Қоғамның саяси жүйесі: ұғымы, құрылымы және қызметі

1. Саяси жүйе ұғымының қалыптасу генезисі.
2. Саяси жүйенің құрылымы және қызметі.
3. Саяси жүйенің түрлері (типологиясы).
Саяси жүйе ұғымының қалыптасу генезисі. Саяси жүйе теориясы 1950 жылдың ортасынан бастап қалыптаса бастады. Оның қалыптасуына негіз болған екі көзқарасты айтуға болады: Бихевиористік, жүйелік жөне құрымдылық-функцияналдық көзқарас. Бихевмористердің түсінігінше саясат - ол ең алдымен адамдардың саяси өмірдегі саяси әрекеттері. Сондықтан, бихевиористік көзқарастың өзіндік ерекшеліктері ретінде мыналарды айтуға болады.
1. Саяси мінез- құлықты саяси зерттеудің негізгі объекті ретінде қарастыру;
2. Статистикалық және сандық көрсеткіштерді максимальды түрде қолдану;
3. Саяси жағдайларды түсіндіруге қабілетті теорияларды жасау.
Саясаттануда жүйелік көзқарасты алғаш қолданған ғалым саясаттанушының бірі Д.Истон. Ол саяси жүйені қоғамдагы құндылықтарды ресми түрде бөліп отыратын өзара қатынастар жүйесі ретінде қарастырады. Материалдық және рухани қүндылықтарды осылайша бөлудің негізінде қоғам мүшелері арасында әртүрлі конфликтердің алдын алып отырды деп көрсетеді. Ол саяси жүйенің екі негізгі қызметін бөліп алады:
1. саяси жүйенің қоғамдағы қүндылықтарды бөлу қабілеті болуы керек;
2. саяси жуйе құндылықтарды бөлісудің міндетті әрекет екендігіне халықтың көзін жеткізуі тиіс.
Бұл екі сапалық қасиет, Истонның пікірінше, саяси жүйенің басқа әлеуметтік жүйеден айырмашылығын көрсететін болды.
Истонның көзқарасы бойынша саяси жүйе дегеніміз - ол саяси қүрылымдардың жәй ғана өзара қарым-қатынастар жүйесі емес, керісінше, үнемі өзгеріп отыратын, қызметтік немесе қызмет атқаратын динамикалық жүйе.
1. Айталиев А. Демократия монархияға айналмасын десек. // Ақиқат, 1996, 1, 12-бет.
2. Байгелді Ө. Қазақстап парламенті: жаңа кезең - жаңа мақсаттар.//Ақиқат, 1996, ™ 11.
3. Бәйішев Ж. Парламент және конституциялық сот. //Ақиқат, 1993, Жамбылов Д.А. Демократия - қоғамның қозғаушы күші. //Саясат, 1997, 6.
4. Жамбылов Д.А., Бабақүлы Б. Саяси терминдер төркіні. // Ақиқат, 1997.
5. Кенжебаев М. Саясаттану негіздері: Оқу қүралы. Алматы,
1995.
6. Қалиев Қ. Қазақстан Республикасының саяси жүйесінің эволюциясы. //Саясат, 1996, ™ 8.
7. Әбікенов С. Заңдылықты жүзеге асырмайынша. // Ақиқат, 4995, ™ 2.
        
        ҚОҒАМНЫҢ САЯСИ ЖҮЙЕСІ: ҰҒЫМЫ, ҚҰРЫЛЫМЫ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІ.
1. Саяси жүйе ұғымының қалыптасу генезисі.
2. Саяси жүйенің құрылымы және ... ... ... ... (типологиясы).
Саяси жүйе ұғымының қалыптасу генезисі. Саяси жүйе теориясы 1950
жылдың ортасынан бастап ... ... Оның ... ... ... ... ... болады: Бихевиористік, жүйелік жөне ... ... ... ... ... - ол ең ... саяси өмірдегі саяси әрекеттері. Сондықтан, бихевиористік
көзқарастың өзіндік ерекшеліктері ретінде мыналарды айтуға ... ... ... ... саяси зерттеудің негізгі объекті ретінде қарастыру;
2. Статистикалық және сандық көрсеткіштерді максимальды ... ... ... ... ... қабілетті теорияларды жасау.
Саясаттануда жүйелік көзқарасты алғаш қолданған ғалым саясаттанушының
бірі Д.Истон. Ол саяси жүйені қоғамдагы құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... қарастырады. Материалдық және
рухани қүндылықтарды осылайша ... ... ... ... арасында
әртүрлі конфликтердің алдын алып ... деп ... Ол ... екі ... ... бөліп алады:
1. саяси жүйенің қоғамдағы қүндылықтарды бөлу қабілеті болуы керек;
2. саяси жуйе құндылықтарды бөлісудің міндетті әрекет екендігіне ... ... ... екі сапалық қасиет, Истонның пікірінше, ... ... ... ... ... ... ... көзқарасы бойынша саяси жүйе дегеніміз - ол ... жәй ғана ... ... ... ... ... үнемі
өзгеріп отыратын, қызметтік немесе қызмет атқаратын динамикалық жүйе.
Қорыта ... ... ... ... ... бөлу ... өзара ықпалдардың жиынтығы. Мәселен, егер саясат
құндылықтарды авторитарлы түрде бөлуді көрсететін болса, ал саяси жүйе сол
құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... байланысты әртүрлі конфликтердің алдын алып отырады.
Ал енді саяси жүйе теориясының қалыптасуы мен дамуындағы құрылымдық-
функционалдық концепцияға келетін ... бұл ... ... ... ... біршама толықтыра түсті.
Құрылымдық-функционалдық концепцияның өкілінің бірі-американдық ғалым
Г.Алмонд. Алмонд саяси жүйені өзара ... ... ... ... ... ... ол ... жүйені саяси шешімдерді қабылдауға қатысты
іс-әрекеттердің түрлерінің жиынтығы ретінде өзара ... ... ... жиынтығы тұрғысынан қарастырады. Демек, Алмондтың пікірінше,
саяси жүйе - қоғамдағы реттілік.ті ұстап тұратын және ... ... ... ... ... ... күштердің жиынтығы.
Истон концепциясынан, Алмонд концепциясының ерекшелігі сонда, егер
Истон қоғамдағы болып жататын ... ... ... назар аударған
болса, ал Алмонд саяси өмірдегі ... ... ... ... ... ... ... концепциясында "құрылым" мәселесі басты роль атқарады.
"Құрылым" ұғымы, ... ... ... ... ... ... ... мағынасын береді. Саяси процестерге қатысатын
субъектілердің іс-әрекеттерінің нақтылы ... ... роль деп ... ... үшін саяси жүйенің негізгі компоненттерінің бірі - саяси
роль. Демек өзара байланысты нақтылы рольдердің жиынтыры құрылымды ... ... ... ерекшелігі жүйені құрайтын элементтердің
функционалдық сипатын негізге алынуы. Алмондтың пікірінше, саяси жүйені оны
құрайтын ... ... ... ... ... ... ... көзқарастың марксистік концепциясына тоқталатын
болсақ, мүнда да ... ... ... ... ... ... В.И. ... билікті адамдардың және
олардың топтарының еркін, нартия құрылымдарын, институттарды, күштеу
органдарын, ... ... ... ... Сөйтіп, проле-
тариат диктатурасының маркстік идеясын, Ленин нақтылы Билік ... ... деп ... ... ... ... ... болды. Бұл механизмдегі
партияның Орталық Комитетінің нүсқауы мемлекеттік. органдар үшін ... ... ... ... Бұл ... мемлекет пен партия негізгі
элементтер болып есептелінді. ... ... ... ... осыдан
көрді.
Сонымен саяси жүйенің пайда болуыыа негіз болған ... ... олар ... ... ... ... пайда болуы және саяси биліктің белгілі-бір
дәрежеде ... ... ... ... ... мүдделерінің арасындағы үнемі больш
отыратын қайшылықтарға байланысты, өйткені мүдделер арасындағы
қайшылық толық ... ... ... ... ... ... болдырмауға болмайды.
Міне, сол әртүрлі қайшылықтарды реттеп отыру саяси жүйенің негізгі
қызметтеріне жатады. Сонымен, қоғамдағы әртүрлі ... мен ... ... ... қарай, олардың саяси билікке қатысына қарай, олардың арасындағы
қарым-қатынастарын реттеу ... ... ... үшін және ... жүйесін жетілдіру үшін саяси жүйе пайда болды.
Саяси жүйе дегеніміз - ... ... ... ... және
азаматтардың мемлекеттегі байланысыы ұйымдастыратын әлеуметтік - саяси
институттар мен құндылықтар жиынтығы.
Әрбір ... ... ... ... ... ... қоғам өмірінде белгілі бір қызмет атқарады. Бұл қоғамның ... ... ... жүйе ... ... өмірінің негізгі мазмунын
көрсететін және оның даму ... ... ... ... және ... ... ... құбылыс.
Екінші сөзбен айтқанда, саяси жүйе дегеніміз - қоғамдағы саяси билікті
жүргізетін әлеуметтік организм. Саяси жүйе ... ... ... ... саяси билікке өз ықпалдарын тигізіп отырады.
Сондықтан ... ... ... бүкіл қоғамдық әлеуметтік-экономикалық
саяси және рухани өмірдің қозғалу механизімш көрсетеді.
Біріншіден, ол қоғампың ... ... ... ... ... қарастыруға, саяси іс-қимылдардың, саяси институттар мен
құрылымдар ... ... ету ... ... ... саясатқа тұтас құбылыс ретінде түсінік береді және ... ... ... ... ... ... ... дін т.б.) ортаға ықпал ету тәсілдері мен формаларын талдауға
мүмкіндіктер жасайды.
Саяси жүйенің өзіне тән белгілерін көрсетер ... ... 1) оның ... ... ... ... ... тәуелділік болмаса саяси
жүйенің тұтастығы жойылады; 2) саяси жүйе саяси қатынастардың реттелген
және ... ... ... мен ... ... Саяси қатынастардың
реттілігінің маңызы олардың әлеметтік қатынастардың белгілі-бір мақсатта
нәтижелі ... ... ... жасалуы арқылы анықталады.
3) саяси жүйенің мәдени негізі болады. Ол ... ... ... және ... ... ... ... нанымдар жиынтығы,
Өйткені адамдардың саясаттағы бірлігі тек ... ... ... тұтастығы
ғана арқылы болатын құбылыс. Ортақ рухани құндылық болған жерде ғана ... ... бола ... ... ... оның барлық элементтерінің сыртқы ортаға (күштерге,
құбылыстарға) жауап беру қасиеттері тән. Сонда ғана ... жүйе ... ... түрде жауап беріп, оған негізгі ресурстарды жұмылдыра да,
жұмсай да алады.
2. ... ... ... жөне ... ... ... ... сипаттамаларға сүйенетін болсақ, оның барынша күрделі, көп қырлы
құрылым екендігіне көз ... ... ... ... ... әдебиеттерде саяси жүйенің құрылымы 4 түрлі ... ... ... ... оған жататындар саяси институттар
мсмлекет, оның органдары (мемлекеттік билікті құрайтын ... ... ... ... мен ... ... ... әскер,
полиция, барлау жүргізу корпусы, ұлттық қауіпсіздікті сақтау т.б. құқық
қорғау органдары, сот, ... т.б.) ... ... ... ... ... саяси ұйымдар, қозғалыстар, бірлестіктер, еңбек
ұжымдары, кооперативтер, творчестволық одақтар, ассоциациялар, ... ... ) ... ... ... давления), мүдделер тобы
(группы интересов).
2. Ақпаратты-комуникативтік элементтер, оған жататындар: өкіметке ақпарат
беру каналдары, яғни мәжілістерде іс-әрекетті ашық баяндау ... ... ... ... ... ... ... жасырын
(конфиденциальный) . кеңестер, сондай-ақ, бұқаралық ақпарат ... ... ... мен ... ... ... ... элементтерін әр-түрі саяси нормалар мен
принциптер құрайды. М:конституция, ... да ... ... үкімдер мен
шешімдер, нүсқаулар, программалық құжаттар т.б.
4. Саяси сана мен ... оны ... ... және ... саяси теориялар, идеялар т.б.
Осы элементтердің әрқайсысына қысқаша тоқталатын болсақ;
Саяси институттар ... - ... ... ... ... ... әртүрлі саяси нормаларды қамтиды. Саяси институттар ерекше өкілдік
право берілген және ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі олар заңды түрде бекітілетін және олардың қызметі
арнайы заңдарға, шешімдерге және юстициялық фактілерге бағытталған. Саяси
институттарға, ... ... ... ... ... және оқу
мекемелері жатады. Саяси ұйымдар дегеніміз - адамдардың алдына қойған саяси
мақсаттарына байланысты ... ... ... ... ... ... ... сипатталады және жіктеледі. Осыған бай-ланысты саяси
ұйымдар қызметі толық саяси сипат ... ... ... саяси сипат
алатын жөне саяси сипат алмайтын ұйымдарға бөлінеді:
- бірінші түріне ... және ... ... жатады. Олардың
қызметінің негізгі түрі билік жүргізу жөне билік үшін ... ... ... - ... пен ... ... ... үшінші түріне - творчестволық одақтар
Міне, осы саяси ұйымдардың ең негізгісі - мемлекет. Мемлекет ... ... ... ... толық көрсете ала-ды жөне мемлекет өзінің
егеменділігімен ерекшеленеді.
Ал, саяси партиялар саяси жүйенің қызметіндегі ... ... ... партиялар халықтың саяси санасы мен мәдениетін қалыптастырады
және идеологиялық ықпал жасап отырады. Егер ... ... ... ... ... оңда ол ... ... бағдарламаларьш жасауға және оны
іске асыруға қатысады. Оған басшылық ... ... ... ... ... ықпал етіп отырады. Бірақ партиялардың
әлеуметтік мөні, қызметі, ... мен ... ішкі ... және
саяси жүйедегі алатын орны әртүрлі болып келеді.
Саяси жүйенің қызметіне ... ... да ... етіп отырады.
Саяси қозғалыстар:
1) таптық негізінде қалыпггасқан қозғалыстар;
2) әлеуметтік топтар негізінде қалыптасқан;
3) ұлтаралық ... ... ... қозғалыстар ретінде
қарастырылады.
Саяси қозғалыстар өмір ... ... ... және ... ... ... ... ерекшеленіп отырады.
Осы тұрғыдан алғанда оларды консервативтік, реформистік, революциялық
және коитрреволюциялық деп бөлуге болады. Қазір Қазақстанда 20-дан ... ... ... ... ... ... ... азаматтық
қозғалысы, Казачество қозғалысы, "Әділет", "Ақиқат", "Мемориал",
"Единство", ... ... ... ... ... ... ... саяси жүйесі шеңберінде, сондай-ақ, ықпалды топтар да жұмыс
істейді. Олар халықтық істерді шешуде ... ... ... қызметіне
ықпалын тшізеді. Әсіресе олар мемлекеттік органдардың шешім қабылдау, ... ... ... ... отырады.
Қоғамның саяси жүйесінде әртүрлі бірлестіктер мен еңбек ұжымдарының да
атқаратын ролі ерекше деп айтуға ... ... ... ... ... ... олар ... белгілі-бір шағын бөлігін
ғана қамтиды немесе белгілі-бір шағын ... ғана ... ... ... ... өз ... ғана, ез мүшелеріне ғана
міндетті, өз мүдделеріне ғана сәйкес ... ... ... ... ... Және мемлекет тарапынан көндіру шаралары қолданылмайды. Үшіншіден,
олар саяси жүмыстармен тұрақты айналыспайды да, ... ... ... ... сипат алуы мумкін, ауқымы шектелген болып келеді.
М: Заң жобаларын, ... да ... ... мәні бар ... ... саяси жүйесінде қоғамдық ұйым ретіндегі Кәсіптік Одақтың да
атқаратын рөлі зор. ... ... ... ... ... ... ... негізінде құрылады. Кәсіподақ ұйымы өз мүшелерінің
еңбекпен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... денсаулығын
сақтауы, демалуы, сондай-ақ басқа да әлеуметтік-экономикалық қүқықтары мен
мудделерін білдіріп, оны қорғау үшін ... ... ... ... оның ... мен заң шығарушы ұйымдармен қарым-қатынас жасай
отырып өз ... ... Өз ... ... мен ... әлеуметтік-экономикалық саясат жүргізу мақсатымен, ... ... ... ... ... жиналыстарын өткізу, митингілер мен көше
шерулерін, демонстрациялар, ереуілдер және басқа да ... ... ... ... ... етіл ... жүйенің ақпаратты-коммуникативтік элементіне келетін болсақ, ең
алдымен олар ... ... ... емес ... ... ... табылады.
Бұның маңызы сонда, өйткені халық өкімет органдарының ісіне ... ... ... ғана саяси тұрғыдан баға бере ... да ... ... ... ... ... немесе биліктің
төртінші иегері " деп те атайды. Оның себебі:
1. ол саяси ақпараттарды өз бетінше ... ... ол ... бұқарасына басқаларға қарағанда жақын, олармен жиі араласатын
мекеме болып есептеледі;
3. ақпараттың халыққа ... ... ... ... ... ... ... саяси жүйеге деген қатынасы мен
көзқарасын қалыдтастырудың дамыған тұтқасы ... ... ... ... ... элементтері халықтың саяси
өмірдегі мінез-құлықтарын анықтап отырады. Ережелер - ол адамдардың саяси
процестерге қатысу тәртібін көрсететін ... ... екі ... ... ... ... қалыптасқан ережелер жөне
заңды ережелер.
Демократиялық елдердегі дәстүрлі қалыптасқан ... ... ... ... ... және ... ету ... мүдделер
топтары арқылы қатысуын жатқызуға болады.
Ал заңды ережелерді заң жүйесі анықтап отырады. М: заң ... ... ... ... т.б. ... ... мен
ережелер саяси жүйенің нормативтік негізін құрайды. Саяси ... ... ... ... реттеуші қызметін атқарады. Бұлар арқылы
әлеуметтік мүдделер саяси пікірлер ресми түрде қабылданады және бекітіледі.
Принциитер мен ... ... ... ... өз ... жеткізіп отырады және қабылданған шешімдерді дәлелдеп, осыған
сәйкес халықтың немесе адамдардың мінез-құлық үлгілерін ... ... мен ... ... ... тыим ... немесе шек
қойылып отырады. Сондай-ақ, олар адамдардың саяси санасы мен ... ... ... сана мен ... ең ... нақтылы әлеуметтік
және саяси тәжірибенің, көзқарастарының ықпалымен қалыптасады және солардың
көрінісі больш есептелгді. Саяси сана мен мәдениет ... ... ... ... ... яғни ... ... ұйымдардың қызметінің
сапалық көрсеткіші. Саяси сана мен мәдениетті ескермейінше саяси өмірдің
сипатын, ... ... ... және оған ... тұрақтылығын сақтау
үшін маңызы зор.
Саяси жүйенің қызметі, әдетте оның даму ... елді кім ... оның ... ... жүргізетіндігіне, саяси істердің ... ... ... жүйенің қызметі негізінен екі жүйеге бөлінеді:
1) саяси басшылық жүргізу жүйесі;
2) қоғамдық істерді тікелей басқару жүйесі.
Бірінші жағдайда, мемлекет ... заң ... және ... ... ... ... дамуының негізгі бағыттарын анықтап, қоғамды
басқаруды басшылыққа алынып отыратын ... ... мен ... ... жағдайда, мемлекеттің атқарушы органдары арқылы заңдарды,
мемлекеттің үкімдері, ... ... ... іске ... ... екі негізгі қызметі үш түрлі деңгейінде іске асырылады:
1. Макродеңгейдегі қызметі (Жоғары деңгейдегі)
2. ... ... ... ... Микродеңгейдегі қызметі (Төменгі деңгейдегі)
Макродеңгейде мемлекеттің бүкіл саяси жүйе ... ... ... мен ... ... анық-талып көрсетіледі.
Медиадеңгейінде саяси ... ... ... ... және ... тұрақтылығы мен динамикасын анықтайтын іс-әрекеттердің ... ... ... Микродеңгейінде саяси технологияның немесе
процестердің өзіне тән элементтері анықталады.
Сонымен саяси жүйенің жоғарғы деңгейдегі қызметіне, ең ... ... ... ... анықтау және соған қол ... ... ... ... және саяси қатынасқа түсетін ортүрлі
элементтерді үйлестіру (интеграция), оларға қоғамның бейімделіп дағдылануын
қамтамасыз ету жене ... ... ... саяси жүйені сақтау жатады.
Яғни мемлекет ... ... ... бағытын анықтап, ол
бағдарламалық құжат арқылы бекітілуі тиіс.
Бағдарлама мемлекеттік саясат пен саяси жүйе қызметінің ... ... жөне ... жүйе өз ... ... алып отыруы тиіс. Саяси
жүйенің макродеңгейдегі ... ... ... ... жіктеуге
болады:
Әлеуметтік шындықты танудың белгілі-бір методологаясына негізделе
отырып, қоғамның әрбір ... ... ... теориялық тұрғыдан негіздеу.
- сол теорияға негізделе отырып, әлеуметтік ... ... ... және оны ... ... көрсету, басшылыққа алып отыру;
мемлекеттің идеологиясын қальштастыру;
- саяси сана мен саяси мәдениетті қалыптастыру;
Саяси жүйенің ... ... ... ... ... ... құндылықтарды бөлу және оны қадағалау, қоғамдық ресурстарды
шоғырландыру, саяси әлеуметтік жағдайларды әлеуметтендіру.
Микродеңгейдегі қызметіне жататындар, ... ... мен ... ... ... ... алу және ... үйлестіріп,
олардың арасындағы қайшылықтарды ... ... ол ... ... ... ... Мемлекеттік құжаттарда мүдделердің дәлірек көрініс
табуын қамтамасыз ету, саяси ... ... ... ... ... ол ... қолдану және олардың сақталуын қадағалау.
Саяси жүйенің қызметіндегі ең басты ... - ол ... ... ... және ... ... мен ... Саяси жүйе қызметінің
маңызды белгілері:
1. Саяси жүйенің жасампаздық (экстративтік) ... Бұл ... ... адам және ... ... жинақтау, оны барынша
мақсатты қолдана алу қабілетін көрсетеді.
2. Саяси жүйенің реттеу мүмкіндігі. Бұл саяси ... жеке ... оныц ... қоғамдағы мінез- құлқын қадағалау, жалпы қоғамның
қызметін реттеп отыру қабілетін білдіреді.
3. Қоғамдағы материалдық жөне рухани құндылықтарды жайау, ... бөлу ... ... жүйе ... маңызды ерекшелігі оның икемділігінде.
5. Саяси жүйенің халықты ... ... ... алу механизмдерін,
көзқарастарды, мифтерді дамыта алу, орныктыра алу ... Оның ... ... және ... негізде жүргізілуі. Нағыз
демократиялық мемлекет өз қызметін адам правосын құрметтеуге, сақтауға
негіздеуі тиіс.
7. Көп партиялы саяси жүйенің қалыптасуы. ... жүйе ... ... және ... ... ... көрсетеді.
8. Саяси жүйеге әртүрлі әлеуметтік-саяси, экономикалық, ... ... ... кері ... ... алу шараларын
жүргізе алу қабілетінің болуы. Бұл оның қоршаған ортаға ... ... де ... өз ... бағындыра білу және саяси
жүйенің тиімді,ұтымды қызмет ете алу қасиетін көрсетеді.
9. Саяси жүйе ... ... ... ... ... әлсіз
буындары мен көріністерін дер кезінде байқап, анықтап, оларды қалпына
келтіруге және жетілдіруге бағытталған шараларды ... ... ... Ол үшін ... жүйе ... және ... ... жаллы
халық арасында өзіне тірек және тұтқа болатын ... ... ... ... ... Сондай-ақ саяси жүйе ... ... (сот, ... ... ... ... ... және шіркеу т.б.) терең зерттей отырып, оларды жетілдіру және
соңғы екеуін өз қажеттеріне тарту, ... ... ... ... ... тиіс.
11. Саяси жүйенің басқа мемлекеттердегі саяси-әлеуметтік жағдайларды
бақылап отыруға, керек ... ол ... өз ... қорғауға
бағытталған шараларды жүргізуге қабілетті болуы т.б.
3. Саяси жүйенің ... ... Бұл ... біз қоғамның саяси
жүйесі бірдей емес, олардың билік жүргізу әдіс-тәсілдеріне, билік қандай
топтың қолында ... ... ... ... мәдени-рухани, этникалық, географиялық жағдайларына қарай
әртүрлі болатындығын айтуымыз ... ... ... әр елдің саяси
жүйесі өзгеріп отырады.
Неміс ғалымы ... ... ... ... өлшемі туралы марксистік
концепцияға қарсы ... ... ... Осы ... ... саяси жүйе дәстүрлі және рационалдық болып бөлінді.
Қазіргі саяси ғылымда, сонымен, саяси жүйені ... ... ... ... болады. Олардың көпшілігінің ... екі ... ... ... ... ... ... құндылықтардың түріне қарай; Осы негіздерге сүйене отырып ... ... және ... ... автототалитарлық және демократиялық;
в) конституциялық және тоталитарлық;
г) дәстүрлі және қазіргі заманғы деген түрлерге бөледі.
Ал осылардың ішінде ... ... Г. ... ... ... жіктеу
принципі қазіргі саяси ғылым мен ... ... ... ... ... ... болады. Алмонд басты назарды қоғамды ұйымдастыру
жөне басқару формасы мен оның ... ... ... ... өрі ... ... ... үйлестірілуіне аудара отырып,
жоғарыда айтылған екі өлшемді бір ғана құндылық өлшеміне біріктіреді.
1. англоамерикандық;
2. континентальды-еуропалық;
3. индустриялыққа дейінгі және ... ... ... ... жүйе;
Саяси жүйенің англоамерикандык, түріне Алмонд ... ... ... ... ... ... негізінде жатқан ортақ мақсат - ол адам
бостандығы, халықтың тұрмыс-жағдайын жақсар-ту және мемлекет ... ... Ал оны іске ... жолдары меы тәсілдеріне келетін болсақ,
олардың саяси жүйесіне тән ортақ нәрсе - ол ... ... ... шебер ұйымдастыру және бюрократия, жоғары тұрақтылық.
Континенталды-еуропалық немесе евроконтинентальды саяси жүйеге
Францияны, ... ... ... Данияны жатқызуға болады. Олардың
саяси мәдениетінде ескі жүйенің де, жаңаның да элементтері араласып келіп
отырады. Бүл ... ... ... әртүрлі идеологияны ... көп және олар ... ескі ... де ... ... ... және ... индустриялы елдердің саяси жүйесіне
Азия мен Африка, Латын ... ... ... жүйесін жатқызуға болады.
Бұларға аралас саяси мәдениетке тән: аралас батыс құндылықтары, ... діни ... Бұл ... ... ... биліктің бөлінуі біршама шексіз
сипат алады. Мәселен, әскери және бюрократтық ... жиі ... ... ... алып ... ... жүйе ... Алмондтың типологиясы бойынша фашистік
Италия, фашистік ... ... ... ... ... ... болады. Мұндай саяси жүйенің басты ерекшелігі - ... ... жөне ... ... ... ... саласы
бағындырылады.
Саяси жүйелерге жоғарыда айтылынған жіктеу тәжірибесін немесе
типологиясын қорытындылайтын ... ең ... бұл ... ... енді ... ... деп айтуға болмайтындығыы байқауға
болады. Себебі, біріншіден, ... ... ... ... қолданьп отырған социомәдени (әлеуметтік-мәдени) өлшемінің
өзіндік әлсіз ... бар деп ... ... ... ол ... ... қалған.
Екіншіден, бүгінгі батыс мәдениетінің басқалардан артықшылығы
негізінен тек ... ... ғана деп ... ... саяси жүйелерді жіктеуде тек әлеуметтік-экономикалық
(социоэкономикалық) детерминанттарға сүйену тұрпайылық болар еді. ... әр ... ... ... да әр ... ... жөн.
Мәселен, Жапонияның саяси жүйесі өзінің тұрақтылығымен, ... ... ... ал ... жас ... ... ... құбылмалылығымен ерекшеленеді.
Американ социологі Сеймур Мартин Липсеттің айтуы бойынша, ... ... ең ... ... индивидуализм мен
эгалитаризмге негізделген (эгалитаризм - ... ... ... - ... ... ... ... жалпыға бірдей теңгермелік процесті білдіреді.
Липсеттің қорытындысына сүйенетін болсақ, бұрынғы ... ... ... ... ... мен психология да сол сияқты антиэлитизмге,
эгалитаризмге, ... ... деп ... ... келгенде қолданып отырған саяси жүйелерді жіктеу практикасы ең
алдымен, теориялық базалық модельді көрсетеді. Бұл ... өмір ... ... ... үшін саяси ғылымда әлі ... ... ... деп айту ... нақтылы саяси жүйе әдетте аралас сипат алады. ... ... ... ... ... ... Сондықтан жаңа әлеуметтік-
экономикалық және әлеуметтік-мәдени кезендер, басқа да жаңа ... ... ... ... жіктеу практикасында жаңа негіздер мен
өлшемдерді беруі мүмкін. Енді ... ... ... ... біздің саяси жүйе өзінің қалыптасу кезеңін бастан кешіруде деуге
болады. Кеңес Одағының ыдырауынан ... ... ... ... ... және әлеуметтік мемлекет деп жариялады.
Унитарлықтың мәнін ашатын болсақ:
1. Қазақстанда мешіттер мен шіркеулер мемлекеттен бөлінген;
2. Республикада Автономиялар жоқ және оның ... заң ... ... ... Қазақстанның бүкіл территориясында тұтас әрекет
етеді.
Қазақстанда көптеген саяси партиялар құрылып, ... ... ... ... режим демократиялық түрге жатады.
Қазақстанда президенттік, премьер-министрлік институтар өмір сүреді.
Президент өкімет ... ... ... және ... ... ... ... жүйесін басқарады. Яғни атқарушы өкімет ... ... ... ... ... басқару жүйесін
президенттік түрге жатқызуға болады.
Дүниежузілік президенттік республикалардың дәстүрі бойынша президент
әрі өкімет басшысы, әрі премьер-министр ... ... Ал ... ... инсти-тут жеке өмір сүреді, бірақ президентке бағынады.
ӘДЕБИЕТТЕР
1. ... А. ... ... ... ... // ... 1, 12-бет.
2. Байгелді Ө. Қазақстап ... жаңа ... - ... 1996, ™ 11.
3. Бәйішев Ж. Парламент және конституциялық сот. //Ақиқат, ... Д.А. ... - ... қозғаушы күші. //Саясат,
1997, 6.
4. Жамбылов Д.А., ... Б. ... ... ... // ... Кенжебаев М. Саясаттану негіздері: Оқу қүралы. Алматы,
1995.
6. ... Қ. ... ... ... жүйесінің эволюциясы.
//Саясат, 1996, ™ 8.
7. Әбікенов С. Заңдылықты жүзеге асырмайынша. // Ақиқат, 4995, ™ 2.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекет туралы35 бет
Маркетинг және қоғам ұғымы7 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет
«The best» акционерлік қоғамның шаруашылық қызметін талдау28 бет
Азаматтық қоғамның негіздері және компоненттері58 бет
Азаматтық қоғамның саяси жүйесіндегі мемлекет24 бет
Азаматтық қоғамның саяси жүйесіндегі мемлекет туралы11 бет
Азаматтық қоғамның теориялық-әдістемелік негіздері31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь