Рынок механизмiнiң негiзгi элементi ретiндегi сұраныс

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I РЫНОК МЕХАНИЗМIНIҢ НЕГIЗГI ЭЛЕМЕНТI РЕТIНДЕГI СҰРАНЫСТЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.1 Рынок механизмiнiң негiзгi элементтерiмен сұраныстың өзара байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Сұраныс заңы және факторлар әсерiнен сұраныстың өзгерiсi ... ... ...8

II СҰРАНЫСТЫҢ ИКЕМДIЛIГI ЖӘНЕ РЫНОКТЫҚ ТЕПЕ.ТЕҢДIГI ... ... ..13

2.1 Сұраныстың икемдiлiгi және негiзгi түрлерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.2 Рынок механизмiнiң тепе.теңдiгiндегi сұраныстың орны ... ... ... ... ...20


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Рынок механизмiнiң қызмет етуiнiң негiзi “сұраныс” пен “ұсыныс” болса, ал сол сұранысты тудыратын басты фактор тұтынушылар iс-әрекетi болып табылады. Рыноктық экономиканың ерекшелiгi де сол, онда сұраныс бiрiншi орында тұрады, ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Кез келген тұтынушы нарықта ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасайды. Осы жоспарды iске асырса ол тұтынушы өзiнiң қажетiн ең жоғарғы деңгейде қанағаттандырады деп есептелiнедi.
Бiрақ шын мәнiнде тұтынушылардың табысына байлаынсты олардың бюджеттiк шектеу қисығы орын алып, тұтынушылардың таңдау деңгейi әр түрлi болып және ол ылғи да өзгерiп отырады. Яғни нарықта көптеген тұтынушылардың таңдауы әр түрлi болып келедi. Сонымен, сұраныс – бұл тұтынушының немесе сатып алушының бiр тауарды сатып алу ойымен жасайтын жоспарын және олардың сатып ала алатын тауар бағасы мен оның көлемi арасындағы тәуелдiлiк.
Қазақстан Республикасы бүгiнгi таңда әлемдегi орны рыноктық қатынастағы дамушы мемлекет ретiнде көрiнуi болып табылады. Рыноктық қатынастардың дамуы ұлттық экономикамыздың елiмiз өз егемендiгiн алғаннан бастап осы уақытқа дейiн даму үстiнде және ол дами бермек. Рыноктық қатынастардың тиiмдi қызмет етуi барлық қоғамдағы шаруашылық қызметтердiң тиiмдi қызмет етуiн қамтамасыз етiп отырады және оны ұйымдастырушы құрал болып табылады.
Рыноктық механизмдi жалпы түрде экономиканың мәселелерiн шешу мақсатында өндiрушiлер мен тұтынушылардың рынок арқылы тәуелсiз түрде өзара әрекет ететiн шаруашылықты ұйымдастыру формасы деп анықтауға болады. Рынок механизмiнiң қызмет етуiнiң негiзi сұраныс пен ұсыныс болса, ал сол сұранысты тудыратын тұтынушылар iс-әрекетi. Нарықта сұраныс пен ұсыныс өндiрiлген өнiм көлемi мен олардың бағасын анықтайды, сондай-ақ нарықтың өзiн-өзi реттеп отыратын нарық тепе-теңдiгiн және соған сәйкес тепе-теңдiк бағаны қалыптастырады. Өндiрушi мен тұтынушы арасындағы бәсеке және мәмiлелер бағаға әсер етiп, рыноктық бағаны қалыптастырады. Ал бағаға сүйене отырып, тұтынушылар көптеген экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл жағдай тұтнушылар мiнез-құлығын және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Нарықтық экономиканың ерекшелiгi де сол, онда сұраныс бiрiншi орында тұрады, ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Нарықта әрбiр тұлға тұтынушы болып табылады және олар өзiнiң табысына және ұнатымдылығына байланысты максималды түрде өзiн қанағаттандыратын нұсқаны iздейдi. Егер ол осы максималды шартты орындаса, онда ол өз сұранысын толық қанағаттандырды деп атаймыз.
1. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
2. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применение. В 2-х т. Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
3. Гальперин В.М., Игнатев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика. Т.2. – СПб. – 1998 г.
4. Экономическая теория. / А.И. Добрынина, Л.С. Тарасевича. Санк-Петербург – 2001г.
5. Әубәкiров Я. Ә. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы. Қазақ университетi.
6. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
7. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
8. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
9. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
10. Мэнкью Н.Г. Принципы экономикс. – Спб: Питер Ком, 1999. – 784с.
11. Статистическии ежегодник. Алматы. – 2004г.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
..........................................3
I РЫНОК МЕХАНИЗМIНIҢ НЕГIЗГI ЭЛЕМЕНТI РЕТIНДЕГI СҰРАНЫСТЫҢ ... ... ... ... элементтерiмен сұраныстың өзара
байланысы
....................................................................
..............................5
2. Сұраныс заңы және ... ... ... ... СҰРАНЫСТЫҢ ИКЕМДIЛIГI ЖӘНЕ РЫНОКТЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДIГI ..........13
2.1 Сұраныстың икемдiлiгi және ... ... ... ... ... ... орны
...................20
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
.............................24
ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... пен ... болса,
ал сол сұранысты тудыратын басты фактор ... ... ... Рыноктық экономиканың ерекшелiгi де сол, онда ... ... ... ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру ... ... ... ... ұнатымдылығымен артық көруiне сүйену және
өзiнiң табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасайды.
Осы жоспарды iске ... ол ... ... ... ең жоғарғы деңгейде
қанағаттандырады деп ... шын ... ... ... ... олардың бюджеттiк
шектеу қисығы орын алып, тұтынушылардың таңдау деңгейi әр ... ... ... ылғи да ... ... Яғни ... ... тұтынушылардың таңдауы әр
түрлi болып келедi. Сонымен, сұраныс – бұл ... ... ... бiр ... сатып алу ойымен жасайтын жоспарын және олардың сатып
ала алатын тауар бағасы мен оның көлемi ... ... ... ... ... ... орны рыноктық
қатынастағы дамушы мемлекет ретiнде көрiнуi болып табылады. ... ... ... экономикамыздың елiмiз өз егемендiгiн алғаннан
бастап осы ... ... даму ... және ол дами ... ... ... ... етуi барлық қоғамдағы шаруашылық қызметтердiң
тиiмдi қызмет етуiн қамтамасыз етiп ... және оны ... ... табылады.
Рыноктық механизмдi жалпы түрде экономиканың ... ... ... мен тұтынушылардың рынок арқылы тәуелсiз түрде ... ... ... ... ... деп ... болады. Рынок
механизмiнiң қызмет етуiнiң негiзi ... пен ... ... ал сол
сұранысты тудыратын тұтынушылар iс-әрекетi. Нарықта ... пен ... өнiм ... мен ... ... ... ... нарықтың
өзiн-өзi реттеп отыратын нарық тепе-теңдiгiн және соған сәйкес тепе-теңдiк
бағаны ... ... мен ... ... ... және
мәмiлелер бағаға әсер етiп, рыноктық бағаны қалыптастырады. Ал ... ... ... ... экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне
бұл жағдай тұтнушылар мiнез-құлығын және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Нарықтық экономиканың ерекшелiгi де сол, онда сұраныс ... ... ал ... ... ... ... болып табылады.
Нарықта әрбiр тұлға тұтынушы болып табылады және олар өзiнiң табысына
және ұнатымдылығына байланысты максималды ... өзiн ... ... Егер ол осы ... ... орындаса, онда ол өз
сұранысын ... ... деп ... ... үш ... ... ... қолданылады.
Оларға: сұраныстың бағалық икемдiлiк ... ... ... және сұраныстың қиылысқан икемдiлiгi жатады. Осы ... ... ... ... ... орны ... Өйткенi
рынок сұранысы бiрiншi кезекте тауардың сатылу ... ... ... ... ... ... не себептi және қандай
мөлшерде өзгергенiн зерттеу үшiн ... ... ... Бұл ... ... салыстырмалылық коэффииент. Сондықтан,
сұраныстың икемдiлiк коэффициентi ... ... ... ... бiр ... өзгерсе, онда сұраныстың қандай ... ... мен ... ... ... ... ... Сұраныс
икемдiлiгi: түрлерi, өлшемдерi” деп алдым.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi, осы ... ... ... ... өмiр сүру ... жалпы экономиканың тұрақты дамуын
және сыртқы факторлар ... ... ... ... Өйткенi
тұтынушылардың өмiр сүру деңгейi төмендеу ... онда ... ... ... сезiмтал болады, яғни сұранысы икемдi болып келедi. Бұл
мысалы бүгiнде елiмiздiң тұтынушыларының жағдайына сәйкес келедi.
Менiң осы тақырыпты ... ... ... ... ... ... ... элементiнiң бiрi сұранысты жан-жақты
қарастырып, оның рыноктың ... ... ... ... ... рынок тепе-теңдiк механизмiндегi орнын және оның
әрекеттерiн қарастыру;
... ... ... және сұраныс көлемiнiң сыртқы
факторларға ... ... ... жылжуын қарастыру, осы
әрекеттердiң ... ... үшiн ... ... ... ... түрлерiн және оның ... ... ... РЫНОК МЕХАНИЗМIНIҢ НЕГIЗГI ЭЛЕМЕНТI РЕТIНДЕГI СҰРАНЫСТЫҢ ЖАЛПЫ
СИПАТТАМАСЫ
1. ... ... ... элементтерiмен сұраныстың өзара
байланысы
Рынок механизмiнiң қызмет етуiнiң негiзi сұраныс пен ... ... ... ... ... тұтынушылар iс-әрекетi. Нарықтық экономиканың
ерекшелiгi де сол, онда ... ... ... тұрады, ал ұсыныстың қызметi
сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Сұранысты екi нәрсе сипаттайды:
1) сұраныс көлемi;
2) сұраныс бағасы.
Сұраныс көлемi мен сұраныс ... ... ... өзара қарама
қарсы ықпалдылықта болады. Сұраныс заңы бойынша баға ұлғайған ... ... ... Бiрақ, Роберт Гиффен бұл сұраныс заңына қайшы ... ... Оның ... ... өссе ... ... ... Бұл теория Гиффен парадоксы деп аталады. Осы парадоксты ... ... ... ... ... ... ... картоптың бағасы
өсiп, оның оның сұранысы да өскенiң байқаған. Сонымен ... сол ... ... да ... өскен.
Кей кезде әсiпкерлер осы тәрiздi парадокстарды көбейтуге тырысады, демек
бағамен бiрге сұраныс та өсуi керек. Мұндай құбылыстың себебi Веблен ... ... ... баға сапа ... бейнелегенiне байланысты. Ол
бойынша осы айтылған сұраныс заңының ... тек қана ... ... орын алады. Уақыт өтiсi мен сұраныс заңы қайтадан ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға
өтуi және оның жылдан-жылға дамуы рынокты және оның ... ... ... ... ... ... ... Рыноктық механизмнiң қызмет етуi өз ... ... ... ... етуiмен және олардың өзара байланысымен
көрiнiс табады. Бiзге белгiлi ... ... ... ... атап ... болады.
Рынок экономикасы қызмет етуi, оның белгiлi элементтерiнiң болуын
талап етедi. Осы элементтердiң жиынтығы рынок ... ... ... ... ... және өте ... ... -
өндiрушiлер мен тұтынушылар. Бұлар қоғамдық ... ... ...... ... өндiредi, екiншiлерi оны тұтынады. Бұл
жағдайда өндiрушiлер мен тұтынушылардың бiр-бiрiмен ... ... ... ... арқылы жүрiп отырады. ... бұл ... ... болады, мамандануға негiзделедi және
рыноктар қатынастар негiзiнде iске асып ... ... ... ... – баға. Бағаны жек ... Бұл ... тек екi ... ... ... баға сұраныс пен
ұсыныс нәтижесiнде қалыптасады, яғни бұл жетiлген немесе еркiн бәсекелестiк
жағдайда орын алады. Екiншi жеке бiр ... ... ... фирманың,
мемлекеттiң және сыртқы факторлар әсерiнен қалыптасады. Бұл жағдай көбiнесе
рыноктың жетiлмеген бәсекелестiк жағдайына сәйкес келедi.
Рынок экономикасының төртiншi, ... ... бiрi – ... ... және ... ... Рынокта сұраныс тауарларға
қажеттiлiк болып көрiнедi. Сұранысты қалыптастыратын тұтынушылардың талғамы
болып ... ... ... ... ... ең тиiмдi әдiсiн
қолданудың және ... ... ... ... ... табылады.
Ұсыныс болса өз кезегiнде өндiрушiлермен тығыз байланыста және ... ... ... қатынастарда сұранысқа бағытталып қызмет етедi.
Жалпы сұраныс пен ... ... ... ... ... арасындағы тұрақты байланыстарды қамтамасыз ететiн, рынок
механизмiнiң өте ... ... осы ... элементтерiмен сұраныс арасындағы байланысты
қарастырайық. Оны келесi 1-шi суреттен көруге ... ... ... ... Өнiм көлемi
Сурет-1 – Рыноктың тепе-теңдiгi және сұраныстың басқа ... ... ... ... ... сұраныс ең бiрiншi
сұраныс заңы бойынша ... және ... ... ... Яғни, рынокта
сұраныс пен ұсыныстың қисықтарының қиылысқан ... ... баға ... Ал ... ... ... қарастырсақ сұранысты
тұтынушылардың талғамы, ал ұсынысты өндiрушiлер тудырады. ... ... ... пен ... ... ... негiзделген.
Мысалы, сұранысты ... ... ... өздерiнiң
қажеттiлiктерiн бюджеттiк мүмкiншiлiгiне байланысты ең ... ... ... табылады. Ал ұсынысты қалыптастырушы өндiрушiлер
өздерiнiң ... ... ... ... ... ... рынокта көптеген фирмалар рыноктағы сұраныстың басым көпшiлiгiне
ие болу үшiн бәсекеге түсiп отырады.
Рынок механизмiнiң бесiншi элементi – ... Бұл ... ... және ... негiзiнде өндiрiс масштабын кеңейтудi қамтамасыз етедi.
Бәсеке рынок субъектiлерiнiң өзара әрекетiнiң және ... ... ... ... ... ... ... өкiлi А.Смит
бәсекенi рыноктың “көрiнбейтiн қолы” деген. Оның мәнi ... ... ... ... қара ... қамын ойластырып әрекет етедi.
Осы әрекеттердiң ... ... ... ... ... олар осы
бәсекелестiкке бара отыра қоғам экономикасын жандандырады. Бәсекенiң басты
қызметi экономиканың ...... ... ... және т.б. ... ... анықтау болып табылады.
Жалпы айтқанда рыноктық экономиканың жоспарлы экономикадан бiрден-бiр
ерекшелiгi, егер ... ... ең ... ... ... не
өндiремiн, яғни ұсыынсқа негiзделген болса, ал ... ... ... кiм ненi ... яғни ... ... орында болып
табылады. Сондықтан елiмiздiң рыноктық ... ... даму ... ... ... ... ... Бiр сөзбен айтқанда сұранысты
толығымен зерртеу ... ... ... ... ... ... бағасын бiрде-бiреуi бақылай алмайтын көп сатып алушылар
бар деп болжам жасалады. Тұтынушы ... ... ... ... ... iшiнен таңдау жүргiзедi.
1.2 Сұраныс заңы және факторлар әсерiнен сұраныстың өзгерiсi
Сұраныс деп тұтынушылардың белгiлi бiр өнiмдi таңдау және ... ... ... ... ... ғылым шектеулi ресурстарды таңдау және
оларды пайдалану тәсiлдерiмен шұғылданады. Осы ... ... ... ... яғни ... мен тұтынушы максималды ... ... Ол кез ... ... ... оңтайлы мiнез-құлығымен
әрекет жасауы керек. Яғни ол мынадай түрде белгiленедi:
Q = QD (p)
Мұндағы, р – тауар бағасы;
Q – ... ... (p) – ... функциясы.
Кез келген сұранысты қалыптастырушы тұтынушы ұнатымдылығы мен артық
көруiне ... және ... ... мен бағаға сүйенуi арқылы тұтыну жоспарын
жасады делiк. Осы жоспарды iске асырса ол ... ... ... ең
жоғарғы деңгейде қанағаттандыратын едi. Тұтынушылық мiнез-құлығы ... ... осы ... ... ... алып талдау
жасайды.
Сұраныс заңы - тауар бағасы ... ... ... ... ... төмен болатынын айтады, яғни Q = QD (p) тәуелдiлiгi керi ... Бұл ... ... ... керi ылдиы бар деген сөз. ... ... ... деп ... Оны ... 2-шi ... көре ... ... ... Q1 Өнiм ...... ... ... көрiп отырғанымыздай, сұраныс функциясының керi тәуелдiлiгi,
егер баға Р1 ден Р2-ге ... ... ... ... ... Q2-ге ... ... бiлдiредi.
Бұған келесi түрде түсiнiктеме беруге болады. Бiрiншiден адамдар
қымбаттаған тауарды ... ... ... ... ... ... байланысты өздерiн кедей сезiнiп олар осы ... ... ... ... ... немесе жоқпа, белгiлi бiр адам үшiн егер
пайдалылығы болған жағдайда ол ... ... ... демек ол
игiлiк қандай деңгейде қажетiн тұтынушының қажетiн орындайды. Осыны әрбiр
тұтынушы өзiнше субъективтi анықтайды. Осыған ... ... ... ... ... мен ... арасындағы бәсеке және мәмiлелер бағаға әсер
етiп, ... ... ... Ал ... ... отырып, тұтынушылар
көптеген экономикалық шешiмдер қабылдайды. Мiне бұл жағдай тұтнушылар ... және ... ... ... пен ... ара қатынасы келесiдей анықталады:
1) Егер игiлiк ... ... оның ... жоқ ... ... ... Неғұрлым игiлiктiң құны жоғары болса, соғырлым оның бағасы жоғары
болады және ол ... үшiн ... ... ... ... деңгейiне тек қана пайдалылық емес, одан басқа өндiрiс
шығындары да әсер ... ... ... ... ... ең ... белгiлейдi. Сондықтан әйгiлi экономистер Маршалл мен Маркс ... ... ... ... ... Сонымен, игiлiктiң пайдалылығы
бағаны анықтайды, ал баға тұтынушының мiнез-құлығын анықтайды. Былайша
айтсақ ... ... ... ... ... қай ... ... қажетiн
максималды қанағаттандару үшiн игiлiктердi таңдайды. Өйткенi тұтынушы неше
түрлi қажеттiлiктер қанағаттандыруы мүмкiн. Осы ... екi ... ... ... пайдалылық деңгейiн сан арқылы бағалау негiзiнде
бiрiмен-бiрiн салыстырып, ... ... ... ... ... ... деп те ... Екiншi “ординалистiк” теория пайдалылық сандық мөлшерде анықталмайды
деп, ұнатымдығы игiлiктер жиынтығы бiр-бiрiмен салыстырылуы ... ... ... қалыптастырса, онда сұраныс ... мен ... ... ... ... ... Сонымен,
сұраныс – бұл тұтынушының, сатып ... бiр ... ... алу ... ... және ... сатып ала алатын тауар бағасы мен ... ... ... ... тұтынушылардың талғамы келесiдей анықталған
гиотезалардан тұрады. Мысалы:
• Әр уақытта да тұтынушы өнiмнiң алғашқы бiрлiгiнен көп қанағат алады.
Мысалы, сiздiң ... ... ... суыңыз сiзге өте әсер етедi, ал
екiншiсi ондай дәмдi болмайды, үшiншiсi екiншiден де аз ... Бұл ... ... ... ... азаю ... әсер ... Сондықта нтұтынушы тауардың әрбiр келесi бiрлiгiн
тек қана баға төмендеген жағдайда ғана алады;
• Күнделiктi өмiрде адамдар тауарды төмен ... және көп ... ... ... ... сатып алу кезiнде тұтынушыға ең басты
кедергi болатын көрсеткiш – баға. Жоғары деңгейдегi баға сатып ... ... ... да, ол ... көп ... ... ал ... баға оның сатып алу қабiлетiн күшейтедi.
• Тұтынушылардың iс-әрекетiн табыс әсерi және ауыстыру ... ... ... және ... көлемiне рыноктық экономикада бағалы және бағалы
емес факторлар әсер етедi. ... ... ... әсер етуi ... 2-шi суреттегiдей сұраныс қисығы бойымен жылжытады, яғни ... ... Ал ... емес ... ... несиелер, бiрiн-бiрi
ауыстырушы және толықтырушы тауарларға бағаның немесе сұраныстың өзгеруi,
тұтынушылардың табысының ... және т.б.) ... ... немесе
сұраныс қисығының дерлiк оңға немесе солға жылжуымен көрiнiс табады.
Ендi сұраныстың өзгеруiне әсер ... ... емес ... ... ... ... ... Бiрiншi, ауыстыру әсерiн
қарастырайық. 3-шi суретте екi тауарға деген сұраныс қисығы ... ... ... ... 150 ... болып, белгiлi бiр уақыттан кейiн
200 теңгеге дейiн жоғарылады делiк. Соның нәтижесiнде шайға деге ... ... ... 30 ... 20 ... ... кемидi.
P P
250 250
200 B ... A 150 A1 ... ... D 50 ... 20 30 40 50 Q 0 10 20 ... ... ... қорап (ә) ... ...... ... өсуi кофеге деген сұранысқа тигiзетiн ықпалы
3-шi (а) суреттен ... ... ... ... ... шайдың қорабының 150-ден 200 теңгеге өсуi шайға деген сұраныс
көлемi А ... ... ... ... ... ... ... деп
алғанда тұтынушылар шайдың орнын кофемен қанағаттандырады, оны (ә) суреттен
көруге болады.
3-шi (а) ... ... ... ... жылжуды экономикада
сұраныс көлемiнiң өзгеруi деп , ал (ә) суреттегi ... ... ...... ... деп ... Бұл мысалда тұтынушылар
шайдың бағасы қымбаттағанда олар кофенi көбiрек тұтынады, себебi бұл ... ... ... ... Мұны ... ... әсерi деп те атайды
және оларды субститут тауарлар дейдi. Мысалы, сары май мен ... ... мен қой ... ендi бiрiн-бiрi толықтыратын тауарларды қарастырайық. Мысалы,
автомобиль мен бензин бiрiн-бiрi толықтыратын ... ... ... 1 ... ... 60 ... болғанда тұтынушы 1 жетiде 40 литр
бензин алады дейiк, ал баға 80 ... ... ... ... ... ... дейiн кемидi. Әдеттегiдей 4-шi (а) ... ... ... ... ... ... B 400
60 A 300 В1 ... ... D ... 30 40 80 100 Q 0 50 100 ... ... ... литр ... саны, дана
Сурет-3 –Бензин бағасының өсуi автомобильге деген сұранысқа әсерi
4-шi суреттен көретiнiмiз, басқа факторлар тұрақты деп ... ... өсуi ... ... ... ... яғни ... солға жылжиды. Сондықтан, бұл екi тауар бiрiн-бiрi толықтыратын
немесе комплементарлы ... деп ... ... ... ... ракеткасы мен добы, шай мен қант жатады.
Сонымен қатар, тауарға деген сұраныс көлемiне тұтынушылардың табысы
үлкен әсер етедi. Бұл ... ... ... ... екi ... ... тауарлар (күнделiктi тұтынатын, сапасы жаман емес);
2) сапасы төмен тауарлар.
Егер тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... ... көбейетiн болса, онда бұл тауарларды кәдiмгi тауарлар
деп атайды. Мысалы, тұтынушылардың табысы өскен ... ... ет ... ... ... ... көрiп отырғанымыздай, табыс өзгергенде ет өнiмдерiне
сұраныс D1–ден D2-ге ... оңға ... ... ... аз ... ... кг. ет алатын болса, ал табысы жоғарылағанда В нүктесiне сәйкес 40 кг.
ет алады. Мыслда ет өнiмiнiң бағасы ... 150 ... ... ... A ... D2
D1
20 40 ... өнiмi ... ...... ... өсуi ет ... ... сұранысқа әсерi
II СҰРАНЫСТЫҢ ИКЕМДIЛIГI ЖӘНЕ РЫНОКТЫҚ ТЕПЕ-ТЕҢДIГI
2.1 Сұраныстың ... және ... ... ... ... ... ... баға және табыс өзгеруiне
байланысты оның икемдiлiк коэффицентi анықталады. ... баға мен ... ... ... ... ... соның өзгеруiне тәуелдiлiгiн
көрсетедi.
Рынокты жағдайларды зерттегенде сұраныстың не себептi және қандай
мөлшерде ... ... үшiн ... ... ... Бұл ... емес, салыстырмалылық коэффииент. Сондықтан,
сұраныстың икемдiлiк коэффициентi зерттелгелi отырған сұраныс ... бiр ... ... онда ... ... ... өзгеретiнiн
көрсетедi.
Сұраныс теориясында үш түрлi икемдiлiк коэффициентi ... ... ... ... ... ... ... және сұраныстың қиылысқан икемдiлiгi жатады. Осы сұраныс
икемдiлiктерiнiң iшiнде сұраныстың бағалық ... орны ... ... ... ... ... ... сатылу бағасына тәуелдi болады.
Сұраныстың бағалық икемдiлiгiнде ... ... ... Бұл ... ... ... айнымалының 1 пайызға
өзгеруiнен байланысты ... ... ... ... ... Бұл ... экономикада ең бiрiншi зерттеген ... ... – 1882 ж.ж.) ... ... арқылы тұтынушылардың өмiр сүру деңгейiн көруге болады.
Өйткенi тұтынушылардың өмiр сүру деңгейi төмендеу ... онда ... ... өзгеруiне сезiмтал болады, яғни сұранысы ... ... ... ... икемдiлiгi тауарларға салық салу
кезiнде, кәсiпорынның ... ... iске ... ... сыртқы
нарықта экспорт және импорт ... және ... ... жиi орын ... бағалық икемдiлiгiн анықтаған кезде тауарға деген сұраныс
төмендегiдей бес түрге бөлiнедi:
1) Икемдi сұраныс;
2) ... ... ... бiрге тен сұраныс;
4) Өте икемдi сұраныс;
5) Өте икемсiз сұраныс.
Егер сұраныс ... өсу ... ... өсу ... көп ... ... бағасы төмендегенде жалпы түсiм көбейетiн болса, онда сұраныс
икемдi болады. Оны ... 6-шi ... көре ... суретте сұраныс көлемi бағаның өзгеруiне сезiмталдықпен жауап
берiп тұр. Бағаның 50 теңгеден 30 теңгеге дейiн ... ... ... ... 60 данаға дейiн көьейтiп тұр.
Баға
50
30
Сұраныс
30 60 Көлем
Сурет-6 – Сұраныстың икемдi ... ... ... ... ... ... өзгеруiнен көп
болғандықтан, бағаның төмендеуi тауарларды сатудан түскен түсiмдi көбейтiп
отыр. Түсiм дегенiмiз – ... ... мен ... ... ... Ол ... формула арқылы анықталады:
TR = P * Q
Мұндағы, TR – түсiм;
P – тауардың бағасы;
Q – сатылған тауардың көлемi.
6-шы ... баға ... ... ... ... мөлшерде
көбейiп отыр. Көбiнесе ауыстырушысы (субститут) тауарлары көп ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... келедi. Мысалы, тағамдық өнiмдерге сұраныс икемдi болады, себебi олар
бiр-бiрiн алмастыра алады. Ал ұзақ ... ... ... көлiктер сияқты тауарларға сұраныс ... ... ... ... тауарлардың бағасы жоғарыласа, тұтынушылардың оларға
деген сұранысы өте азайып кетедi. Егер ... ұзақ ... ... баға төмендесе тұтынушылардың бiр бөлiгi ол ... ... ... ... өсу ... сұраныс көлемiнiңөсу пайызынан көп болса және
баға төмендегенде, жалпы түсiм азаятын болса, онда сұраныс ... ... ... Оған ... ретiнде күнделiктi қажеттi тауарларды және
ауыстыратын тауарлары аз болатын тауарларға ... ... ... Оны
келесi 7-шi суреттен көре аламыз.
Баға
50
30
D
Көлем
30 40
Сурет-7 – Икемсiз сұраныс қисығы
Егер бағаның бiр пайыздық ... ... ... осы ... ... және баға ... ... жалпы түсiм өзгермейтiн
болса, онда тауарға ... ... ... 1-ге тең ... ... бiрге тен сұраныс икемдiлiгi деп те атайды. Оны келесi 8-шi
суреттен ... ... 50 Өнiм ...... икемдi сұраныс
8-шi суреттен көретiнiмiз бағаның қанша мөлшерде өзгеруiне байланысты
сұрныс көлемi де сол шамаға өзгеретiндiгiн айтады. ... ... ... ... 30 ... 50 теңгеге өсiп едi, сұраныс көлемi 50 данадан
30 данаға азайды.
Сонымен қатар ... ... ... өте ... және ... ... ... да болады. Оны келесi 9-шы (а) және (ә) ... ... ... мұндай сұраныстың бағалық икемдiлiгiнiң қисықтары шын
өмiрде кезiге бермейдi. Өйткенi әр ... оған әсер ... ... ... ... (а) суретте бағаның 30 тенгеден 50 теңгеге өсуi тұтынушылардың
тұтыну көлемiне ... әсер ете ... яғни ... баға деңгейiнде
болмасын тұтынушылар өзiнiң тұтыну деңгейiн бұрынғы деңгейiде сақтап
қалады. Ал 9-шы (ә) ... 50 ... ... болса, онда сұраныс көлемi
нолге тен болады ... 50 ... ... ... ... шексiздiкке
ұмтылады.
(а) Сұраныс ... ... ...... икемдiлiгiнiң өте икемдi және өте икемсiз түрлерi
Сұраныстың бағалық икемдiлiгiн қарастырған уақытта оларды нүктелiк
және доғалық икемдiлiк деп ... ... ... ... ... және ... көлемiнiң пайыздық өзгеруi бастапқы ... ... ал ... – орташа көрсеткiштерiнiң қатынасымен
есептелiнедi.
Сұраныстың бағалық икемдiлiк коэффициентiн ... ... және ... ... ... ... = ΔQ/ΔP * P/Q - ... икемдiлiк;
Ep(D) = Q2 – Q1 / P2 – P1 * P1 + P2 / Q1 + Q2 - ... ... ... Q1 , Q2 - ... және ... ... сұраныс көлемi;
P1 , P2 - бiрiншi және екiншi уақыт кезенiндегi ...... ... ... коэффициентi.
Жоғарыдағы формула нүктелiк икемдiлiк коэффициентiн көрсетiп тұр. ... ΔQ, ΔP ... ... аз ... қолданылады. Егер ΔQ,
ΔP шамалары салыстырмалы үлкен болса, онда Р мен Q-ны ... етiп ... ... ... = Р + Р’ / 2 ... = Q + Q’ / ... орта ... ... ... соң ... ... коэффициентiн
қолданамамыз.
Сұраныстың бағалық икемдiлiгiнiң доғалық коэффициентiн келесi 10-шы
суреттен көруге болады.
P
Р1 Е1
Р2 ... Q1 Q2 ...... ... ... ... Е1 ... Q1 өнiм көлемiндегi Р1 баға деңгейiн
көрсетiп тұр, ал Е2 ... ... Q2 өнiм ... Р2 баға ... ... ... отырғанымыздай, Е1 нүктесiнен Е2 ... өнiм ... ... Q2-ге ... ... олардың бағасы Р1-ден
Р2 –ге төмендейдi.
Егер де ΔQ, ΔP мәндерi неғұрлым кем ... ... ... ... ... ... ... Егер Ep(D) оң ... ... ... ... ... тауары деп аталады. Бұл тауарларға баға
өссе онда ... та ... деп ... екi ... коэффициентi арқылы табылған сұраныстың бағалық
икемдiлiгiнiң абсалюттiк мәнi 1 мен ∞, (1< | Ep | < ∞ ) ... ... ... икемдi деймiз. Ал егер осы айтылған көрсеткiштiң мәнi ( 0 < |
Ep | < 1) ... ... ... деп ... Егер | Ep | = 1 ... ... икемдiлiгi бiрге тен деп аталады.
Сұраныстың бағалық икемдiлiгiне төмендегiдей факторлар әсер етедi:
1) Қарастырып отырған тауарды ауыстырушысы тауарлары көп ... онда ... ... ... ... болады, ал ауыстыратын тауарлары аз
болса ... жоқ ... онда бұл ... ... ... ... өте икемсiз болады;
2) Тұтынушылардың бағаның өзгеруiне сезiмталдығы;
3) Баға ... ... ... ... әр ... ... ... өзгеруi сондай-ақ халықтың табысының өзгеруiне
де байланысты болып ... ... ... табысының өсуiне
байланысты олардың бюджеттiк шектеу сызығы да өсiп, олардың талғамы өседi
немесе ... ... ... ... ... сұраныстың табыстық
икемдiлiгi деген ұғым қалыптасады.
Сұраныстың табыстық икемдiлiгi ... ... ... ... уақытта қарастырып отырған тауарға деген сұраныс көлемi неше
пайызға өзгеретiнiн ... ... ... ... ... ... оң сан, ... сан және нольге тең шамалары болады. Егер халықтың немесе
тұтынушының табысы өскен жағдайда затқа деген сұраныс та ... ... ... тауарларды кәдiмгi немесе қарапайым тауарлар деп ... Ал ... ... ... ... байланысты кейбiр заттарға сұраныс
азаюы мүмкiн немесе мүлдем болмайды. ... ... ... ... деп атайды. Сонымен қатар рынокта табыстың өсуiмен ... ... ... да бар. Оларға, бағалы заттар, қымбат бұйымдар ... ... ... ... ... өсуiне байланысты оларға дереу
сұраныс көбейедi.
Сұраныстың табыстық ... ... ... ... = dQ/dJ * ... EJ(D) – 1 және 2-шi ... табыстық икемдiлiк
коэффицентi;
dQ/dJ – сұраныс функциясының табыс арқылы алынатын алғашқы функциясы;
J – ... ... ...... ... рыноктық қатынастарда сұраныстың бағалық икемдiлiг ... оның ... ... орын алады. Өйткенi жалпы экономикада
тауарлар бiрiн-бiрi ауыстыратын және ... ... ... ... ... ... тауардың сұраныс көлемiнiң өзгеруiне
әсер етедi. Мысалы, ... ... ... ... ... ... бағаның
өсiп кетуi нәтижесiнде рынокта көмiрге деген сұраныс өседi. ... ... ... ... пайдалану тиiмдi болып табылады. Ал елдегi
көмiрдiң сұранысының өсуi өз ... ... ... ... ... ... бұл ... анықтау үшiн, сұраныстың қиылысқан икемдiлiгi
деген көрсеткiштi енгiземiз. Бұл коэффицент У тауарының бағасының ... ... Х ... деге ... ... неше пайызға өзгеретiнiн
көрсетедi және төмендегiдей формуламен анықталады:
EPy (DX) = dQX / dPY * PY / ... EPy (DX) > 0, яғни оң сан ... онда ... ... х ... ... ... ауыстыратын тауарлар болады, ал егер EPy (DX) < 0,
яғни терiс сан болса, онда зерттеп отырған ... ... ... ... Егер де EPy (DX) = 0, ... ... жоқ ... болып
табылады. Мысалы, бiрiн-бiрiауыстыратын тауарларға шай мен ... ... мен ... ... ... Ал ... ... тауарларға шай
мен қант немесе газ бен оны тартудағы газ құбырлары, ал ... ... ... шай мен ... ... ... Көрiп отырғанымыздай, егер
бiрiн-бiрi ауыстыратын тауарлардың бiрiне бағаның өсуi, ... ... ... ал толықтыратын тауарларға бағаның өсуi екiншi тауардың
бағасының өсуiне және оған ... ... ... алып ... ... икемдiлiгi бiздiң елiмiз үшiн орны ерекше болып
табылады. Өйткенi елiмiз егемендiгiн ендi ғана алған жас ... ... ... келе ... ... жүйе ... оның орнына нарықтық
қатынастар жаңадан орнауы себебiнен ... ... ... ... барып, ендi ғана жақсару үстiнде.
Егер халықтың табысы айтарлықтай төмен ... онда ол ел ... ... ... ... өте ... болып келедi. Қазақстан,
сондай-ақ ТМД-ныңi басқа елдерi де ... ... ... ... елдерге жатады. Ал экономикасы дамыған, халықтың әл-ауқаты жоғары
елдерде тауарға деген бағаның өзгеруi тұтынушыларға онша әсер ... ... ... ... Швеция, Финляндия т.б. елдердi атауға болады.
Бәрiмiзге белгiлi елiмiздiң экономикасы 1991-1996 жылдары ... ... ... Ол ... ... ... ... жұмыссыздықтың өсуiне, елде өнеркәсiп орындарының қысқаруына
және олардың сапасы төмен, бәсекеге қабiлетi аз ... ... ... Ал бұл ... ... ... халықтың тауарларға деген сұранысы
кемiдi, сапасыз тауарлардың үлесi артты, бағаның ... ... ... ... болды. Осы орын алып отырған дағдарыс және оның 1997
жылдан бастап ... ... орын алуы ... ... ЖIӨ ... ... ... болып табылады. ЖIӨ-нiң
1991 жылдан бастап 2003 ... ... ... және даму ... суреттен көре аламыз / 9, 38 б /.
Суреттен көретiнiмiз ... 1996 ... ... ЖIӨ азаюы орын алып,
халықтың әл-ауқаты ... ... ... өсуiне, өнеркәсiп
орындарының қысқаруы ... ... Осы ... ... ... ... мен ... бағаның өзгеруiне толық түрде сезiмтал болды.
2.2 Рынок механизмiнiң ... ... ... ... тепе-теңдiк сол модельдi түсiндiре ... ... бiр ... ... ... ... ... Егер,
бiз осы нарық механизмiнiң басты элементi сұраныс қисығы мен ұсыныс қисығын
бiр графикке салатын болсақ, онда ол ... ... ... ... деп ... Оны ... 1-шi ... көре аламыз.
Баға Ұсыныс
P0 ... Q0 ...... ... пен ұсыныс және баға негiзiндегi тепе-
теңдiгi
Суреттен көрiп отырғанымыздай, қисықтарының қиылысу нүктесiндегi баға
Р0 – ... ... ... ал Q0 – ... ...... пен ... тең болатын теңдестiк көлемiн көрсетедi.
Бұл тепе-теңдiк жағдайда тұтынушы қанша қаласа соны тұтына ... ... де ... ... соны сата ... Осы ... мен тұтынушының
көлемдерi дәлме-дәл келуi тепе-теңдiк нарықтық ... ... ... ... таза ... бағасы деп те атайды, өйткенi ол нарыққа қатысушылардың
барлығын қанағаттандырады.
Рынок тепе-теңдiгiне сұраныс пен ... ... ... жалпы
нарық тепе-теңдiгiнiң өзгеруiн қарастырайық.
Мысалы, балмұздақ өндiретiн фирманы алайық. Биылғы жылы жаз айлары өте
ыстық болды деп ... оның ... ... қалай әсер ететiнiн көрсек.
Әрине, жаздың ... ... ... ... жылдағы көлемiнен артық
тұтынуына алып келедi. Яғни, ол 4-шi суреттегiдей ... ... ... ... ... ... қоса ... 50 теңгеден 75 теңгеге ... ... ... 7 балмұздақтан 10 балмұздаққа артады. Оны келесi 4-шi
суреттен көре ... ... ... ... “D1”
0 7 10 ... ...... ... нарықтың тепе-теңдiкке әсерi
Суреттен көрiп отырғанымыздай, сұраныс өскен кезде жалпы тепе-теңдiк
бұрынғы А нүктесiнен жаңа тепе-теңдiк ... В ... ... ... фирманың сұраныс қисығы өзгермейдi, бiрақ олардың өнiм
көлемi ... ... ... ... ... ... өзгеруi деп
аталады. Ұсыныс қисығының жылжуы ұсыныс көлемiнiң өзгеруi деп ... ... бiз ... ... ... нарықтық
қызмет етуi оның элементтерiне, атап ... ... пен ... және ... ... ... бағаға байланысты болады.
Ендi осы нарықтық экономиканың тепе-теңдiгiне мемлекеттiң әр түрлi
саясаттар арқылы әсерiн, оның ... ... ... мен ... ... ... мемлекет экономикалық саясатты баға арқылы арқылы жүргiздi
деп есептейiк. Мысалы, мемлекеттiң ең төменгi жалақы деңгейiн ... ... ... ... тепе-теңдiгi бұзылып, нарықтағы баға
сатушылар және сатып алушылар әдiлетсiз жүргiзiлгенде ... ... баға ... ... оның ... екi сұрақ
тұрады. Бiрiншiсi мемлекеттiң өндiрушiлер қалауы бойынша бағаның ... ... ... ... ... жағдайына байланысты төмен баға
деңгейiн белгiлеу.
Бiрiншi жағдайда мысалы, мемлекет жоғары баға деңгейiн ... ... онда ... ... 12-шi ... ... орын ... Бұл
жағдайда 12-шi (а) ... ... ... баға жоғары деңгейге
байланыссыз деп аталады.
Яғни, (а) суретте нарықтық күш ... ... ... ... Бұл дегенiмiз жоғары бағаны белгiлеу ерекше жағдайларға алып
келмейдi. Ал 12-шi (ә) суреттегiдей ... ... ... ... баға
деңгейiн белгiлесе, онда нарықта өндiрушiлердiң азаюына алып ... Бұл ... ... баға ... ... өндiрушiлердiң аз болуына,
яғни нарықта жетiспеушiлiктiң орын алуына әкеледi.
P P
(а) S ... ... ... D
0 Q* Q 0 Q2 Q1 ...... мемлеттiң жоғары баға деңгейiн белгiлеуi
Бұл кезде тұтынушылар кезекке тұрады, егер бұрынғы бағамен ... ... ... бағамен алғанмен, олар кезекке тұратын ... ... ... ... ... да ... алмауы
мүмкiн. Суреттен көрiп отырғанымыздай жоғары ... ... ... алып келедi.
Ендi келесi жағдай мемлекеттiң нарық тепе-теңдiгiне баға белгiлеуде
төмен баға деңгейiн ... ... iске ... деп ... ... еңбек ақының минималды деңгейiн белгiлейдi.
Келесi 13-шi (ә) суретте ... ... ... ... ... кездегi жағдайын көрсете алады. Мұнда еңбек ... ... асып ... Ол дегенiмiз еңбекақының минималды ... ... ... ... ... ... ... жұмыс таба
алмағандардың кiрiсiн төмендетедi.
Жалақы ... S ... ... D
0 Q* ... ... ...... мемлеттiң минималды деңгейiн белгiлеуi
Суреттен көрiп отырғанымыздай, ... ... ... ңбек ... ... ... ... санын көбейтедi,
ал мұның салдарынан еңбек нарығында жұмыс күшi артықшылығы ... ... ... Q1 еңбек сұранысының көлемiн көрсетсе, ал Q2 ... ... ... ... ... ... ... минималды баға деңгейiнiң
10%-ға өсуi, халықтың активтiлiгiн 1-3%-ға өсiредi. Бұл мемлекеттiң саясаты
әлеуметтiк саладағы халықтың кедей тобының ... ... ... болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, елiмiздiң нарықтық экономикаға өтуiне байланысты
нарықтық қатынастар күрделенiп, ... ... ... ... бола ... ... ... қызмет етуiндегi бiрiншi және өте
маңызды элемент - өндiрушiлер мен тұтынушылар ... ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс болса, ал
сол сұранысты тудыратын басты фактор ... ... ... ... ... ... де сол, онда ... бiрiншi орында
тұрады, ал ұсыныстың қызметi сұранысты қанағаттандыру болып табылады.
Кез-келген тұтынушы нарықта ұнатымдылығымен артық ... ... ... табысы мен бағаға сүйенуi арқылы анық айқын тұтыну жоспарын жасайды.
Осы жоспарды iске асырса ол тұтынушы өзiнiң ... ең ... ... деп есептелiнедi.
Бiрақ шын мәнiнде тұтынушылардың табысына байлаынсты олардың бюджеттiк
шектеу қисығы орын ... ... ... ... әр ... ... және
ол ылғи да өзгерiп отырады. Яғни нарықта ... ... ... әр
түрлi болып келедi. Сонымен, сұраныс – бұл тұтынушының ... ... бiр ... ... алу ... ... ... және олардың сатып
ала алатын тауар ... мен оның ... ... ... ... ... элементi сұраныс дегенiмiз - бұл
тұтынушының ... ... ... бiр тауарды сатып алу ойымен жасайтын
жоспарын және олардың сатып ала ... ... ... мен оның ... тәуелдiлiк.
Сұранысты қалыптастырушы тұтынушылардың iс-әрекетi ... ... ... ... ол ... субъективтi көзқараста
болады. Яғни, нарықта әр тұтынушының талғамы, олардың ұнатымдылығы әр ... ... ... ... ... ... қалыптастырса, онда
сұраныс тауардың бағасы мен көлемiнiң арасындағы ... ... ... ... ... ... не себептi және
қандай мөлшерде өзгергенiн зерттеу үшiн сұраныстың икемдiлiк коэффициентi
қолданылады.
Сұраныстың ... ... ... ... ... сұраныс төмендегiдей бес түрге бөлiнедi:
1) икемдi сұраныс;
2) ... ... ... ... тен ... Өте ... сұраныс;
5) Өте икемсiз сұраныс.
Бұл икемдiлiк түрлерiнiң қызмет ... ... ... ... ... қатар сұраныстың бағалық икемдiлiгiнде нүктелiк және доғалық
икемдiлiктер қолданылады.
Жалпы келгенде ... ... ... ... орны ... ... Өйткенi бұл шама арқылы сол елдiң халқының тұрмыс деңгейiн
көруге болады, егер халықтың тұрмыс деңгейi жоғары болса, онда олар ... ... ... Ал тұрмыс деңгейi орташа және нашар елде ... ... өте ... ... ... қатар, жұмыс барысында сұраныстың табыстық және ... ... ... Бұл ... ... ... ... табыс деңгейiнiң немесе жалақысының өсуiнiң сұранысқа
икемдiлiгiн анықтау болып табылады. Сондай-ақ рынокта сұранытың қиылысқан
икемдiлiгi орын ... ... оның ... ... ету ... ... ... және толықтыратын тауарларға байланысты ... ... ... және қиылысқан икемдiлiктерi ... ... үшiн орны ... ... ... ... ... ендi ғана алған жас мемлекет, сондай-ақ ... келе ... жүйе ... оның ... ... ... жаңадан орнауы
себебiнен халықтың әлеуметтiк-экономикалық жағдайы бiршама төмендеп барып,
ендi ғана жақсару үстiнде.
Қорыта келгенде, нарықтық тепе-теңдiк нырықтың ... ... ... көрiнiсi болып табылып, ол сұраныс пен ұсыныстың қиылысу нүктесiнде
орын ... ... ... тұтынушы қанша қаласа соны тұтына алады, ал
өндiрушi де қанша өндiрсе соны сата ... Осы ... мен ... ... ... ... нарықтық бағаны көрсетедi. Кейде бұл
бағаны таза нарық бағасы деп те ... ... ол ... қатысушылардың
барлығын қанағаттандырады.
Бiрақ, шын өмiрде ылғи мұндай тепе-теңдiк бола ... кей ... ... ... да ... ... өзгеруi бiрiншiден
бағалардың өзгеруiне байланысты. Егер бағаның жоғары деңгейi белгiленсе
ұсыныс заңына сәйкес ... ... де, ... ... Бұл жағдайда
нарықта артықшылық орын ... Және ... ... ... байқалады.
Осы теңсiздiктердi алдын алып оларды реттеп ... үшiн ... ... ... ... пен ұсынысты толық зерттеп, ... ... ... әрбiр экономистiң алғашқы қадамдарының бiрi
болып табылады.
ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI
1. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: ... ... ... Д.Н. ... ... ... и применение. В 2-х т.
Т. II. – М: Финансы и статистика, 1992. – 384 с.
3. ... В.М., ... С.М., ... В.И. ... Т.2. –
СПб. – 1998 г.
4. ... ... / А.И. ... Л.С. ... Санк-
Петербург – 2001г.
5. Әубәкiров Я. Ә. ... Б.Б. / ... ... Оқу ... Алматы. Қазақ университетi.
6. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / ... ... ...... 2002. – 446 б.
7. Мұхамедиев Б.М. ... Оқу ...... ... 2003. – 219 ... ... Н.Қ., ... Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 ... ... В.Е. Цены и ... Учебник для вузов. – СПб:.
“Питер”, 1999. – ... ... Н.Г. ... ... – Спб: ... Ком, 1999. – ... ... ежегодник. Алматы. – 2004г.
-----------------------
Сұраныс көлемiнiң өзгеруi

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммуникацияның теориялық әдістері5 бет
Орыс философиялық ойларының типологиялық ерекшеліктері17 бет
Паскаль тілінде алгоритмдеу9 бет
Ғылымдар жүйесіндегі әлеуметтік жұмыстың алатын орны16 бет
Әл- Фарабидің философиялық көзқарастары12 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"Рыноктық экономикадағы инновация."35 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
"Қиянат жасамау" ұғымының адамгершілік құндылығы ретіндегі мәнін ашу10 бет
Microsoft Access-те кестелер және сұраныстармен жұмыc жасау11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь