Өсімдіктер, жануарлар мен микроағзалар селекциясы. Селекцияның генетикалық негіздері

Кіріспе

Селекцияның генетикалық негіздері

Негізгі бөлім.

А) Қолдан сұрыптау туралы Дарвиннің ілімі.
В) Селекцияны дамытудағы Н.И.Вавиловтың қызметі
С) Өсімдіктер селекциясы, әдістері
D) Жануарлар селекциясы, әдістері, будандастыру

Қорытынды.

Селекционерлердің қол жеткен табыстары және Қазақстан
селекционерлерінің жетістіктері
Селекция дегеніміз өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың жаңа тұқымдарын және ұсақ ағзалардың шаруашылыққа қажетті штаммалар алу әдістерінің жиынтығы. Бұл ғылымның теориялық негізі – генетика. Селекцияның әдістерін адам мыңдаған жылдар бұрын өсімдіктер мен үй хайуанаттарының өнімділігін арттыруға пайдаланды. Генетика ғылым болып қалыптасқанға дейінгі селекцияның жетістіктері селекционерлердің көрегендігінің жемісі еді. Сондықтан Әбу Насыр әл-Фараби сұрыптауды өнердің саласына жатқызған. Селекцияның әдістері мен жетістіктері теориялық биологияның, оның ішінде Дарвиннің эволюциялық теориясы мен генетиканың дамуының негізін салды.
Қолдан сұрыптау туралы Дарвиннің ілімі. Өзінің еңбектерінде Дарвин қолдан сұрыптаудың екі түріне ерекше көңіл бөлді. Оның біріншісі – бағалы белгілері бар дараларды сақтауға және көбейтуге бағытталған мақсатсыз сұрыптау. Екінші іріктемелер мен қолтұқымдардың жақсы білінген бір немемсе бірнеше белгілерін барынша жақсы дамытуға бағытталған мақсатқа сай сұрыптау.
Табиғи сұрыпталу сияқты қолдан сұрыптау да модификацияны қажет етпейді. Олардың екеуіне де мутация қажет екендігі түсінікті. Қолдан сұрыптаудың дұрыс жолдарын негіздеген Дарвин, оның құпия болып келген әдістерін ғылымға айналдарды. Қолдан сұрыптаудың әдістерін игерген, ірі сұрыптаушылар француз А.Вильморен, швед Х. Нильсон, ағайынды Коллингер америкалық Л.Бербанк, орыс сұрыптаушылары И.Мичурин мен М.Иванов және т.б. көптеген жаңа іріктемелер мен тұқымдар шығарған болатын.
Селекцияны дамытудағы Н.И.Вавиловтың қызметі. Селекцияның ғылым болып қалыптасуында орыс биологы Н.И.Вавиловтың еңбегі зор. Оның анықтауы бойынша селекция дегеніміз адамның жігерімен жүретін эволюция.
Н.И.Вавилов іріктемелер мен қолтұқымдарды шығару жөніндегі жұмыс жемісті болу үшін төмендегідей мәселелерді зерттеу және еске алу екенін көрсетті: 1) өсімдіктер мен жануарлардың бастапқы іріктемелері мен түрлерінің әр түрлі болып келуі; 2) тұқым қуалайтын өзгергіштік (мутация) болу крек; 3) зерттелген белгілердің дамуы мен білінуіндегі ортаның әсері; 4) будандастыру кезіндегі тұқым қуалау заңдылықтары; 5) тиімді белгілерді бөліп алып тұрақтандыратын қолдан сұрыптау түрлерін пайдалану қажеттігі сонымен қатар Н.И.Вавилов дүние жүзіндегні мәдени өсімдіктердің сан алуандығын, шығу тегін зерттеп, олардың орталықтарын анықтады. Ол орталықтар мыналар:
1. Оңтүстік Азияның тропиктік орталығы. Тропиктік Үндістан, ҮНдіқытай, Оңтүстік Қытай, Оңтүстік – Шығыс Азия аралдары. Бұл орталықта мәдени өсімдіктердің жартысына жуығы шығады. Күріш, қант қамысы, көптеген көкөніс дақылдарының отаны.
        
        Селекция  дегеніміз    өсімдіктердің  жаңа  ...  ...  жаңа  ...   және  ұсақ  ағзалардың  ...   ...  алу  ... ... Бұл  ...  ......  Селекцияның   әдістерін адам  мыңдаған  жылдар  бұрын
өсімдіктер мен үй хайуанаттарының ... ... ... ... ... ... дейінгі селекцияның
жетістіктері селекционерлердің ... ... еді. ... ... ... сұрыптауды өнердің саласына ... ... мен ... ... ... ... ... эволюциялық теориясы мен генетиканың ... ... ... ... ... ... Өзінің еңбектерінде
Дарвин қолдан сұрыптаудың екі ... ... ... ... ...... ... бар дараларды сақтауға және көбейтуге
бағытталған ... ... ... ... мен
қолтұқымдардың жақсы ... бір ... ... белгілерін
барынша жақсы дамытуға бағытталған мақсатқа сай сұрыптау.
Табиғи ... ... ... ... да модификацияны қажет
етпейді. Олардың екеуіне де ... ... ... ... ... дұрыс жолдарын негіздеген Дарвин, оның ... ... ... ... ... ... сұрыптаудың
әдістерін игерген, ірі сұрыптаушылар француз ... швед ... ... ... ... Л.Бербанк, орыс
сұрыптаушылары И.Мичурин мен ... және т.б. ... ... мен ... ... ... ... Н.И.Вавиловтың қызметі. Селекцияның ... ... орыс ... ... ... зор. ... ... селекция дегеніміз ... ... ... ... мен ... ... жөніндегі
жұмыс жемісті болу үшін төмендегідей ... ... ... алу ... ... 1) өсімдіктер мен ... ... мен ... әр ... ... келуі; 2) тұқым
қуалайтын ... ... болу ... 3) ... ... мен білінуіндегі ... ... 4) ... ... қуалау заңдылықтары; 5) тиімді белгілерді ... ... ... ... түрлерін пайдалану қажеттігі
сонымен қатар ... ... ... ... өсімдіктердің
сан алуандығын, шығу тегін ... ... ... ... ... мыналар:
1. Оңтүстік Азияның тропиктік орталығы. ... ... ... Қытай, Оңтүстік – Шығыс Азия ... ... ... ... ... жуығы шығады. Күріш, қант
қамысы, көптеген ... ... ... ... Азия орталығы. Орталық және Шығыс Қытай, Жапония,
Тайвань ... ... ... ... ... ... ... және көкөніс дақылдарының отаны. Бұл ... та ... бай, ... ... ... 20%-ке жуығы осында
өседі екен.
3. ...... Азия ... Кіші ... Орта ... ... ... – Батыс Үндістан бидай, ... ... ... дәнді дақылдар мен ... ... ... Дүние жүзіндегі мәдени флораның 14%-тей түрі осы ... ... ... ... ... ең үлкен ұлы өркениеттің
таралған жері болып саналады. Бұл ... ... ... ... Оның ... ... ... жоңышқа, дара гүлді
жасымықша, ... ... мен мал ... ... ... орталығы. Мәдени өсімдіктер мен флорасы ... ... бар ... Африка құрлығындағы (Эфиопия
территориясы) шағын аудан. Дәні үшін ... ... ... ... ... ерекше формалары осы орталықтардан таралған.
6. Орталық Америка. ... ... Онда ... ... ... ... ... тұқымдастар, үрмебұршақ, барлығы 900-
ге жуық мәдени өсімдіктер ... Анд ... ... ... ... ... ... Анд тау жоталарының біраз бөлігін қамтиды. ... оның ... ... ... дәрілік өсімдімдіктердің
(кокаин бұталары, хина ... т.б.) ... ... ... шығу тегі ... ... ... екендігін дәлелдеудің,
еліміздегі мәдени өсімдіктердің ... ... ... ... ... маңызы зор болды.
Мәселен, Н.И. ... ... ... ... ... ... ... 1600-ге ... ... ... тұқымдарының мыңдаған іріктемелерін ... ... ... әр ... аудандарға отырғызды. Мұның өзі
жеміс-жидектердің іріктемелерін ... ... ... ... ... СЕЛЕКЦИЯСЫ
Өсімдіктер селекциясының әдістері. ... ... ... шаруашылықтарда, тәжірибелік станцияларда ... ... ... Өсімдіктердің жаңа іріктемелері ... ... ... ... ... бір аймақтың топырақ –
климат жағдайларына сай ... ... ... ... ... ... ... мен будандастыру
және тәжірибелік полиплоидия.
Сұрыптаудың екі әдісі белгілі. Олар: жаппай және жеке ... ... ... айқас тозаңданатын өсімдіктермен
жұмыс жүргізуде ... Бұл ... ... ... ... бірнеше қажетті сыртқы, яғни ... ... ... бір ... ... бөліп алып келесі жыылы ... ... ... бар ... ... тағы ... бірнеше ұрпақ бойы қайталап жаппай сұрыптау ... ... ... қол ... ... Бірақ бұл әдістің
кемшілігі алынған жаңа іріктемелердің ... ... ... ... жағдайда келесі ұрпақтарда ажырау ... ... ... ... ... өткен сайын
сұрыптауды ... ... ... ... өсімдіктердің таза салаларын (будан ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... әрдайым тиімді белгісі көрінген жеке дараны
бөліп алып ... ... ... ... ... ... ... бірте-бірте гомозиготалы жағдайға ... ... ... таза ... (линиялар) пайда болады.
Будандастырудың екі әдісі бар: ... және ...... ... ... бар ... (мысалы бір
ата-енеден ... ... ... ... ... Мұндағы
мақсат жағымды белгілерді сақтап қалу және ... ... ... ... ... ... даралардан ұрпақ
сайын белгілі мөлшерде генотипі ... ... да ... Бұл ... ... ... күйде болған зиянды
рецессивті белгілердің гомозиготалы ... ... ... ... ... ... кейбір өсімдіктердің өсуі ... ... ... ... азайып, ауруға төзімділігі
нашарлайды т.б. бұл жағдай ... ... ... ... ... ... заңдылық бойынша инбридинг
кезінде ұрпақ сайын ... саны екі есе ... саны ... шамаға артуы тиіс.
Аутбридинг – туыс емес, түрлі ... ... ... мен сала ... дараларын будандастыру ... ... ... қуалайтын өзгергіштіктің ... ... ... ... өте ... әдіс
болып табылады. Аутбридинг ... ... ... ... ... Осы ... ұрпақтың будандары ... ... ... түсімінің мол, т.б. ... ... Бұл ... ... күш ... ... деп ... қол жеткен табыстары. Сұрыптау жұмыстарының
шаруашылықтағы және ... ... ... ... орны ... И.В.Мичурин селекцияның
негізінен үш әдісін ... ... ... және ... ... ... ... қажетті бағытта «тәрбиелеу») орта
жағдайлармен әсер ету.
И.В.Мичурин ... үшін ... ... ... ... ... орта ... әсер
етті. Мәселен, Антоновқа мен ... ... ... ... ... ... алма ағашын алды. Ол
географиялық жағынан бір-бірінен шалғай ... ... баса ... ... ... ... Қытай алма ағашы
мен американдық сары ... ... ...... алма ... ... Бельфлердің жемісі үлкен және
дәмді, ал ... ...... ... ... ... немесе ментор әдісін пайдалана отырып (бұл әдіс ... ...... мен ... ... кеткен Бельфлер –
китайка, т.б. алма ағаштарын ... Сол ... ... ... ... әр ... жерден 50ц-ге дейін
түсім ... ... ... ... әр гектардан 100 ц-
ге түсім алынды. Академик В.В. ... ... 2,5 ... артатын Мироновская 254,808 іріктемелерін алды. ... ... ... ... (көп ... іріктемесі)
буданын алды. А.П.Шехурдин мен В.Н. Мамонтованың С. Аратовская ... ... В.С. ... ... 49-50% ... т.б. іріктемелері ерекше ... ... ... ... ... ... іріктемелер шығарылды. Оның ... ... ... 210» ... ... ... төзімді. Басқа күздік бидайлардың гектарынан 5-6 центнерге
дейін түсім ... ... ... ... іріктемесі «қызылбастың»
құрамында ақуыз ... көп және оның ... де ... ... ... республикамызда шығарылған сояның «Гибридная –
670» ... ... 10 ... ... алынып,
құрамындағы ақуыздың ... ... ... ... ... ... институты шығарған картоптың ... ... 40-60%, ... ... ... ... ... төзімді және ұзақ уақыт ... ... ... ... ... және ... ... жаңа іріктемелерін шығарды. Олардың ішінде тез ... ... және ... ... ... жаңа Заря ... кең ... Ғалымдар И.А. Әбуғалиев, Ш.Н.Илялетдинов
және М.Х. ... ... қант ... жаңа ... ... – 24» пен ... ... түсімі мол
және технологиялық сапасы жоғары. Атақты жерлестеріміз ... ... әр ... 171 центнерге дейін, тарышы ... әр ... 201 ц және ... ... Гоноженко 1500 ц
түсім алып, дүние жүзілік рекордтар ... ... мен ... ... селекциясының негізгі
әдістері болып табылады.. Әдетте бұл ... ... ... ... және жеке ... екіге бөлінеді.
Жаппай сұрыптау дегеніміз бастапқы материалдардан сұрыптаушы
белгілері үшін ... ... бар ... бар ... ... ... ... сұрыптау кеңінен қолданылады.
Шаруашлыық тұрғысынан алғанда, маңызды ... ... ... ... ірі қараның сүттіліг, ... ... ... қантамыр және тынысалу жүйелері және т.б. ... ... ... ... ... өнім алу ... ... байланысты жаппай сұрыптауды пайдаланады.
Мысалы, ... ... ... бір ... ... ... ... ірі қараның етті тұқымы қазақтың ақбас сиыры мен
сүтті ... ... ... ... шықты.
Сыртқы жағдайдың өзгеруі, жемдеу әртүрлі ... ... ... ... ірі қара ... жақсы жемдегенде ... ... ... ... ... ... – сүт ... сұрыптау адамның назарын аударатын ... бар ... ... ... ... ... ... бөліп алуға
негізделеді. Оны қойылған мақсатқа байланысты бір ... ... ... ... ... ... малдарды будандастыруда
бастапқы тұқымдар ретінде бір ата-енеден ... ... ... ... ... ... бұл ... тұқым гендерінің көпшілігі
гомозиготалы күйге ... ... ... жағдайларда қолданады.
Мұнда гомозиготалар ... ... ... үшін ... ... түсіп, олар ұрпақтарда сақталады, ... ол ... ... гомозиготалы болып ... ... ... таза ... ... асыл ... мал ... ретінде пайдаланады және көптеген асыл тұқымдар осы ... ... М.Ф. ... ... ... мен
іріктеп алудың осы ... сай ... ... хайуанаттарын әріден будандастыру. ... ... ... ... ... ... ... бермейді. Жануарлардың
хромосомаларының ... екі есе ... ... полиплоидтар алу
іс жүзінде мүмкін болмайтындықтан, олардың тұқым бергіштік ... ... қиын ... ... будандастыру арқылы алынған
ұрпақтар тұқым бермегенімен де, ... ... зор. ... мен ... ... ... будан – қашырды ... ... ... гетерозистік қасиеттерімен ерекшеленді.
Олар сыртқы орта ... ... өте ... ... салыстырғанда ұзақ өмір сүреді, ... ... Сол ... адамзат ертеден түйе мен нардың гетерозисін
пайдаланып келеді. ... ... ... ... ... және А.И.Жандеркиндер биязы жүнді қойларды жабайы
қой-арқармен ... ... ... ... ... ... ... тұқым – арқар ... ... ... жыл ... Шығыс Қазақстанның оңтүстігінде биік ... ... жүре ... ал ... ... қойлардың
қолтұқымы мұндай жағдайда төзімсіз келеді. Орта ... ... ... ... ... ... ... пен мүйізді ірі
қараның буданын күш ... ... ... ... келе ... бюуданның сүті мен еті ... ... ... күші ... ... ... ... Қазақстан ғалымдарының
жаңа ... ... ... ... ... ... Сондықтан біз республикамызда ... ... ... ... басшылығымен
эксперименталдық биология институтында 1965 жылы ... ... бас қой, сиыр ... Қазақстан республикасының
шаруашылығын дамытуда өз үлесін қосуда.
Б.М.Мусин, Н.З.Галиакбаров және т.б. ... мен ... ірі ... етті ...... ақбас сиырын шығарды.
Бұл тұқым ... ... ... ... малы мен ... ... ... арқылы алынды. Ол ... ... ... ... ... ... Қазақстанның басқа
Ресей, Моңғолия және т.б. жерлерде кең ... Н. ... ... шығарған республикамыздың ... кең ... ірі ... ... ... тұқымы – алатау
сиырын атауға болады.
Республика ғалымдары ... В. А. ... ... ... ... – қазақтың биязы жүнді қойын ... ... ... және Қазақстанның оңтүстік-шығысына жақсы бейімделген.
Сонымен ... ... ... ... және ... ... ... шығарылды. 1976 ... ... а ... ... ... етті және сүтті
табын жылқысы – көшім қолтұқымы шығарылды. Малшаруашылық ... ... ... бірі – ... В. Ли, ... т.б. ... шошқа тұқымын жабайы қабанмен шағылыстыру
арқылы алған ... ... ... ... жылдардағы ғылымға енгізілген ... бірі ... ... мен ... ... ... инженерияның дамуы. Гендік инженерия ... ... ... сақтап қалумен қатар, оған жаңа, сапалы қасиет
те береді. ... ... ... ... мағынаны білдіреді.
Жоспар
Кіріспе
Селекцияның генетикалық ... ... ... ... ... ... ілімі.
В) Селекцияны дамытудағы Н.И.Вавиловтың қызметі
С) Өсімдіктер селекциясы, әдістері
D) Жануарлар ... ... ... қол ... ... және ... ... ИНЖЕНЕРЛІК-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ТАҚЫРБЫ: Өсімдіктер, жануарлар мен микроағзалар селекциясы.
Селекцияның генетикалық негіздері
Орындаған:
Нуратдинова ... ... 2009

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Микроспоралардың даму сатысы28 бет
Вегетативті жолмен көбейетін дақылдардың селекциялық жұмыстарының үдерісі12 бет
Асыранды балаларда жиі кездесетін генетикалық ауралар және олардың диагностикасы5 бет
Атопиялық дерматит –терінің генетикалық, созылмалы, рецедивті ауруы4 бет
Бейорганикалық заттардың негізгі класстары және олардың генетикалық байланысы116 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ6 бет
Вирустардың генетикалық аппаратының ерекшеліктері. ДНҚ – бар және РНҚ бар – вирустар11 бет
Генетикалық модифицерленген азық15 бет
Генетикалық модифицирленген өнімдер7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь