайту ... ... ... ... бас ... ... арызды
қабылдау, бітімгершілік келісім бекіту, қарсы талап арыз мәлімдеу, сот
шешімін ... ... ... ... ... ... ... мен міндеттеріне иеленуіне болады.
АІЖК-нің 55-бабына сәйкес прокурордың сот қарауына қатысуы тек ... ... ... ... деп ... жағдайларда ғана міндетті ... ... ... прокурор мына азаматтық істерді қарауға сот
талқылауына ... ... ... ... ... ... кеткен деп тану немесе азаматты қайтыс болған
деп жариялау туралы (АІЖК-нің 299-бабы);
б) баланы асырап алу туралы (АІЖК-нің 317-4-бабы);
в) ... ... ... ... ... ... туралы прокурордың
наразылығынан бас тарту туралы (АІЖК-нің 287-бабы);
г) адамды ата-аналық құқынан айыру туралы (Неке және ... ... ... 2-тармағы) істерді қараған кезде.
Судья прокурордың сот отырысына ... ... ... ... міндетті деп тануы мүмкін:
а) басқа адамдардың мүддесін қорғау ... ... ... ... іс ... оның ішінде азаматты психиатриялық стационарға
мәжбүрлеп жатқызу туралы прокурордың талап арызы ... іс ... ... бірі ... ... ... ... мүгедек,
әрекеттері шектеулі азаматтар болған жағдайда;
в) тараптардың бірі мемлекет немесе әкімшілік болған ... ... ... ... ... ... ... сот отырысына міндетті түрде қатысуы жөнінде істі соттың
қарауына әзірлеу туралы қаулыда көрсетіледі.
АІЖК-нің 57-бабына сәйкес іс бойынша қорытынды беру ... егер ... ... көзделген болса, мемлекеттік ... мен ... ... өкілдерін қатыстыру туралы мәселені соттардың шешкені
жөн.
Іс соттың қарауына әзірлеу тәртібі бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығаруға құқылы. Сараптама
тағайындау туралы мәселені шешкен кезде судья ... ... ... ... сараптама тағайындау туралы өтінішін қараудың орны мен
уақыты туралы хабардар етуі ... ... бұл ... ... келмей қалуы
сараптама тағайындау туралы өтінішті қарауға кедергі келтірмейді. Судья
сотқа келген тараптарға олардың ... ... ... ... жасауға құқылы екендігін түсіндіреді, бірақ сарапшылардың
алдына қойылуға тиіс ... ... ... ... өзі сараптама
тағайындау туралы ұйғарымда көрсетеді.
Сарапшылардың шешуіне ... ... өнер ... ... білімдерді
талап ететін мәселелер ғана қойылуы мүмкін. Шешілуі сот құзыретіне жататын
құқықтық мәселелерді ... ... жол ... ... көрсетілген тәртіп бойынша сараптама тағайындау
туралы ұйғарымға шағымдануға, наразылық келтіруге болады.
Өздеріне қажетті дәлелдемелерді сотқа ұсыну соңынан ... ... ... келтіреді деп қауіптенуге негізі бар тараптардың немесе
олардың өкілдерінің арыздары ... ... ... 74-76-баптарына сәйкес
дәлелдемелерді қамтамасыз ету шараларын ... ... ... ету туралы арыз АІЖК-нің ... ... ... ... ... тиіс.
Оларды қамтамасыз ету жөніндегі шараларды істі өндірісіне қабылдаған
сот қолданады. Дәлелдемелерді ... ету ... шара ... ... ... судья ұйғарымында тараптың өтініші бойынша қамтамасыз етіле
алатын дәлелдемелерді көрсетеді ... ... ... алу, ... өзге ... ... және т.б.).
Егер судья істі соттың қарауына әзірлеу барысында дәлелдемелерді
қамтамасыз ету бойынша шара ... үшін ... жоқ деп ... онда ... ... ... бас ... туралы дәлелді ұйғарым шығаруы қажет.
Арыз иесі ол ұйғарымға АІЖК-нің 344-бабында көрсетілген тәртіп ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының басқа
ауданындағы немесе қаласындағы ... ... ету ... ... сот ... ... ұйғарым шығару арқылы шешеді. Сот оны
АІЖК-нің 73-бабында көрсетілген тәртіп бойынша орындайды.
Шетелдік ... ... ... ету немесе тараптардан
дәлелдемелерді сұратуға көмек көрсету сот тапсырмасы туралы ұйғарым шығару
арқылы жүргізіледі. Бұл ... 1993 ... 22 ... ... ... ... бекіткен «Құқықтық көмек және азаматтық, отбасы және
қылмыстық істер бойынша ... ... ... ... не Қазақстан Республикасының басқа шетелдік мемлекеттерімен
бекіткен халықаралық келісімдеріне сәйкес ... ... ... ... ... ... істі ... қарауына әзірлеу кезінде жазбаша
немесе заттай дәлелдемелерді қарау, сараптама тағайындау, ... ... ... ... жеке ... ... ... кезде
сот отырысының хаттамасы жасалуы тиіс. Істі сот ... ... өзге ... ... ... кезде сот отырысының
хаттамасы жасалмайды.
Судья азаматтық істі сот талқылауына дайындауды, егер ... ... ... ... өзге заң ... басқа мерзімдер
көрсетілмесе, арыз сот өндірісіне қабылданып, азаматтық іс ... ... жеті ... ... ... ... хабар-ошарсыз кеткен деп тану немесе азаматтың қайтыс ... ... ... ... ... істі ... қарауына әзірлеу мерзімі
жергілікті газетте осындай істің ... ... ... ... жарияланған
күннен бастап үш ай құрайды.
Сот АІЖК-нің 273-бабының 1-бөлігіне сәйкес сайлауға дейін бес күн ... ... күні ... түскен азаматтардың, қоғамдық бірлестіктердің,
сайлау ... ... ... ... бұзылуы туралы арыздары
бойынша істі арыз берілген күні дайындап, сол күні оны ... ... ... Бұл санаттағы даулар бойынша істі соттың ... ... ... ... ... ... алименттерді өндіру ... ... ... ... өзге де ... ... өтеу, сондай-ақ асыраушысынан айырылу жағдайлары бойынша
және еңбек қатынастарынан туындайтын барлық талаптар бойынша істерді ... ... ... ұзартылуға жатпайды. Істердің басқа санаттары
бойынша судья ерекше жағдайларда күрделі істер ... ғана ... ... ... ұзарта алады.
Судьяның істі соттың қарауына әзірлеу ... жеті күн ... ... ... ... үшін заң ... ... мерзім
ішінде бітіруі мүмкін болмағанда, ол ерекше жағдай деп ... ... ... ... ... ... осы
нормаларында көрсетілген мән-жайлар орын алып, олар жойылғанша, судья ... ... ... ... тұру ... ... шығарады.
АІЖК-нің 254-бабының талаптарына ұқсастық бойынша судья іске ... істі ... ... ... ... тұру туралы ұйғарымның
көшірмесін жібереді.
Істі соттың қарауына әзірлеуді тоқтата тұру ... ... ... ... ... ... шағымдануға, наразылық
келтіруге болады.
Істі соттың қарауына әзірлеуді тоқтата тұруға кедергі келтірген ... ... ... судья оны қайта бастау туралы ұйғарым шығарады.
Мұндайда, судьяның арызды қабылдау және азаматтық істі қозғау ... ... ... ... істі ... ... ... тоқтата
тұру туралы ұйғарым шығарылғанға дейін өткен мерзім істі сот ... ... ... ... ... ... істі соттың қарауына әзірлеу туралы
ұйғарымда көрсетілген барлық ... ... ... іс ... ... деп ... ... арызда жiберiлген кемшiлiктердi түзету жолдары
Жалпы азаматтық iс жүргiзу бұл Қазақстан Республикасының ... ... ... өз құзыретiне жатқызылған талап қою және өзге ... мен шешу ... сот ... ... ... ... қоғамдық
қатынастар.
Азаматтық iс жүргiзудiң мiндеттерi азаматтардың, мемлекеттiң және
ұйымдардың ... ... ... құқықтарын, бостандықтарын және заңмен
қорғалатын мүдделерiн қорғау, заңдылық пен құқық тәртiбiн нығайтып, ... ... алу ... ... ... азаматтық сот iсiн ... ... шешу ... республикасы Конституциясының, осы қоғамдық қатынастарды заңдарға
талаптарын дәлме-дәл ... ... iс болу үшiн ... ...... үшiн ең ... әрбiр iс үшiн мiндеттi болып талап арыз табылады. Талап арыз келiп
түспей ешбiр орган iс ... ... жоқ. ... арыз ... ... сәттен
бастап азаматтық iс туралы мәселенi басы басталады. Талап арыз ... ... бiр ... ... ... ... танысып, мазмұны жағынан сай
келуiн қарайды. Осы шарттарды жүзеге ... ... ... ... ... қабылдамау туралы мәлiмдейдi.[6]
Талап арызбен құжат түрi мүддесiне немесе бостандығы мен құқығына ... ... ... келдi деп тапқанда сотқа мәселелер бойынша маңызды
фактiлердi көрсете отырып жазбаша нысанда өткiзiлетiн құжат ... ... ... арыз ... ... атауы;
б) талап қоюшының атауы, тұрғылықты жерi, ал егер талап қоюшы ... оның ... жерi мен ... ... талап арызды өкiлi берсе,
өкiлдiң атауы мен мекен-жайы;
в) жауапкердiң атауы, оның тұрғылықты жер, ал егер ұйым ... жерi мен ... ... ... ... құқықтарын, бостандықтарын немесе заңды мүдделерiн
және оның талап қою талаптарын бұзудың немесе бұзу қауiпiнiң мәнi;
д) талап ... ... ... ... ... және бұл мән-
жайларды растайтын дәлелдемелер;
ж) егер талап қою бағалауға жататын болса, талап қоюдың бағасы;
з) бұл ... ... ... ... шартында көзделсе,
жауапкерге жүгiнудiң сотқа дейiнгi тәртiбiн сақтау туралы мәлiметтер;
и) арызға қоса тiркелген ... ... ... тиiс;
е) талап арызға дауды шешу үшiн ... ... бар өзге ... арызға талап қоюшы немесе талап арызға қол қоюға және оны ... ... ... оның өкiлi қол ... ... қоса ... құжаттар:
а) жауапкерлер мен үшiншi тұлғалардың санына қарай талап ... ... баж ... ... ... ... өз талаптарын негiздейтiн мән-жайларды растайтын құжаттар,
егер көшiрмелер ... ... мен ... ... үшiн ... көшiрмелерi;
ж) бұл даулардың осы санаты үшiн заңдарымен немесе шартпен белгiленген
болса, жауапкермен дауды реттеудiң сотқа ... ... ... ... оны ... салған жағдайда нормативтiк құқықтық актiнiң мәтiнi;
к) талапкердiң мерзiмдi кейiнге қалдыру, ұзарту, сот ... ... ... олардың мөлшерiн азайту ... ... ... ету, дәлелдемелердi талап ету туралы өтiнiшi және, егер ... ... ... ... ... қоса ... ... сай келген кезде осы құжат азаматтық iс жүргiзу үшiн
негiзгi болып табылады.
Қазақстан Республикасының ең ... ... адам және ... ... мен бостандықтары болғандықтан олардың азаматтық iсте сот арқылы
қорғалуы өте маңызды болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... мен ... ... қорғалуына кепiлдiк
беретiн маңызды демократиялық бастаулар орнықтырылған. Конституцияның 75-
бабында сот билiгiнiң сот iсiн ... ... ... және ... өзге де ... арқылы жүзеге асырылатын белгiленген.
Республикада Қазақстан ... ... ... ... тәртiбi туралы» 1995 жылғы 19 маусымдағы заң күшiн бар Жарлығының
қолданылатынын атап көрсетудiң маңызы зор.
Осы Жарлықтың ... ... ... органдары жоқ мемлекеттiк
органдар мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... Азаматтардың шешу тәртiбi әкiмшiлiк
–құқық бұзушылық туралы қылмыстық iс ... ... ... және ... ... ... ... өтiнiш айтушының аты-жөндерi
көрсетiлмеген, қолдары қойылмаған, тұратын орындары, қызметi немесе оқуы
туралы деректер келтiрiлмеген ... ... ... ... ... азамат: шағымды, өтiнiштi тексерушi адамға өз дәлелдерiн
жүзбе-жүз баяндауға қосымша материал ... ... ... туралы
ауызша немесе жазбаша нысанда дәлелденген жауап алуға; өтiнiш бойынша
қабылданған шешiмге жоғары тұрған ... ... ... ... лауазымды
адамға шағымдануға; органдар мен лауазымды адамдардың заңды ... ... мен ... заң ... тәртiппен сотқа
жүгiнуге құқылы.
Азаматтардың құқықтары мен бостандықтары бұзылған жағдайда қоғамдардың
мемлекеттiк ... ... ... қалпына келтiрудi қамтамасыз етедi.
Азаматтық сот iсiн жүргiзуде сот бұйрығының тарихи сипатын есепке ала
отырып және сот ... ... ... 1999 ... 13 ... заң шығарушылары Қазақстан Республикасының Азаматтық iс жүргiзу
кодексiне толықтырулар енгiзудi, соның бiрi ... ... ... ... ... ... Азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң жаңа нормларына
сәйкес сот бұйрығы өндiрiп алушының ақшалай сомаларды ... алу ... ... ... ... ... алушыны ... ... үшiн ... ... ... бойынша
борышкерден талап ету туралы арызы бойынша шығарылған судьяның актiсi болып
табылады (ҚР АIЖК ... ... ...... ... 146-бабында
көзделген талаптар бойынша судья сотқа түскен арыз бойынша сот ... үшiн ... ... ... ... егер талап қою арқылы
жүгiнген жағдайда, дауға салынатын сомадан аударымдарды негiзге ала ... ... ... ... мемлекеттiк баж төленедi.
Сот бұйрығын беру туралы арыз талапқа сай болуы ... яғни ... ... ... ... ... растайтын мiндеттемесiнiң
түпнұсқасын және басқа да құжаттар ... тиiс. ... ... ... ... ... жөн, оның ... заңмен бекiтiлген талаптарды
куәландыратындай болуы керек.[7]
Судья сотқа арыз ... ... ... үш күн iшiнде борышкердi, өндiрiп
алушыны олардың түсiндiрмелерiн тыңдау үшiн шақырмай-ақ мына жағдайларда:
егер талап нотариатта ... ... ... егер ... ... ... және оны жауапкер таныса; егер талап
төленбеген вексельге, акцептiң ... және ... ... ... белгiленуiне бiлдiрiлген наразылыққа негiзделсе; егер ... ... ... ... тарту қажеттiлiгiне қатысы жоқ,
кәмелетке толмаған балалар үшiн алименттердi ... алу ... ... болса; егер қызметкерге есептелген, бiрақ төленбеген жалақы мен
өзге де төлемдердi өндiрiп алу ... ... iшкi ... органдары
немесе салық полициясы мәлiмдеген болса; егер елу айлық мөлшердегi ... ... ... ... ... ... егер ... заңнама кесiмiне сәйкес талап мәлiмдеген болса, сот ... ... ... тиiсiнше хаттама жасалмайды. Сот бұйрығына соттың
кәдуiлгi шешiмi сияқты талап қойылады, бұлар: заңдылық пен дәлелдiк.
Сот бұйрық ... ... ... тапсыру туралы хабарлай отырып, оның
көшiрмесiн дереу борышкерге жiбердi.
Егер борышкерден белгiленген мерзiмде сотқа қарсылық келiп түспесе,
судья ... ... оны ... көрсету үшiн соттың ... сот ... ... ... жоғарыдағы талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, судья
өтiнiш берушiнiң арызын қабылдамайды, не ... ... ... ... ... қабылдаудан бас тарту туралы дәлелдi ұйғарым ... егер iс ... сот iсiн ... ... ... және шешуге
жатпаса, талап қоюшының қандай сотқа ... жөн ... ... ... бас тартылған жағдайда өндiрiп алушы ... баж ... ... ... ... талап қоюшы жол берiлген бұзушылықты
жоятын болса, онда ... ... ... ... сол ... сол ... және сол ... бойынша талап қоюшы жол берiлген бұзушылықты
жоятын болса, онда арызды қайтару талап қоюшының сол ... сол ... және сол ... ... ... қоюмен сотқа қайтадан жүгiнуiне
кедергi келтiрмейдi.
Шын мәнiнде, барлық азаматтық iстер бiр-бiрiне ұқсамайтын түрлiше болып
кездеседi. Сондықтан да кейбiр ... тез ... тура ... ... ...... жалпы тәртiбi азаматтық дау-дамай iстерiне арналған,
бұларды тиiстi дәрежеде қарау және ... ... ... қалыптасқан
тәртiпте жүзеге асыруға тура келедi. Дау-шарасыз iстердi шешуде талап қою
бойынша iс ... ... ... сақтау азаматтық ... сот ... ... ... кемiтедi. Осыған орай
Азаматтық iс жүргiзу кодексiне жаңа тарау – сот ... ... ... ... ... сот ... айырмашылығы бар, сот шешiмiн сот кез
келген азаматтық iске ... ... онда ... ... ... қою ... ... соттың билiктiк пiкiрi баяндалуы мүмкiн. Бұйрық
арқылы iс жүргiзуде сот ... ... ... бiр ... ғана ... ... ... бойынша сот бұйрығы берiлмейдi.
Шешiм – iстiң мәнi бойынша шешетiн бiрiншi сатыдағы сот қаулысы. Шешiм
шығарған ... сот ... баға ... iс үшiн ... бар ... ... тараптардың қанағаттандырылуға ... ... Сот ... ... ... ... шығару тәртiбi заңмен нақты және толық реттеледi. Шешiм кеңесу
бөлмесiнде шығарылады. Бұл бөлмеде өзге ... ... жол ... ... ... емес, заң бұл жағын қатаң талап етпейдi.
Бұйрық пен ... ... ... да айырмашылық бар. Бұйрық
арқылы iс жүргiзуде тараптар талап арызбен iс ... ... ... ... ... ... өндiрiп алушы, ал өндiрiп алушының
берешектi талап ... ... ... деп ... беру ... де өзгешелiк бар. ... сот ... ... ... ... он бес ... ... шағым жасалуы
тиiс.бұйрықта тек борышкер жағы шағым жасай алады. Борышкер сот ... ... ... бастап он күн мерзiмде байланыстың кез келген
құралдарын пайдалана ... ... ... ... ... ... сотқа жiберуге құқылы. Егер ... ... ... ... талапқа келiспеген қарсылық түссе, судья сот
бұйрығының күшiн жойып, ол туралы ... ... Ал, ... ... жалпы ережеге сәйкес талап арызбен сот iсi ... ... ... соған ұқсас сот қаулыларын, тiптi бiрқатар елдерде
бұлар басқаша аталса да) соттың ... мен ... ... ... ... ... ... сот қаулысының бұл ерекше түрi азаматтық ... ... ... ... ... көрсетедi. Сайып келгенде сот
бұйрығы енгiзiлгенге ... ... ... сот ... ... мен күшiн сарып ететiн. Өйткенi, азаматтық iс жүргiзу айтарлықтай
күрделi болатын. Бұйрық арқылы iс ... ... өз ... және ... ... қол ... сот iсiн жүргiзуде жеңiлдетiлген құқықтық iс ... оның ... ... арқылы iс жүргiзу процеске серпiлiс туғызып,
сот қорғауының тиiмдiлiгi мен ықпалын арттыра ... ... ... ... болдырмауын адамдар арасындағы құқыққа
қайшылық дауларды әдiл шешу үшiн ... ... ... реттелiнген.
Қазақстан Республикасының азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң 8-бабында
көрсетiлгендей: «Әрiбiр адам ... ... ... конституциялық
құқықтарын бостандықтарын немесе заңмен қорғау үшiн осы ... ... ... жүгiнуге құқылы.
Мемлекеттiк органдар, заңды тұлғалар немесеазаматтар ... ... өзге ... немесе адамдардың белгiсiз бiр тобының
құқықтарын және заңмен қорғалатын мүдделерiн қорғау туралы сотқа арыз ... ... Яғни бұл ... талапкер өзiне келтiрiлген зиянды
материалдық құқықты шығынды өндiру жәбiрленушiнiң ... ... ... ... ... ... ... соттан талап етедi, яғни бұл
арызда талапкер оның мазмұнын және ... ... ... өз ... ... яғни ... арызға тiркелетiн құжаттар жоғарыда ... ... мен ... ... ... ... ... арыздың
көшiрмесi;
2) Мемлекеттiк баж төлеудi растайтын құжат;
3) Өкiлдiң өкiлеттiгiн куәландыратын сенiмхат ... өзге де ... ... өз ... ... ... ... құжаттар,
егер көшiрмелер оларда болмаса жауапкерлер мен үшiншi ... үшiн ... ... оны ... ... жағдайда нормативтiк құқықтық актiнiң мәтiнi.
6) Талапкердiң мерзiмдi кейiнгi қалдыру, ұзарту, сот ... ... ... олардың мөлшерiн азайту ... ... ... ету ... талап ету туралы өтiнiшi және егер олар талап
арызда жазылмаған болса, басқалар да қоса ... ... ... ... мiндеттi.[8]
Арыз құқығы бұзылған (материалдық құқығын немесе ... да ... ... шығын келуi) оларды жауапкерден талап ету арқылы сот
арқылы қорғалуы болып табылады. Яғни осы ... ... ... ... ... арыздың тақырыбы болып табылады ол мiндеттi ... ... ... бұл ... ... өзгертуi талапкердiң құқығында
болады, ал мұндай құқыққа сот ие емес.
Мысалы: ... ... алу ... өзiнiң берiлмеген жалақысын
өндiрiп алуын арыз жазу ... ... ... ... ... ... үшiн сот ... қорғалуын, сотқа жүгiнедi.[9]
Прокурор өзiне жүктелген мiндеттердi жүзеге асыру мақсатында және
азаматтардың, ... ... ... ... және ... қорғау үшiн талап қойып сотқа жүргiзуге құқылы.
2.3. Талап арызды қабылдау және одан бас тарту негiздерi
Құқықты сот ... ... ... ... іс жүргізу
кодексінің 153-бабында арызды қабылдаудан бас тарту үшін негіздердің ... ... ... ... арызды қабылдаудан бас тарта отырып, бұл
туралы дәлелді ұйғарым шығарады. Ұйғарымда судья, егер іс соттың қарауына
жатпаса, арыз ... ... ... ... керек екенін не істің пайда
болуына кедергі жасайтын мән-жайларды қалай жоюға болатынын ... ... ... ... қабылдаудан бас тарту ... ... ... ... шағым жасауға немесе прокурордың наразылық келтіруіне
жол береді.
Ешкiмге ... ... ол үшiн ... ... соттылығын
өзгертуге болмайды. Жоғарғы тұрған соттың өзiнен төменгi соттың жүргiзетiн
iсiн тараптардың келiсiмiнсiз алып ... және оны ...... ... ... ... ... келсе немесе әлдекiмнiң құқығын және заңмен қорғалатын
мүдделерiн бұзса, сотқа жүгiнуге құқығынан бас тарту жарамсыз ......... ... ... процесске қатысушы ар-
ожданын қорғалатын ... ... ... ... мен iс-
әрекеттерге тыйым салынады.
Азаматтық сот iсiн жүргiзу барысында мемлекеттiк органдар мен лауазымды
адамдардың заңсыз әрекеттерiнен адамға ... ... зиян ... ... ... ... өз ... даулы құқықтық қатынастарды ... ... ... ... сот ... ... реттейтiнi құқық
нормаларын қолданады, ал мұндай нормалар болмаған жағдайда ... ... ... ... ... ала ... ... да осы азаматтардың заңды тұлғаларын құқығын ... ... ... көрсеуiн қамтамасыз етедi. Мұнда да сот талапкер не
жауапкерден ... ... ... ... осы сот ... ... ... азаматына жеңiлдететiн
мән жағдайы болғанда оны көрсете отырып барынша көмек ... ... ... ... өз ... мүдделерiн қорғай алмайтын азаматтарға (кәмелетке
толмағандарға мемлекеттiк айыптаушысы ... ... ... ... ... мүдделерiн оның заңдық өкiлдерi
көмек көрсетуi қажет.
Осы сот қорғауында ... ... ... өз ... ... ... ... сот iсiн жүргiзу тараптардың ... мен тең ... ... ... ... ... iс жүргiзу құқықтарын
пайдаланады және бiрдей iс жүргiзу мiндеттерiн көтередi.
Тараптар азаматтық сот iсiн ... ... өз ... ... оны ... әдiсi мен ... ... және соттан, басқа
органдармен адамдардан тәуелсiз түрде таңдап алады. Сот iстiң ... өз ... ... ... ... ... ... өтiнiшi бойынша оған осы кодексте көзделген тәртiппен қажеттi
материалдарды алуға, жәрдемдеседi.
Iстi қараушы сот ... және ... ... ... iстiң ... ... және объективтi зерттеуге тараптардың құқықтарын iске асыруын
үшiн қажеттi жағдайлар жасайды, iске қатысушы ... ... ... мiндеттерiн түсiндiредi iс жүргiзу әрекеттерiн ... ... ... туралы ескертедi және осы кодексте көзделген жағдайларда
олардың өз құқықтарын жүзеге асыруына жәрдемдеседi. Сот iс ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етiлген
дәлелдемелерге ғана негiздейдi.
Сот тараптарға бiрдей және құрметпен қарайды.
Әр адамның азаматтық процесс барысында ... заң ... ... бар. ... ... жағдайларда заң көмегi тегiн көрсетiледi.
Сот талқылауының ... ... ... тұлғалардың құқықтарын
қорғауы болып табылады. Сонымен жоғарыдағыларды қорыта ... ... ... ... құқықтар мен мүдделерiн ... ... үшiн ... жүгiну сотта қорғалуы болып табылады.
Сондықтан да осы сот талқылауын қорғауға себеп тудырушы осы азаматтар
мен заңды тұлғалардың бұзылған ... ... ... ... ... iстi ... болып табылады.сот талқылауында сот заңға сүйене отырып
азаматтардың құқықтарын қорғауға әдiл түрде шешiм шығара отырып ... ... ... ... азаматтық iс жүргiзуде ... ... ...... ... азаматтық iстi
қозғауға себепшi болып талапкердiң өз ... ... ... ... ... ... дәлелдемелердi ұсына отырып тiкелей сотқа жүгiнуi болып
табылады.
Мұнда тек қана iстi сот өзiне жеке дара ... ... және ол ... осы жазылған талап арызды тексере отырып оның ... ... ... ... ... ...... iстi талап арызсыз-ақ iстi қозғауға негiз
болған бес себептерiнiң болған жағдайда iс қозғала бередi және ... ... ... ... ... органдары жүзеге асырады.
Сонымен азаматтармен заңды тұлғалардың құқықтары ... ... және ... ... қорғай отырып, заңға ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі және басқа ... ... ... ... ... сот актілерін
мәжбүрлеп орындатуды қиындатуы немесе болдырмауы мүмкін әрекеттерінің ... ... ... сот ісін ... ... ету шаралары деп
түсіну керек.
Қабылданған қамтамасыз ету шаралары жауапкер-заңды тұлғаны немесе ... ... ... ... өндірістік қызметті бұзуға,
басқа тұлғалардың заңды құқықтары мен ... ... ... жол
беруге (жауапкердің мүлкін заңсыз тартып алуға) әкеліп соқтырмауы керек.
Аралық соттың талқылаумен қаралатын істер ... ... ... шараларын сот АІЖК-нің 15-бабында қарастырылған барлық ережелерді
сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... бойынша қабылдайды.
Талапты қамтамасыз ету туралы арызды қараған кезде сот ... ... ... ... арыз ... ... талабы бойынша аралық
(арбитражды) соттың іс ... ... ... ... ету шаралары:
1) мүліктік немесе мүліктік емес сипаттағы (АІЖК-нің 25-29-тарауларында
қарастырылған ... ... қою ... ... ... ... ... орындалуын;
2) сот шешімдерінің орындалуын;
3) бітімгершілік келісімдерін бекіту туралы сот ... ... ... ... ... ... ету ... ету шаралары заңды күшіне енген сот актісін мәжбүрлеп
орындату туралы ... ... ... ... іс ... кез келген
кезеңінде қабылданады.
Егер сот қамтамасыз ету шараларын қабылдамаса, заңмен қарастырылған
жағдайларда сот ... ... ... ... ... ету үшін ... іс жүргізу барысында қамтамасыз ету
шараларын қабылдайды.
АІЖК-нің ... ... ... ... ... ... ... болып табылмайды.
Егер оны қабылдамау осы санаттағы істер ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда, даулы құқықтық
қатынастардың сипатын ескере отырып және осы ... ... ... ... сот өзге де қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... заң актілерімен салыстырғандағыдан өзге ... ... ... ... сот ... ... және ... бұзылған заңды құқықтары
мен мүдделерін қорғауды неғұрлым тиімді қамтамасыз етуге мүмкіндік берсе,
сот бір мезгілде бірнеше ... ету ... ... құқылы.
АІЖК-нің 160-бабына сәйкес, сот қамтамасыз ету шараларын талапкердің
(арызданушының) немесе оның өкілінің ... ... не ... (арбитражды)
соттың өндірісіндегі іс бойынша талапкердің ... ... ... ету шараларын қабылдау туралы арыз істің барлық кезеңінде:
істі сот ... ... ... сот ... сот ... кейін, бірақ ол АІЖК-нің 236-бабында белгіленген тәртіпте
мәжбүрлеп орындатуға жіберілгенге дейін берілуі мүмкін.
АІЖК-нің 158-бабына ... ... ... қамтамасыз ету шараларын
қабылдамау сот актісін мәжбүрлеп орындатуды қиындатуы немесе орындалуын
мүмкін ... ... ... ... ... ... ... сот бұйрығын беру туралы арызды
қарау ... ... ету ... ... ... сот ... 140-бабында қарастырылған даусыз талаптар бойынша азаматтық іс
қозғамастан ... ... сот ... ... күшіне енгеннен кейін,
бірақ ол АІЖК-нің 149-бабының тәртібімен өндіріп алушыға берілгенге ... ... ... ... бойынша сот бұйрығын мәжбүрлеп орындату
жөніндегі ... ету ... ... ... Сот өз ... ету шараларын қабылдай алмайды.
Егер талапкердің немесе оның өкілінің арызы бола тұра ... ... ... болса, сот АІЖК-нің 160-бабына ... ... ету ... сот актілерін орындауды қамтамасыз ету туралы ұйғарым
шығарады.
Істі сот ... ... ... берілген талапты қамтамасыз ету
шаралары туралы, сот актісін мәжбүрлеп орындату сатысынан бұрын берілген
қамтамасыз ету шаралары ... ... ... іске қатысушы тұлғаларға
олардың қаралатын орны мен уақытын хабарламастан жеке дара ... ... іс ... ... жеке хаттамасы жүргізілмейді.
Талапты қамтамасыз ету туралы арыз сот отырысында берілсе, арыз сол сот
отырысында зерттеліп, оны ... ... ... ... ... кеңесу бөлмесінде шығарады.
Қамтамасыз ету шараларын қабылдау туралы арызды қараған ... ... ету ... ... (арызданушы) мәлімдеген материалдық-
құқықтық талаптарға ... ... ... талаптарға парапарлығы,
сот актісін орындауды қиындату немесе орындатпау мақсатында жауапкер жасауы
мүмкін әрекеттердің жолын кесуді ... ете ... ... ... ... сот ... ... көрсеткен қамтамасыз ету шараларының ол
мәлімдеген материалдық-құқықтық ... ... ... туралы
тоқтамға келсе, онда аталған қамтамасыз ету шараларымен талапты ... ... ... ... қалдырады.
Соттың қамтамасыз ету шараларын қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым
шығаруы талапкердің ... оның ... ... ... қабылдаудың
қажеттігі туралы жаңа дәлелдерді көрсетіп, талапты қамтамасыз ету шараларын
қабылдау жөнінде сотқа ... арыз ... ... ... ету ... қабылдау туралы арызды қарау нәтижесі бойынша
шығарылған сот ұйғарымы АІЖК-нің 252-бабында көрсетілген талаптарға ... ... Бұл ... сот ... 158-бабында қарастырылған қамтамасыз ету
шараларын қабылдаудың негіздерінің ... ... ... баға ... ... ... ... мүлкін немесе оның бір бөлігін жасыруға не
иеліктен шығаруға, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және тағы ... ... заңды күшіне енген сот
актісін ... ... ... ... ... деп ... ... ету шараларын қабылдау туралы ұйғарымның қарар бөлігінде оның
дереу орындалуға жататыны көрсетілуі тиіс.
АІЖК-нің нормаларында қамтамасыз ету шараларының ... ... ... іске ... ... ... қарастырылмаған,
алайда, АІЖК-нің 344-бабына сәйкес, мүдделі тұлғалар ... ... ... ... ... ... ... он бес күннің ішінде
оған шағым бере алады.
Тұлғаға ұйғарымның көшірмесі тапсырылған немесе оған сот орындаушысының
атқару қағазын орындау жөніндегі ... ... ... ... (мүлікке
тыйым салу, белгілі бір әрекеттерді жасауға тыйым салу және тағы ... ... ету ... ... туралы хабардар болған күн деп түсіну
керек.
Қамтамасыз ету ... ... ... сот ... ... дереу
жүзеге асыру деп соттың ұйғарым шығарылған күні не ол шығарылған күннің
ертеңінен кешіктірмей АІЖК-нің ... ... ... қарастырылған
әрекеттерді жасауын түсіну керек.
Қамтамасыз ету шараларын қабылдау ... сот ... және ... ... құжатын аумақтық атқару ісін жүргізуші органнан тыс, тікелей
банктерге, тіркеуші органдарға, борышкердің тыйым салуға жататын ... ... және ... тұлғаларға немесе қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... міндетті тұлғаларға жіберуге
жол берілмейді.
АІЖК 159-бабы бірінші бөлігінің 1) тармақшасын қолданған кезде талапкер
шарттық, деликтілік немесе борышкердің мүлкі ... ... ... сипаттағы өзгеде құқықтық қатынастардан туындайтын
талаптар қойғанда ғана жауапкерге ... ... ... салу ... ету ... жол ... ... Азаматтық кодексінің 115-бабында көрсетілген
жауапкер меншік құқығымен немесе шаруашылық жүргізу құқығымен ... ... ... ... ... жауапкерге тиесілі мүлік деп түсіну керек.
Аталған ... ... ... ... ... ... ... құқығымен иелік ететін және ... ... ... ... ... ... ... мүлікке тыйым салу сияқты қамтамасыз ету шарасы ... ... 922, ... ... ... ... ... зиян үшін
өздерінің иелігіндегі ақшаларымен есептеседі. Аталған ... ақша ... ... жағдайда, олардың міндеттемелері
бойынша субсидиарлық жауапкершілік мемлекеттік қазынаға жүктеледі.
Мүлікке тыйым салу сияқты қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... сот ... заттарды немесе мүліктің
түрлерін көрсетпейді, тіпті талапкер ... ... ... салу ... ... де ... салынуы мүмкін мүліктің құнын белгілемейді.
Сот ұйғарымында талапкердің мүліктік ... ... ... ... ... сот ... ... мөлшері
ғана көрсетілуі керек, ал ... ... ... тиесілігін
немесе оның құнын атқарушылық іс жүргізу туралы заңнамалық актіде көзделген
тәртіпте атқарушылық құжатты ... ... сот ... ... ... сәйкес, моральдық зиянның көлемін сот шешім шығарған
кезде анықтайтындықтан, моральдық ... ... ... ... ... талап арызды қамтамасыз ету үшін мүлікке тыйым салу ... ... ... ... ... ету ... ... өтініші болған
жағдайда, сот шешім шығарумен қатар немесе моральдық зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... ... ету туралы
ұйғарым шығарады. Бұл ретте, тыйым салынуға жататын мүліктің көлемі ... ... ... зиян ... ... ... тиіс.
Талапкер мәлімдеген мүліктік емес сипаттағы талаптардан дауланып
отырған заттың ... оның істі ... ... ... ... ... ... сот АІЖК 159-бабы бірінші бөлігінің 2)
тармақшасында қарастырылған қамтамасыз ету ... ... ... ... ... иемдену, үй-жайдың құрылымын өзгерту, жер
телімінің ... ... ... құқықтар мен сабақтас құқықтардың
объектілерін көбейту жөніндегі және ... ... ... ... ... мүмкін.
АІЖК 159-бабы бірінші бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес ... ... ... ... қамтамасыз етуі мақсатында
сот үшінші тұлғалардың жауапкерге мүлікті беруіне немесе мүліктік сипаттағы
басқа да ... ... ... ... ... ... іс бойынша жауапкердің алдындағы ... анық ... ... және ... үшінші тұлғалардан
міндеттемесін орындатқаннан кейін сот актісінің орындалуын қиындатуы ... етуі ... ... ... болғанда сот аталған қамтамасыз
ету шарасын қабылдай ... ... ету ... ... ... сот ... нақты
қандай тұлғаға мүлікті беруге немесе іс бойынша жауапкер алдындағы өзге ... ... ... ... ... керек. Сонымен бірге
тұлғаның жауапкер алдындағы міндеттемелерінің талаптап артық көлемі АК 272-
бабына сәйкес орындала ... үшін сот ... ... ... ... мен тұлғаның іс ... ... ... ... ... керек.
АІЖК 240-6-бабына сәйкес, талапкердің өтініші бойынша мүлікті тыйым
салудан босату (тізімнен алып тастау) туралы талап арыз ... ... ... 159-бабы бірінші бөлігінің 4) тармақшасында қарастырылған қамтамасыз
ету ... ... ... ... салудан босату туралы талап арыз берілген мүлікті
сату жөніндегі атқарушылық әрекеттерді өз бетімен тоқтатпаса, қамтамасыз
ету ... ... ... ... (тізімнен алып тастау) туралы арыз берілген
нақты мүлікке қолданылады.
Егер борышкер атқарушылық құжатты орындаған кезде ... ... ... ... талап арыз берместен, ... ... ... ... ... сот ... әрекетінің заңдылығын дауласа, онда арыз АІЖК 27-
тарауында ... ... ... Бұл жағдайда сот АІЖК 159-бабы
бірінші ... 2) ... ... сот орындаушысының тыйым
салынған мүлікті өткізу жөніндегі әрекеттерді ... ... ... ету ... қабылдауға құқылы.
АІЖК 159-бабы 1-бөлігінің 5) тармақшасында қарастырылған қамтамасыз ету
шарасын сот осы нормада көрсетілген, АІЖК 27-тарауында ... ... іс ... ... ғана ... ... қарастырылған тәртіпте қаралатын істердің өзге ... ... арыз ... ... сот АІЖК 159-бабы бірінші бөлігінің 2)
тармақшасында қарастырылған ... ету ... ... ... қамтамасыз ету шарасы АІЖК 28-тарауында ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу туралы заңнамалық актімен қарастырылған
атқарушылық ... сот ... ... жағдайда сот АІЖК-нің 159-бабы
бірінші бөлігінің 6) тармақшасында ... ... ету ... ... ... ... қатарына сот бұйрықтары,
атқарушылық парақтары, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер ... ... ... сот ... әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді
қарауға ... ... ... қаулыларын мәжбүрлеп орындату
туралы сот қаулылары, өз ... ... ... туралы прокурор
қаулылары жатады.
Сот бұйрығы АІЖК 147, 148, ... ... ... ... бұзыла отырып мәжбүрлеп орындауға жіберілсе, оны атқарушылық
құжат ретінде сотта даулауға болады.
Атқарушылық ... АІЖК ... ... ... ... ... ... бірақ сот орындаушысы оны мәжбүрлеп орындатуға
қабылдаса, оны атқарушылық құжат ретінде сот тәртібімен даулауға болады.
Егер әкімшілік ... ... ... іс ... ... ... құқық бұзушылық туралы істі қарауға уәкілетті лауазымды тұлғаның
қаулысын ... ... ... судья қаулысы әкімшілік құқық бұзушылық
туралы заңнамалық актімен қарастырылған ережелер бұзыла отырып мәжбүрлеп
орындатуға жіберілсе, бұл ... ... ... ... сот
тәртібімен даулауға болады.
Өз талаптарын мәжбүрлеп орындату туралы прокурор қаулысына атқарушылық
құжат ретінде АІЖК 27-тарауында белгіленген тәртіпте және мерзімдерде ... ... ... 2) және 3) ... ... ... қамтамасыз ету шараларын бұзған кінәлі тұлғалар Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... кодексінің 524-бабы
бойынша әкімшілік ... ... Бұл ... ... ... бұзу арқылы талапкерге келтірілген зиянды талапкердің талап арызы
бойынша өтеуге міндетті. АІЖК 162-бабының 1-бөлігіне ... сот іс ... ... ету ... ... ... ету ... құқылы (мысалы, мүлікке тыйым салуды жауапкерге ... ... ... ... ... және ... осындай арыздарды сот отырысын өткізбестен және хаттама ... ... ... қарау орны және уақыты туралы іске қатысушы
тұлғаларға хабарланады.
Арызды қараған кезде ... ... ... ... ету ... талаптарына сәйкес келмейтіні, ал оның орнына ұсынылып отырған
қамтамасыз ету ... АІЖК ... ... ... сәйкес
келетіні туралы сотқа дәләлдемелер ұсынуға міндетті.
АІЖК 162-бабының екінші бөлігіне сәйкес, талапкердің қарызды ... алу ... ... бойынша ғана жауапкер АІЖК ... ... 1), 2) және 3) ... ... сот ... ... ... ету шараларының орнына талап етілген соманы депозиттік
шотқа енгізуге құқылы.
Сот ... ... ... ету туралы талапкердің ... ... АІЖК ... ... тек ... ғана ... екі ... да мүдделерін ескеріп, ақылға қонымдылық
пен әділдікке сүйеніп, қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... талап етуге құқылы.
Егер талапкер қамтамасыз ету шараларын қабылдаудан жауапкерге ... ... ... онда сот қамтамасыз ету шараларын қабылдау
туралы талапкердің ... ... ... құқылы.
Егер АІЖК 158-бабында қарастырылған қамтамасыз ету шараларын қабылдауға
арналған негіздер болмаса, қарсы қамтамасыз ету шарасы қолданылмайды.
АІЖК ... ... ... ... ... ... шешім толық орындалғанға дейін сот қабылдаған қамтамасыз
ету шаралары күшінде болады.
Арыз қанағаттандырылған жағдайда қамтамасыз ету шарасы ... ... ... ... ... ... кейін жауапкердің арызы немесе соттың
бастамасы бойынша ... ету ... бұзу ... ... ... қамтамасыз ету шараларынан бас тарту туралы мәселені, оның қаралғаны
жөнінде хаттама жазумен және іске ... ... ... ... қарайды.
Қамтамасыз ету шаралары рәсімдерінде шығарылған ... ... ... ... және олардың өкілдері АІЖК 344-бабында
қарастырылған ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Талап арызды қамтамасыз ету мәселелері жөніндегі сот ұйғарымына
берілген жеке ... ... ... ... ... ... жіберілуге
жатады.
Қамтамасыз ету шараларын қабылдау туралы сот ұйғарымына жеке ... ... ... ... ... талапты қамтамасыз етуді бұзу туралы сот ... ... ... бір ... ... түрімен ауыстыру туралы ұйғарымға
шағым беру (наразылық келтіру) жеке шағымды (наразылықты) қарағанға ... ... ... тоқтата тұрады.
2.4. Сот талқылауы
Сот талқылауы жүзеге асырылып жатқан жағдай соттың істі ... ... ... ... болмайтындай болуы керек.
Нақты істерді шешкенде мәдениеттілікті сақтау – бұл тек сот ... ... ... істі ... ... ... сақтау ғана емес, сонымен
қатар соттың тараптар мен дұрыс қарым -қатынасы, процессуалдық сұрақтарды
шешкен кезде бір ... және ... ... ... заң ... ... Сот ... нақты, шынайы мәдениеті туралы ол тек заң
талаптарына сәйкес болғанда ғана айтуға ... Істі ... ... ... ... ... және ... жоғарғы
талаптарына істің бар мән-жайын жан-жақты және ... ... ... ... ... талқылауы келесідей 4 бөлімнен тұрады:
1. Дайындық бөлімі.
2. Істі мәні бойынша қарау.
3. Сот жарыссөздері және прокурордың қорытындысы.
4. Соттын ... ... және ... мақсаты мен өзіне тән мазмұны бар әрбір бөлім бір-бірімен тығыз
байланыста ... ... ... сот ... ... ... ... жүзеге асырылатын әрекеттер АІЖК-нің ... ... және іс ... ... ... ... сот отырысын ашу;
- процеске қатысушылардың келуін тексеру;
- аудармашыға оның міндеттерін түсіндіру;
- куәларды сот ... ... ... сот ... жария ету және қарсылық білдіру құқығын түсіндіру;
- іске қатысушы адамдарға олардың ... мен ... ... іске ... ... өтінімдерін шешуі;
- іске қатысушы адамдар мен окілдердің сот отырысына келмеу салдары
туралы сұрақтарды шешу;
- сот ... ... ... маманның, аудармашының келмеу
салдарымен байланысты сұрақтарды шешуі;
- істі кейінге қалдыру;
- істі қарау кейінге қалдырылған кезде күәлардан ... ... ... мен ... алардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру.
Істі қарау үшін белгіленген уақытта төрағалық ... сот ... ... ... ... іс қаралуға тиіс екенін жария етеді. Бұл сот отырысы
басталатың ең алғашқы процессуалдық әрекет.
Бұл іс-әрекет сотпен талапкердің, жауапкердің және ... ... ... ... жүзеге асырылады. И.К.Пискарев:
«процеске қатысушылардың біреуінің келмеуіне байланысты заңмен ... ... ... келген тұлғалардың процессуалдық құқықтарын
шектейді. Олардың осы жағдайға байланысты ... ... ... және ... беру ... ... ... қатысушылардың келуін тексеру. Сот отырысының хатшысы осы іс
бойынша шақырылған ... ... ... келмеген адамдарға хабар
берілген-берілмегендігін және олардың ... ... ... ... бар ... сотқа баяндайды.
Процеске қатысушылардың келгендігін анықтағаннан кейін төрағалық -
етуші келгендердің кім екенің анықтайды, сондай-ақ ... ... ... ... ... оның ... түсіндіру. Бұл процессуалдық әрекет сот
өндірісі тілін ... ... істі ... ... ... ... ... туралы білу мүмкіндігіне не болуы үшін сот мәжілісінің басында
жүдеге асырылады.
Соттың ... ... өзі егер ол іске ... ... ... ... онда осы тулға түсінетін тілге аударылуы керек.[11]
Аудармашылау ол мұндай мүмкіндіктен ... ... ... ... ... ... сот ... 182-бабында көрсетілген іс-
әрекеттерді жүзеге асырғаннан кейін ғана ... ... ... оның сот ... ... ... ... адамның
түсіндірмелерінің айғақтарының, мәліметтерінің жария етілетін және істе ... ... ... сарапшылар қорытындыларының, мамандар
консультацияларының, сондай-ақ судья ... сот ... ... ... ... ... түсіндіруі.
Төрағалық етуші аудармашыға корінеу дұрыс аударма жасамағаны үшін ҚР-ң
қылмыстық кодексінің 352, ... ... ... жөнінде
ескертеді. Аудармашының бұл туралы қолхаты сот отырысының хаттамасына қоса
тіркеледі. ... ... ... ... өз ... ... ... оған әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңдарға сәйкес
әкімшілік жаза белгіленуі мүмкін.
ҚР ... ... ... ... яғни ... ... ... белгілерді аударатын тұлғаларға да қатысты қолданылады.
Куәларды сот отырысы залынан шығару. Келген куәлар сот отырысы ... ... ... ... ... сот мәжілісі залына көрсетулер
(түсініктемелер), беру үшін бір бірден шақырылатындығы түсіндіріледі.
Кужарды ... ... ... ... ... ... ету
үшін, іске қатысушы тұлғалардың түсініктемелерінің және басқа ақпараттардың
куәлерге әсер етуі ... ... ... ... ... үшін ... ... Төрағаның етуші жауап
алынған куәлардың жауап алынбаған ... ... ... қолданады.
Сот құрамын жария ету және қарсылық білдіру құқығын түсіндіру. Сот
құрамын ... ... ... өз ... егер іс алқалы ... ... ... да ... фамилиясын айтады. Сонынан сот
отырысында қай судья торағалық етушінің міндетін атқаратыны айтылады. Одан
әрі судья ... ... ... сот отырысының хатшысы, сот
приставыретінде кімдердің қатысатының ... және бұл ... ... ... ... ... Одан ... судья іске қатысушыларға
қарсылық білдіру құқығы, әділетті сот шешімін шығарудың бір ... ... ... Іске ... ... ... ... туралы сот мәжілісінің хаттамасына жазу енгізіледі.
«Қарсылық білдіру ... ... ... іске ... ... ... ... күмән келтіретін кез-келген мән
жай жатқызылуы мүмкін. Қарсылық білдіру туралы сұрақты шешуі ... ... ... ... Қарсылық судьяға, прокурорға, сарапшыға, маманға
аудармашыға, сот мәжілісінің хатшысына және сот ... ... ... ... ... ... ... 40-бабында көрсетілген.
Егер судья:
1. Осы істі мунын алдындағы қарау кезінде куә, ... ... ... сот ... хатшысы, сот орындаушысы, сот приставы ретінде
қатысса.
2. Іске қатысушы адамдардың ... ... ... ... ... Істің нәтижесінде жеке тікелей немесе ... ... ... не ... негізді күмән тұғызатын өзге де мән жайлар болса, ол істі
қарауға ... ... және оған ... ... ... ... ... құрамына өзара туыс адамдар кіре алмайды.
АІЖК-де судьяның істі қарауға қайта ... жол ... ... бар. Сондықтан судьяның осы істі бұрын қарауға қатысуын
судьяға қарсылық білдіруге тағы бір ... деп ... ... ... ... көрсетілген қарсылық білдіру ... ... ... ... аудармашыға, сот отырысының
хатшысына, сот приставына да ... ... ... олар ... іске қатыса алмайды:
1. Егер ол іске қатысушы адамдарға немесе олардың екілдеріне қызмет жағынан
немесе өзгедей ... ... ... ... болып келсе;
2. Ол тексеру жүргізіп, оның материалдары сотқа ... ... ... ... азаматтық істі қарағанда қолдаланылса.
Ресей заңдары бойынша сонымен қатар осы негіздер бойынша іске қатысудан
қоғамдық ұйымдардың және еңбек ұжымының өкілдері де ... ... ... ... ... сот отырысы
хатшысының, сот ... осы істі ... ... ... кезде тиісінше
прокурор, маман, сарапшы, аудармаша, сот отырысының хатшысы, сот приставы
ретінде қатысуы оларға ... ... ... ... ... 40, 41 ... ... мән-жайлар болған кезде судья,
прокурор, ... ... сот ... ... сот ... ... ... бас тартуды мәлімдеуге міндетті. Сол негіздер бойынша
іске қатысатын адамдар қарсылық білдірілетінін мәлімдеуі мүмкін.
Өздігінен бас ... мен ... ... істі мәні ... қарау
басталғанға дейін дәлелденіп, мәлімденуге тиіс. Істі ... ... бас ... ... ... жасауға қарсы болу негіздері. Сотқа
немесе өздігінен бас тартуды мәлімдейші адамға істі ... ... ... ... ... ғана беріледі.
Істі жеке дара, қараушы судьяға мәлімделген қарсылық білдіруді
(өздігінен бас ... сол ... ... ... сол ... басқа
судьясы, олар болмаған жағдайда – жоғары тұрған сот судьясы қарайды.
Істі соттың алқалы құрамда қарауы кезінде судьялардың біреуі өздігінен
бас ... ... ... ... жағдайда сот іске қатысушы
адамдардың пікірін тыңданды және егер ол ... ... ... ... ... пікірін тыңданды және қарсылық білдіру туралы
мәселені ... ... ... қатысуынсыз шешеді. Қарсылық
білдіруді жақтаған және оған қарсы дауыстар саны тең ... ... ... ... ... есептеледі. Бірнеше судьяға немесе соттың бүкіл
құрамына мәлімделген қарсылық білдіруді нақ сол сот ... ... ... ... ... ... қабылдамай тастау немесе қанағаттандыру туралы
ұйғарым шағым беруге, наразылық келтіруге жатпайды. Ұйғарымға ... ... ... немесе қадағалау шағымдарына, наразылық
келтіруге енгізілуі мүмкін.
Прокурордың, сарапшының, ... ... үйым мен ... ... ... сот отырысы хатшысының, сот орындаусының, сот
приставының өздігінен бас тартуы ... ... ... мәселені істі
қаралтын сот шешеді. Бұл сұрақ б-ша сот қарсылық білдіруді қанағаттандыру
немесе одан бас ... ... ... ... ... ... ... қанағат андырудың салдары АІЖК-ң 43-
бабында айтылған.
Аудандық немесе оған теңестірілген сотта істі жекедара ... ... ... ... бас ... ... бұл істі сол ... судья қарайды. Егер іс қаралатын ... ... ... ... ... ... сот арқылы іс басқа ... ... ... ... беріледі.
Облыстық және оған теңестірілген сотта ҚР-ң жоғарғы сотында істі ... ... ... бас ... не ... ... не ... барлық
құрамы қарсылық білдірген жағдайда, істі сол соттағы басқа судья ... ... ... ... ... немесе оған теңестірілген сотта өздігінен бас ... ... ... ... ... не ... 39-бабында
аталған себептермен осы істі қарау үшін соттың жаңа құрамын құру мүмкін
болмаса облыстық немесе оған ... сот іс ... ... болса,
ол қаралатын сот ұйғарымы үшін іс ҚР жоғарғы сотына берілуге тиіс.
Судьяларға қарсылық білдіру ... ... ... ... ... талабы ретінде судьялардың объективтілігін қамтамасыз етеді. Процеске
қатысушылардың және сот ... ... ... ... ... ... ... беделін көтереді.
Іске қатысушы адамдарға олардың құқықтары мен міндеттерін ... ... іске ... ... ... ... мен ... ішінде тараптарға дауды шешу үшін аралық сотқа жеріну құқығын және
осындай әрекеттің салдарларын түсіндіреді.
Олардың құқықтары мен ... ҚР ... 47 ... ... ... ... ... олардан үзінділер жазып алуға және көмірмелер
түсіндіруге қарсылықтарын мәлімдеуге, дәлелдеме табыс ... және ... ... іске қатысушы басқа адамдарға, куәларға, сарапшілар ... ... ... ... ... ... ішінде қосымша дәлелдеме
талап ету туралы өтініш жасауға, сотқа ауызша және ... ... сот ... ... ... ... ... бойынша өз
дәлелдерін келтіруге, іске қатысушы басқа тұлғалардың ... ... ... ... сот ... ... ... хаттамасымен танысуға және оған жазбаша ескертпелер беруге,
соттың шешімі мен ұйғарышына ... ... сот ісін ... ... ... ... да іс жүргізу құқықтарын пайдалануға құқығы бар.
Олар өздеріне берілген барлық іс жүргізу құқықтарын адал пайдалануға тиіс.
Құқықтары мен ... ... ... ... ... Төрағалық етуші процессуалдық әрекетті жасау және ... ... ... керек, іске қатысушы тұлғаларға олардың құқықтарын
жүзеге ... ... ... ... адамдар, орындалмауы азаматтық сот ісін жүргізу туралы
заңдарда ... ... ... ... ... іс ... атқарады.
Төрағалық етуші талапкер талаптың ... ... ... ... қою ... ... ұлғайтуға не азайтуға не ... бас ... ... екенін, жауапкер талаптар қоюды тануға құқылы,
тараптар істі бітімгершілік келісіммен аяқтауға, дауды шешу үшін ... ... ... ... түсіндіреді.
Төрағалық етуші іске қатысушы тұлғалардың окілдеріне АІЖК-ң 61-бабында
көзделген өкілеттіктерін түсіндіреді. Төрағалық етуші іске ... ... ... ... ... мен ... ... істің нақты мән-жайларын ескеруі керек. Ол мысалы, егер сотқа
берілген оның ... ... ... қою ... ... қарсы
талап қою құқығын, егер бір тарап материалдық ... ... ... ... оқы толеуге кеткен шығынды өндіруге құқығын
мұқият ... ... іске ... ... ... ... ... етуші іске
қатысушы адамдар мен олардың істі қарауға ... ... ... да бір ... мен ... ... ... анықталды.
Арыздар мен өтінімдер әр түрлі сипатта болуы мүмкіні қосымша ... ету ... қою ... туралы, біреуді іске қатыстыруға тарту туралы,
талап арызды қамтамасыз ету туралы ... ... ... жою ... ... ... ... жасыруы туралы,
тараптың стационарлы емдеуде немесе ұзақ қызметтік ... ... істі ... ... ... ... ... тұру туралы.
Іске қатысушы тұлғалардың бірде бір өтініші мен ... сот ... ... сот іске ... ... тұлғалардың, окілдерің,
сонымен бірге егер іске ... ... ... ... ... ... негізді болуы керек. Мысалы, қосымша дәлердемелерді қатыстыру
туралы өтінім бере ... ... іске ... бар ... ... мән-
жайларды нақтылау үшін жаңа дәлелдемелерді қатыстыруды сұрайтынын ... ... ... мен арыздар болған жағдайда сот іске қатысушы адамдардың
пікірін тыңдағаннан ... ... ... не ... ... ... ұйғарым шығарады. Сот үйғарымы, әдетте, тікелей сот мәжілісі
залында шығарылады және сот ... ... ... ... ... ... сот үйғарымдары бірден жарияланады.
Талапкер сотта істі қарау кезінде талап арыздың ... не ... ... емес жауапкерді ауыстыру жур немесе заңды тұлғаны немесе
заңды тлға құрмай-ақ кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... ... өтініш берсе сот мынадай өтінімдерді қабылдаудан мүліктік
дауды сотқа дейін ... ... ... бас ... ... емес. Бұл
жағдайда сол дауды сотқа дейінгі тәртіпте шешу мүмкіндігі болған ... ... 1 ... сәйкес арызды қараусыз қойдыру туралы ұйғарым
шығару керек. Осы сот мәжілісінде істі мәні ... ... ... ... ... қанағаттандырылған жағдайда сот сәйкесінше ұйғарым
шығару арқылы сотта іс ... ... ... ... ... ... сот ... аяқтайды, бірақ тоқтата туруға негіз болған мән-жайлар
жасалғаннан кейін сот ... ... және ... іс ... ... ... жүзеге асады.
Егер өтінімдер мен арыздар ... ... сот ... не ... ... мен ... қанағаттандыру
процестің ары қарай жүруіне кедергі келтірмесе сот ... ... ... ... мен ... сот отырысына келмеген жағдайда
сотта істі қарау мүмкіндігі туралы шешу. Бұл ... сот ... ... ... ... сот ... ... себептеріне және басқа мән-
жайларға байланысты келмеуі заңды сәйкес әртүрлі ... ... ... істі ... ... ... ... түрде сот отырысының
уақыты мен орны туралы хабарландырылған немесе шақырылған адамның сотқа
уақытыны келуі және іске даярлануы үшін жеткілікті ... ... ... жолдануға тиіс.
Іске қатысушы адамдар немесе окілдер келмеген ... сот ... ... ... ... ... ... табыс етілгендігі;
- Сот отырысына келмеу себептері;
- Іске қатысушы тұлғалардың біреуінен істі оның ... ... ... ... Сот істе бар ... ... істі тараптардың қатысуынсыз
олардың өкілдерінің және процестің басқа да ... ... деп тани ма жоқ ... бар ... ... шешу мүмкіндігінің бар жоғы туралы сұрақты
сот іске қатысушы ... ... ... кейін және прокурордың
пікірін тыңдағаннан кейін және прокурордың қорытындысынан кейін шешеді.[12]
Іске қатысушы адамдардың біреуі сот ... ... ... оларға
хабарланғаны жөнінде мәліметтер жоқ болса, істі қарау кейінге қолдырылады.
Іске қатысушы адамдар келмеу себептері туралы сотқа ... және ... ... ... ... ... ... сот
отырысының уақыты мен орны туралы тиісінше ... іске ... ... келмеген жағдайда сот олардың келмеу себептерін келесі
процессуалдын ... ... ... үшін ... ... ... ... дәлелді деп тапқан жағдайда сот істі
қарауды басқа сот отырысына қалдыру туралы ұйғарым шығарады;
б) іске ... ... ... ... себептерін дәлелсіз деп
тапса ол істі олардың қатысуынсыз қарауға құқылы.
Басқа сөзбен ... ... ... ... іске ... ... ... әрбір жағдайда сот істің нақты мән-жайларына
байланысты істі қарауды кейінге қалдыруды не істі мәні бойынша қараудың
шешеді.
Жауапкер сот отырысына ... ... сот істі ... ... келесі шарттар болған кезде қарауға құқылы:
1. жауапкер отырыстың орны мен уақыты туралы тиісті түрде хабарланған;
2. ... ... ... ... ... хабарламады (мыалы,
келмеу себептері туралы мәлімет мүлде жоқ және сот оның ... деп ... не ... іс ... ... ... отыр деген);
3. жауапкер істі өзі жоқта қарауды сұрамаған;
4. талап қоюшы бұған қарсылық білдірмесе.
Тараптар соттан істі олардың қатысуынсыз ... және ... ... ... туралы жазбаша өтінуге құқылы. Егер бұл істің мән-жайлары
бойынша қажет болса сот тараптардың сот отырысына қатысуын ... ... ... ... уақыты мен орны туралы хабарланған іске қатысушының
окілінің келмеуі істі қарауға кедері бола ... ... ... ... ... іске және ... түрде
прокурордың қатысуы бойынша қаралатын істер ... оның ... ... істі ... ... ... негіз болып табылады.
Сот отырысына куәнің, сарапшының маманның ... ... Сот ... куә, сарапшы, маман келмеген жағдайда сот ... ... істі олар ... ... ... ... пікірін тыңдап,
сотта іс қарауды жолғастыру немесе оны кейінге қалдыру туралы ұйғарым
шығарады.
Сотта іс ... ... ... ... істі ... ... ... істің куә білетін мән-жайлар туралы ... ... ... істі ... ... ... ... келесі
жағдайларда себеп болады. Сот ... ... ... күмән
келтірсе оның жазбаша қорытындысының кейбір ... ... ... ... ... сарапшы қорытындысы мен іс бойынша жиналған
басқа да материалдарының арасында ... ... ... ... сот ... ... ... мүмкін болмаған жағдайда істі
кейінге қалдыру жұр ұйғарым шығарады.
Егер ... куә, ... ... ... ... сот ... ... тапқан себептер бойынша келмесе, олар әкімшілік құқық бұзушылық туралы
заңдарға сәйкес әкімшілік жазаға тартылуы мүмкін. Олар ... ҚР ... ... ... ... ... де мүмкін. Сотта айғақ беруден бас
тартқалы немесе жайтар ғана үшін куә ҚР ... 17 ... ... ... ҚР ҚК-ң 353 бабына ... ... ... ... ешкім де өзіне жұбайына (заибына) және ауқымы заңмен
айқындалған жақын тұыстарына сонымен қатар діни ... ... ... ... ... адамға қарсы куәлік беруге міндетті емес.
АІЖК көзделген жағдайларда, сондай-ақ егер сот ... ... ... ... талап қою, қосымша дәлелдемелер ұсыну немесе талап
ету, іске ... ... ... ... ... өзге де әлдеқандай іс
жүргізу әрекеттерін жасау қажеттігі ... істі осы сот ... ... емес деп ... істі ... ... ... жол беріледі.
Іс кейінге қалдырылған кезде істің жаңа сот ... ... ... мүмкіндік беретін уақыт ескеріле отырып, жаңа ... күні ... Бұл ... ... ... қол ... келмеген және процеске қатысуға жанадан тартылған адамдарға
жаңа сот отырысының ... мен орны ... ... ... ... ... кейінге қалдырылған кезде куәлардан жауап алу. Істі қарау
кейінге қалдырылған кезде куәлардан жауап алу мүмкіндігі туралы нормалардың
өзіндік ... ... бар. Олар куә ... ... ... ... үшін осы ... келмеуі салдарынан істі қамтадан кейінге
қалдырудың алдын алу үшін ... Ақыр ... ... ... ... істі дұрыс және уақытылы шешуге қол ... етуі ... ... ... ... кезде куәлардан жауап алу соттың міндеті
емес құқығы болып табылады.
Егер сот отырысына тараптар қатысып отырыса, онда істі ... ... ... сот ... ... ... ... құқылы, жауап алу АІЖК-ң
196-199 баптарындағы тәртіппен жүргізіледі куәларды жаңа сот отырысына
екінші рет ... ... ... ... ғана жол ... мен ... олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіру.
Төрағалық етуші сарапшы мен ... ... 92 ... және 99 ... 3
және 3 бөлімдерінде көрсетілген құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді.
Төрағалық етуші сарапшыға көрінеу жалған қорытынды ... ... ... ... мүмкін екендігі туралы ... ... ... ... ... қолхат сот отырысының хаттамасына қоса
тіркеледі.
Маманға кортнеу жалған кеңестер (түсіндірме) бергені үшін ... ... ... істі осы сот ... қарау үшін қажетті жағдайлардың бар
екендігін анықтағаннан кейін оның ... ... ... Істі мәні ... сот ... негізгі бөлімі болып табылады. Сот талқылауының бұл
бөлімінің мазмұны болып дәлелдемелерді зерттеу танылады. Істі мәні ... ... сот іс ... ... ... ... ... құқықтары мен өзара, қатынасын ... іс ... ... анықтайды.[15]
Істің мән-жайларын зерттеу процесінде әділсоттылықтың демократизмі
толық корініс ... ... ... ... ... қағидалары корініс
табады. Істі қарау жиімдірек және жылдамырақ болуы үшін сот іске маңызы бар
фактілердің, оларды зерттеусіз істі дұрыс шешу ... емес ... ... ... талқылауының бұл бөлімінде жүзеге асырылатын сот отырысының
процессуалдық әрекеттері АІЖК-ң 192-210 баптарымен реттелген.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... бар
не жоғын негіздейтін дәлелдемелерді зерттеу жолымен ... ... ... ... болып табылады. Істі мәні бойынша қарау сотқа жүргізілген
дәлелдемелерді соттық зерттеу және ... заңи ... мен ... басқа
да мән-жайларының негізінде тараптардың құқықтары мен міндеттерін анықтауға
мүмкіндік береді.
Істі мәні бойынша қараудың тағы бір ... дау ... ... диспозитивтік өкілеттіктеріне сәйкес байланысты ... ерік ... ... ... ... ... анықтау
болып табылады.
Сот талқылауының екінші бөлімі әрекеттерді жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... қоюшының өз
талаптарын қолдайтын қолдамайтының жауапкер талап қоюшының ... ... және ... істі ... ... ... туралы мәселелерді анықтауы керек.
Кәмелеттік жасқа толмаған балаларға ... ... ... ... келісімге келуге жол беріледі, бірақ ол алимент ... ... оны ... ... ғана ... ... мүмкін, бірақ алимент көлеміне
емес, өйткені ол ... ... ... ... табылады.[17]
Талап қоюшының талап қоюдан бас тартуы туралы арызы, жауапкердің ... ... ... ... ... ... ... сот
отырысының хаттамасына енгізіледі және оларға тиісінше талап ... ... екі ... қол қояды. Мойындауы немесе тараптардың
бітімгершілік келісімі сотқа жолданған жазбаша арыздара жазылса, олар ... ... бұл ... сот ... ... көрсетіледі.
Талап қоюдан бас тарту қабылданғанға не талап қою мойындалғанға ... ... ... бекітілгенге дейін сот талап қоюшыға,
жауапкерге немесе тараптарға тиісті іс жүргізу ... ... ... бас тартуды қабылдау немесе тараптардың бітімгершілік
келісімін бекіту ... сот ... ... Сол ... ... бір
мезгілде іс бойынша іс жүргізу тоқтатылады.
Ұйғарымда тараптардың сот бекітетін бітілегершілік келісімінің шарттары
көрсетілуі ... ... сот ... ... сот ... және ... ... мән-жайлары анықтамайды. Іс бойынша
өндірісті тоқтату туралы ұйғарым шығару арқылы іс жүргізуді ... ... ... бойынша сотқа жүгінуге кедергі болады. Заң бұл жағдайда сол
тараптар арасындағы, сол ... ... дау ... және сол ... ... рет сотқа жүгінуге жол берілмейтіндігін білдіреді.
Жауапкер талап қоюды мойындағанда және оны ... ... ... талаптарды қанағаттандыру туралы шешім шығарады. Бұл ... ... ... ... ... және оны ... ғана көрсетілуі мүмкін, яғни сот істің мән-жайын анықтамай-
ақ талапкердің пайдасына шешім шығарады.
Жоғарыда аталған негіздер бойынша азаматтық істі ... ... ... материалдық құқықтық мүддай тұлғалардың еркін ерік білдірулерімен
сәйкес аяқталады.
Соттар бітілегершілік ... ... ... бітілегершілік
келісімнің шарттарын олар заңға сәйкес болуы үшін және ... ... мен ... ... ... үшін тексеруі сонымен қатар
бітімгершілік келісімді ... ... жаңа ... туу мүмкіндігін
жоққа шығаратындай нақты және анық ... ... ... қамтамасыз етуі керек.
Сот талап қоюының талап қоюдан бас тартуын ... ... ... ... бітімгершілік келісімін бекітпеген жағдайда сот бұл
туралы ұйғарым ... және істі мәні ... ... ... ... іс ... ... қайлы келсе немесе басқа біреулердің ... және ... ... ... ... ... сот ... талап қоюдан бас тартуын жауапкердің талап қоюды тануын
қабылдамайды және ... ... ... ... Сот
талқылауы сонымен қатар талап қоюшы талаптардың қолдаған жауапкер талап
арызды мойындамаған, тараптар ... ... ... ... ... мәні ... ... жалғасқан жағдайда сот іске қатысушы
тұлғалардың түсініктемелерін тыңдауға ... ... және ... түсініктемелері азаматтық іс бойынша дәлелдемелердің бір түрі
болып табылады. ... ... іс ... ... ... да
дәлелдемелермен қатар тексеріледі және бағаланады.
Сот тараптардың үшінші тұлғалардың және іске қатысушы ... ... ... ... ... іске ... бар мән-жайлар
шеңберін сонымен қатар осы мән-жайлардың бар не жоқ ... ... ... ... ... және ... 194-бабының 1 бөлімінде соттың іске қатысушы ... ... ... ... Бұл ... үшін міндетті
болып табылады. Сот ең алдымен талап ... одан ... оның ... ... тұлғаның түсініктемелерін тыңдайды.
Осылардан кейін жауапкердің және оның ... ... ... ... тыңдалады.
Процесстің аталған қатысушыларынан кейін түсініктеме үшін сөз ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың жергілікті ... ... ... ... ... ... ... құқықтары мен
мүдделерін қорғауға жүгінген адамдар бірінші болып түсініктемелер береді.
Тараптар, үшінші тұлғалар және іске ... ... да ... ... ... ... және қарсылықтарын нақтылайды
және толықтырады. Аталған адамдардың түсініктемелері жазбаша және ... ... ... бере ... ... тараптың талабын және қарсылығын
негіздейтін фактілерді мойындауы мүмкін. Тараптың ... ... ... осы ... одан әрі ... қажеттілігінен босатылады.
Талап мойындаған факті сот отырысының хаттамасына енгізіледі және ... ... ... қол ... Егер ... тану жазбаша өтініші
баяндалған болса, ол іске қосып тіркеледі.
Фактіні тануды ... ... ... ... ... тараптың
фактілерді тануы азаматтық іс бойынша дәлелдеме ретінде қаралады, талапты
тану – бұл ... 49 б. 2 ... ... ... ... шешімді.
Талапкер пайдасына шығара отырып, істі сотта қарауды аяқтауға әкелетін
жауапкердің басқарушылық ... ... тану ... ... арыз талаптарын мойындағандығын
білдірмейді, тарап талап арызға қарсылық ... ... ... ... жалдау шартының жасалғандығын мойындай отырып, бір мезгілде қарыз
самасы ... деп ... ... ... ... және ... ... және сәйкесінше дәлелдемелер ұсынуы мүмкін.
Егер фактілерді тану шындығында болған мән-жайды жасыру мақсатымен не
алдаудың, күш ... ... ... ... ... ... ... болса, ол тануды қабылдамай, ол туралы ұйғарым
шығарады. Мұндай жағдайда осы фактілер жалпы негізде дәлелденуге ... ... ... ... ... ... құқылы. Сұрақтар іске
қатысушы әрбір адамның ... ... ... ... қою тәртібін және олардың мазмұнын төрағалық етуші қадағалап
отырады. Сот қаралып ... ... ... ... ... не жетекші
сипаттағы сұрақтарды қабылдамай тастауға міндетті. Төрағалық етушінің ... ... ... егер оны ... ... ... ... сот
отырысының хаттамасына енгізіледі.
Іске қатысушы адамдардың жазбаша түсініктемелерін, сондай ақ АІЖК -ң ... және 76 ... ... ... ... ... ... жария етеді.
Егер іске қатысатын адамдар немесе тапсырманы орындаушы ... ... ... ... ... істі қарайтын сотқа келсе, олар
жалпы тәртіпте түсініктеме береді. ... ... ету ... ... іске қатысты адамдар келген жағдайда
да бұл ... ... ... ... ... тыңдағаннан кейін сот істің мән-
жайын, дәлелдемелерді зерттеуге көшеді. Істе бар ... да ... ... ... жауабы, жазбаша және заттай дәлелдемелер,
сарапшының қорытындысы) сонымен қатар ... ... да ... ... ... осы сұрақ бойынша пікірлерін ескере отырып ... ... ... ... ... ... ... мән-жайларына байланысты анықталады. Қандай кезектілік бекітілсе де,
сот іс бойынша жиналған дәлелдемелерді және басқа ... ... ... дәлелдемелерді зерттеу кобінесе куәлерден жауап алумен
басталады. ... ... алу ... мен ... ... қатар
куәлардың айғақтарын жариялау АІЖК-ң 196-200 ... мен ... ... ... ... ... дейін куәнің кім ... ... ... мен ... ... Және оған ... беруден бас
тартқаны үшін және көрінеу жалған жауап ... үшін ... ... ескертіледі. Сондай-ақ куәға өзіне өзі, жұбайына
(заиыбына), және жақын ... ... ... ... ал діни
қызметшілерге өздеріне тәубаға келу кезінде ... ... ... беруден бас тартуға құқығы барын түсіндіреді. Куәдан оның міндеттері
жауапкершілігі түсіндірілгендігі туралы қолхат алынады. ... ... ... ... құқықтар берген және нақты бір міндеттер жүктеген.
Сот өндірісі жүргізілгені нақтан тілді білмейтін куәлар өзінің ана ... ... ... ... жағдайда сот аудармашы шақыруға міндетті.
Куәнің ... рет ... ... ... ... ... сотқа келумен
байланысты шығындарды өтеттіруіне құқығы бар. ... ... ... ... ... ... және шынайы жауап беруге міндетті, ... ... сот ... ... істі ... ... дейін қалуға
міндетті.[18]
Он алты ... ... ... судья оған іс бойынша мәлім нәрсенің бәрін
шынайы алтын беру ... ... ... оған ... ... ... үшін және ... жалған жауап бергені үшін ... ... ... ... ... ... қоспағанда, әрбір куәдан жауап жеке-жеке
алынады. Әлі ... ... ... істі ... ... сот отырысы залында
бола алмайды.
Егер сот оған ертерек кетуге руксат бермесе, жауап алынған куә ... ... ... сот ... ... ... алты жасқа толмаған куә сот бұл куәні сот отырысы ... ... деп ... жағдайларды қоспағанда, куә одан жауап алу аяқталған соң
сот отырысы залынан шығарылады.
Жауап алғанға дейін торағалық ... ... іске ... ... ... жәні іс ... оған өзіне мәлім нәрсенің бәрін сотқа
хабарлауды ұсынады. Куә істің мән-жайы туралы ... ... ... ... ... ... ... койылуы мүмкін. Бірінші болып арызы
бойынша куә мен оның өкіл шақырылған ... ... соң іске ... ... мен ... сұрақ қояды. Судья куәдан жауап алудың кез-келген
сәтінде оған сұрақ қоюға ... ... ... ... сот ... арызы бойынша
шақырылған куәлардан, одан кейін ... ... ... ... ... ... істің мән-жайы бойынша жауап алуды ... ... ... ... ... алудан бастаған дұрыс.
Істе бірнеше талап арыздық талаптар болса куәдан жауап алу ... ... ... кезектілігіне сәйкес бекітілуі мүмкін.
Қажет болған жағдайда сот осы немесе келесі отырыста куәдан ... ... алу ... ... ... ... қайшылықтарды айқындау
үшін куәлар арасында беттестірулер жүргізеді.
Жауап әлдеқандай сандармен ... есте ... қиын ... да деректермен
байланысты болған жағдайда куәдан жауап беру кезінде жазбаша материалдарды
пайдалана ... Бұл ... ... және іске қатысушы адамдарға
көрсетіледі және ... ... ... іске қоса ... мүмкін.
Заң кәмелетке толмаған куәдан жауап алудың ерекше тәртібін ... ... ... толмаған куәдан жауап алу, ал соттың қалауы бойынша он төрт ... он алты жас ... ... ... алу ... ... қатысуымен жасалады. Қажет болған жағдайда кәмелетке толмаған
куәдасың заңды өкілдері де шақырылады. Аталған ... ... ... ... ... қоя алады, сондай-ақ куәдан жеке басына және ... ... ... ... өз пікірін айта алады.
Істің мән-жайын анықтау үшін қажет болатын ерекше жағдайларда кәмелетке
толмаған куәдан жауап алынған уақытта сот ... ... сот ... іске ... ... да бір адам ... ... Бұл адам сот
отырысы залына қайта келгенде оған кәмелетке ... ... ... ... куәға сұрақтар қою мүмкіндігі берілуге тиіс.
Куәлардан істі қарау басталғанға дейін сот ... ... ... ... ету, сонымен қатар істі қарауды кейінге ... ... ... мүмкін. Осы аталған жағдайлардың бәрінде куәнің
айғақтары сот отырысында жарияланатын хаттамаға енгізіледі, осыдан соң ... ... осы ... өз ... білдеруге және олар
бойынша түсініктемелер ... ... ... ... отырып, сот куәнің өзі ... ... ... қатынасы жағынан олардың шынайы не жалған екенін
анықтауы керек. ... ... ... оның іске ... тараптардың
бір-бірімен жағымсыз не достық қатынасты ... ... ... т.б. ... болуы мүмкін.
Сот куәнің айғақтары шынайы ... ... ... олардың
шындығында орын алған фактілерге сәйкес екендігін тексереді. Мұндай тексеру
міндетті болып табылады, өйткені куә шынайы қателесуі ... және ... ... ... ... емес болып, фактілерді дұрыс емес
айқындауы мүмкін.
Құжаттарды зерттеу ... ... ... ... ... ... бір
кемшілігі онда әртүрлі терминдер мен ... жол ... ... (81-85 баптар, 334 баптың 2 бөлімі, 338 ... ... 1 ... «іс жүргізу әрекеттерінің хаттамалары және өзге ... (64 ... 2 ... ... (177 ... 1 бөлімі, 182 баптың
1 бөлімі, 201 бап, 204 бап). Қалыптасқан азаматтың іс жүргізу ... ... ... біз ... дәлелдемелер деген терминді қолдану, ол
сонымен қатар ... іс ... ... осы ... ... ... ... дегеніміз әртүрлі белгілердің көмемен істі шешу
үшін маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... фактілерді өзінің мағыналық мазмұнымен осы жағынан
олар іс үшін маңызы бар фактілерді ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеме болып табылатын құжаттар сот отырысында
толығымен не іске қатысты болігінде жарияланады.
Жазбаша дәлелдемелер және ... 73-76 ... және 170 ... ... ... ... толтырылған оларды қараудың хаттамалары сот
отырысында жарияланады. Іске қатысушы тұлғалардың жазбаша ... ... ... ... ... кірісу ретінде
қарастырылады. Жазбаша дәлелдемелерді олардың мазмұнын ... ... ... оқуы ... құжаттарды сот тараптар және процестің басқа да қатысушылары
зерттейді. Сот әрбір ... ... ... ... ... ... ... хаттамашасында сәйкесінше
жазба болуы керек.
Төрағалық етуші жария еткеннен кейін жазбаша ... ... ... ... қажет болған жағдайларда сарапшыларға,
мамандарға және ... ... ... ... ... ... іске ... адамдар және олардың өкілдері ... ... және ... ... ... берулері мүмкін.
Бір тарап екінші тарап ұсынған құжаттың жалғандығы туралы ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда құжатты
ұсынған тұлға оны қолданудан бас тартып, істі басқа ... ... ... мүмкін. Егер күдікті құжат істе дәлелдеме ретінде
қалатын ... оның ... ... хабарлаған тарап сот белгілеген
мерзімде құжаттың ... ... ... ... ... тараптардың іске ұсынылған құжаттарының жалғандығы ... ... жеке хат ... және жеке ... хабар беру
құпиясын қорғау мақсатында хат алысу мен телеграфтық хабарлар ашық ... тек хат ... ... телеграф хабарларын алысқан адамдардың
келісімімен ғана жария етілді және ... ... Бұл ... ... ... жеке хат ... мен жеке телеграфтық хабарлары жабық
сот отырысында жария ... және ... ... соң іске қатысушы
адамдар түсініктемелер бере алады.
Жеке сипаттағы ... ... ... ету, ... ... көрсету кезінде, сондай-ақ оларды зерттеу кезінде ... ... ... ... ... ... Дыбыс жазбаны
жария ету, бейнежазбаны, киноматериалдарды көрсету сот ... ... ... мақсат үшін арнайы жабдықталған үй жайда жүргізіледі. Сот хаттамасында
материалдардың ерекше белгілері және жария ету ... ... ... сот іс ... адамдардың түсініктемелерін тыңдайды.[19]
Сотқа ұсынуы қиын немесе жеткізуге болмайтын құжаттар олар ... ... және ... ... жерде қарау туралы сот ұйғарым
шығарады.
Қарау уақыты мен орны ... іске ... ... ... ... ... айсердың келмеуі қарауды жүргізуге кедергі
келтірмейді қажет ... ... ... ... және ... ... нәтижесі сот отырысының хаттамасына енгізіледі. Хаттамаға
қарау кезінде жасалған немесе тексерілген жоспарлар, ... ... ... көшірмелері, сондай-ақ қарау кезінде жасаған
құжаттардың ... ... мен ... ... ... ... оларды жазбаша дәлелдемелерден
ажырататын ерекшеліктері бар. Заттай дәлелдемелерді сот қарайды және ... ... ... ... ал ... ... ... сарапшыға,
маманға және куәларға көрсетіледі. Заттай дәлелдемелер көрсетілген адамдар
қарап шығуға байланысты қандай да бір ... сот ... ... Бұл ... сот ... ... ... дәлелдемелер іс үшін ... бар ... ... белгілерімен, орналасқан жерімен куәландырады.
Дәлелдемелердің бұл түрі келтірілген зиянның орнын толтыру туралы талап
арыз бойынша істер, мүлікті тізімнен ... ... ... арыз ... ... шешу үшін үлкен маңызға.
Іс үшін айтарлықтай ... бар ... ... сот ... ... және сот пен іске ... адамдар зерттеуі керек. Бұл
ережені сақтамау іс ... ... ... ... ... ... ... ұсынышуы қиын немесе әр түрлі мән-жайларға (аса ірі көлемі немесе
салмағы, оны тасымалдау кезінде ... ... ... ... ету
қиын болған кезде) байланысты сотқа ... ... емес ... ... ... қаралатын тәртіппен олар орналасқан жерде
қаралады және ... ... ... сот отырысының хаттамасына
енгізіледі.
Тәжірбиеде орында қарауды судьяның өзі ғана емес соттың толық құрамымен
тараптың қатысушымен, олардың ... ал ... ... сарапшылар,
куәларды шақырумен жүргізіледі.
Заттай дәлелдемелерді қарау сот тапсырмасын орындау ... ... ... ету істі сот ... ... ... қатар
АІЖК-ң 88 бабында көрсетілген тәртіпте (тез бүлінетін заттай ... ... ... Оның ... туралы хаттама толтырылады. Бұл хаттама
сот отырысында ... ... ... іске қатысушы адамдар түсініктеме
беруі мүмкін.
Сараптама ... ... ... бір құрамы болып
сарапшы қорытындысы табылады. Істі ... ... ... ... қажет
ететін сұрақтарды түсіндіру үшін сот сараптама тағайындайда. ... ... және ... ... сот отырысында зерттеу
АІЖК-ң 91-98 баптарында көрсетілген.
Тараптардың құқықтары және ... ... ... ... ... ... ... әдебиетте және өнерде арнайы білімді талап
ететін сұрақтарды шешу үшін ... ... ... бойынша сот талқылауында сараптаманың медициналық,
техникалық, тауатанулық, бухгалтерлік деген түрлері көп кездеседі.
Егер іс ... ... ... болса сараптама қорытындысы сот
отырысында жария етіледі. Сарапшы сот ... ... және ... ... оны ... ... оған ... қойылуы мүмкін.
Арызы бойынша сараптама тағайындалған адам және оның өкілі болып, ... соң іске ... ... ... мен өкілдер сұрақтар қояды. Сот
тағайындаған сараптама ... ... ... ... ... ... мен оның ... сұрақ қояды. Судья сарапшыға одан жауап ... ... ... ... ... ... 98 бабында көрсетілген жағдайда сот қосымша немесе қайталаша
сараптама тағайындауы мүмкін. Қосымша сараптама қорытынды жеткілікті ... ... ... ... жағдайда, сонымен қатар бұрын зерттелген мән-
жайларға ... жаңа ... ... ... ... ... ... сол сарапшының өзіне немесе басқа ... ... ... ... ... ... жеткілікті түрде
негізделмеген не оның дұрыстығы күмән тудырған, не сараптама жүргізудің іс
жүргізу ... ... ... ... дәл сол ... ... ... сол мәселелерді шешу үшін тағайындалады.
Қайталама сараптама тағайындау туралы ұйғарымда алдынғы сараптаманың
нәтижелеріне ... ... ... ... ... ... сарапшылар комиссиясына тапсырылады. Алдыңғы сараптама жүргізетін
сарапшылар қосымша ... ... ... ... ... бере ... алайда олар сараптамалық зерттеуге және
қорытынды жасауға ... және ... ... ... ... ... (сарапшыларға) алдыңғы сараптамалардың ... ... ... және ... сараптама тағайындалған кезде сот іс жүргізуді
тоқтата туруға құқылы. Бұл ... іс ... ... ... ... ұсынылғаннан кейін қамта жанғыртылады және істі қарау басқа сот
отырысында жалғасады.
Сарапшы қорытындысы іс бойынша дәлелдеме ... ... тек егер де ... ... ... ... ... сотында бағаланса.
Сарапшы қорытындысы сот үшін міндетті ... ... ... ... ... ... немесе ерекше ұйғарымда негізделуі керек.
Сот қорытындының негізсіздігі, сарапшының біліктілігінің жеткіліксіздігі
және сарапшыда бар ... ... ... ... ... ... мүмкін.[23]
Істің мән-жайын анықтауға комек көрсету ... сот ... ... ... ... косультация (түсіндірме) беру үшін маманды
қатыстыруға құқылы. Сот ... ... ... ... ... ... ... үшін (мысалы, жазбаша және заттай дәлелдемелерді қарау
кезінде) сонымен қатар ғылымы ... ... ... кезінде кәсіби
көмек көрсету үшін маманды шақырады. Әрекет етіп отырған іс жүргізу ... ... ... іс ... дәлелдеме ретінде
қарастырмайды. Бұл АІЖК-ң 64 бабынан шығады.
Маман консультациясын ... ... ... ... беруі мүмкін.
Ол сот отырысында жария етіледі. Маманның ауызша қорытындысы сот отырысының
хайтамасына енгізіледі.
Консультацияны ... және ... ... ... ... ... Арызы бойынша маманды тартқан адам және оның ... ... ал ... соң іске ... ... ... және ... сұрақтар
қояды. Сот шақырған маманға бірінші болып талап қоюшы және оның өкілдері
сұрақтар ... Сот ... ... ... ... қоюға құқылы.
Істі қараған кезде және дәлелдемелерді (жазбаша, заттай, ... ... ... ... ... ... ... жалғандағын мәлімдеуі мүмкін. Істегі дәлелдемелердің жалған
екені мәлімделген жағдайда осы дәлелдемелер қатарынан алып ... ... ... дің негізінде шешуді өтіне алады. Мұндай ... ... іске ... ... ... ... тыңдалады.
Талқылау және дәлелдемені басқа дәлелдемелермен салыстыру нәтижесінде сот
сәйкесінше ұйғарым ... ... ... қанағаттандыру не
қанағаттандырудан бас тарту туралы).
Дәлелдемелердің жалғандығы туралы мәлімдеуді тексеру үшін сот ... ... ... өзге ... беруді ұсына
алады.[24]
Егер ұсынылған дәлелдемесі ... деп ... ... іс ... белгілері болса судья материалдарды бұл жөнінде прокурорға хабарлай
отырып, ... іс ... ... ... шешу үшін тиісті анықтау алдын
ала тергеу органына жібереді.
Егер дәлелдемелердің жалғандығы ... онда ел ... ... ... ... ... 57 ... көзделген тәртіпте іске қатысуға жіберген
мемлекеттік органдардың және жергілікті ... ... ... сот отырыстың жария етіледі, мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... әрекет етіп отырған
азаматтық іс жүргізу заңы ... ... ... ... ... И.К. ... атап кеткендей аталған органдардың қорытындыларында
фактілік мазмұнның болуы осы ... ... ... ... ... ... көзделген және істі мәні бойынша шешу туралы
пікірлер бар мемлекеттік және жергілікті өзін-өзі ... ... сот ... да ... ... Бұдан кейін сот іске қатысушы
адамдар, олардың ... ... ... және ... осы ... уәкілетті өкілдеріне сұрақтар қол алады.
Қандай да бір дәлелдемелерді зерттеу қажеттілігі олардың қатыстылығы
мен жол берілеушілігін ескере отырып сотпен ... ... ... ... бойынша сот жазбаша дәлелдемелерді зерттеледі (неке қию ... туу ... ... оның талапкердің тәрбиеленуінде екендігі туралы
анықтама). Егер жауапкер талап арызға қарсы ... ... ... онда бұл ... ... үшін тек ... ... қоймай сонымен қатар куәдан ... ... ал егер ... ... сараптаманың қорытындысын жариялайды.
Соттың сот отырысында фактілік және дәлелдемелік ... ... ... ... бәсекелестік және тараптардың тендігі
қатидасының айқын көрінісі болып табылады.[21]
Дәлелдемелерді зерттеу нәтижесінде ... ... ... ... ... кейін сот істі мәні бойынша қарауды тоқтатады.
Істі мәні бойынша қарауды аяқтау тәртібін ... ... ... қатысушы адамдар соттың шешетін процессуалдық сұрақтардың мәні бойынша
өзінің пікірін айтуға құқылы екенінен шығу ... мәні ... ... ... ... туралы сұрақты шешудің
алдында соттың тараптардың және прокурордың осы ... ... ... ... ... байланысты сот тәжірбиеде қылмыстық істер
бойынша сот ... ... ... ... ... ... істерді
мәні бойынша қарау кезінде де қолданылады.
Барлық дәлелдемелер қаралғаннан кейін судья іске қатысушы ... ... ... ... іс ... ... толықтыруға
ниеттерінің бар жоғын анықтайды. ... ... ... ... етуші істі зерттеу (істі мәні бойынша қарау) аяқталды деп
жариялап, сот ... ... ... ... ... – мемлекеттің мерейлі міндеті ғана емес, саяси-
әлеуметтік, қоғамдық ... ... Ол ... Республикасы
Конституциясының 12-бабындағы 2-тармақта былайша ... ... ... мен ... ... ... ... олар абсолютті деп
танылады,олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де ... ... ... мен ... ... қарай анықталған».
Мұны тарата түссек Ата ... ... ол ... жеке өміріне, өзінің
және отбасының құпиясына қол сұғылмауына, абыройы мен ... ... бар» - ... ... ... ... Ата ... қорғалған жалпыға белгілі адам құқықтарын
санамалаудан аулақпыз. ... ... ... ... ... ... бүгінгі тыныс-тірлігі, алдағы көкжиек кемері туралы кемерлі де ... ... ... ... ... және сол ... өмір сүрушілердің құқықтық
қорғалуын қамтамасыз ... сот ... ... барлық өркениетті
әлемде баға жетпейді.
Осындай ролге ие және мемлекеттік қоғамдық құрылымда сот органдарының
орнын ... және ... ... үшін ... ... ... істерді
жүргізу сатыларының ерекше маңызы бар.
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздік алып, құқықтық мемлекет болуға бет
алып жатқан заманда азаматтық іс ... ... ... іс ... ... өте көп болып табылады. Бұның маңыздылығы Қазақстан
Республикасының Конституциясында басты қазынасы болып табылатын азамат және
оның құқығы мен ... ... және ... соттар алдында
қорғалуының негізділігі болып табылады.
Әрбір азамат өз құқығы мен заңды мүддесін, бостандықтарын қорғауға
құқылы. ... ... ... ... ... келтіру біріншіден,
конституциямен екіншіден, азаматтық іс жүргізу заңдарымен қорғалуға жатады.
Соның ішінде азматтық іс жүргізуде ... ... ... өте ... іс ... ... өндiрiсi азаматтың даулы ... ... ... ... ... ол даудың сот сатыларында уақытында дұрыс
шешілуін, даудың мәні бойынша қаралып, заңды шешімін табуға негіз ... іс ... ... ... және ... ... қарай білу
құқықтық мемлекет болғалы отырған қазақ Елінің жас заңгерлерінің ... мен ... ... борышы екені сөзсіз.
Азаматтық іс жүргізудегi талап өндiрiсiнiң негізгі міндеттері болып
азаматтардың даулы құқықтарын ... ... және ... ... ... мәні ... ... сот актілеріне шағым, наразылық
білдіру арқылы апелляциялық сатыда және ... ... ... мен ... ... азаматтық іс жүргізу заңдары бойынша
қорғалуына негіз береді.
Азаматтық іс ... ... ... ... ... сот актілерінің
әділдігі мен азаматтардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... ... ... Баймолдина.З.Х. Гражданское процессуальное право. Том I. – Алматы,
КазГЮА. 2001.
2. ... В.Н. ... и ... судебного решения по
гражданско-правовому спору. - Новосибирск, 1958.
3. Воронков Г.В. ... суда ... ... в ... ... - ... ... А.Н. Участие прокурора в гражданском процесса. - М., МГУ. ... ... ... ... ... ... - М., Юрид.литература. 1979.
5. Гражданский процесс. Под ред. М.К.Треушникова. – М. ... ... ... на ... в ... ...... 1990.
7. Добровольский А.А., Иванова С.А. Основные проблемы исковой формы
защиты права. - М., МГУ. ... ... ... ... ... – М., ... Баймолдина З.Х. Гражданское процессуальное право. Том 1. Алматы,
КазГЮА. 2001.
10. Абдулина З.Қ. Азаматтық iс ... ... ... ... ... П.Я. ... ... гражданских дел. - Москва,
1962.
12. Абдулина З.К. Производство гражданских дел в суде первой инстанции.
– А., 1998.
13. Трубников П.Я. Судебное ... ... дел. – ... Абдулина З.К. Производство гражданских дел в суде первой инстанции.
– А., ... ... П.П. ... ... ... гражданских дел. -
М., 1958.
16. Трубников П.Я. Судебное разбирательство гражданских дел. - ... ... В.М. ... ... ... отдельных
категории гражданских дел в суде. - Казань, 1989.
18. Гуреев П.П. Порядок судебного разбирательства гражданских дел. ... ... ... Г.В. Определение суда первой инстанции в советском
гражданском процессе. - Саратов, ... ... ... С.А. Основные проблемы исковой формы
защиты права. - М., МГУ. ... ... В.М. ... ... судопроизводства. . М. 1982.
22. Чечина Н.А. Чечот Д.М. Гражданская процессуальная форма ... - М., ... ... 1979.
23. Щеглов В.Н. Законность и обоснованность судебного ... ... ... - ... ... ... В.Н. Иск ... защите гражданского права. - Томск, 1987.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ірі қара малының гигиенасы.Мал қораларына және мал шаруашылық өндірісіне қойылатын санитарлық гигиеналық талаптар9 бет
Азаматтық iс бойынша талап қою өндiрiсi23 бет
Азаматтық iс бойынша талап қою өндiрiсi туралы40 бет
Талап өндірісі14 бет
Талап өндірісінің түсінігі және маңызы30 бет
Өндірісі және талап87 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Ерекше талап қою48 бет
Жартылай өткізгішті кристалдарды өндіруде өндіріс процесін басқаруды автоматтандыру38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь