Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуы

Жоспар:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Банктің пайда болуы және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .5

2. Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу және дамуы ... ... ... ... ..6

2.1. 1930.1932 жж. несие реформасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8

2.2. 1988 жылғы түбегейлі банк реформасы ... ... ... ... ... ... ...10

2.3. Екі деңгейлі банк жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

3. Ұлттық банк . Қазақстан Республикасының
Орталық банкі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14

3.1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі:
міндеттері, қызметтері және операциялары ... ... ... ... ... ... ...19

3.2. Ұлттық банктің эмиссиялық қызметі ... ... ... ... ... ... .22

3.3. Ұлттық банктің құрылымы мен басқару
органдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

4. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер ... ... ..25

4.1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық
банктерді ашу және тарату тәртібі ... ... ... ... ... ... ... ... ..28

4.2. Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу
құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .31
Кіріспе

“Банк” деген ұғым Италиян сөзі “bank” – орындық, “айырбас орындығы – айырбас орны” деген сөзінен шыққан. Қазіргі түсініктегі алғашқы банк Италияда 1407 ж. Генуеде пайда болған. ХІІ ғасырда Италияда алғашқы вексель пайда болды.
Несие жүйесінің негізгі буыны – банктер. Себебі масштабы және маңызы жөнінен несие қатынастарынң басым көпшілігі банктер арқылы өтеді. Банктер мемлекет пен кәсіпорындардың, акционерлік қоғамдар мен жауапкершілігі шектеулі серіптестіктердің, мектептер мен ауруханалардың, институттар мен бала бақшалардың және халықтың уақытша бос ақшаларын шоғырландырып, олардың іс жүзіндегі капиталға айналдырады. Сонымен қатар банк төлем, есептеу, несие беру, сақтандыру және т.б. көптеген сан алуан операциялар жүргізеді.
Тарихта банктің ең жай қызметі, мысалы, тұқым сатып алуға ақшаны несиеге алған жағдай жаңа эраға дейінгі VІІІ-V ғғ. Вавилонда кездескен. Сол сияқты ақшаны несиеге алып ертедегі Египтте, Грецияда, Римде зәулім ғимараттар салған. Ал феодализмге өту кезінде тауар-ақша айналысы және несие қатынастарының ауқымы тарылып, тек XІІІ-XІV ғғ. Сауданың кең өрістеуіне байланысты төлем делдалы ретінде банк ісі қарқынды өрістей бастаған. Орта ғасырда банк ісінің орталығы Италия, Гремания, Нидерланды болып саналса, ал ерте капитализм жағдайында Англия болған.
XV ғ. Ең ірі танымал болған банк Флоренциядағы Медичи банкі болды. Флоренцияда орналасқан бас банк мекемесінің Еуропада 16 филиалы бар. Кейбір елдерде банктің біраз қызметтері заңмен шектеледі. Банк қызметінің қаншалықты қатаң регменттелуіне және лицензиялануына байланысты несие ісін ұйымдастырудың екі типін бөліп қарастырады Нәтижесінде тарихта сегменттелген және әмбебап банктік құрылымдар пайда болды.
Капиталистік банктердің алғашқы ізашарлары Флоренция мен Венецияда 1587 ж. айырбас ісінің негізінде, яғни әртүрлі елдер мен қалалардың ақшасын айырбастауда пайда болды. Банктердің негізгі операциялары ақшаны сақтауға қабылдау мен ақшасыз есеп айырысуды жүргізу болған. Ақшасыз есеп айырысуды жүргізудің мәні – екі клиенттің қатысуымен банкирдің кітабына бір шоттан екінші шотқа белгілі бір соманы аударып жазу. Кейінірек ол осындай негізде Амстердамда (1609 ж.) және Гамбургте (1618 ж.) ұйымдастырылды. Бұл банк ісінің анайы түрі еді. Бұл кезде банктер саудаға және есеп айырысуға қызмет еткенмен, олардың өндіріспен, өндірістік капиталдың қайталама айналымымен байланысы аз болды, несие ақшаларын шығару қызметі де дамыған жоқ.
Ал капиталистік банктер, керісінше ұдайы өндірістің, өнеркәсіп және сауда капидалдарының қажеттілігінен пайда болды. Натуралды шаруашылықтың ыдырауы, сауда мен тауар айналысының дамуы есеп айырысу мен несиенің маңызын арттырды. Жалдамалы еңбекке көшу халықтың табысының көп бөлігін ақша түрінде төлеуге мәжбүр етеді. Тұрақты ақша айналысы пайда болып, оны ұйымдастыру мен техникалық жағынан қамтамасыз етуді банктер өздеріне алды.
Сонымен қатар бнктер “несие ісінің екінші жағы - өсім әкелетін капиталды да” басқарады. Өйткені банктер фирмалар мен үкімет мекемелерінің және халықтың жинағы мен табыстары сияқты уақытша бос ақша қаражатын өзінде шоғырландырып және оны несиеге беру арқылы несие үшін ақы алып, табыс табады. Банктер іріленген сайын тұтас несие беруші ретінде капиталистік кәсіпкерліктің дербес саласына айналады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Көшенова Б.А. “Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары.” Оқу құралы /– Алматы: Экономика, 2000 – 328 бет.
2. Мақыш С.Б. “”
        
        ҚАЗАҚСТАН   РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ   БІЛІМ   ЖӘНЕ   ҒЫЛЫМ   МИНИСТРЛІГІ
_______________________ ФАКУЛЬТЕТІ
_______________________ кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы:
Қазақстанның банк жүйесінің ... мен ... ... ... ... ... ... және оның түрлері………………….………..5
2. Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу және ... ... жж. ... ... 1988 ... ... банк ... Екі деңгейлі банк жүйесін құру………………………...…..….11
3. Ұлттық банк – Қазақстан Республикасының
Орталық банкі………………………………………………….…..….14
3.1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі:
міндеттері, қызметтері және ... ... ... ... қызметі……………….…...22
3.3. Ұлттық банктің құрылымы мен басқару
органдары…………………………………………………….………23
4. ... ... ... банктер….......25
4.1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық
банктерді ашу және тарату тәртібі…………………….……...28
4.2. Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу
құрылымы…………………………………………………….....31
Кіріспе
“Банк” деген ұғым Италиян сөзі “bank” – орындық, ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі түсініктегі алғашқы банк
Италияда 1407 ж. Генуеде пайда болған. ХІІ ... ... ... ... ... ... негізгі буыны – банктер. Себебі масштабы және маңызы
жөнінен несие қатынастарынң басым көпшілігі банктер арқылы өтеді. ... пен ... ... ... мен ... серіптестіктердің, мектептер мен ауруханалардың, институттар мен
бала бақшалардың және халықтың ... бос ... ... ... ... капиталға айналдырады. Сонымен қатар банк ... ... ... ... және т.б. көптеген сан алуан операциялар жүргізеді.
Тарихта банктің ең жай қызметі, ... ... ... алуға ақшаны
несиеге алған жағдай жаңа эраға дейінгі VІІІ-V ғғ. Вавилонда кездескен. ... ... ... алып ... ... Грецияда, Римде зәулім
ғимараттар ... Ал ... өту ... ... айналысы және
несие қатынастарының ауқымы тарылып, тек XІІІ-XІV ғғ. ... ... ... ... ... ретінде банк ісі қарқынды өрістей
бастаған. Орта ғасырда банк ... ... ... ... ... ... ал ерте ... жағдайында Англия болған.
XV ғ. Ең ірі танымал ... банк ... ... ... ... ... бас банк мекемесінің Еуропада 16 филиалы бар. Кейбір
елдерде банктің біраз қызметтері заңмен ... Банк ... ... ... және ... байланысты несие ісін
ұйымдастырудың екі типін бөліп қарастырады ... ... және ... ... ... ... ... банктердің алғашқы ізашарлары Флоренция мен Венецияда
1587 ж. ... ... ... яғни ... ... мен қалалардың ақшасын
айырбастауда пайда болды. Банктердің негізгі ... ... ... мен ... есеп айырысуды жүргізу болған. Ақшасыз есеп айырысуды
жүргізудің мәні – екі клиенттің ... ... ... бір шоттан
екінші шотқа белгілі бір соманы аударып жазу. Кейінірек ол ... ... (1609 ж.) және ... (1618 ж.) ұйымдастырылды. Бұл банк
ісінің анайы түрі еді. Бұл ... ... ... және есеп ... ... олардың өндіріспен, өндірістік капиталдың қайталама айналымымен
байланысы аз болды, несие ақшаларын шығару қызметі де дамыған ... ... ... ... ұдайы өндірістің, өнеркәсіп және
сауда капидалдарының қажеттілігінен ... ... ... ... ... мен ... ... дамуы есеп айырысу мен несиенің
маңызын арттырды. Жалдамалы ... көшу ... ... көп ... түрінде төлеуге мәжбүр етеді. Тұрақты ақша айналысы пайда болып, оны
ұйымдастыру мен техникалық ... ... ... ... ... ... ... бнктер “несие ісінің екінші жағы - өсім ... да” ... ... банктер фирмалар мен үкімет мекемелерінің
және халықтың жинағы мен табыстары сияқты уақытша бос ақша ... ... және оны ... беру арқылы несие үшін ақы алып, табыс
табады. Банктер іріленген сайын тұтас ... ... ... ... ... саласына айналады.
1. Банктің пайда болуы және оның түрлері.
Банктер немесе сондай-ақ ... өте ... ... ... ... ... ... эрамыздан бұрын 2700 жылы жүзеге
асырылған.
Банктердің бастапқы ... ... ... болған. Осындай
делдалдың нәтижесінде банктер бос ақша капиталын пайыз әкелетін қызмет
етуші ... ... ісі - ... ... ... және оны ... ... ерекше түрі. Қазіргі кезде банктер ... ... Олар ақша ... мен ... қатынастарын ұйымдастырумен ғана
шұғылданып қоймай, ... ... ... ... ... ... ... операциялары, бағалы қағаздарды сатып алу-сату, ал
кейбір жағдайларда делдалдық келісімдер және мүлікті басқару операциялары
жүргізіледі.
Осы айтылған жағдайларды қорыта келе ... ... ... ... топтастыруға болады.
1. Уақытша бос ақша қаражатын тарту, жинақтау және оны ... ... ... ... жеке ... ... беру, бағалы
қағаздармен операция жүргізу.
3. Ақша айналымын реттеу. Банк - әртүрлі шаруашылық субъектілерінің
төлем ... ... ... Банк ... есеп айырысу жүйесі
арқылы клиенттеріне айырбас, ... және ақша ... ... ... ... несие құралдарын шығару. Банк ... тек ... бос ақша ... ... ... ... қатар
депозиттік чектерді, вексельдерді шығарумен де несиелейді.
5. Экономикалық және қаржылық кеңес беру.
6. Орындайтын айрықша қызметтеріне ... ... ... эмиссиялық емес болып екіге бөлінеді.
Эмиссиялық банк – ол айналысқа ақша ... ... құқы бар, ... ... ... Әр ... ... банк әр
түрлі аталады. Мысалы, бұрынғы КСРО-да ол ... деп, ал ... ... Республикасының Ұлттық банкі деп аталады.
Мемлекеттің Орталық банкінің негізгі ...... ақша ... ... ... ... – ақша ... сату және банк ... ... ... ... Ол – ... екі деңгейлі банк
жүйесінің - жоғары деңгейіндегі банк.
Мемлекеттердің басқа банктердің барлығын да ақша белгілерін шығаруға
құқы жоқ ... емес ... Олар ... ... ... және ... ... Коммерциялық банктер
клиенттерге көрсететін қызмет түрлерін үнемі ұлғайтып ... ... ... Ал ... ... ... қызмет түріне маманданған банктер.
Инвестициялық және инновациялық банктердің екі түрі де ұзақ ... ... ... ... яғни олар ... акция және
басқа бағалы қағаздар шығару арқылы ақша тартып, кейін ұзақ ... ... ... ... кәсіпкерлерге қарыз берсе, ал
инновациялық банктер технологиялық жаңалықтарды ... және оны ... ...... және жылжымайтын мүліктерді кепілдікке
алып, ұзақ мерзімге несие береді. Олар ипотекалық облигация, акция ... ... ... сату арқылы ақша жинақтайды.
2. Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу және дамуы.
Кеңес үкіметі ... ... ... ... ... оның ... ... жүйесі болған жоқ. Қазақстан
территориясында КСРО-ның орталықтанған банк-несие жүйесінің филиалдары мен
бөлімшелері ... ... ... ... банк ... мен дамуы қазан төңкерісіне дейінгі патшалық Ресейдің және КСРО-
ның банк жүйесінің тарихымен тығыз байланысты.
Ресейдің банк жүйесі батыс елдердің банк ... ... ... ... ... өз дамуы жолында бірнеше кезеңдерден өтті. Алғашқы
банктер XVІІІ ғ. екінші жартысында мемлекеттік банк ... ... ... ғ. аяғы және XX ғ. ... ... банк ... негізінен мынадай банк-
несие мекемелерінен құрылды:
• Мемлекеттік банк (1860 ж. ... ... ... (252 ... және жер банктері;
• Көп буынды жеке банктер: акционерлік банктер (49 филиалдары бар 44
банк), өзара несиелейтін қоғамдар (83), коммерциялық ... ... ... (729) және ... басқа банктік операциялардың көпшілігін жүргізіп, ... ... ... операциялар жүргізу үшін клиенттердің қаражатын
тартумен шұғылданатын банктік кеңселер, сауда үйлері, айырбастау ... ж. ... ... кейінбанк ісін ұйымдастыруды мемлекет
монополиялы түрде өз қолына алып, нәтижесінде жеке коммерциялық ... ... ... ... ... банкпен біріктірілді. Сонымен қатар
Кеңес үкіметінің алғашқы жылдарында кооперативтік, жеке, ... ... ... ... ... және ... банктер
құрыла бастады. 1922 ж. ... ... ... және ... ... ж. ... ... үлгісіндегі Сыртқы сауда банкі құрылып,
оның акционерлері мемлекет, кооперативтік және қоғамдық ... ... ... ... ... ... болып, сыртқы сауда операцияларын
және халықаралық есеп айырысу жұмыстарын жүргізді. Сөйтіп 1925 ж. ... ... ... ... Сауда банкі және Ауыл шаруашылық ... ... ... коммуналды банкі (Цекомбанк), Кооперативтік банк
(Всекобанк) және акционерлік, салалық, ... ... ... Орта ... құрылды. Ұсақ тауарлы өндірістің дамуына байланысты өзара несиелеу
қоғамдары, ауыл шаруашылығын несиелейтін ... ... ... ... пайда болды.
1927 ж. КСРО Орталық атқару комитеті мен Халық комиссариаты Кеңесінің
“Несие жүйесін құру принцптері туралы” ... ... ... банк ... ... Мемлекеттік банкке тапсырылды. Сол қаулыға сай маманданған
банктер және ... ... ... ... ... ... Банктер қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді несие ... ... ... 1928 ж. ... банкі мен Электро банкі бірыңғай өнеркәсіп
пен Электр шаруашылығын ұзақ мерзімді несиелеу Банкіне біріктірілді. Қысқа
мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... сай Мемлекеттік банк беру тиіс болды. Жалпы 1927-1929 ... ... тән ... ...... ... беру ... несие
мемлекеттік жоспарлы қаржыландырудың түріне айналды.
2.1. 1930-1932 жж. несие реформасы.
1930-1932 жж. ... ... ... ... банк ... жаңа ... басталуы еді. Бұл кезде 1929 ж. қабылданған халық
шаруашылығын өркендетудің ... ... ... ... ... және ауыл ... ... мемлекеттік бірыңғай
жоспар бойынша орталықтан қаржыландыруы қажет еді. Ол үшін ақша қаражатын
қаржы-несие жүйесіне ... одан соң ... ... ... ... беру ... Бұ ... оған дейін айналым қаражатын өз
бетімен жоспарсыз бөлумен шұғылданған әртүрлі несие ... ... ... қоса ... ... орындары біріне-бірі коммерциялық
несие бергенде есеп айырысуды векселмен ... банк ... ... Іс ... ... ... ... яғни тауар сатып алушымен
байланысы болмады. ... ... ... ... ... коммерциялық несие) тікелей меемлекеттік жоспарлы басқарумен қайшы
келіп, елдегі несие қатынастарын түбегейлі өзгерту қажеттілігін ... ... ... үшін елде ... алғы ... ... бұл ... экономика салаларында біраз жетістіктерге қол
жетті және олардан жеке капитал ығыстырылды. Сөйтіп, 1930 ж. ... ... үлес ... 99.1%-ке, көтерме саудада 97.2%-ке, ал
бөлшек саудада 86.5-ке жетті. Ауыл ... ... ... ... ... ... 55%-ін ... халық шаруашылығын тікелей мемлекеттік жоспарлы басқару
жүзеге аса бастады. 1928 ж. халық ... ... ... ... ... олар ... әрбір буынына жеткізілді.
Жоспар кәсіпорынның өндірістік және іс-әрекеттерін қамтыды.
Үшіншіден, Шаруашылықтың негізгі буыны - ... ... ... ... ... ... айналымнан шығарып, оның орнына
есеп айырысуды тек банк арқылы ... және ... ... несиені тек
банктерде жинақтаудың нәтижесінде 1929 жылдың 1 ... ... ... қысқа мерзімді несиенің 80%-ке жуығы банктер үлесіне
тиді.
Сонымен, несие реформасын жүргізу үшін алғы шаралар жасалып, 1930 ж.
қаңтарында ... ... ... ... ... реформасының мақсаты –
несиелеу мен несие-есеп жұмыстарының жаңа түрлерін еңгізу.
1930-1932 жж. ... ... ... ... ... экономикаға сәйкес үйлестіру типіндегі несие-банк ... ... банк ... пен тауар айналымын ... ... ... ... ... Коммерциялық банктерді ... ... елде тек ... ... ... ... ... жүйесі көрсететін қызмет белгілеріне қарай ... ... ... несие беретін жалпы мемлекеттік банк және күрделі қаржымен
қамтамасыз ететін маманданған банктер жүйесі ... ... бір ... жүйесіне: КСРО Мемлекеттік банкі және күрделі қаржымен несиелейтін
төрт Одақтың мамнданған ... ... ... Ауыл ... банкі,
Орталық комуналдық банкі, Сауда банк – кірді. Сонымен бірге ... ... ... ... кең ... ... ... сауда банкі және халықтың бос қажысын тарту, төлемдерін ... ... ... орналастыру арқылы халыққа ... ... ... ... ... ... яғни ... кассалары қарады.
1959 ж. ұзақ мерзімді несие беретін банк жүйесі қайта қаралды. Ауыл
шаруашылық банк імен орталық коммуналдық банк таратылып, ... ... ... ... ... мен ... ... негізінде күрделі
қаржы беретін Одақтық банк - Құрылыс банкі құрылды. Ол халық шаруашылығының
әртүрлі ... ... ... ... ... мен ... мен және ұзақ ... несиелеумен шұғылданды. Осы
өзгерістерден кейін 1960 жылдан 1988 жылға ... КСРО банк ... ... ... ... ... ... Құрылыс банкі, Сыртқы сауда
банкі және ... ... ... ... кассалар жүйесі.
2.2 1988 ж. түбегейлі банк реформасы.
Елдің әлеуметтік-экономикалық өркендеуін жеделдету және ақша-неси
қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... Пленумы 1988 ж. 1 қаңтарынан бастап банк жүйесінің қайта құру
туралы Қаулы ... Оған ... ... ... және ... ... елдерінде банк жүйесінің құрылымы негізінен бірдей болды. Олар:
елдің эмиссиялық, несие беру, есеп ... және ... ... ... ... ... қызмет ететін мемлекеттік банк және
сыртқы ... ... ... ... ... 1988 ж. қаңтарынан бастап КСРО-да банк жүйесін түбегейлі
өзгертетін реформа жүргізіле ... Оның ... ... елдегі
Мемлекеттік банк пен Құрылыс банкінің негізінде Мемлекеттік банкпен қатар 5
салалық мемлекеттік маманданған банктер құрыла бастады. Олар:
• КСРО ... ... оның ...... ... елдің ақша айналымын ұйымдастыру. Ол бұрынғыдай мекемелер
мен ұйымдардың кассалық және несие-есеп ... ... ... – маманданған мемлекеттік банктер;
• КСРО Өнеркәсіп-құрылыс банкі; оның міндеті – өндіріс, құрылыс,
транспорт, байланыс ... ... ... ... ... ... мен ... және олардың есеп
айырысу жұмыстарын жүргізу;
• КСРО Аграрлы - ... ... Оның ... – аграрлы-
өнеркәсіптік кешендерінің мекемелері мен ұйымдарына ... КСРО ... үй және ... банкі – ол тұрғын үй шаруашылығы
мен әлеуметтік салалар мекемелеріне қызмет көрсету үшін құрылды;
• КСРО ... ... – ол ... ... ... ... арқылы
құрылған, оның негізгі міндеті – халыққа қызметкөрсету;
• КСРО Сыртқы экономикалық банкі – ол бұрынғы Сыртқы сауда банкінің
негізінде ... ... ... Оның ...... ұйымдастыру және ол бойынша есеп жүргізу, сыртқы
экономикалық байланыстағы шаруашылық ... ... ... ... жоспарын орындалуын бақылау, елдің валюта ресурстарын
тиімді пайдалану, халықаралық валюта және несие нарығында операция
жүргізу ... ... ... ... бірінші кезеңіндегі сәтсіздіктің ең негізгі себебі
– оның жоғарыдан берген нұсқау әдісімен жүргізілуі және оған ... ... ... алғы ... жүргізілмегендігі. Экономиканы
басқаруды негізінен қайта құру тек 1987 ж. басталған ... Елде ... ... ... ... экономикалық реформадағы банктің ролін
түсіну қалыптаспаған еді. Экономикалық даму ... ... ... ... жағдайын нашарлатты. Мемлекеттік
бюджеттің тапшылығы, несиені бюджет қажетіне ... ... ... ... ... ... даму қарқыны мен салыстырғанда ақша
массасының даму қарқынының асып ... ... ... ... жүйесін бірсыпыра реттеген 1990 жылдың аяқ шенінде одақтың екі
заң - “Мемлекеттік банк туралы” Заң және “банктер және банк ... ... ... Заңдарда банк ашу жағдайы, оларды бақылау әдістер
белгіленді. Осы ... сай ... ... ... ... коммерциялық банктерге айнала бастады.
2.3. Екі деңгейлі банк жүйесін құру
Қазақстан Республикасының қазіргі банк ... ... 1990 ... ... Жоғарғы кеңесі қабылдаған “Банктер және банк қызметі
турал” Заңына бастау ... ... ... ... екі деңгейлі банк
жүйесі құрылды: жоғары (бірінші) деңгейдегі банк - ... ... және ... (екінші) деңгейдегі банк – коммерциялық банктер жүйесі.
Банк - өзінің жарғысы бар, толық шаруашылық есеп және ... ... ... ... ... ... Ол ақша ... орналастыру және басқа банктік операциялар жүргізетін мекеме Қазақ
Кеңес Социалистік Республикасының ... ... ... осы Заң ... ... ... ... меншігі болып саналады.
Мемлекеттік банк республикасының меншігі және оның ... ... ... Қазақстан территориясында біртектес ақшаны пайдалану және
біртектес ақша ... ... ... ... шартта көрсетілген. Оның
айналымға монополиялы құқықпен ақша белгілерін эмиссиялауға, ақша-несие
қатынастарын реттеуге, мемлекеттік ... ... ... ... территориясында коммерциялық банктер ашуға рұқсат беретін ... банк осы Заң ... ... ... ҚазКСР-ның Жоғары
кеңесіне есеп береді, ... өз ... ... құқығы бар.
Мемлекеттік банктің басқару органы – оның Басқармасы. Басқарманың төрағасын
Республиканың Жоғары кеңесі 6 жыл ... ... ... ... ... оның ... ... ұйымдардың, кооперативтер мен азаматтардың несие-
есеп жұмыстарын ... үшін ... ... коммерциялық
банктер мен басқа несие мекемелері ұйымдастырылады. Коммерциялық ... ... осы ... және ... ... ... нұсқаулары мен
ережелерін басшылыққа алады. Клиенттерімен шарттасып қызмет ... ... мен ... ... ... ... ... жеке
және аралас (шетел капиталы қосылған) меншікте болуы мүмкін. Қазақстан
Заңдарына сай ... банк деп ... - ... ... ... ... ... иелігінде, немесе акционерлік капиталдың басым бөлігі
мемлекеттік құрылтайшылардың ... ... ... ... акциясы болған есептеледі.
Коммерциялық банктер өздерінің акционерлер жиналысында қабылданған
Жарғысы бойынша қызмет істейді. ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер қызмет істеуі
мүмкін. Егер банктің жарғылық ... ... ... емес ... немесе шетел мемлекеттік, ия болмаса мемлекеттік
емес құрылымдары қатынасса, онда ... ... ... деп ... ... ... ... құрылуы мүмкін: мемлекеттік-жеке,
мемлекттік-кооперативтік, жеке-кооперативтік. Қосылып құрылған банктермен
олардың филиалдарының қызметі ... ... ... ... Заңда.
Сөйтіп тәуелсіз Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қалыптасуы
мен даму жолдарын 1-кестеде өрнектелгендей шартты түрде бірнеше кезеңдерге
бөлуге ... ... 1917ж. мен 1930ж. ...... ресейден қалған
банк жүйесін жаңадан қалыптастыру, бұл кезде әр ... ... ... несие мекемелері қатар қызмет істейді.
Екінші кезең, 1930 ж. мен 1987 ж. ... – елде КСРО ... ... ... атқарды, яғни ол мемлекеттік Орталық банкі ... және ... беру ... мен қоса ... де ... ... ... 1988-1991 жж. аралығы – елде мемлекеттік ... ... яғни КСРО ... ... ... банкісі”
ретінде эмиссиялық, ереже, ... және т.б. ... ... ... және басқа қызметтермен шұғылданып, ал маманданған
банктер экономиканың әртүрлі ... ... ... ... бірге 1990
ж. басында кооперативтік және коммерциялық банктер де құрыла бастады.
Төртінші кезең, 1991 жылдан қазіргі уақытқа ...... ... ... ... яғни тәуелсі республиканың нарықтық
қатынастарға өту жағдайында екі деңгейлі банк ... ... ... және
дамуы.
Қазіргі уақытта экономикасы нарықтық типпен дамыған мемлекеттерді
барлығында дерлік екі ... банк ... ... ... түрде одан әрі
өрістеуде. Оның бірінші деңгейінде эмиссиялық, қадағалау, нұсқау ереже
шығару, ... ету және сол ... ... ... ... ал
екінші деңгейінде клиенттерге қызмет көрсететін ... ... Бұл ... тәжірбиесі дәлелдегеніндей олардың банк жүйесі
ақша айналымын ұйымдастыратын орталық банкпен, ал кәсіпорындарды, ұйымдарды
және ... ... ... ... ... ... және іскерлік (коммерциялық) деп бөлу Қазақстан
мемлекетінің жаңа экономикалық механизмін құруға септігін тигізуде.
1-кесте
Қазақстанда банк жүйесінің ... және ... 1930 ... |1930-1987 жж. |1988-1990 жж. |1991 жылдан ... банк ... бір ... ... ... |
|жүйесі |деңгейлі банк ... |екі ... ... ... ... ... |
| | ... ... | ... ... КСРО ... |1. Банк жүйесін |1. Егемен |
|банкі және ... ... ... ... ... ... еңбек|ұйымдастыру: КСРО|өзінің банк |
|несие-банк ... ... ... және ... ... ... ... |Екі деңгейлі банк|
| |2. КСРО ... КСРО ... - ... |
| ... ... ... ... және |
| ... ... ... ... |
| |3. КСРО ... |банктер. |
| ... ... КСРО | |
| ... ... | |
| | ... | |
| | ... КСРО ... |
| | ... КСРО | |
| | ...... | |
| | ... | |
| | |2. ... | |
| | ... | |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... | |
3. ... банк - ... ... Орталық банкі.
Қазақстан Республикасының Орталық банкі еліміз тәуелсіздік алғаннан
соң КСРО ... ... ... негізінде 1990 жылдың
желтоқсанында алғашқыда Қазақстанның Мемлекеттік банкі ретінде ... ... ... ... ... ... ... деп аталды. Ол республикадағы
банк жүйесінің жоғары (бірінші) деңгейдегі банк, өз ... ... ... 1995 ... 30 наурыздағы “Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкі туралы” Заң күші бар жарлығы бойынша ... осы ... сай ... есеп ... Сонымен қатар Ұлттық банк өз
қызметінде Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... мен ... ... алды.
Ұлттық банк – заңды тұлға, дербес балансы бар, өзіне ... ... ... ... тіке ... ... ... іс-әрекетін толық шаруашылық есеп негізінде
жүргізеді. Әр түрлі салық жинаудан, баж салығын және ... ... ... Ол ... ... ... және одан тыс ... басқармасын және басқа да бөлімшелерін ашуға құқығы бар. Өз ... ... ... ... жүргізеді. Үкімет ... ... ... ... ... дәл сол ... егер ... белгілі бір
жауапкершілік алмаса, Ұлттық банк те үкіметтің міндеттемелері бойынша жауап
бермейді. Үкіметтің ... және ... ... ... банк пен ... ... заңды қызметтерін атқаруға араласуға құқығы жоқ.
Қазақстан Ұлттық банкі Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... банк ... лицензия негізінде кейбір банктік
операция түрлерін жүргізетін барлық банктердің, банктік емес ... ... ... ... үшін ... актілер шығарады. Ол
нормативтік актілер “Қазақстан Ұлттық Банкінің ... ... ... ... атты ... және орыс ... шығатын
ресми басылымдарда жарияланады.
Ұлттық банктің негізгі міндеті - ұлттық валютаның ішкі және сыртқы
тұрлаулығын қамтамасыз ету. ... ... ақша ... несие, банктік есеп айырысу мен ... ... ... несие және банк жүйелерінің тұрақты қызметін қамтамасыз
етеді;
• несие берушілер мен салымшылардың, сондай-ақ шетел валютасын ... және ... ... жүргізетін банктік және
басқа ұйымдардың мұддесін қорғау және олардың ... ... ... экономикалық саясатын жүргізеді.
Ұлттық банктің міндеті оның атқаратын қызметтері арқылы орындалады:
Біріншіден, Қазақстан Республикасында мемлекеттік ақша-несие саясатын
жүргізу, яғни Ұлттық банк айналымындағы ақша ... ... ... ... ... ... ... өзгертумен шұғылданады. Егер ақша-
несиелік реттеу әдісімен инфляция деңгейін ... ... ... Ұлттық банктің несие салымдарын шектеуге және банк операциялары
бойынша проценттік мөлшерді өзгертуге ... бар. ... алты ... ... ... ... ... жай және айналмалы
вексельдерді, чектерді сатып алып және қайта сатады.
Ұлттық банк ... ... ... шығарады, сонымен қатар
мемлекеттік бағалы қағаздарды, ... ... ... және өтеу ... бір ... ... проценттік бағалы қағаздарды
сатып алу және сатумен шұғылданады. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... төлем құралдарының
түрлерін анықтайды.
Екіншіден, Қазақстан ... ... ... ... ... мен тиынды) эмиссиялау. Ол үшін Ұлттық банк номиналдардың
құрылымын, теңге мен ... ... ... ... қажет мөлшерін
анықтап, дайындығын қамтамасыз етеді.
Ұлттық банктің қолма-қол ақша ... ... ... мен ... ақшасыз эквивалентін алып сату ... ... ... ... ... бар. ... ... ақша белгілерін
айналымнан шығарып, оларды жаңасымен айырбастап, тозығы жеткендерін жоюмен
шұғылданады.
Үшіншіден, банктердің ... ... ... Ол үшін ... банк
республикадағы қайта қаржыландыру жүйесін ұйымдастырып, бірінші класты
(жоғары өтімді, қауіпсіз) ... ... және ... ... ... ... алты ай мерзімге береді. Ұлттық банк – ... ... үшін ... ... несие беруші. Несиені ұлттық валютамен
де, шетел валютасымен де, сондай-ақ қамтамасыз ... ия ... ... ... ... банктің басқармасы белгілеген тәртіппен
және мерзімге береді. Қазақстан Республикасындағы есеп айырысу формалары
мен тәртібін анықтап, ... ... ... ... өз ... және ... ... қамтамасыз ететін төлем
жүйесінің қызметін ұйымдастырады.
Төртіншіден, үкіметтің және мемлекеттік органдардың банкі және агенті
қызметін атқару үшін ... ... ... ... ішкі және ... өтеуге қатысады, Қаржы министрлігінің шоттары бойынша дебеттік
қалдықты (сальдо) болдырмау үшін ... ... ... ... ... шарт негізінде мемлекеттік бағалы қағаздарды
орналастырып, олардың депозиторлық ісін жүзеге асырады.
Бесіншіден, ... ісін ... және ... ... Ол ... территориясында, сондай-ақ одан шет жерлерде банктермен ... ... ... және банктік операциялар жүргізуге лицензия
береді. Барлық банктер, банк емес ... ... және ... ... ... ... үшін банк ісі, ... есептесу, валюта
операцияларын жүргізу мәселелері бойынша нормативтік ... ... ... ... бухгалтерлік есеп айырысудың, бухгалтерлік, банктік және
басқа есептік мерзімін, ... ... ... және ... бекітіп,
сондай-ақ олардың орындалуын бақылайды.Банктер мен олардың филиалдарының
қызметін жергілікті жерде немесе аудиторлық ұйымдарды ... ... банк ... ... ... атқару үшін банктердің балансын, есебін
және басқа құжаттарын тексереді.
Алтыншыдан, ... ... және ... ... қызметі. Оны
атқару үшін Ұлттық банк шетел ... және ... ... ... ... аясын және тәртібін белгілеп, шетел валютасымен
жүргізілетін операцияларға қажетті ... оның ... ... ... ... қояды.
Резиденттер үшін шетел валютасын және шетел валютасындағы бағалы
қағаздарды Қазақстанға аудару, әкелу, әкету және ... ... ... ... ... Республикасының резиденттерінің республикадан
тыс шетел валютасында шот ашуының мақсатын, тәртібін және жағдайын анықтап,
шот ашуға рұқсат береді.
Ұлттық валютаның шетел ... ... ... ... есеп ... ... ... валюта-қаржылық және
несие-есеп қатынастарын жетілдіреді. Шетелден алынған ... ... ... ... ... валюта қорларын басқару қызметі. Оны атқару
үшін Ұлттық банк мемлекеттің алтын ... ... ... ... ... ... ... Президентінің “Бағалы металдарға
және асыл тастарға байланысты қатынастарды мемлекеттік реттеу туралы” Заң
күші бар Жарлығына сай бағалы ... ... ... ... ... құқымен қатынасып, қазақстандық және басқа өндірушілерден ... ... ... ... валюта қорын толдыру үшін бағалы
металдарды сатып алады. ... ... ... одан әрі ... ... қажет жағдайда заңға сәйкес сатады.
Президенттің немесе үкіметтің тапсырмасы бойынша ... ... ... үшін ... ... ... ... қабылдайды.
Алтын және басқа да бағалы металл құймаларын,монеталарды, өңдеген және
өңделмеген табиғи асыл тастарды ішкі және ... ... ... алу ... ... жүргізеді.
Ұлттық банк өз шығындарын өз қаражатымен өтейді. Оның өз қаражаты:
жарғылық, резерв ... ... ... ... және арнайы
резервтерінен құралады.
Ұлттық ... ... ... 20 ... ... ... және
оның міндеттемелерін қамтамасыз етеді. Жарғылық капитал мемлекеттік
бюджеттен ... ... ... ... ... ... және Ұлттық
банктің алған пайдасынан құрылады.
Резерв капиталы – жарғылық капиталы мөлшерінен тұрады. Таза табысы
есебінен ... ... ... ... ... ... валюта активтерін қайта бағалау шоты оларды қайта бағалаудан
түскен іскеасырылмаған табысты есепке алуға арналады. Бұл шоттың ... ... ... ... ... ... резерф теңгенің ішкі
және сыртқы тұрлаулығын қаммамасыз ету үшін құрылып және сол ... ... ... ... ... элементтерден құрылады:
• алтыннан;
• банкнота, монета түріндегі шетел валютасынан, шетелдердегі және
республикадағы Ұлттық ... ... ... Ұлттық банкте сақтаулы валюталық құндылықтардан;
• шетел үкіметтері немесе ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасындағы жай және аударым вексельден;
• өтімділігі және қауіпсіздігі қамтамасыз етілген жағдайдағы ... ... ... ... ... ... (резервтер) Ұлттық банктің шығыстары есебінен
күмәнді және үмітсіз талаптарынан, оған қоса ... ... ... есеп ... ... шығындардан, шоттардағы
қалдықтардан және басқа активтерден, сондай-ақ ... ... оған ... ... ... және ... ... монетарлық
емес талаптары және әлеуметтік сипаттағы төлемдер кіреді.
Ұлттық банктің қаржылық жылдағы таза табысы оның іс ... ... мен осы ... ... ... айырмаға тең. Шығынға шығарылып
тасталған күмәнді борыштар, активтердің, оның ішінде айналымға шығарылған
банкноталар мен ... ... ... ... ... ... ... резерв капиталын қалыптастыруға жұмсалып, қалған
бөлігі келесі ... ... ... ... түседі.
3.1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі:
міндеттері, қызметтері және операциялыры.
Ұлттық банктің несиелік ресурстары ... ... ... ... қаражат есебінен;
• басқадай банктерден тартылған және Ұлттық банкте шартты негізде
орналастырылған ақшалай қаражаттар есебінен;
• Қазақстан Республикасы төнірегінде ... ... ... ... қорлар мен бюджеттің уақытша бос жатқан
қаражаттар есебінен.
Қазақстанның Ұлттық банкі – тігінен басқарылатын ... ... ... ... ... ... басқару органына:
Басқарма және директорлар Кеңесі (Директорат) ... ... ... ... мен басқа да бөлімшелерден
тұратын орталық аппараты, филиалдары, өкілеттіліктері мен ұйымдары кіреді.
Ұлттық ... ... ... ... ... мен дербес
басқармалары бар:
• зерттеу және статистика департаменті;
• шетел операциялары департаменті;
• ішкі операторлар басқармасы;
• сыртқы байланыстар ... заң ... ... ... ... нақты ақшалармен жұмыс жөніндегі басқарма;
• инжинерлік қауіпсіздік жүйесін ... ... ... есеп департаменті;
• есептеу жұмыс орталықтарының департаменті;
• операциондық басқарма;
• төлем жүйесі басқармасы;
• банктік қадағалау департаменті;
• бақылау және аудит ... ... ... ... ... ... қаржы ұйымдарының жобаларын іске асыру бөлімі;
• мерзімді басылымдар және іскерлік ақпараттар бөлімі.
Сонымен қатар, Қазақстан Ұлттық банк құрылымына ... ... де ... ... ... қоймасы;
• Ресей Федерациясындағы Ұлттық банк өкілеттігі;
• Банкноттық фабрика;
• Автобаза;
• Қазақстандық банкаралық есеп айырысу орталығы;
• Банктік сервистік ... ... ... инспекциясы.
Қазақстан Ұлттық банкінің жоғары басқару органы Басқарма болып
табылады және басқармаға келесідей негізгі қызметтер ... ... ... ... ... банк ... ... бар Қазақстан Ұлттық банкінің нормативтік
құқықтық актілерін бекіту;
... ... ... ... ... ресми қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін белгілеу;
• банктердің ... ... беру және ... қайтарып алу туралы
шешім қабылдау;
• жекелеген банктік операциялар түрлерін жүргізуге лицензиялар беру
туралы шешім қабылдау;
• банктер үшін резервтік ... ... ... ... ... ... басқарудың негізгі қағидаларын анықтау;
• Қазақстан Республикасы валютасының айырбас ... ... ... ... ... банк ... ... жылдық есепті қарау, қабылдау
және Президенттің бекітуіне беру;
• Қазақстан Ұлттық банкінің жылдық балансын және табыс пен ... ... ... және ... Қазақстан Ұлттық банкі туралы нұсқауды, оның жарғылық ... ... ... ... ... ... құралдарды және өзге
де мүліктерді пайдалану, ақылы қызмет көрсету, Қазақстан Ұлттық
банкінің құрылымы және ... ... ... ... және ұйымдардың жетекшілерін
тағайындау туралы нормативтік құқықтық актілерді бекіту;
• банктер үшін ... ... мен ... да міндетті
нормаларды және шектерді бекіту;
• еңбек жағдайын, оған ақы ... ... мен ... ... және
бекіту;
• Қазақстан Ұлттық банкінің халықаралық және басқа да ұйымдарда
қатысуы туралы шешім ... ... ... ... ... бекіту;
• Бухгалтерлік есептің қазақстандық стандартын ескере ... ... ... ... ... есептің саясатын
және әдістерін анықтау;
Ұлттық банк мынадай операциялар жүргізеді:
• бірінші кластық элементтермен шығарылатын алты ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарды сатып алады және сатады;
• депозиттік сертификаттармен қайтару мерзімі бір жылға ... ... ... ... және сатып алады;
• депозиттік және есеп-айырысу операцияларын жүргізе отырып, бағалы
қағаздарды, басқа да ... ... және ... ... ... операцияларды жүзеге асырады;
• қажет кезінде банктерде және қаржы ұйымдарында шоттар ашады;
• чектерді жазып вексельдерді береді;
• жарғыға қайшы ... өз ... сай ... басқа да
банктік операцияларды жүзеге асырады.
3.2. Ұлттық банктің эмиссиялық қызметі.
Қазақстан теңгелік банкнотын шығару ... ... ... ... Бұл ... ... төлем құралы болып табылады. Әр ақшалай
соманың кредиторы, ... ... ... ... ... көлемде
қабылдауға тиіс. Сондықтан да Ұлттық банктің банкноталары біздің ақша
жүйеміздің ... ... ... ... ... ... төлем операциялары
үздіксіз де, тиімді орындау үшін қолында жүреді.
Сол сиақты банктерде өз ... ... ... ... ... ... ұсынатындығы, соңғы кезекте эмиссиялық банктің ақшасына
байланысты, өйткені банк клиенттері кез ... ... ... ... өз
шотына алуы мүмкін.
Ұлттық банктің бұл монополиялық жағдайы ... ... ... ... шаруашылықтағы ақша айналысын жанама бақылауда ұстауға
мүмкіндік береді.
Ұлттық банк ... ... әр ... ... ... бар он ... ... 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, ... ... ... ... ... үшін әр ... құнды
банкноттардың мөлшері және жазылуы жағынан әр түрлі ... ... Ең ... ... 5, 10, 20, 50, 100, теңгеліктер болып ... ... ... ... 2/5 ... 1000 және 2000, ... құны бар ... банкноттар айналысының саны жағынан біршама
бөлігі тиеді. Ұлттық банктің ... ... ... жылына орташа
есеппен үш рет қайта келеді екен. Бұл ... ... ... тексерілуден өтеді.
Немістің федералдық банкі біздің Ұлттық банкке қарағанда 8 түрлі
құндық белгілері бар банкноттарды ... 5, 10, 20, 100, 200, 500 ... ... ... және осылардың ішінде жиі кездесетін банкноты, бұл 100
маркалық ақша ... яғни оның ... ... банкноттардың үштен
бір бөлігі тиеді. Ал 200, 500 және 1000 неміс ... ... ... ... кішкене бөлігі келеді.
Банкноттан басқа Ұлттық банк айналысқа монеталар да шығарылды.
Алғашқыда айналымға тиындық ... ... ... күні ... ... номиналдық белгілері мен төменгі айналысы үшін айналымнан алынып
тасталынды.
Немістің федералдық банкінің Қазақстан Ұлттық ... ... ... айналысқа неміс маркасын немесе фенниктердегі монеталарды
шығарады. Мұнда ... ... ... ... ... құрайды.
3.3. Ұлттық банктің құрылымы мен басқару органдары.
Ұлттық банктің басқару құрылымы мен қызметін ұйымдастырудың басқа ... ... ... ... ... туралы” Заңы және
“Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... қызметтерін орындауы үшін басқарма, директорат,
бас аумақтық және облыстық басқармалармен ... ... да ... ... бар. ... ... 1996 жылғы құрылымы 2-кестеде
көрсетілген.
Ұлттық банктің басқарушы органы болып ... және ... ... ... Оның ... органы – Басқарма, ол 9 адамнан
тұрады. Оған Ұлттық банктің төрағасы, бес лауазым адамы және ... ... ... екі өкіл кіреді. Президент, Республика
Үкіметінен және Ұлттық банктен ... ... ... ... Үкімет және Ұлттық банктің төрағасы бекітеді және қызметтен
босатады. ... ... ... ... мемлекеттік ақша-несие саясатын жасайды;
• Ұлттық банкі шығарған, банктер ісіне қатысты нормативтік актілерді
бекітеді;
• Парламент ... ... ... ... мен ... ... және ... пішінін бекітеді;
• Ұлттық банктің банктермен және Қазақстан Республикасының
бюджетімен операциялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... бағамын анықтау
тәртібін белгілейді;
• сыртқы резервтерде сақтауға алатын ... ... ... ... ... ... туралы есеп береді, жылдық жиынтық балансты
қарастырады;
• Ұлттық банк туралы Ережені, Ұлттық банк ... ... ... банк ... директорларын тағайындайды;
• банктер және олардың филиалдары үшін экономикалық нормативтерін
бекітеді.
Кезектен тыс мәжілістер ... банк ... ... ... ... ... ... банктің төрағасын республика Президенті Парламетпен келісіп
отырып 6 жыл ... ... Егер ... қызметтен кеткісі келсе 2
ай бұрын алдын ала Президентке арыз ... ... Оны ... ... ... ... ... қызметіне жауапты. Оның орынбасарларын
төрағаның ұсынысымен Республика Президенті ... ... ... 6 жыл мерзімге бекітеді. Төрағаның орынбасарларын қызметінен
төрағаның ұсынысымен ... ... ... Сондай-ақ төрағаның
орынбасарлары өз еркінше қызметінен кеткісі келсе, онда 2 ай бұрын ... ... арыз ... ... ... мәжілістері қажетті кезде, бірақ айына
кемінде 1 рет өткізіліп, онда Ұлттық банктің, жоғарыда айтылған қызметтерін
орындайды, ал ... ... ... ... ... ...
Директорлар Кеңесі. Директорлар Кеңесі ... ... ... ... ... Заң күші бар ... сай Ұлттық
банктің қарауындағы барлық мәселелер ... ... ... ... ... ... өз ... Ұлттық банк белгілеген уәкілдік
шегінде ... оған есеп ... ... ... ... ... банктер.
Қазіргі коммерциялық банктер – бұл тікелей кәсіпорындарға, ұйымдарға,
сондай-ақ халыққа қызмет ететін банктерді білдіреді.
“Қазақстан Республикасының банктер және ... ... ... Республикасы Президентінің заң күші бар ... 1-ші ... ... – бұл осы жарғыға сай банктік қызметті жүзеге асыруға құқылы,
коммерциялық ұйым болып табылатын, ... ... ... белгілеріне байланысты жіктеледі:
1. Меншік сипатына қарай:
• мемлекеттік;
• акционерлік;
• жеке;
• пайда қосу арқылы;
• аралас;
• кооперативтік.
2. Операцияларының түрлеріне ... ... яғни ... ... ... ... және ... банктік қызмет көрсететін банктер;
• маманданған, яғни бір ғана салаға қызмет көрсететін банктер;
3. ... ... ... ... ... ... Салалық белгісіне қарай:
• өнеркәсіптік банктер;
• сауда ... ... ... ... банктері;
• басқа да.
5. Филиалдар санына қарай:
• филиалсыз;
• көп филиалды.
Егер банк акционерлік қоғам формасында құрылатын болса, онда ... ... ашық ... ... ... ... номиналдық
құнының сомасында, кейде құрылтайшылардың арасында жарғылық ... ... ... акциялар таратылады. Қазақстан Республикасында
банктер ... ... ... ... құқысыз, яғни жабық акционерлік
қоғам формасында құрылады.
Акционерлік банктердің ... ... екі ... бөлінеді: жай
және артықшылығы бар. Жай акция – оның иелеріне сол қоғамды басқару ... оның ... ... дивидент алып отыруға құқық береді. ... бар ... – оның ... ... ... қатысуына құқық
бермегенмен, уақытылы, яғни қоғамның пайдасына байланыссыз тұрақты ... ... ... ... ... жәй ... иесінен бұрын
қоғамға қосқан өз үлесін алуға құқық береді.
Ал мемлекеттік ... ... ... формасында құрылады.
Ашық типтегі акционерлік ... ... өтуі ... Ұлттық банктен
банктік операцияларды жүзеге асыруға рұқсат қағазын алғаннан кейін бір жыл
бойына ... банк ... ... ... ... ... да ... орындауы қажет.
Егер де банк жауапкершілік шектеулі қоғам түрінде құрылған болса,
онда оның жарғылық қорының әр ... ... ... ... ... және бұл банктің қатынасушылары немесе құрылтайшылары
өздеріне тиісті үлес шегінде ғана оның ... ... ... ... және ... формасынан байланыссыз, оның
жарғылық капиталы оның қатынасушылары, жеке және ... ... ... Және олардың міндеттемелерінің қамтамасыз ету құралы болып
табылады. ... ... оның ... ... ... ғана құрылуы мүмкін. Банктік несиелер есебінен жарғылық капиталды
құруға тиім салынады. Банктің жарғылық капиталы тек ... ... де ... мүмкін.
Тіркеуге алынатын уақытта жаңадан құрылған банктің жарғылық капиталы,
құрылтайшылық құжатта хабарланған, оның акционерлерінің сомасының ... ... ал ... ... ... бастап бір жыл ішінде оның
жарияланған сомасы толық төленуге ... ... ... сомасы
заңдылықтармен шектелмейді.
Коммерциялық банктер қызметін жүзеге асыру барысында филиалдарын,
өкілеттіктерін, сондай-ақ ... ... аша ... ... – филиал туралы ережеде немесе ... ... ... ... асыруға құқылы және өзінің дербес
бухгалтерлік балансы бар заңды тұлға болып табылмайтын банктік мекеме.
Банктің ...... ... ... ... ... тапсырмасымен және оның атынан әрекет ететін банктің орналасқан
жерінен тыс орналасқан, заңды тұлға болып ... ... ... банк – жарғылық капиталдың елу пайыздан астамы бас ... және ... ... ... балансы бар, заңды тұлға.
Сонымен, Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... ... көруге болады:
2-кесте
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейдегі
банктер.
| |01.01. |01.01. |01.01. |01.01. |01.01. |
| |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 ... ... | | | | | ... ... |184 |130 |101 |82 |71 ... ... | | | | | |
| ... |4 |4 |4 |6 |1 |
| ... |- |1 |1 |1 |1 ... ... |8 |8 |9 |22 |23 ... | | | | | ... ... | | | | | |
| ... |4 |4 |4 |6 |8 |
| ... |4 |4 |5 |1 | ... ... |5 |5 |5 |7 |11 ... ... Қазақстан Ұлттық банкінің статистикалық
бюллетенінен алынған.
4.1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық
банктерді ашу және ... ... ... банктер банктік жүйенің екінші деңгейін
білдіреді. Олар ... ... ... отырып, зианды және жеке
тұлғаларға кең көлемде банктік операциялар мен ... ... ... ... ... жүйесі 1990 жылдың аяғынан бастап
қалыптасты, яғни қазақстандық банктік жүйенің небары 12 жылдық ... ... ... ... ... өз ... 1995 жылы ... қабылданған “Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі” және 1995
жылдың 31 тамызында қабылданған ... ... ... ... қызмет туралы” Қазақстан Республикасы президентінің заң күші ... ... ... ... 1 ... ... ... еліміздегі екінші
деңгейдегі банктер саны – 71 ... Бұл 1994 ... ... ... ... өте көп мөлшерде қысқарғандығын сипаттайды.
Олардың ... ... ... ... өсуімен байланыстыруға
болады. Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктері Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкітің ... ... ... қызмет етеді.
Лицензияның өзіндік стандартты формасы бар және онда ... ... ... түрі ... ... шет ... Қазақстандағы берілетін лицензия әмбебап болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы банк ... ... ... мамандануын белгілемейді, мысалға, инвестициялық ипотекалық
қызметтерді жүзеге асырылады және т.б. Қазақстандық банктер бағалы қағаздар
нарығында да ... ... ... құқылы.
Банктік операцияларды жүзеге асыруға алатын лицензиядан басқа
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бас ... ... валюталық лицензия оларға өз қызметін жүзеге асыруы үшін қажетті
саналатын банктер қатарымен корреспонденттік қатынастар ... ... шет ... өз ... мен ... ... ... береді.
Сонымен қатар, Қазақстандық коммерциялық банктерге бағалы металдармен
операцияларды жүзеге ... үшін ... ... ... ... береді.
Екінші деңгейдегі банктер өз қызметтерін бастауы үшін Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкінен ... ... ... ... табыс
етеді:
• рұқсат алу үшін беретін өтініш;
• банктің жарғысы;
• құрылтайшылық ... ... ... туралы хаттама;
• үлес қосушылар немесе банк акционерлерінің тізімі;
• құрылтайшылардың қаржылық ... ... ... экономикалық негіздеме;
• банктің 2-3 жылға арналған бизнес-жоспары;
• банк басшысының ... ... ... анықтама қағаз;
• банктің бас бухгалтері туралы анықтама;
• жариаланған жарғылық ... ... ... растайтын құжаты-төлем
тапсырмасы.
Қазақстандық тәжірибеде басқа дамыған шетелдік тәжірибелер ... ... ... ... ... ... ... болады. Қазақстандағы банктік заңдарға сәйкес банкті тіркеуге
алу үшін ... ... ... 50%-дан кем емес бөлігі акция,
облигация, ақшалай қаражат, ... ... ... ... да материалды
бағалықтармен төленуге тиіс. Ал қалған сомасы, яғни 50%-ға жуығы жыл бойына
салынуға ... ... ... ... ақшалай түрдегі сомасы сол
банктің корреспонденттік шотына түсіріліп, ал ... ... ... ... жалпы жиналысындағы бірлескен түрде бағалауына
байланысты акті бойынша ... ... ... ... қаржылық жағдайы
тұрақсыз. Әлі де болса ... ... ... банктер қатары өсіп
отыр. Екінші деңгейлі банктер қатарындағы пруденциялдық ... саны 1996 ... 10.10. – 56; 1997 ... 01.01. – 35; 1998 ж.
01.01. – 25; 1999 ж. 01.01. – ... ... ... өз ... банк құрылтайшыларының
шешімімен, сондай-ақ Қазақстан Республикасы заңдарына көзделген жағдайларды
тоқтата алады. Банкті ашуға ... ... ... негіздерге байланысты
қайтарылып алынуы мүмкін:
• құрылтайшылық шарт пен банк ... ... ... ... ... келмеуі;
• банк қызметіне байланысты жалған мәліметтер болуы;
• банк жетекшілерінің кәсіби жарамсыздығы;
• рұқсат ... ... ... өз ... 6 ... астам уақытқа
дейін кешіктіруі;
• пруденциалдық нормативтердің жүйелі түрде бұзуы;
• банк ... сол ... ... ... ... ... тіркеуге алған уақытқа дейін жарияланған жарғылық қордың төменгі
сомасын төлемеуі;
• құрылтайшылардың қаржылық жағдайларының тұрақсыздығы.
Банктің ашылуына берілген лицензияның ... ... ... шешімді білдіреді.
4.2. Коммерциялық банктердің ұйымдастырылу
құрылымы.
Коммерциялық банктердің ... ... ... ... және оның ... ... мен ... қызметтерінің
құрылымына бөлінеді.
Басқару органы пайда алу мақсатында коммециялық банктің қызметіне
тиімді жетекшілік етуді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктің ең жоғарғы органы – акционерлердің
жалпы жиналысы болып ... ... ... ... ... бір ... ... Бұл жиналыста мынадай міндеттер шешіледі:
• банктің жарғысына өзгерістер еңгізу;
• банктің жарғылық капиталын өзгерту;
• банктің Кеңесін сайлау;
... ... ... бекіту;
• банктің табысын бөлу;
• банктің құрылымдық немесе ... ... құру және ... басқару органы – банктің қадағалау кеңесі болып табылады.
Банктің бақылау кеңесі – банк ... ... ... ... ретінде,
келесідей міндеттерді шешеді: нормативтік актілерді бекітеді; ... ... ... ... ... жасалған мәмілерді бекітеді.
Келесі басқару органы – бұл басқарма (банк кеңесі). ... ... ... өкілетті орган, яғни ол банктің ... ... ... және ... ... ... Басқарманың
міндеттемелеріне мыналар жатады:
• банктің стратегиялық мақсатын анықтау;
• банктің саясаттарын жасау;
• жетекшілік қызметке кадрлар дайындау;
• комитеттерді құру;
... және ... ... ... жасау.
Басқарма төрағасы – бұл банктің бірінші жетекшісі болып табылады және
ол банк қызметіне жетекшілікті жүзеге асырады. Банк ... ... ... банктің қызметіне қатысты барлық сұрақтар бойынша бұйрықтар
шығару және нұсқаулар беру;
... ... және ... да ... басқа банктерде, оның
ішінде шетелдік банктерде банк қызметіне қатысты барлық сұрақтар
бойынша ... ... ... ... ... және ... ей ... банктің штаттық жұмысшыларының саны мен құрылымын бекіту;
• еңбек келісім шарты ... ... ... ... ... ... – банк ... бақылау жасаушы органы болып
табылады.
Несиелік комитет – бұл ... ... ... ... ... ... ... барлық департаменттер мен бөлімдер
жатады.
Қызмет бөліміне: кадр бөлімі, заң бөлімі, ... ... ... ... және ... кіреді.
Акционерлік банктің басқау құрылымы 4-кестеде берілген.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Көшенова Б.А. “Ақша. Несие. Банктер. ... ... ... /– ... ... 2000 – 328 бет.
2. Мақыш С.Б. “”

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы мен даму кезеңдері13 бет
Тәуелсіз Қазақстанда саяси қалыптасуы мен дамуы61 бет
Қазақстан табитағы6 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы дөңесті-жақпарлы ороген алқабының неотектоникасы10 бет
Қазақстан Республикасында екі деңгейлі банк жүйесін құру36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь