Темперамент пен мінездің өзара байланысы

1. Кіріспе
2. Темперамент пен мінез туралы мағұлмат
2.1 Темперамент туралы жалпы түсінік
2.2 Мінез туралы жалпы түсінік
2.3 Темперамент пен мінездің өзара қатынасы
3. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кез келген адам өмірге келгеннен кейін оның бойында өзіне тән темперамент пен мінез қалыптаса бастайды. Ол табиғи заңдылық болып табылады.Яғни мұны биологиялық және физиологиялық түрде де қарастыруға болады. Адам нәресте болып туылғаннан кезінде өз бойындағы темперамент және мінезін көрсете алмайды. Бірақ нәрестенің темпераменті болашақта өз бойынан көріне бастайды. Яғни оның өсуі барысында дене бітімі секілді темпераменті де дамып отырады. Ал мінез – құлықтың қалыптасуы темпераментке қарағанда басқаша болады. Адам бойындағы темпераменттің жақсы немесе жаман деп бөлуге болмайды. Өйткені ол табиғи жаратылыс болып табылады. Мінез – құлықтың қалыптасуына бірнеше факторлар әсер етуі мүмкін. Бұл тек адам бойындағы мінездің қалыптасуы өмір сүрген ортасына байланысты дегенді білдірмейді. Мінездің қалыптасуына сыртқы орта факторларымен қатар адамның өзінің жеке өмірге көзқарасы және материалдық, моральдық жағдайы әсер етуі мүмкін.
Темперамнт пен мінездің арасындағы байланыс өте тығыз болып келеді. Өйткені адамның сыртқы ортаға жауап беру процесінде темперамент және мінез – құлық ерекшеліктері айтарлықтай бірге көрінеді. Себебі адам бойындағы темперамент пен мінезді ажырату қиынға түседі. Сол үшін келесі тарауларда осы аталған екі ұғымға жалпы түсініктеме беріп өтемін.
1 Жарикбаев.Қ. Психология.- Алма-Ата: Мектеп,1982
2 В.В.Боголовский. Жалпы психология.-Алматы: Мектеп,1980
        
        ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Темперамент пен ... ... ... ... ... ... ... 2012
Жоспар
1. Кіріспе
2. Темперамент пен мінез туралы мағұлмат
2.1 Темперамент туралы жалпы түсінік
2.2 Мінез туралы жалпы түсінік
2.3 Темперамент пен мінездің өзара қатынасы
3. ... ... ... адам ... келгеннен кейін оның бойында өзіне тән темперамент
пен мінез қалыптаса бастайды. Ол табиғи заңдылық болып табылады.Яғни мұны
биологиялық және физиологиялық түрде де ... ... Адам ... ... кезінде өз бойындағы темперамент және мінезін көрсете
алмайды. Бірақ нәрестенің ... ... өз ... ... Яғни оның өсуі ... дене ... секілді темпераменті де
дамып отырады. Ал мінез – құлықтың қалыптасуы темпераментке қарағанда
басқаша болады. Адам бойындағы темпераменттің жақсы немесе ... деп ... ... ол ... ... болып табылады. Мінез – құлықтың
қалыптасуына бірнеше факторлар әсер етуі мүмкін. Бұл тек адам ... ... өмір ... ... ... ... ... қалыптасуына сыртқы орта факторларымен қатар адамның өзінің жеке
өмірге көзқарасы және материалдық, моральдық жағдайы әсер етуі ... пен ... ... ... өте ... ... келеді.
Өйткені адамның сыртқы ортаға жауап беру процесінде темперамент және мінез
– құлық ... ... ... ... Себебі адам бойындағы
темперамент пен мінезді ажырату қиынға түседі. Сол үшін ... ... ... екі ... ... ... ... өтемін.
Темперамент пен мінез туралы мағұлмат
Темперамент туралы жалпы түсінік
Темперамент – 25 ғасырдан бері ... ойды ... ... ... деген қызығушылықтың төркіні – адамдар ... ... ... Әр ... баланың жан дүниесі өз алдына бір болмыс. Оның
қайталанбастығы, бір жағынан, адам тәнінің ... және ... мен ... ... ... екіншіден - әлеуметтік ерекше
байланыстар мен қатынастарға негіз бола ... ... ... сипатынан көрінеді. Адамдар арасындағы көптеген ... ... ... қарқындылығы, тұрақтылығы, ауыспалы –
қозғалғыштығы – бәрі осы темперамент табиғатымен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... ... – тартысты
қырлары баршылық. Бірақ проблемаға ... ... ... ... бәрінің мойындайтыны:темперамент – жеке адамның
әлеуметтік тұлға ретінде қалыптасуының ... яғни ... ірге ... ... ... тума ... әрекет – қылығының ұдайы
қозғалыстағы сипатын белгілейді. Сондықтан, темпераменттік қасиеттер ... ... ... тұрақтанған, өзгеріске келе бермейді.
Назар аударарлықтай ерекшелік, темпераменттің әрқилы қасиеттері бір ... ... ... ... ... түрлі темпераменттің
белгілі құрылымын түзеді. Сонымен, темперамент – ... ... ... ... айқындайтын психиканың дара қасиеттерінің
жиынтығы.бұл психикалық ерекшеліктер ... ... іс - ... ... ... және ... – салдарына тәуелсіз бір ... ... ... да, ... ... ... ... темперамент кейпін
өрнектейді. Темперамент түрінің жақсы не жаманы болмайды. Олардың әрқайсысы
өзінің ұнамды тараптарына ие, сондықтан басты ... ... ... қаратылмай, нақты іс - әрекетте оның тиімді жақтарын саналы әрі ... ... ... ... бағытталғаны жөн. Адам ежелден – ақ
әрқилы тұлғалардың психикалық бітістерін айыра танумен, ... ... аз ... саналық бейнелер бірігін психология тарихында
алғашқыдан темперамент типтері деп ... ... бұл ... ... іс- әрекет Тұрғысынан өте тиімді, себебі оны пайдалана
отырып, нақты тұрмыстық жағдайларда ... ... ... ... ... ...... күні ілгері пайымдауға болады.
Темпераменттердің психологиялық сипаттамасы.
Сангвиник.
Бұл тип өкілі- еті тірі, қабілетті, қозғалғыш ... ... ... және қызу, жеңіл мінезді, ренжігенде тез қайтып кетеді, сәтсіздігін
жеңіл өткізеді. Коллектив арасында ... ... ... оқушылармен тез
тіл табысады. Қысылып- қымтырылмайды, кісіге қайырымды. Сангвиниктерді оқу
үрдісінде бақылаған жақсы, яғни оқу ... олар ... ... Егер оқу ... қызықты және жас ерекшелігіне сай болса, онда
кіші ... жаңа ... ... тез қабылдайды, жеңіл есте сақтайды. Ал
егер материал қызықсыз және оны оқу үшін көп уақыт қажет болса, онда ... есте ұзақ ... ... ... ... ... тәрбиелегенде,
оны жоғары дәрежеде жетілген бірлік және қайырымдылық ... ... ... ... ... ... ... жүйелілік пен
бірізділік жоқ ... ... ... ... шашыраңқылық
байқалады. Осындайда олар кейде оқуға жауапкершіліксіз қарайды.
3-ші сыныпта ... ... ... ... ... ... олар еті
тірі, белсенді болып келеді. ... ... ... жиі ... ... көп ... ... өтіп жатқан барлық жағдайларға мән беріп
отырады. Достарының арасында ылғи да сыйлы және ... ... ... айтады. Осы оқушы жаңа ортаға тез бейімделеді. Егер берілген
жұмыс немесе тапсырма жеңіл ... ... оны тез ... ал ... ... ұзақ ... жұмысқа суып кетеді. Егер математика сабағында есеп
беріле сала сол оқушы жауабын ... және бұл ... қате ... ... ... ... ... іздемейді, келесі жұмысқа көшеді.
Флегматик.
Бұл типтің өкілі баяу, байсалды, асықпайды. Істі ойланып, төзімділікпен
істейді. Жинақылықты, қалыпты ... ... ... ... ісін ... ... ... Психикалық процесстер флегматикте
баяу жүреді. Бұл баяулық оған оқу ... ... ... ең кедергі
келтіретін жері:тез есте сақтау, тез ойланып жауап ... ... ... есте ... ... және ұзақ ... ... флегматик бірқалыпты, байыпты, керек жерде тіл табысады, ... ... ... күйі ... ... байыптылығы мен
байсалдылығы өмірге деген ... да ... ... ... эмоционалды әрекет жасау оңай емес, ол ұрыс- керістен ... ... ... ... тепе-теңдігінен шығармайды. Флегматикті дұрыс
тәрбиелегенде іскерлікті,талапшылдықты орнатуға болады. ... ... ... ... ... пайда болады.
Холерик.
Бұл темперамент өкілі тездігімен, шапшаңдылығымен, ұстамсыздығымен, тым
қозғалғыштығымен ерекшеленеді. Оларда психикалық процестер шапшаң ... ... ... тән. Ол ... ... ... ... күші таусылғанда оны тастап кете береді. Адамдармен қарым-
қатынаста тынымсыз, агрессивті,шамданғыш ... ... ... ... ... ұрыстар жиі болады, Холерик темпераментінің жағымды жағы –
энергия, белсенділік, ... ... ... жағы ... ... ... ... кіші холерик оқушыда талпыныс пен ... ... ... ... ... мұғалімді тыңдап отырған холерикті анық мимика мен
энергетикалық белгілер арқылы ажыратуға болады. ... ... ... оқушы бір аяқтан екіншісіне ауыстырып тұрады, өте жылдам жауап береді.
Ондайлар тез істеуге, ... ... ... тұрады. Міне, мұғалім
кезекшіні бор әкелуге жіберді делік, ол ... ... ... ... ... борға өзі жүгіріп кетеді. Бұл оқушы әр нәрсеге құштар, істі
бастағанда, оны өте тез және ... ... де, ... ... ... Ол өте ұстамсыз, өте ... ... үшін ... мен ... ... ... ... ол агрессиялық күйден
қайта қалпына келгенде, олай істеуге ... ... ... да ол
өзіне ештеңе істей алмайды. Оның ... оған көп ... ... ол ... ... ойын үстінде ұрсысып, мұғаліммен сабақ үстінде
ұрсысады.
Меланхолик.
Бұл темперамент өкілінде ... ... өте баяу ... ... ... бере алмайды, ұзақ және қатты күш түсірсе, ... ... ... Олар өте тез шаршайды. Бірақ қалыпты қоршаған ортада,
мысалы,үйде ондай ... ... ... ... іс-әрекеттерді жақсы
орындайды. Эмоциялары баяу туады, бірақ тереңдігімен және ... Олар өте ... ... іште ... ... көп ... бірақ сондай қиыншылықтар бар екенін ешкімге көрсетпейді.
Меланхоликтер тұйық,таныс емес ... ... жаңа ... ... ... ... ауруға айналған осалдық, қысылу,
көңілсіздік, пессимизм пайда болады. ... кіші ... ... болуды ұнатпайды. Ал егер оны ... ... ... ... ... арта ... ... жалпы түсінік
Адамның ісі мен қылығынан көрінетін, оның айналасындағыларға қатынасын
бейнелейтін кісінің бір сыдырғы тұрақты және тұрлаулы өзгешелігі ... ... ...... негізгі өмірлік бет алысын және оның ... ... ... ... ... Ол — көп қасиеттің
бірлігі, түрлі өзгешіліктердің қосындысы, сонымен қатар, адамды әр ... ... ... бітістері көп. Олардың бәрі де жеке адамның
қасиеттері болып табылғанмен кез ... ... ... ... ... ... өзегі, адамның негізгі тіршілік
бағытының өрнегі деуге болады. Мінезде ... ... ... қарым –
қатынасының тарихы бейнеленеді. Мінез туа біткен ... ... ол ... ... ... ... ... Мінез бітістері адамның дүниеге
көзқарасына, сенімі мен мұратына, әлеуметтік ... ... ... мен адамның өзін өзі тәрбиелеуінен көрінеді. Адамның мінезі оның
барлық әрекеттерінің қосындысы, синтезі болып ... ... ... ... келетін адам болмайды, бірақ өмір ... ... ... ... ... ... ... типтік мінездер де болады. Мінез бен
темпераменттің ... өте ... ... ... ... тума ... ерекшеліктерімен байланысты болуы тарихи-
әлеуметтік, ... ... ... ... ... пен ... оның ... әсер етіп, ықпалын тигізіп отыратындығы
темперамент те адам мінезінің әр түрлі ... әсер ... ... ерік ... ... ... ... адам энтузиаст келеді. Ол
басқаның артынан босқа ермей, олардың айтқанын ... ... әр іске ... ... адам көңіл көтеріңкі, оптимист, ... ... ... ... Мұндай сапалар адам мінезінің тұрақты болуына әсер етеді.
Мінез — кең мағыналы ұғым. Онда түрлі сапалар ... ... ... ... ... ... ... күші мен
айқындығы, салмақтылығы оның негізгі сапалары болып есептелінеді.
Моральдық жағынан тәрбиеленген мінез адамды мінез-құлық тұрғысынан ... ... ... тұрғысынан да сипаттап отырады. ... ... ... ... ... ... жұртшылық пікірімен
санаса білушілік, өзі міндетін орындаудағы жауапкершілік пен ... ... осы ... негізгі компоненттері.
Рухани дүниесі бай қажеттері мен қызығулары, талғамы мен ... ... ... ... адам ... "Адамның басына қонған бақыттың тұрақты
болуы жақсы мінез-құлыққа байланысты" (Әл-Фараби). Мінез сапаларының бірі --
оның ... ... адам ... ... ... оның
қастерлейтіні ылғи да сөз бен істің бірлігі. Кімнің ... ... ... ... ... да ... Бұл ... мінездің егіз қозыдай, бірінен
екіншісі ешқашан ажырамайтын бітістері. Мінездің тұрақтылығы адамның саяси
моральдық ... ... ... Бұл ... ... өмір
сүруінің мән-мағынасын, әрекетінің мазмұнын белгілейтін мінездің сапасы.
Бірқалыпты, тұрақты мінезі бар адам басқалардың ... ... ... ... көзқарасы, принципі, өзіндік мінез-құлқы болады, ол қауіп-
қатерден бой тасаламайды, керек жерінде батылдық ... ... ... ... ... пен ... адалдық пен шыншылдық осындай
мінезді адамға тән қасиеттер. Ал мінездің күшіне мақсатқа жету жолында ... ... жеңе ... ... адам ... ... Соңғы сапа болмаса да мінез өз мәнінде болмайды. "Бойда қайрат,
ойда көз, болмаган соң айтпа ... Абай ... ... айтпаған. Жақсы
мінезге тән сапалардың біріне оның ... ... ... ... ... мен ... ... жатса ғана жоғарыда аталған
сапалар қоры молаяды. Тек осындай мінезі бар адам ғана ... ... ... ... ... ... ... туады. Мұнсыз тиянақты әрекет ету ... адам ... ... мінезсіз де адам болмайды. Жаман болсын,
жақсы болсын, әйтеуір, адамда бір мінез ... ... ... ... ... ... ... келетін үлкен мінезді адамдар жиі ... ... ол ... ... бұл жағы ... жатады. Адам, сондай-ақ,
түрлі жағдайда түрліше қылық ... де ... ... ... оның ... екен деп ... ... болмайды. Өйткені ол әншейінде ... ... ... ... қасиеттерімен көзге түсуі мүмкін. Мінез
үшін тұрақты қасиеттердің мәні өте зор. Мәселен, барлық ... де ... ... ... ... тек ... ғана ... сол кісінің мінез
бітісі деп санауға болады.
Темперамент пен мінездің өзара қатынасы
Мінез адамның ... ... ... атап ... ... тығыз байланысты. Адамда қабілеттіліктің дамуы
кейбір ... ... ... ... ... ... Мәселен, табандылық,
уақытша сәтсіздікке мойымау, еңбек сүйгіштік, ... ... ... ... үшін ... ... екендігі түсінікті. Ал
темперамент болса, мінез ... ... ... реңк ... ... ықпалымен темпераменттердің де кейбір ... ... ... ... ... ... ... үлесі зор. Еркі күшті
адамның мінезі де берік. Жігерсіз адамның мінезі де бос, сылбыр келеді.
И. П. ... ... ... бітістерін жоғары жүйке қызметінің тума типтері
мен өмір сүру ... ... ... ... байланыстарының өзіндік
"құйындысы" деп түсіндірді. Бұл ... ол ... деп ... ... бейнесі жүйке жүйесінің туа біткен қасиеттеріне ... ... ... сонымен бірге, организмнің жеке өмір сүру
барысында болатын ықпалдарға да ... ... кең ... үнемі тәрбиелеу немесе үйрету жұмыстарына да байланысты болады".
Адам мінезінің қалыптасуы қоғамдық болмыспен, әлеуметтік ортамен
(мектеп, ... ... оқу, ... ... қоғамдық ұйымдар т. б.)
тығыз байланысты. Осы айтылғандар мінездің ... үшін ... роль ... ... тума қасиет емес, ол өмірде қалыптасады. Мәселен, ешбір
бала туысынан "еңбек сүйгіш не жалқау, тәртіпті, не ... ... ... ... ұзақ ... өмір сүру ... өмірдің сан алуан ағымына қарай
тәрбие процесінің ... ... ... ... сыртқы ортамен
жасайтын қарым-қатынасы белсенді қарым-қатынас. "...Сөз жүзінде емес, мінез-
құлықты іс жүзінде жүзеге ... ... ... ... да ... ... ғана төселмей, өзі де шама-шарқынша сол ортасына тиісті
өзгерістер енгізеді. Адамның нақтылы ... де ... ... ... рөль ... отырады.
Темперамент пен мінездің байланысына оралатын болсақ кез келген адамның
бойындағы ... ... оның ... ... де ... байланысты
болып келеді. Өйткені темперамент мінезге айтарлықтай реңк беріп отырады.
Сондықтан адамның бойындағы кейбір құбылыстар, яғни мінез – құлық
ерекшеліктері ... әсер етіп ... ... ... отырады. Сол себепті көптеген ғалымдар осы мәселе төңірегінде
темперамент пен ... ... ... ... ... ретінде
қарастырады.
Қорытынды
Қорытындылай келе, темперамент және мінез – құлық адамның сыртқы ортаға
жауап беруші қасиеті ретінде көрінеді деуге болады. Тұлғаның мінезіне еңк
беруші ол ... ... ... ... мен ... ... ... көптеген өкілдері
мінез туа бітіп, оның дамып қалыптасуы нәсілдік заңдылыққа тәуелді болады
дейді.
Темперамент пен ... бір ... егіз ... Адам мінезі тума
бетпейді. Ол адамның дамуымен бірге дамып, ... ... ... ... ... өз іс - әрекетін жүзеге келтіруі тікелей темпераментке
байланысты. ... ... ... желісінде көріне отырып,
еске түсіру, қабылдағанды бекіту ... ... ... ... мен ... тұрақтылығын және оның ауыспалығын айқындап береді.
Темпераменттерді тәрбиелеуде баланың ерік – ... ... ... ... ... ұштастыруға жүргізілген дұрыс. Адамның өзін
- өзі ұстай алу ... ... ... ... ... ... ... Жарикбаев.Қ. Психология.- Алма-Ата: Мектеп,1982
2 В.В.Боголовский. Жалпы психология.-Алматы: ... ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам темпераменті27 бет
Ауыспалы егісте өсірілген мақта қозасының өнімділігіне тыңайтқыштар қолдану жүйесінің әсері48 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Нарық шаруашылығының жалпы сипаттамасы12 бет
Темперамент және мінездің теориялық негіздері31 бет
Темперамент пен мінез-құлық7 бет
Темперамент түрлері және олардың ерекшеліктері17 бет
"Темперамент."11 бет
1950 - 1980 жылдардағы КСРО-ның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Үндістанмен байланысы61 бет
Delphi мен Pascal-дің байланысы21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь