Отандық білім беру

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1 ОТАНДЫҚ БІЛІМ БЕРУДІҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Қазақстанның білім беру жүйесінің сипаты ... ... ... ... ..6
1.2 Білім беру ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
1.3 Білім сапасын арттыру . инновациялық технологиялардың қажетті шарттары және оларды қолдану ... ... ... ... ... ... ... ... .30
1.4 Елдің білім беру саласы мамандарын даярлау мен оларды дамыту бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33

2 ОТАНДЫҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ БІЛІМ САЛАСЫНЫҢ БӘСЕКЕЛЕСТІК АРТЫҚШЫЛЫҒЫНЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУ БАҒЫТТАРЫН ЖАҢАШЫЛДАНДЫРУ
2.1 Қазақстан Республикасының білім беру саласын жаңашылдандырудың бағыттары және эконмикалық.құқықтық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
2.2 Қазақстан Республикасының ғылыми зертеулерді мемлекеттік қаржыландырудың жолдары ... ... ... ... ... ... ... ...42
2.3 Білім беру жүйесінде Отандық құндылықтарды қалыптастыру мүмкіндіктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49
2.4 Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің білім беру жүйесіндегі орны мен тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...53

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Бүгін еліміздің өзінің даму барысындағы басты ұстанымы – Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың әлемдегі бәсеке мейлінше қабілетті озық елу ел елдің қатарына қосылу.
Білім мемлекеттің интелектуалдық және рухани ресурстарының сарқылмас бұлағы ретінде адамзат капиталының сапасын арттыруда басты роль атқаратын белгілі. Мемлекеттердің экономикалық және әлеуметтік жетістіктері, ең алдымен, олардың білім жүйесімен, азаматтарының білімділігімен анықталады.
Білімді ел туралы халық арманы, адамзат арманы ғасырдан ғасырға жалғасып, бүгінге жетуі кездейсоқ емес. Өйткені білім - қашанда темірқазық әрі шамшырақ. Онымен елдің өресі және бүгінгі мен келешегі бағамдалады. Халықта «бойындағы білімді азсыну», «өмір бойы оқу» деген ұғым – түсінік бар. Бұл – болар, толар елдің ісі. Білімнің құндылығы мен қасиеті – бір орында тұрып қалмайтынында, дәстүр мен сабақтастықты қалайтынында, тапжылмай ізденуді тілейтінінде, ал ең бастысы адамның жетілуіне қозғау салып отыратынында.
Бүгінгі ғаламдану дәуірі - заман шындығы. Сондықтан Қазақстан ғаламдану кезеңіне қалай ілесе алады, елдік ұлттық бет-бейнемізді қайтіп сақтаймыз, ең бастысы біз ғаламдануға не қоса аламыз - осы сұрақтар төңірегінде ойланып - толғанған абзал. Ал мұны білім мәселесімен сабақтастыра айтсақ, әлемдік білімнің ғаламдануы Қазақстанның алдына көптеген сынақтарды көлденең тартады.
ХХІ ғасыр – жаһандық жаңалықтар ғасыры да, өйткені, ол қазіргі кезде мемлекеттің тұрақты дамуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуде, сондай-ақ әлемдік рыноктағы, әлемдік қоғамдастықтағы орнын айқындап, халықтың өмір сүру сапасы мен деңгейін көтеруде айрықша маңызды роль атқарады. Әлемдегі елдердің бәсекелестік жағдайында халықаралық деңгейде өзара кірігу үрдістерінің жандану дәуірі де болғандықтан, білім - пайдалы инвестиция саласы ретінде елдің экономикалық, әлеуметтік және саяси даму тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Бұл өз кезегінде жоғары білікті мамандардың (ғалымдардың, мамандардың, жұмысшылардың, менеджерлердің, т.б.) бәсекеге қабілетілігімен анықталады.
Мемлекет басшысының "Бәсекеге қабілетті Қазақстан, бәсекеге қабілетті экономика, бәсекеге қабілетті ұлт" атты Жолдауында ғаламдану жағдайындағы бәсекеге қабілеттіліктің мәні жан-жақты түсіндіріліп, ел алдында тұрған міндеттер тұжырымдалған болатын. Солардың ішінде білім беру саласындағы бәсекеге қабілеттілік мәселесіне айрықша назар аударылып, "ұлттық бәсекелестік қабілеттілік" бірінші кезекте ұлттың білімділік деңгейімен айқындалатындығы белгіленді.
1. Қазақстан Республикасы президентінің халыққа жолдауы. Астана, 2007ж.
2. Назарбаев Н.А. Критическое десятилетие. - Алматы: Атамұра, 2003.
3. Ң.Ә. Назарбаев К экономике знаний через инновации и образование. Лекция Президента РК Н.А. Назарбаева в Евразийском Национальном Университете имени Л.Н.Гумилева / Казахстанская правда 27.05.2006.№ 131-132
4. Указ Президента Республики Казахстан от 17 мая 2003 года № 10-96 «О стратегии индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015 годы».
5. Әубәкіров Я.А, Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е.Б. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. – Алматы, “Санат”, 1998.– 479б.
6. Кулекеев Ж.А. Нам следует избавиться от пережитков прошлого и переориентировать наук и на решение конкретных социально-экономических проблем общества // Материалы международной научно-практической конференции ЕНУ им. Л.Н. Гумилева, 10 – 1
7. Послание президента страны народу Казахстана “к конкурентноспособному Казахстану, конкурентноспособной экономике, конкурентноспособной нации!” (Астана, 19 марта 2004 года).
8. Шеденов У.К., Ильясов Д.К. Теория маркетинга и менеджмента в сфере услуг. – Алматы. Қазақ университеті. –2002. –152б.
9. Шеденов У.К., Ядгаров Я.С., Досқалиев С.Ә. Экономика ілімдерінің тарихы. – Алматы. Қазақ университеті. –2003. –317б.
10. Бимендиева Л.А., Жатқанбаев Е.Б., Күренкеева Г.Т. Экономикалық теориялар бойынша практикалық оқу құралы. –Алматы.–2006. –230б.
11. Кулекеев Ж. Роль экономического планирования в реализации Стратегии развития «Казахстан – 2030»: Материалы выступления на заседании Правительства Республики Казахстан. – Астана,2000.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл, 30 тамыз.
13. Сарбасова Т.С. Социально-экономические проблемы сферы образования.Алматы ФЭБ.УЛ.2006г.
14. Сарбасова Т.С. Сарбасова А.К. Экономическое образование и интерактивные методы обучения.Алматы Қазақ университеті 2006 г
15. Сарбасова Т.С. Сарбасова А.К.
16. Кусаинов А.К. Развитие образования: проблемы и перстпективы. Алматы -2005.-279с.
17. Национальные системы образования: общая характеристика и структура.//Под.ред. А.К.Кусаинова. Алматы. РОНД –2004. – С.174.
18. Нурмагамбетов А.А. Образовательная политика Республики Казахстан в контексте трансформации системы высшего образования. – Алматы. КазНУ им.альФараби. –2002.–С.355.
19. Реформы образования в современном мире. Общие и локальные тенденции. М., 1995.
20. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как естественный этап обновления содержания образования. // «Педагогика», 2003, № 3, стр. 23-33.
21. Жадрина М.Ж. Некоторые вопросы развития школьного образования как открытой системы. // «Открытая школа». 2004. № 2, стр. 3-6.
22. Түймебаев Ж.Қ. Білім сапасы – бәсекелестік кепілі.//Егеменді Қазақстан. 25 мамыр 2007. 5б.
23. Әкімбеков С., Баймаханова А.С., Жанайдаров. Экономикалық теория. Алматы, 2003, 230с.
24. Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компетентность личностно-ориентировочной парадигмы образования. //Народное образование. №2, 2003, 58 с.
25. Давлетова Ж.Е. Білім беру экономикалық ресурс ретінде. //Экономика Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития. (Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
26. Бектұрғанов Н. Заман талабы – білім мен билік. //Егеменді Қазақстан. –2001. 13б.
27. Бектұрғанов Н. Аккредитация – білім беру сапасының кепілі.//Жоғарғы білім. – 2002.17б.
28. Бордовская Н.В. Оценка качества высшего образования. //Высшее образование сегодня. 2002. №9, С18-20.
29. Введенский В.Н. Моделирование профессиональной компетентности педагога. //Педагогика, 2003, №10, С 51.
30. Кусаинов А.К. Состояние педагогической науки в Казахстане. С 57.
31. Андреев А. Знания или компетенции? //Высшее образования в России, 2000, №2, С 26.
32. Савелова Е. Формирования культурной компетентности. //Высшее образование в России, 2004, №11, С12.
33. Экономика Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития. (Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
34. Розенова М. Профессиональная компетентность и гуманитарные дисциплины. // Высшее образование в России, 2004, №11, С23.
35. Байденко В. Компетенции в профессиональном образовании. //Высшее образование в России, 2004, №11, С21.
36. Петров А. Профессиональная компетентность: понятийно-терминологические проблемы. //Alma mater. Вестник высшей школы, 2004, №4, С13.
37. Болатов В.А. Сериков В.В. Компетентностная модель: от идеи к образовательной программе. // Педагогика, 2003, №10, С10.
38. Ключевые социальные компетенции студента. – Москва – Уфа, 2004. С 204.
39. Баширова Ж.Р. Развитие университетского образования в аспекте подготовки преподавателя высшей школы. Алматы, 2003, 160с.
40. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка. Москва, 1999, 294с.
41. БЭС. Изд. «Советская энциклопедия», 2001, С 27.
42. Баширова Ж.Р. Методологические основы преемственности в системе непрерывного образования. //Вестник Каз ГУ. Серия «Педагогические науки», 2000, №4, С 33-39.
43. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как естественный этап обновления содержания образования. // «Педагогика», 2003, № 3, 250с.
44. Земцов В.Е. Формирование профессиональной самостоятельности учащихся в процессе производственного обучения. Автореферат дис. Канд. Пед. Наук – Казань, 1987, -24 б.
45. Ростунов А. Т. Формирование профессиональной пригодности. Минск, 1997, 176 б.
46. Насырова Г.И. Профессиональная адаптация будущих учителей. В сб.: Формирование социальной активности личности учителя. Москва,2001.203 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………….4
1 ОТАНДЫҚ БІЛІМ БЕРУДІҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1 Қазақстанның білім беру жүйесінің сипаты ... ... беру ... ... ... ... сапасын арттыру – инновациялық технологиялардың қажетті
шарттары және ... ... ... ... беру ... мамандарын даярлау мен оларды дамыту
бағыттары……………………………………………………...33
2 ... ... ... САЛАСЫНЫҢ БӘСЕКЕЛЕСТІК АРТЫҚШЫЛЫҒЫНЫ
ҚАЛЫПТАСТЫРУ БАҒЫТТАРЫН ЖАҢАШЫЛДАНДЫРУ
2.1 Қазақстан Республикасының білім беру ... ... және ... ... ... ... ... зертеулерді мемлекеттік
қаржыландырудың жолдары………………………….42
2.3 Білім беру жүйесінде ... ... ... Әл ... ... ... ... Университетінің білім беру
жүйесіндегі орны мен тарихы…………………………………53
ҚОРЫТЫНДЫ…………………………………………………….57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... өзінің даму барысындағы басты ұстанымы – Қазақстан
Республикасының ... Н.Ә. ... ... ... ... озық елу ел ... ... қосылу.
Білім мемлекеттің интелектуалдық және рухани ресурстарының сарқылмас
бұлағы ретінде адамзат капиталының сапасын арттыруда басты роль ... ... ... және әлеуметтік жетістіктері, ең
алдымен, олардың білім жүйесімен, азаматтарының білімділігімен анықталады.
Білімді ел ... ... ... ... арманы ғасырдан ғасырға
жалғасып, бүгінге жетуі кездейсоқ емес. Өйткені білім - қашанда темірқазық
әрі шамшырақ. Онымен ... ... және ... мен келешегі бағамдалады.
Халықта «бойындағы білімді азсыну», «өмір бойы оқу» деген ұғым – ... Бұл – ... ... ... ісі. ... ... мен қасиеті – бір
орында ... ... ... мен ... қалайтынында,
тапжылмай ізденуді тілейтінінде, ал ең бастысы адамның жетілуіне қозғау
салып отыратынында.
Бүгінгі ғаламдану ... - ... ... ... ... ... қалай ілесе алады, елдік ұлттық бет-бейнемізді қайтіп
сақтаймыз, ең бастысы біз ғаламдануға не қоса ... - осы ... ... - ... абзал. Ал мұны білім мәселесімен
сабақтастыра айтсақ, ... ... ... Қазақстанның алдына
көптеген сынақтарды көлденең тартады.
ХХІ ғасыр – жаһандық жаңалықтар ғасыры да, өйткені, ол ... ... ... ... мен ... қамтамасыз етуде, сондай-ақ
әлемдік рыноктағы, әлемдік қоғамдастықтағы ... ... ... өмір
сүру сапасы мен деңгейін көтеруде айрықша маңызды роль атқарады. ... ... ... халықаралық деңгейде өзара кірігу
үрдістерінің жандану дәуірі де болғандықтан, білім - ... ... ... елдің экономикалық, әлеуметтік және саяси даму тұрақтылығын
қамтамасыз етеді. Бұл өз ... ... ... мамандардың
(ғалымдардың, мамандардың, жұмысшылардың, менеджерлердің, т.б.) ... ... ... "Бәсекеге қабілетті Қазақстан, бәсекеге қабілетті
экономика, бәсекеге қабілетті ұлт" атты Жолдауында ғаламдану жағдайындағы
бәсекеге қабілеттіліктің мәні ... ... ел ... ... тұжырымдалған болатын. Солардың ішінде білім беру ... ... ... ... ... аударылып, "ұлттық
бәсекелестік қабілеттілік" бірінші ... ... ... ... белгіленді.
Мақсаты бәсекелестік жоғары білікті мамандардың ... ... ... ... ... ... бағытындағы қоғам өз әлеуетін ... ... ... ... ... бұл ... ел ... жылдарынан-ақ білім бәсекелестігінің міндеті қойылған. Ел білімінің
қандай болашағы, әлбетте, мемлекет таңдаған жолы - "осы заманғы әрі ... ... ... ... ... ... ... мен дамыту, өндіріс пен инвестицияның өсімін арттыру" ... ... біз ... ... ... ... беруді,
білімнің сапасын ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің кепілі, «парасат
экономикасын» ... ... ... ретінде негіздеуге талпыныс жасап, осы
мәселені жұмыстың ... ... ... ... ... ... қол ... үшін бірнеше міндеттер қарастырылды:
• білім беруді ұлттық бәсекеге қабілеттіліктің факторы ретінде негіздеу;
• білім сапасын арттыру мәселесін ... даму ... ... ... ... Республикасының білім беру ... ... ... ... технологияларды отандық білім беру саласында қолданудың
артықшылықтарын жүйелеу;
• білім беру жүйесінде ұлттық ... ... ... ... ... талдау арқылы негіздеу;
• Қазақстан Республикасында ғылыми-зерттеулерді ... ... ... ... ... құрылымы кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан және
қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ОТАНДЫҚ БІЛІМ БЕРУДІҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫНЫҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1. Қазақстанның білім беру ... ... ... ... беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға
арналған Мемлекеттік бағдарламасы Қазақстан Республикасы Президентінің ... 19 ... ... ... Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті
экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін" атты Қазақстан ... ... ... Президентінің 2001 жылғы 4 желтоқсандағы
№ 735 ... ... ... ... 2010 ... ... даму ... сәйкес әзірленді. Бағдарлама білім ... ... ... стратегиясын, негізгі бағыттарын,
басымдықтарын, міндеттерін және оны іске ... ... ... ... ... ... білім беру жүйесін басқару мен
қаржыландыруға, құрылымы мен ... кадр ... және ... ... мен ... енгізу үшін негіз болып табылады.
Осы Бағдарлама жаңа экономикалық және әлеуметтік-мәдени жағдайларда
қазақстандық білім беру жүйесінің ... ... ... беру ... ... ... ... бағытталған түбегейлі қайта
өзгертулердің кажеттігінен туындады.
Бағдарлама Қазақстан ... ... 2000 ... ... № 448 ... бекітілген "Білім" мемлекеттік бағдарламасын
іске асырудың нәтижелерін талдау негізінде әзірленді.
Қазақстан Республикасын әлемдік қоғамдастық нарықтық ... ... ... ... ... ... ... еліміз
әлемдік қоғамдастыққа ықпалдаса отырып, экономикада айтарлықтай өсуге ... ... ... даму ... ... экономикалық қуаты мен
ұлттық қауіпсіздігінің өлшемдері ... ... беру ... ... рөлі мен ... арта ... ... қатынастар жүйесіндегі
өзгерістер білім беруге, одан ұтқырлықты, жаңа тарихи кезеңнің болмысына
барабар әрекет ... және ... даму ... сай ... ... ... ... тигізеді.
Жедел өзгеріп тұратын әлем және ақпарат легінің ұлғаюы ... ... ... ... ... ол ... ... жеткілікті нысанасы
болып табылмайды. Оқитындар қазақстандық ... беру ... ... ... ... ... ... үстемдігі) меңгеріп қана қоймауға
тиіс. Оқитындардың өзін барынша көрсете білу және қоғам ... ... ... үшін (құзіреттілік) ақпаратты өз бетінше табу, талдау,
құрылымдау және ... ... ... ... ... ... маңызды
да күрделі. Қазақстандық ... беру ... оның ... білім беру
кеңістігінде лайықты орын алуына мүмкіндік бермейтін ескірген әдіснамалық
базасы, құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... күйінде қалып отыр және оқитындарды қоғам ... ... әрі ... тұрғыдан қатыстыра отырып даярлауға ... ... ... ... ... ... ... болмауы, білім беру бөлімдерінде мамандардың штат ... ... ... ... ... кері әсер етеді [3].
Көптеген дамыған елдер мектепке дейінгі білім беруге тең қол ... ... ... Бұл тек ... ... ғана емес
(Экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... берудін жалпы
бюджетінен 9,5 %., 1999 ж.), сонымен қатар балалардың ... ... ... ... келуіне негізделген мектепке дейінгі ... әр ... ... да ... ... ... аналар мектептері,
сәбилерге арналған мектептер, 3-тен 5 жасқа дейінгі ... ... ойын ... ... ... және күту ... 2000 ... салыстырғанда мектепке дейінгі ұйымдардың саны
12 бірлікке (1%), ал ... ... ... 25 421 ... (18,7 %)
өсті, бұл мектепке дейінгі тәрбиелеу мен оқыту сұраныстарының өсуі мен ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде мектепке дейінгі ұйымдардағы 100 орынға 105-тен 130-
ға дейін баладан келді. Тұтастай алғанда, республика бойынша 22 ... ... ... ... ... орналасу үшін кезекте тұр.
1-кесте
|Жылдар ... ... ... |1144 |135287 ... |1167 |146375 ... |1162 |153965 ... |1156 |160708 ... ... ... ... ... 16,3 мың педагог қызметкер еңбек
етуде, олардығң 38,7% –ының жоғары білімі, 52,8% ... ... орта ... 2,1% ... орта ... бар. ... ... ұйымдар педагогтарыныңы
40-ының ғана жоғары және бірінші санаттары бар, ал 31,2 ... ... ... ... тәрбиенің нормативтік құқықтық және оқу-әдістемелік
базасы құрылуда. Мемлекеттік және орыс тілдеріндегі 82 атаудан ... ... ... ... ... ... және 2003/2004 оқу
жылында алғаш рет енгізілді.
1999 жылы Қазақстанда балалардың міндетті ... алды ... бұл ... ... алды ... ... қамтуға әсер
етті.
Сонымен қатар мектепке дейінгі білім беруде де бірқатар проблемалар
бар. Қазіргі ... ... алды ... тек 40%-ға жуық бала ... бюджет есебінен оқулықтармен қамтамасыз етілген. Жұмыс істеп
тұрған ... ... ... ... ... ... ... көрнекі құралдары моральдық тұрғыдан ескірген және
табиғи тозған. ... және ... ... беру бөлімдерінің 58%-ы ғана
мектепке дейінгі тәрбие мамандарымен жасақталған.
МКҚК (мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорындар) мәртебесіне ие
мектепке ... ... ... ... бойынша қаржыландыру балалардың
балабақшада болу ақысының ... ... ... және ... ... аса мұқтаж халықтың табысы аз және әлеуметтік ... ... ауыр ... ... ... дейінгі тәрбие мен оқыту бір жастан алты жасқа
дейінгі балалардың балабақшалармен ... ... ... ... ... ... ... бес жастағы
балалардың 40%-ы және алты ... 60% бала ғана ... ... ... ол ... орта ... беру болып табылады.
Жалпы білім беретін ... ... ... ... мерзімін 12-13 жылға дейін үзартуды, жоғары сатыдағы окушылардың
окудағы жетістіктері мен ... ... ... ... жүйесін енгізуді
көздейді.
Қазақстанның жалпы орта білімі, жалпы білім беретін мектептер санының
көбеюімен әрі демографиялық және ... ... орай ... шағын жинақталған мектептердің өсуіне ықпал еткен ... ... ... ... жылы ... саны ... контингенті |
|2000/2001 |8109 |3043,3 ... |8171 |3019,5 ... |8164 |3095,6 ... |8260 |3026,2 ... ... 4272 жалпы білім беретін шағын жинақталған мектеп (бұдан
өрі- ШЖМ) жұмыс істейді ... ... ... 52%-ы), Оларда 429,1 мың
бала (жалпы оқитындар контигентінің 14,1%-ы) оқиды. ШЖМ-нің бір оқушысын
оқытуға ... ... ... ... ... ... ... 30
— 100 %-ға жоғары мектептердің тұрғын жерден алыс ... ... ... ... тасымалдау ұйымдастырылған.
Қазіргі таңда 3687 (44,6%) қазақ тілінде оқытатын, 2069 (26,1%) қазақ
және орыс ... ... ... ... ... мектептер жұмыс
мемлекеттік тілде оқыған болса, ал бүгінгі таңда 54,8%-ы ... ... ... ... ... жөне басқа да ана тілдерінде оқытатын мектептер
жұмыс істейді.
Республиканың жалпы ... ... ... 270 ... ... ... істейді, оның ішінде 195,8 мыңының жоғары білімі, 6 (мыңнан
астамының кәсіптік орта білімі бар. 36,5 мың ... ... ... ... ... ... ... жинақталған мектептерде 64 мыңнан астам мұғалім
жұмыс істейді.
Жалпы білім беретін мектептердің оқу ... ... ... төмен жөне көп балалы отбасыларындағы балалар тегін қамтамасыз
етілетін 1-8 сыныптарға арналған жаңа буын ... ... ... ... ... ... ... бойынша отандык,
оқулықтар енгізілуде.
"Білім" мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... ... саны ... артты, бұл арнайы оқытуға мұқтаж балаларды анықтауды қамтамасыз
етуге мүмкіндік береді.
Республикада 614 интернат мекемелері жұмыс ... ... ... 75 ... жуық ... балалар, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған
балалар, тұрмысы төмен және көп ... ... ... ... ... ... ... 18 балалар интернат-үйлері ... оның ... ... дене ... ... бар ... арналған,
онда толық мемлекеттік қамқорлыққа алынған 2,8 мың бала ... ... ... ... ... және 17 ... ... ашылды,
онда өмір сүру жағдайы отбасына жақын. Тәрбие беруді ... ... ... жылдан бастап мектептен тыс ұйымдардың саны 25 бірлікке
оқушыларды қамту 1,6 %-ға ... ... жылы ... тыс ... саны ... ... |568 |219126 ... |598 |251684 ... |617 |66547 ... |629 |291545 ... ... қатар жалпы орта білім беруде өз шешімін күткен проблемалар да
анықталуда. Оқулықтар шығару ... ... ... ... ... ... қаржыландыру тетігін және
институционалдық қолдаудың жоқтығынан окулықгардың сапасы ... ... ... ... және ... ... оку жиһаздары мен
жабдықтарының, спорт мүкәммалының (әсіресе, ... ... ... ... ... ... беру стандарттары талаптарын толық көлемде
орындауға мүмкіндік бермей отыр және балалар мен жасөспірімдер денсаулығына
кері ... ... ... әрбір үшінші мектебінде пән
кабинеттері: ... ... ... ... және ... зертханалар мен спорт залдары жоқ.
Пәндік көзкарасқа негізделген мемлекеттік ... ... ... ... ... өмір ... таңдауына, мүдделері мен
перспективаларын нақты белгілеуіне оң негіз бола ... ... ... 30%-ы ғана ... ... ... ... кәсіптік
қызметті саналы түрде таңдайды. Болашақ мектеп түлектерінің 70 -інің ... ... ... өте ... және өз ... өмір ... дайын емес.
Жоғары сатыда бейінді оқытудың жетіспеушілігінен еңбек жарығында ... ... ... ... ... ... ... білім деңгейлерінің
жоғары еместігін көрсетеді. Қанағаттанарлық емес баға алғандар үлесі 5 жыл
бойы ... ... отыр және олар ... ... 2004 бірыңғай
тестілеудің (ҰБТ) корытындылары мектеп _бітірушілердің 24,2%-ы жинауға
болатын 120 балдың 40 ... өту ... ... ... ... ... 101-120 балл ... үздік бағаларын дәлелдегенін көрсетеді.
120 мыңнан астам мүмкіндігі шектеулі балалардың үштен бір бөлігі ... ... ... ... ... қамтылған. Арнайы білім берудің
нормативтік-құқықтық және ... ... ... үшін ... ... даярлау және қайта даярлау және жаңартуды
кажет ... ... ... балаларды орталықтандырылған есепке алу
жүйесі жоқ.
2000 жылмен салыстырғанда колледждер саны жекеше оқу ... ... 101 ... ... ... ... ... 86,5 мың
адамға артты.
Сонымен катар, тез өзгеріп отырған ... ... ... ... ... нарығының дамуы, жұмыс беруші мен бастауыш ... ... ... беру ... ... ... серіктестігінің болмауы
білім беру деңгейі және экономика ... ... ... ... ... әкеп соқты. Тұрғындардың 10 мыңына ... және ... ... еңбегі мамандарын даярлаудың саны жоғары
білім беру саласына карағанда едәуір ... және ол ... - ... ... мектептерде - 66 оқушыны, ал жоғары оқу орындарында 439
студентті құрайды. Қызмет көрсету ... және ... емес ... ... ... артуы байқалады, ал техникалық, құрылыс және ауыл
шаруашылығы мамандарына деген сұраныс ... ... ... ... мен басқа да әлеуметтік серіктестер техникалық және
қызмет көрсету ... ... ... ... ... нашар
тартылған. Кәсіптік білім беруді және кадрларды даярлауды ... ... ... каражаттарын тарту тетігі жоқ. 115 ғимарат
(42,1%) ағымдағы жөндеуді талап етеді, кәсіптік циклдегі 153 ... ... беру ... 146 ... 108 оқу ... 78 оқу ... ... 72 медициналық пункт жетіспейді.
Кәсіптік мектептер мен колледждердегі кадр тапшылығы арнайы пәндердің
934 оқытушысын және ... ... ... ... Кәсіптік мектептер
мен колледждердегі кадр кұрамының қартаю, неғұрлым білікті оқытушылардың
шағын және орта ... кету ... ... ... Жас ... және ... ... мәртебесінің төмендеуінен кәсіптік
мектептер мен колледждердегі жұмыс істеуге деген ынтасы жоқ[4].
Облыстық деңгейде кәсіптік білім беру және ... ... ... ... мен ... қамтамасыз ету кұрылымы осы оқу
орындарының басқару және ... ... ... өкілді
орындарға және атқарушы билік органдарына берілген сәттен бастап (1996 жыл)
нығайтылмаған.Келесі оқу сатысы ол ... ... беру ... ... алдыңғы қатарлы елдерінде жоғары және жоғары оқу орнынан
кейінгі білім беру жүйесінің ... ... онда ... ... ... негізделген, кадрлар даярлаудың үш сатылы моделінің ... ... ... РҺ.d ... ... АҚШ ... және ... көптеген елдерінде
қолданылады. Ол неғұрлым икемді де ... ... ... ... және ... ... тез өзгеріп тұрған шағында түлектерге деген
сұранысты қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының жоғары білім беру ... 180 ... ... және ... 86 ... бар. 9 ... ... ерекше мәртебесі
бар. Педагог кадрларды даярлау және олардың біліктілігін арттыру жүйесін
жетілдіру мақсатында 2004 жылы 5 ... ... ... ... оку орындарының саны, студенттер контингенті және мемлекеттік
білім беру тапсырысы өсіп отыр (6-кесте).
6-кесте
|Оку жылы ... оқу ... ... ... |
| ... саны ... |(оқуын |
| | | ... |
| | | ... ... |181 |440715 |21970 ... |182 |514738 |25265 ... |173 |590982 |25465 | |180 |656561 |26465 ... ... оқу орындарының 41 мың адамды ... ... ... ... докторы және 11610-ы ғылым кандидаты. 10000
тұрғынға шаққандағы студенттердің саны 2000-2001 оқу ... 257 ... оку ... 439 ... ... 2000 жылы кабылданған "Білім"
мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... ... білім беру
мамандықтарының жіктеушісі жетілдірілген. Оқу процесінің ... ... ... ... ... ... ... беру
бағдарламаларымен қоса жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға ... ... ... ... даярлық мамандыктары мен
бағыттарының пәндері 7000 үлгі оқу бағдарламаларымен камтамасыз етілді.
Кәсіптік жоғары ... ... тең қол ... ... ету ... дайындалған жастарды іріктеу мақсатында кешенді тестілеу немесе
ұлттық бірыңғай тестілеу жүргізу және конкурстық негізде ... ... ... мен ... беру ... ... ... жаңа моделі енгізілді.
Кадрларды даярлау жүйесін әлемде жалпы қабылданған ... ... ... ... ... оқу ... айтарлықтай
академиялық еркіндік берілді. Оқытуда ... ... ... ... арта ... ... ... 19
мыңға жуық азаматы әлемнің 35 елінде оқиды, оның ... 16,4 мыңы ... оку ... ... 800 адам ... Республикасы Президентінің
"Болашақ" халықаралық стипендиясының иегері болды. Республиканың жоғары оқу
орындарында 8690 шетел азаматы оқиды.
Сонымен катар жекелеген ... оқу ... және ... ... ... кадрлык, материалдық-техникалық әлеуетінің
жетіспеуінен талапкерлердің және ... ... ... қоятын
талаптарының төмендеуі мамандарды даярлау сапасының төмендеуіне әкеп
соқтырады. Бұл ... оқу ... ... ... етуге және олардың
материалдық-техникалық базасына койылатын талаптарды күшейту ... ... ... ... ... ... оку ... бір бейінді мамандықтарға даярлау жоспарлы
экономикаға тән тұрақты салаларға және ... ғана ... ... және кадрларды атаулы ... ... ... одан әрі даму үстінде. Техникалық, аграрлық, технологиялык,
ветеринарлық мамандықтар ... ... ... ... мен ... ... байқалады. Жоғары оқу орындарындағы окулықтардың,
оқу-әдістемелік және ғылыми әдебиеттердің 50 %-ы жаңартуды талап етеді[5].
Білім беру ... ... ... ... ... қатынастардың дамуы тар, шектелген сипатта. Біріншіден, ақысыз
білімді әлеуметтік-кепілденген деңгейде ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылуы осы саланың принципті түрде коммерциялық
критерийлерге бағыттала алмайтынын көрсетеді.
Екіншіден, осы саланың ... ... жүйе ... ... ... ... ... түрде тежейді. Микро-
және макроэкономикалық үлгілердің басым бөлігі экономикалық қатынастар
тұлғалары ... ... ... ... ... ... деген тұжырымға негізделеді. Нақты өмірде әлеуметтік
жүйелерде мақсат емес, керісінше, құндылықтар ... ... ... ... ... ... гөрі «шектелген ... ... ... ... ... Вебер-Парсонстың
әлеуметтану дәстүрінде аталған термин нақты тұлғалар іс-әрекетіне
рационалды ... ... ... және ... норма, рәсімдерге
баламасыз жүгінуді ұштастыратын аралас критерийлер және ұстанымдардың тән
екендігін ... ... ... осы термин қатал экстремумды
шешім таңдаудан бас тартуды, оптималдандыру ... ... ... ... ... т.б. ... ... білдіреді. Қазақстан Республикасында білім беруді қаржыландыру
Республикалық бюджет және жергілікті ... ... ... және ол
мемлекеттік міндетті стандарттардың талаптарына сай жүргізіледі.Ақшалық
және натуралды нормаларды ескере ... ... ... ... сәйкес анықталатын еңбек ақы төлеу нормалары арқылы жүзеге
асырылады.
Аз ... ... ... ... ... ... ескеру қажет
Басқа да қаржылық немесе материалды түсімдер соның ішінде валюталық
мемлекеттік білім беру мекемелерімен ... ... ... ... Мемлекеттік емес білім беру мекемелерінің қаржыландырылуы білім
беру қызметтерін сату есебінен және де басқа да ... ... ... ... ... ... салынбаған көздерден
қаржыландырылады.
Мемлекеттік емес бастапқы ... ... және ... ... беру мекемелері мемлекеттік аттестация өткен жағдайда,мемлекеттік
білім беру тапсырысына қатысып,конкурстық негізде ... ... ... ... ... беру ... ... алады.
Қазақстан Республикасында білім беруді қаржыландыру мына жолмен жүзеге
асырылады.бұл процесс ... ... ... ... ... ... қажетті қаражатқа тапсырыс береді.Кейінен республикалық бюджет
талқыланған кезде осы тапсырыстарға назар аударылып ... ... ... осы қаржыландырудың процесіне келетін болсақ ол мына
жолмен жүзеге асырылады.
Мектептік ... беру ... ... ... аймақтық білім беру
департаменттерге бюджеттен бөлінген қаражатпен қаржыландырылады.
ЖОО болса тікелей Ғылым және ... беру ... ... білім беру мекемелерінде жұмыс істейтін қызметкерлер жалақы
төлеу жүйесі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... беру ... жағдайы білім беру саласындағы орталық атқарушы ... ... және ол ... ... ... ... органмен
келісіледі.Мемлекеттік білім беру мекемелерінің қызметкерлерінің еңбекақысы
олардың квалификацияларын, ... ... ... ... беру ... өз ... ... және
кәсіпкерлік қызмет есебінен өздері қосымша жалақы тағайындай алады. Оқу
орындарының ... ... ... ... ғылыми
кадрларды аттестациялаудың өкілетті органы берген ғылым кандидаты немесе
ғылым докторы дипломы үшін ... ... ... ... ... бір минималды айлық мөлшерінде ал ғылым докторларына екі
минималды айлық мөлшерінде ... беру ... ... ... салаларымен салыстырғанда
рыноктық қатынастардың дамуы тар, ... ... ... ... ... ... тұтыну қағидасы, білім берудің адам
құқығы ретінде жүзеге асырылуы осы ... ... ... ... ... алмайтынын көрсетеді.
Екіншіден, осы саланың құндылықка бағытталған жүйе ... ... ... ... ... түрде тежейді. Микро- және
макроэкономикалық үлгілердің басым бөлігі экономикалық қатынастар ... ... ... ... ... ... ... тұжырымға негізделеді. Нақты өмірде әлеуметтік жүйелерде мақсат емес,
керісінше, ... ... ... етеді; яғни мақсатты рациоиалды
мінез-кұлықтан гөрі «шектелген рационалдылық» сипатындағы құндылықтарға
бағытталған мінез-қүлық ... ... ... дәстүрінде
аталған термин нақты тұлғалар іс-әрекетіне рационалды есепті эмоционалды
серпілістер және дәстүр, норма, рәсімдерге ... ... ... ... және ... тән ... ... дәстүрінде осы термин қатал экстремумды шешім таңдаудан бас
тартуды, оптималдандыру ... ... ... ... ... т.б. ... үлгісіне ауысуды білдіреді.
Кейінгі жылдары әлеуметтік саланы дамытуға,адамды дамытуға біз де көңіл
бөле бастадық.Өткен жылы ... беру ... 2010 ... дейін дамытуға
арналған мемлекеттік бағдарлама қабылданды.Қазір білім беру ... ішкі ... ... 3,8 ... ... отырса,бағдарлама мақсаты
осы көрсеткішті көптеген елдерде ... 5,5-6 ... ... осы ... ... ... ... елдегі білім деңгейі алдыңғы қатарлы мемлекеттердің
беретін ... ... ... енді ... ... тепе-тнң болып
қосылу үшін әлі көптеген жылдар мемлекет тарапынан көмек керек.
Аталмыш Жолдауында Елбасы білім беру ... ... тағы ... ... ... ... ... технологиялық және ғылыми
қамтымды кәсіпорындар тұрғызу үшін кадрлар ... ... ... ... ... стандарт деңгейіне жеткізу қажеттігін ... ... ... жоғары оқу орындарының
профессорлары мен ұстаздардың жалақысын ... ... ... ... ... өте қажет,толғағы жеткен,осы саладағы
кемшілікті тезірек ... ... ... ... ... қолдауымыз қажет.Жолдауда көрсетілгендей жылына (Биылғы жылдың
ортасынан бастап) 30-32 пайызға көтерілетін мұғалімдер жалақысы оларды 2-3
жыл ... ... тап ... ... қатар, білім беру жүйесіне
деген мемлекет жәрдемі ... туып ... ... ... ... ... жалғасын таба беру ... ... ... ... ... ... жылдары да орта және орта
мектептің күйі өте нашар болды.Қазақстанда адам басына шаққанда білім беру
жүйесіне жұмсалатын ... осы ... ... ... 132 ... ... жыл бұрын –40 доллар),осы көрсеткіш Ресейде 239 доллар,дамыған батыс
елдерінде орта есеппен 3-4 ... –5735 ... әлі де ... ... ... ... ... білім жүйесі де жоғары сатыға көтерілетініне күмән жоқ.
2. Білім беру ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдер білімге,
интеллектуалды және білім әлеуетіне, инновацияларға, озық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
үшін түбінде елдің жоғары бәсекеге қабілеттілігіне, халықтың сапалы және
жоғары өмір сүру ... қол ... ... ... ... құру – ... ... іргелі басымдықтарының бірі.
«Парасат экономикасын» қалыптастыру шетелдік сарапшылардың пікірінше, жан
басына шаққандағы ... ... ... ... ... жоғары
экономикалық өсу қарқынына қол жеткізу және оны ... ... ... ... айтқанда, ұлттық экономиканың ... ... ... етуші ортаны, соның ішінде инновациялық-білім
беру ортасын қалыптастыру және оны одан әрі ... ... ... саналады.
Жаһандық бәсекеге қабілеттіліктің Давос индексіне сәйкес Қазақстан
бәсекеқабілеттілік факторларының үш тобы ... ... ... – 10-шы; ... ... ... бойынша – 44-ші;
жоғары білімнің сапасы бойынша – 51-ші ... ... озық ... ... ... ... алты топ ... біздің ел әжептәуір артта.
Айталық, технологиялық даму ... ... ... ... ... бойынша – 68-ші, инновация саласында – 70-ші,
бизнесті жетілдіру ... – 72-ші, ... ... дамуы
бойынша – 75-ші, денсаулық сақтау және бастауыш білім беру ... ... ... технологиялық бәсекеге қабілеттілік деңгейі
қазіргі уақытта ұлттық экономиканың неғұрлым әлсіздеу тұсы болғандықтан
оның өзектілігі ... Осы ... ҚР ... ... ... ... ... жаңа экономикалық саясаты белгіленіп, 2003-2015
ж.ж. ... даму ... ... ... ... ... – технологиялық экономикаға көшу ретінде айқындалды.
Қазақстанның дәстүрлі ... ... ... ... тоғыз
салалық сегментте бәсекеге қабілетті екендігі әлемдік ... ... ... ... анықталып, құрылыс материалдарын өндіруші,
туристік, жеңіл өнеркәсіп, жиhаз ... ... ... ... ... жүк ... өндірісі үшін құралдар өндіруші
сала, ... ... ... ... дамыту бағыттары белгіленді.
Адамзат баласы қоғам дамуының соңғы он жылдық ... ... ... куә ... ... ... деңгейінің қарқынды
қозғалысы адам әрекетінің барлық салаларын қамтып алды. Ғаламдастыру үрдісі
әлеуметтік, мәдени және экономикалық шекараларды бірлесуіне ... ... ... стереотиптерінің, өмір сүру тәсілдерінің алға жылжу
темпінің ... орай ... ... ... ... мен рөлі өзшеге
сипатқа ие болды./1;2/] ЮНЕСКО халықаралық ұйымы XXI ғасырдағы білім беру
үрдісінде төрт ... ... ... ... өмір ... ... ... жасауға және өмір сүруге үйрену.
Қазақстан Республикасының президенті ... 2007 ... ... жолдауында “елдің бәсекелестікке төзімділік ... оның ... ... ... болашақты көздейтін жаңа білім
бағдарламасы қажет екендігін тағы да атап өтті”
Еліміздің әлемдегі бәсекелестікке ... елу ... ... ... қарышты қадамын сөз еткен елбасы Н.Ә.Назарбаев ендігі жерде алдағы
он жылдықта атқаруға тиісті жұмыстарды ... ең ... ... ... ... атап ... Бұл жолдауда көзделген ... ... ... көлденең тартар көрсеткіші де емес, бұл ... ... ... ... ... бар ... мүмкіндігі
екендігін ескертті. Сонымен ... ел ... осы ... біз
мемлекеттің білімі мен ғылымын дамыта отырып, экономикалық дамуы жағынан
Қазақстанды “аймақтық ... ... ... бар ... XXI ... басындағы әлеуметтік-мәдени жағдайлар білім беру
жүйесіндегі өзгерістерді көздеп қана қоймай, оның қалыптасу ... ... жаңа ... кеңістігінің орнығуына негізделген. XX ... ... ... ... ... ... ... ғылым – өндіріс – білім жүйесіне негізделгендігі анық.
Білім беруге деген жаңа ... бұл ... ......... ... ... қалыптасуына себеп болды.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Қазақстанды ... ... ... ... саралап, отыз бағытты белгілеп,
осылардың қатарында білім және ғылым саласына да баса назар ... ... ... ... өлшемі білім мен білік екенін атап өтіп, “парасатты
экономиканың” негіздерін қалыптастыру, жаңа технологияларды, ... ... ... пайдалану, инновациялық экономиканың дамыту, білім
беру ... ... ... ... ... қажеттігі назарға
алынды. Демек, әлемдік еңбек рыногында бәсекеге төзімді ... ... ... ... жан-жақты қолдау көрсетуде
талмай еңбек ету ... ... Бұл ... ... Я., ... ... Е.Б. сынды экономист ғалымдардың ғылыми еңбектеріне ... ... ... ... ... ... сауатты білім
арқылы жететіндігіміз деген пікірімізді әрі қарай нақтылай түседі.
Отандық экономикада ғалымдар бәсекені рыноктық тепе-теңдікті орнататын
құрал ретінде ... Онда ... ... ... ... ... болып табылады. Ал бұның өзі өндірістің аса қолайлы ... ... ... күресіне әкеп соғады. Егер қандай да бір тауардың
ұсынысы ... көп ... онда ... ... ... дейді, – экономист ғалым Е.А. Жатқанбаев өз еңбегінде. ... ... көп ... онда бір ... ... ... алушылар
түседі. Тапшы тауарды сатып алу мүмкіндігіне ие болу үшін, әрбір сатып
алушы өз қарсыласына ... ... баға ... ... Баға өседі, ал
тауарға ұсынысты ұлғайтады./6;118/ Демек, ... күні ... ... ... осындай тапшы тауарлар қатарынан орын алуға тиіс.
Кесте 2
Мемлекеттік және рыноктың ... ... ... ... |Мемлекеттің |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | | ... ... ... ... |▪ салықтық |▪ ... |▪ ... ... |▪ ... ... ... ... |тұрақтандыру |
|▪ шығынға қарсы|▪ экономиканы ... ... |▪ ... |
|▪ есептік |құқықтық қамтамасыз|▪ бәсекелестікті ... ... ... |ету ... ... |
| |▪ ... |▪ ... | |
| ... ... ... ... | ... ... ... жүзінің еңбек рыногында қызмет ұсынысын ... ... ... ... ... ету еліміздің ертеңі десек артық болмас. Ал еңбек
рыногындағы маманның жеке ... ... ... ... ... ... орта адамдарымен бірлесе әрекет ете алу қабілеті, әлеуметтік
жағдайға бағдар тұта білу, басқа адамдардың жеке тұлғалық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... таңдап алу және оны бірлесіп әрекет ету ... ... ... және ... ... ... игеру, қоғамдағы ұстамдылық,
тілдік этикетті сақтау сияқты қасиеттер тұтастығы кәсіби, қоғамдық-мәдени
біліктілік дағдыларын көрсететін өлшем. Экономикада ... тән ... ... адам ... ... атайды. Жалпы бірқатар ... ... ... ... еңбек деп қараса, енді
біреулері оны ... ... жеп ... Бұл ... ... ... экономистердің еңбектерінде толық қарастылған.
Мемлекетіміздің алға қойған басты мақсаттарына үлкен мәдениет шыңына,
өркениетті ел ... ... ... ... ... ... ... Мәдениет ұғымының өзін ... ... ... ... ... ... сияқты) экономика, психология және басқа
да гуманитарлы ... өте кең ... ... Мәдениетті
психология ғылымдарында белгілі бір топқа тән ерекше қасиет, әлеуметтік
мұра, ... ... ... деп таниды./18/ Э.Тайлор: мәдениет
білім, өнер, таным, заңдылықтар, дәстүрлер мен ... ... ... ... ... ... мен ... тұтастығы,- деп
тұжырымдайды. Бірқатар сөз шеберлерінің ойларына көз жүгіртетін болсақ
көптеген ... ... ... ... ... ... ... куә боламыз. Оған дәлел ретінде Х.Ортега-и-Гессеттің «Человек
в качестве ... не ... ... без ... ... ... является созидательное действие, посредством которого мы
извлекаем logos некого ... до ... ... ... деген сөзін келтірсек болады.
Егер білім беру кеңістігін талдайтын ... оның ... ... ... көз ... ... дамуы мен мемлекеттің ішкі
қозғалысына икемделіп, оның қажеттіліктерін анықтап отырады.
Білім беру реформасын сөз етпес ... ... ... ... өзін
талдап алсақ орынды болар. “Реформалау” – экономикалық жүйенің бір
үлгісінен ... ... ... реформа – экономикалық қатынастарды
өзгертуге бағытталған ... ... ... ... ... Білім беру
жүйесін реформалау, басқару істерінің қызметін соңғы жылдары ... ... атан ... ... дегеніміздің – нарықтық
экономика жағдайында кәсіпорындарды басқару нысаны, менеджменттің ...... ... және оны ... ... ... жетістік, көтерілген биік, экономиканың
қарыштап дамуы, халықтың әл-ауқатының жақсаруы 1997 ... ... ... ... ... ... ... болғандығын білдіреді. Осыған қарап, Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаевтың ... ... көз ... ... он жылда
да Отанымыздың даму қарқыны еселеп ... ... ... ... Мұндағы игілікті іс, батыл қадамдар білім мен ғылым саласының ... кең жол ... ... ... экономикалық өсуде білім мен
ғылымның, білікті кадрдың атқарар рөлі қашан да ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізіліп жатыр деп ... ... ... өсу дегеніміз – бұл қоғамдық өндірістің өсуі
және сапалы түрде жетілдіруі деп ... ... ... ғалымдар.
Экономикалық өсу белгілі бір уақыт аралығындағы ұлттық экономиканың дамуын
сипаттайды, яғни ... ... ... ... ... ішкі ... артуы
кезіндегі ұлттық шаруашылықтың дамуы. Мағынасы бойынша, экономикалық өсу өз
құрамына өндіріс ... жаңа ... ... қалыптасуын
қосатын, экономикалық даму процесінің бір нысаны болып табылады. Даму – бұл
көп өлшемді процесс, оның құрамына ... ... ... ... ... ... ... кіреді. Білім саласын ... ... келе біз ... ... ... ... ... экономикалық даму қарқынын анықтайтын басты
факторлар төр топқа бөлінеді:
1.Экономикалық ... ... ... ... яғни ... білім деңгейі
3.Шаруашылық жүргізудің ішкі шарттары, яғни экономикалық ... ... ... ... яғни ... экономика
конъюнктурасы. /4, 261/
Алдыңғы қатарлы елдердің білім беру жүйесі жүргізілген реформалар
негізінде ... ... және ... қайта
құрулар, сонымен қатар әлемде болып жатқан жаңа ... ... ... ... себепші болады. Бірақ нақтылы жағдайларға сай болашақ мақсат,
міндеттері анықталады. Мысалы ... ... ... беру ... алғашқы
масштабты реформалары Совет Үкіметінің мақтанышы болған ...... ... ... ... ... ретінде қолға
алынған болатын. Осыдан соң кәсіби мамандарды даярлаудың сапасын арттыруды
мықтап қолға ... ... ... ХХІ ... 70 ... ... Оның ... ұзақ жылдық қорғауда қалған Жапонияның экономикалық ... ... ... ету және озық мамандармен жасақтау
саясаты болды. Қазіргі үшінші ... ... ... ... ... ... бірінші ғасырдың бірінші он жылдығын қамтуды көздейді. Басты
мақсат ашық қоғам азаматтарының тұлғасын қалыптастыру, ... мен ... ... ... және унифициалды қалыптан тұлғалық даралыққа,
ұлттық болмысқа ... кез ... ... қарастырарда қашан да шет елдік немесе дамыган
елдермен байланыста, салыстырмалы ... ... ... ... алдыңғы қатарлы елдердің тәжірибесіне көз жүгіртетін болсақ
Германияда білім беру жүйесі 1950, 1960, 1970, 1980, 1990 және 2000 ... ... ... ... міндеті – орта білім беру жүйесінің мақсат,
міндеттерін қайта қарастыру, жоғары білікті жас ... ... ... мен ... ... стандарттарды енгізу.
Шет мемлекеттерде білім саласында реформалар даярлауға арнайы ... ... мен ... ... ... ... ... айналысатын жылдық бюджеттік қоры 100 млн. долларды құрайтын
ұлттық ... ... ... ... әр ... орталық ұйымдар
(1987ж), өмір бойы ... ... ... (1990ж), оқу әдебиттеріне
байланысты өкілетті ұйым, оқытушылардың білім жетілдіру ұйымы, ғылыми және
кәсіби білім беру ... ... ... 1980 жылдар реформалар
жүргізу үшін білім беріді жоспарлауда бірлескен ... ... ... бағытталған кең ауқымды білім беру жүйесін ... ... ... ... ... ... ... эксперименттік зерттеу
жұмыстарын жүргізді. Соңғы жылдары ... ... беру ... ... ие ... ... – ұлттық білім берудің жоғарғы
советі болып отыр. Бұл ... ... ... ғана ... мамандардың жауапкершілігін талап ететін, сонымен қатар ... ... әрі ... ... ықпал ететін фактор.
Совет үкіметінде білім беру саласы ... ... ... ... ... ... (оның ішінде мектепке дейінгі
тәрбие, жалпы орта білім беру, бастауын ... ... ... орта ... және ... ... ... мәселелерімен айналысатын ғылыми зерттеу
институттары болды. Олардың ... ... ... ... құрал-жабдықтарын шығарумен айналысатын.
Базалық факторларға көшер алдында «фактор» және ... беру ... ... ұғымдарының ұқсастықтары мен ерекшеліктерін ажыратып
алған дұрыс.
Орысша – қазақша сөздіктерде «фактор» сөзі – әсер, ықпал ... ... ... өз ... ... сөз қозғар болсақ, түрлі ғылыми-
зерттеу еңбектерін қарастыра келе біз білім беру ... ... ... ... саласындағы өзгерістер мен жетістіктерге негіз
болатын қоғамдық шаралар жиынтығы деген қорытындыға келдік.
Білім беру жүйесі – жеке ... ... ... ... ... ... идеалдарды арттыруға ... өмір бойы ... алу ... ... ... сонымен
қатар ел экономикасын дамытуда жас ... ... ... әлеуметтік бейімделуінде қоғамның ... етуі ... ... Н.Ә. ... ... дамуының стратегиялық даму бағытына
экономикалық және ғылыми-техникалық прогресс, саяси даму, ... ... ... ... ... әсер ... білім мен ғылымды алдыңғы орынға
қойып отыр.
Халыққа жолдауында Н.Ә. Назарбаев ... ... ... ... және
бәсекелестікке төзімді мемлекеттер қатарына қосылуды ұсынған болатын. Бұл
мәселені шешуде ең ... жеті ... ... ... ... бірі ... мен ... дамытуды дұрыс жолға қою болды.
Халық алдындағы басты талап жаңа ғасырдың жаңаша өзгерістері ... ... даяр ... ... ... ... ... бүгінгі жастар жолдаудың мәні мен мақсатын түсініп, басты ... көз ... ... ... ... ... ... жақсы
меңгеріп, түсіну үшін қазіргі ғаламдық әлемді көре біл керек, – деген
болатын Н.Ә. ... ... ... ... ... ... менеджментті дамыту институтында 320-дан астам көрсеткіштер мен
эксперттік бағаны атап айтады, оның ішінде: 83 экономикалық ... ... және ... ... 69 ... ... 94 инфра-құрылымдық
әсерлестіктер көрсетілген. Осы аталған шарттар мен ... ... ... ... ... анықтайды. Олардың ішінде кейбір
көрсеткіштерді ерекше атап айтуға болады.
Бірінші, білім деңгейі. Мұның мәні кез келген ұлт тауар және ... ... ғана ... ... құндылықтары және білім беру жүйесі
арқылы да бәсекеге түсе ... адам ... ... Қазіргі экономикада материалдық
тауарлар мен қызметке ғана емес, “интеллектуалдық потенциалға” да ерекше
акцент ... ... ... ... беру ... ... қорғау қабілеті,
білім беру арқылы ... ... ... ... ... ... аса маңызды шарттарының бірі болып саналады.
Үшіншіден, инновациялық өркендеу. ... ... ... ... ... болып табылатын “технология индексі”
инновациялық даму ... ... ... ... ... технология дамуының, ғылыми зерттеу жұмыстары мен ... осы ... ... мен ... ... ... ... сапасы. Жапония, Сингапур, ...... ... мен ... ... ... ... шебер трансформациясының арқасында ғаламдық экономикада үлкен
жетістікке қол жеткізген үлгілі елдер ... ... ... ерік пен ... ... Әлемдік бәсекеге қабілеттілік
құзырына ұмтылушы кез келген елдің саяси басшылығындағы ең күрделі сұрақ.
Соңғы он-он бес жыл ... ... ... ... ... ... әлемдік экономиканың жаңа сапаға көтерілуіне ... ... ... мән беріліп жур. Бүгінгі батыс елдерінде тек
15 пайызы ғана тауар өндіруге ... ... бар, ... 85 пайызы
шығармашылық, басқару және ақпарат беру қызметінде көрініс ... ... ... елдер қатарында Қазақстан қандай орын алады деген сұрақ
туады. Мысалы, 2005-2006 ... ... ... ... “Давостық” индексі бойынша 117 ел арасында алдыңғы ... АҚШ, ... ... ... ... Сингапур, Австралия,
Канада, Швейцария, Япония, Ұлыбритания, Германия және Ираиль елдері болды.
Қазақстан 61-ші орында. СНГ-нің ... ... ... ... ... ... Жеке ... қарайтын болсақ, Қазақстан
шығармашылық(яғни, технологиялық идеялардың дамуы жағынан), ғылыми-зерттеу
базасының сапасы, нақтылы ғылым саласы ... ... ... ... базаның сапасы жағынан өте озат деп бағаланады.
Дегенмен, біздің еліміз осы ... ... ... ... ... ... төменгі бағаға ие. Мұнда
жоғары деңгей “ми қызметінің кемуі”(утечка ... және ... пен ... ... ... ... ғылыми-зерттеу және білім,
тәжірибелік-конструктивтік жұмыстар мен интеллектуалды иелікті ... ... ... және ... ... инвестицияның тар потенциалы.
Осы фактілерге сүйенетін болсақ біз дүниежүзі елдерінің ... ... ... 3 ... деңгейді иеленеміз, ал тұрмыс ... – 40 ... ... ... мен ғалымдар саны жағынан
тізімннен үшінші ... ... ... тұрғысынан – соңғы ... ... ... ... қоя ... осы он ... қатарлы 50 елдің қатарына қосу үшін ... ... ... ... саласының даму жағдайын үнемі бақылып отыруға тиіспіз.
Олар қандай ... ... ... ... мен жобалар
төңірегінде бүкіл әлемдік қолданысқа түсетін ... ... ... ... ... ... ретін бүкіл әлемдік деңгейде ... ... ... ... кез ... орынында қолданыса журген
ақпараттық және телекоммуникативтік ... ... ... ... ... болады. Интернет экономика, ғылым, білім, мәдениет, ... ... ... ... әлемнің түкпір-түкпірін қамтып
отыр. Эксперттердің бағасы бойынша 2010 жылы әлем бойынша ... ... саны 2 ... ... деген ақпарат бар. Әлемнің алдыңғы
қатарлы елдері арасында сыни технологиялар спектірі біртіндеп ... ... ... ... ... алдын ала
қарастырылған жаңа ... алу, ... ... ... ... сияқты қызмет түрлері жатады.
Ғылым саласына тәуелді әлемдік ... ... ... ... ... ... офистік техника мен санақ жургізу техникасы жағынан ... ... ... шыңына жеткен елдер болып саналады.
Швейцария – ... ... ... әлемде бірінші орында.
Авиакосмостық техниканы дамыту өндірісі тұрғысынан ... АҚШ, ... ... ... тең ... мемлекет жоқтын қасы. Сол сияқты Үндістан
программалық ... ету ... ... ... ... ... 2004
жылы Үндістан силикон ақпараттық өнімін 17 млрд. долларға өндірді. Қазір
олардың ... ең ... ... ... етіп, Майкрософт
қызметкерлерінің 34 пайызын, Интел компаниясының – 17 пайызын құрап отыр.
Жаhандандырудың басты ... ... ... ... ... ... куәліктендіру жүйесі, жеке интеллектуалдық
құқықты қорғау сияқты ғылыми-жаңашыл инфрақұрылымның халықаралық саласына
аяқ басып ... ... мен ... ... ... ... ... тәжірибеге негізделіп, бүкіл әлемдік ... ... ... ... он ... технологияның жаңа даму бағыттары био ... ... ... ... ... ... интеллект жүйесі,
ғаламдық ақпарат жүйесі және жоғары күшті ... ... ... ... қатарын арттыру көзделіп отыр. Біртіндеп қоғамның тек білім мен
ғылымды сүйеніш ететін жаңаша типке көшуі басталып келеді. Жалпы ... ... кең ... ... ... осы ... ... ашып алу артық
болмас. Мұндағы білім – адамның белгілі бір жүйедегі ұғымдарының, ... ... ... ... адамзат мәдениетінің ауқымды ұғымдарының
бірі болып табылады. Сана, таным, ... ... ... т.б. ... ... ... бір ... оның тұлғалық дағдысы. Дағды – алғышқыда
саналы орындауды қажет ететін әрекеттің жаттыға беру ... ... ... ... ... санадан тыс болмайды. Ол – мидың
қызметі. Дағды ... ... ... деп жазады психологиялық-
педагогикалық сөздікте анықтама ... ... ... М.И.Рожков
«Общее основы педагогики» атты еңбегінде: «Знание – результат процесса
познания действительности, получивший подтверждение в ... ... в ... ... а ... это – ... способами
применения обучающих практике»,- деп анықтама берген болатын.
Демек, біздің еліміздің экономикасының өркендеуі ғаламдасыру ... ... ... ... ... жетті. Мемлекеттің
экономикалық даму деңгейі жаңа ... ... ... ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу сияқты ... ... ... ... Экономиканың дамуы өндірістің автоматтандырылуы,
космостық технология, алдын ала ... ... ... ... ... энергетиканы дамытуға сүйенеді. Бүгіні күні
әлеуметтік жағдайды көтеруде ... ... ... ... ... аз ... пайдалануды жоғарғы деңгейге көтеріп, еңбектің күшінің
деңгейін төмендету болып ... Егер біз осы ... ... ... қазір түзете алмасақ 20-25 жылда Қазақстан ... ... ... ... Сол себептен де қазір бізге жаңа,
бәсекеге төзімді, ішкі рынокты ... ... ... жүйесін
қалыптастыру қажет. Ал ол дәрежеге жаңа технологиясыз, әлемдік ... ... сай ... ... ... жету ... Зерттеушілердің пікіріне сүйенсек Қазақстан Республикасы қазіргі
таңда экономика дамуының индустриалды даму фазасына өтіп отыр. ... ... ... ... құру ... ойластыруымыз қажет. Ол –
жаңашылдық пен технологияны дамыту ... ... күні ... ... ... ... ... танытып отыр. Біз барлыгымыз
бәсекеге қабілетті алдыңғы ... елу ... ... солардың жеткен
жетістіктеріне қол жеткізуге тырысуымыз керек. Барлық қазақстандықтар болып
ат салысуға тиіспіз. ... ... ... ... ... адам ... ... төзімді айрықша мақтанышы ретінде ... Ол үшін ... жас ... ... ұлттық намыстың жалауын асқақтатар
ұландарымыздың білім мен ғылым саласындағы интеллектуалдық даму потенциалын
оркендету жұмысын бір ... ... ... ... ... ... улкен іс жүктейді. Демек, жоғары оқу ... ... ... ... ... үшін ... сапалы білім алуымен
қатар кәсіби біліктілігінің дамуы кез келген жоғары оқу ... ... ... ... ... ... Қазақстанда технопарктер жасақталып, іске
қосылуда. Мысалы, «Ақпараттық технологиялар паркі» («Alatau IT ... ... ... ... ... және ... телевизорлар
мен мониторлар өндірісі жолға қойылмақ, атап өтерлік ерекшелігі – бұл ... ... ... ғана бағытталмайды, керісінше ... және ... ... ... ... өндіріледі,
шетелден тек матрица ғана әкелінбек. «Alatau IT Sity» ... ... Hewlett Packard, Samsung, Cisco Sistems ... ... да ... ... келіссөздер жасалынған.
Тағы да төрт технопарк Өскемен, Шымкент, Петропавл және ... ... ... ... металлургиясы, жаңа ... ...... ... және ауыл ... ... қайта
өңдеуге маманданса, ОҚО-дағы технопарк мұнай өңдеуші және металлургиялық
өнеркәсіппен, ал Астанадағы парк ... ... ... және ... ... Қазақстанда үш пилотты аумақтық технопарктер ... ... ЖШС ... ... ... ... салалар үшін машина ... ... ... ... ЖШС ... Tech» ... (тау-кен
металлургиясы, химия, экология) және «Алматы аумақтық технопаркі» ЖШС
(құрылыс, жаңа ... ... ... технопарктерді құруда ұлттық экономика үшін
технологиялық тәуелділіктен гөрі ... ... ... ... ... ... ... қажет. Себебі, ТҰК
кең қолданатын экономикалық бәсекелестіктің ... ... ... ... ... ... Демек, қазіргі әлемдік рыноктағы
қалыптасқан бәсекелестік жағдай аса бай елдер және барлық ... ... ... мен ... ... үлкен алшақтықтың үдемелі
сипатымен қауіпті.
БҰҰ-ның өнеркәсіптік даму Ұйымының 2002 жылғы баяндамасына дамыған және
дамушы елдер ... ... және ... ... ... ... ... оның тудыратын қауіптері
қарастырылып, ... ... және ... өздігінше бұл мәселені
шеше алмайтыны айтылады. Аталған мәселенің өткірлігін жеңілдету үшін БҰҰ
сарапшылары ... ... ... қабілеттіліктің жоғары жолымен»
дамуды, яғни ... ... ... мен ... ... ... ҒЗТКЖ және инновациялық ... ... ... ... және экономикалық өсуге жетуді ұсынады. Мұндай перспективалы
стратегия кең тараған ... ... ... ... ... елдердің әлемдік рынокка арзан еңбектік және табиғи ресурстарды беру
арқылы шетелдік инвестицияларды тарту арқылы шығуына қарама қарсы қойылады.
Белгілі ... ... М. ... ... ... ... өз
дамуында бәсеке тәсілдерімен ерекшеленетін үш сатыдан ... ... ... ... ... артықшылық негізінен
өндіріс шығындары элементтерінің құнына ... ... ... бәсеке ең алдымен өндірістің техникалық
тиімділігін ... ... ... ... ... үшін ... жаңа, жоғары құндылықтарды, яғни
тұтынушылар анағұрлым жоғары ... ... ... жаңа ... ... ... маңызды. Инновациялық өнімнің бағасын төмендету міндетті
емес, оны бәсекелес кәсіпорынның шығындарымен пара пар ұстауға болады.
Дамушы елдердің көпшілігі ... екі ... ... ... бәсекеде тек
«төменгі жолмен» ғана ұтымға жете алады. Қазақстанның да экспортты өнімдері
қазірге ... ... ... ... ... ... ғана ... қазіргі әлемдік рыноктағы қалыптасқан бәсекелестік жағдай аса
бай елдер және барлық ... ... ... ... мен ... үлкен алшақтықтың үдемелі сипатымен қауіпті. Себебі, ... ... және ... ресурстардың дамушы елдерден
«қашуындағы» себептердің бірі.
Осы ретте У. Баумольдың ... және ... ... ... ... тудырады. Бұл
концепцияға сәйкес, жиынтық әлемдік ... ... ... мақсатында
ұлттық экономиканың құрылымын жетілдіруші елдер үшін қосымша ... ... ... елдермен салыстырғанда бәсекелестік артықшылықтарды
сақтау ықтималдылығы жоғары салаларға шоғырландыру тиімдірек. Бұлар әрине,
білім ... ... ... ... ... жаңарту үшін
персоналды оқытуға ірі ... ... ... ететін салалар болып
табылады. Себебі, білім сыйымдылығы жоғары салаларда алғаш рет ... ... ұзақ ... ... ... жоғары.
Қазақстанның 50 озық елдің ... ... ... ... жаңа философиясы, яғни білім беру ұлттық экономиканың маңызды
құрамдас ... ... ... ... ... ... ... себебі де осы. Қазақстан Президенті Н.Ә. Назарбаев
«білім берудің ұлттық басымдықтар санатынан халықаралық ... ... атап ... ... беру ... өркендеуді қамтамасыз етеді, өйткені білім
беруге ... ... адам ... ... ... ... экономиканың
жаңа идеяларды өндіру қабілеттілігін арттырып, оның ... ... ... бәсекелестік артықшылықтарын қалыптастырады.
Республикамыздың ... ... ... ... ... қалыптастыру қажеттіліктері білім беру саласын
заман талабына сай, пара пар дамытудың өзектілігін арттыра түседі.
3. Білім ... ...... ... ... және оларды қолдану
Білім беру саласының тұрақты экономикалық даму және ... ... ... ... ... маңыздылығы қазіргі уақытта
талас тудырмайды. Шектелген ресурстарды ... ... ... ... ... ... бөлінісінің тереңдеуі, жаhанды
бәсеке қысымының үдеуі жағдайында мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігі ... оның ... ... ... айтқанда жаңа білімді жедел
өндіру, ендіру және бейімдеуге қабілеттілігімен ... Бұл ... ... беру ... ... тікелей тәуелді, өйткені
білімге жұмсалған шығындар адам капиталын қалыптастыру, ... ... ... ... жаңа ... өндіру қабілетін, оның ғылым
сыйымдылығы жоғары өндірістердегі салыстырмалы артықшылықтарын арттырады.
Неоклассик-экономист А. Маршаллдың ... ... ... ... ... адам осы ... ... тенденциясына
ие. «Білім біз үшін өндірістің аса қуатты қозғаушысы, табиғатты ... ... ... ... ... ... ... 2030 - Даму стратегиясында, ҚР Президенті Н.Ә.
Назарбаевтың жыл сайынғы халыққа ... ... ... ... университеті аудиториясында оқыған дәрісінде «білім экономикасына»
баса назар аударылуының ... ... де ... қалыптасқан нормалар мен құндылықтарды игеруі, әлеуметтік
қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асады. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... жинақталуымен қатар, инновациялық
үдерістердің маңызды катализаторы болып табылатын әлеуметтік ... ... ... ... ... ... өндірістік
үдерістердің тиімділігі, демек, елдің бәсекеге ... көп ... ... ... ... тәуелді. Аталған тиімділіктің
артуына қоғамдағы әлеуметтік ресурстың ... ... ... әсер ... ... ... ... топтар үшін сапалы білімге қол ... ету ... ... да дамыған елдерде мемлекет кепілдейтін
білім ... ... ... ... мүмкіндіктер теңдігі қағидасын
бірізбен жүргізуге, адам ... ... және ... ... ... үздіксіз білім беруге жағдай жасауға кең
көңіл бөлінеді.
Көптеген ... және жаңа ... ... орта ... білім
алу жалпы қалыптасқан нормаға айналып, жоғары білім берудің бірінші сатысын
жалпыға бірдей ету міндеті қойылған. Білім алудағы тең ... заңи ... ... және ... ... ... Бұл ... әртүрлі әлеуметтік бастамалар – кедей және ... ... ... ... ... ... жоғары білімге қол
жеткізуге мүмкіндік беретін мақсатты ... ... және ... ... ... жүзеге асырылады. Осындай ұстаным тек элиталық
емес, сондай-ақ бұқаралық жұмыс күшінің жоғары ... және ... ... ... ... ... ... жылдарында қазақстандық білім беру жүйесі
методологиялық дағдарыс, ... ... және ... ... дамығандығы белгілі. Қазақстан экономикасындағы рыноктық
реформалау жылдарында ... беру ... да ... ... ... ... ... рыноктық қатынастарға бейімделу және ену
кезеңінде білім беру ұйымдарының іс-әрекеті негізінен өзіндік болмыстарын
сақтап қалуға ... ... сапа ... және ... ... ... жеке білім беру секторында оқу-материалдық
базасы талапқа сәйкес келмейтін көптеген оқу орындарының ашылуына әкелді.
Өткен ғасырдың 90-шы ... ... ... беру ... ... ену және бейімделу кезеңін өткерсе, қазіргі уақытта ... ... ... ... ... ... ... беру ұйымдары
рыноктық механизмді білімнің жоғары ... ... ... барынша кең
пайдалануға ұмтылуда. Басқаша айтқанда, ұлттық экономиканың бәсекелестік
қабілеттілігі тұрғысында барлық әлеуметтік топтар үшін ... ... ... ... ету ... ... ... беру қызметінің сапасы кез келген басқа сала өнімінің сапасы
секілді екі жақты: бұл бір ... ... ... ... жиынтығын
білдіретін өндірістік субстанция, екінші жағынан, тұтынушылық субстанция –
білім беру қызметі сапасының ... ... ... ... ... ... беру саласының ішкі және сыртқы тиімділігінен ... ... ... ... ... ... және ... экономиканың қажеттіліктеріне сәйкес анықталды.
Отандық білім беру ... ... ... осы ... мемлекеттік саясаттың басты қағидалары,
саланың даму басымдылықтары айқындалған ҚР “Білім туралы” (1999 ж.) заңының
қабылдануымен байланысты. ҚР ... ... заңы 2007 ж. ... қабылданды (27 шілде 2007 ж., № 319-II ҚРЗ) /2/.
Ұлттық білім беру моделінің ұзақ ... ... ... 2004 жылы ... беру ... 2015 ... ... дамыту
тұжырымдамасы жасалынды. Білім беру үрдісінің барлық – ... ... ... жоғары және жоғары білімнен кейінгі сатыларын жаңашылдандыруға
бағытталған басты құжат ҚР ... ... ... ... ... ... бағдарламасы болып табылады. Бұл құжаттар мемлекеттің
білім беру саясатының мақсаттарын, міндеттерін және кезеңдік жүзеге асырылу
механизмдерін ... ... ... дамудың мақсаты ретінде білім
берудің сапасын ... ... ... ... бағытталған.
Республиканың жоғары оқу орындарында ҚР БжҒМ бастамасымен сапа менеджменті
жүйесі (СМЖ) ... /3/, ... ... оқу ... ... ... ... үйлестіру, сапалық көрсеткіштер
және бәсекеқабілеттілікті арттыру мақсатында СМЖ-н ISO ... ... ... ... ... және ... сертификаттау
ұйымдарында рәсімдеген.
Білім беру саласының институционалды тұрғыдағы ... ... адам ... ... өндірудің ұлттық моделі
қалыптасуда: үздіксіз білім берудің толық циклын қамтитын маман дайындаудың
Ұлттық бағдарламасы енгізілуде; жас ... ... ... және ... ... ... ... жасалынды; озық жоғары инженерлік оқу
орындарының жүйесі қалыптасуда; білім сапасын бағалаудың ... ... ... ... аккредитация, аттестация, білім
мониторингі, ... ... ... ... ... ... ... аттестация). Сондықтан, біз жұмыстың келесі бөлімінде
білім беру саласын ... ... ... кеңірек
тоқталамыз.
4. Елдің білім беру ... ... ... мен ... дамыту
бағыттары
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Жолдауында Қазақстанды жаңартудың
жаңа кезеңіндегі басты басымдылықтарды саралап, отыз ... ... ... ... ... ... және ғылым саласына да баса
назар аударылды. Білім беру ... ... ... ... мен ... ... “парасатты экономиканың” негіздерін қалыптастыру, жаңа
технологияларды, идеялар мен көзқарастарды ... ... ... ... ... беру ... әлемдік стандарттар деңгейіне
көтеру қажеттігі назарға ... ... ... ... көтерілген биік, экономиканың
қарыштап дамуы, халықтың әл-ауқатының жақсаруы 1997 ... ... ... ... ... ... ... болғандығын білдіреді. Осыған қарап, Елбасы
Нұрсұлтан Назарбаевтың саясатының дұрыстығына көз жеткізіп, алдағы он ... ... даму ... ... ... ... ... қарауға
болады. Мұндағы игілікті іс, батыл қадамдар білім мен ғылым ... ... кең жол ... ... ... ... мен ... білікті
кадрдың атқарар рөлі қашан да ерекше десек, соны жүйелілікпен жүзеге асыру
жолында жұмыстар ... ... деп ... ... ... таңда Атырау қаласында газ-мұнай, Павлодар облысының Екібастұз
қаласында ... ... ... ... ... ... мен қайта даярлау үшін аймақаралық оқу орындарын құру ... ... ... ... ... оқу орталықтары Өскеменде
машина жасау құрылысы, Шымкентте мақта өнімдерін және ауылшаруашылық
дақылдарын ... ... да ... ... өмірлік істі жүзеге асыру
Үкімет ... ... 2010 ... дейін елімізде кәсіптік мамандар
әзірлейтін 27 кәсіптік оқу орынын құру жоспарланып отыр. ... ... ... ... білікті жұмысшы мамандарға деген сұранысты
қанағаттандыруға ... ... ... ... орта ... қысқа мерзімде маман дайындайтын техникалық және ... қай ... да ... ... ... болған.
Жоғарыда айтқанымыздай халықтың әлеуметтік-экономикалық хал-ахуалының
жақсаруына байланысты қазір өткен жылдармен ... ... ... саны да ... ... ... ... Статистикалық
мәлімметтерге жүгінетін болсақ ... жылы ... ... ... ... ... ... бітіруші бала санымен бірге жоғары ... ... ... ... ... ... жалғастыруға ұмтылыс
жасаушы жастар қатары жоғарылағандығын көрсетеді. Төмендегі кестеде
мемлекеттік жоғары оқу ... ... ... ... ... ... 2
мектеп бітірушілер мен талапкерлердің әр жылдардағы саны
|Топтар ... |
| |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... саны |421 000 |435 000 |489 000 |537 000 ... саны |389 000 |399 000 |410 000 |477 000 ... күні жоғары білім массалық сипатқа ие. Дамыған елдерде мектеп
бітірушілердің ішінде талапкерлер саны орта есеппен 68 пайызды ... ... ... – 84. ... саны ... жылға артып келеді. 1960
жылы ЮНЕСКО деректері бойынша әлемде 13 млн ... 1997 ... ... әлем ... 7 есеге артып 88,2 млн-ға жетті.
Қазақстанда компаниялар жанынан университет ашу салты ... ... ... ... ... ... ... “ҚазМұнайГаз” –КБТУ,
“Қазақтелеком” – АжЭС, ...... ... ... КОУ, ... – ААСИ, корпорация “Ордабасы” – Алматы
экономикалық университетін қаржыландырып ... ... банк ... ... Бұл ... әлі де жалғасын табады. 400-ден астам
компаниялар жыл сайын ... ... жеке ... ... ... ... отыр.
Жаңадан құрылған жоғары білім беру орындары мен ... ... ... орай сапалы білім беруге қабілетті емес. Ал ондай білім
беру орындарының ... ... ... ... ... ... тең дәрежеде диплом алады. Құндылықтардың осындай сапасын жоғалту
арқылы біз отандық дипломның дәрежесін төмендетіп алдық. Басқаша айтқанда,
білім беру ... ... ... үшін ... бизнес көзіне айналып,
қоғамға үлкен зиян ... десе де ... Бұл ... тек қана ... оқу орындарын ғана қатысты деп айтуға да болмайды. Білім сапасына
келтіретін зиян кейбір мемлекеттік ... оқу ... ... да ... Олар ... мәселелерін шешу мақсатында дәстүрлі даярлау сферасын
есебінен проилді емес мамандықтарды ашу ... ... ... Егер ... уақытта осы мәселенің басын ашып алмайтын болсақ, ... ... ... мүлдем төмендетіп алуымыз абден мүмкін. Себебі қоғам сапасы
қазіргі ... ... ... Елімізге мөр басылған диплом емес, білімді
де білікті мамандар қажет. Сондықтан ... ... беру ... ... керек. Дамыған елдер тәжірибесі мемлекеттің жеке ... ... ... беру ... ... ... және ... мүдделері мен
қызығушылықтарын ескере отырып мемлекеттік емес білім ордаларының білім
беру қызметінің нақтылы параметрлері мен ... ... ... керек
екендігін ашық дәлелдеді. Бүгінгі жоғары оқу орындары оқытушыларының
көбісінің ... ... ... ... Оқу ... ... жасауға бар жағдайды тудырып,
оларға педагогикалық элитаны қайтарып, ... ... ... керек. Бұл іспен ректорлар ұйымы айналысу қажет.
Осыған қоса айта ... жай ... ... ... қоғамда
алатын орынын анықтай мәселесі. Мұғалімдердің, ғылыми қызметкерлердің,
оқытушылардың бүгінгі күні ... ... ... заң ... туып ... ... ... қатарында, мысалы, Германия, Францияда
жоғарғы оқу орындарындағы оқытушылар құрамы мемлекеттік қызметкер статусына
ие. Ал Ресейде ... ... ... мен ... ... ... ... разрядтарын анықтау тұрғысында
талқылаулар жүріп жатыр. Ғылыми-қызметкерлердің мемлекеттік ... ... ... ... жоғары оқу орындары
оқытушыларының әлеуметтік және қызметтік ... ... ... ... ... Адамдардың материалдық қажеттіліктері, олардың рухани
қажеттіліктерін тудыратыны ... ... ... ... адам рухани қажеттіліктің мәнін, қадірін түсіне ... ... ... ... қалыптастырудың негізі болуына мүмкіндіктер
туғызады. Сондықтан да болашақ жоғары оқу ... ... ... ... және ... ... анықтауға мән бере
отырып, өмірмен байланыстыру тиіс. Қазіргі кезде маманды кәсіби ... ... ... ... ... ... мазмұндық, жеке және
технологиялық. ... ... ... ... беру ... ... іскерлікке, қабілеттілікке аса мән беру керектігіне ... ... ... ... өз мамандығына байланысты жан-жақты
білімі мен танымы, қабілетін және өз ... ... ... ... тараушамызда атап өттік.
М.Розенова өзінің ғылыми мақаласында: «Один из немаловажных компонентов
профессиональной ...... ... ... совокупностью знаний и представлений
человека о ... себе в ... ... ... Это знание
человека о своих «сильных» и «слабых» сторонах, как ... так ... – деп ... ... ... адамның кәсіби әрекетінде өзінің
мықты және әлсіз тұстарын ... алуы ... ... ... ... ... дұрыс бағалаған уақытта ғана кәсіби әрекеттің алға жылжыту мүмкін
болады. Мұндағы кәсіби ... беру ... ... ... ... ... ... экономика сияқты
қоғамдық және гуманитарлық ғылымдар шешуші рөл атқарады. Ендеше қоғамдық
ғылымдардың ... ... ... ... оқу ... және ондағы
оқытушы қауымға жүктелері сөзсіз. Яғни, бұл ғылымдардың кез келген уақытта
еңбек әрекетінде ... ... ... ... үлкен мақсат ету
қажет.
Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... дамуына өз үлесін қоса алатын, жан-
жақты дамыған, білімді тұлғаны дайындап, тәрбиелеу – аса ... ... ... беру ... ... ... ... даярлауда жетекші рөлді
оқытушы атқаратыны мәлім. ... ... ... ... ... оқу ... бітіруші мамандардың сапасына жаңа
талаптар жүктелуде.
Жоғары оқу орындары көп сатылы білім беру ... көшу ... ...... ... өздері таңдаған ғылым саласынан
тиянақты білім алып, өздері таңдаған мамандықтың қыр-сырын ... ... ...... бітірушілер, мамандану бағытына байланысты
белгілі бір ... ... ... “магистр” академиялық дәрежесіне ... ... ... ... ... оқытушысы мамандығын қоса меңгереді,
яғни магистратура бітірген университет түлегі ... оқу ... ... ... әзір болуы көзделеді. Сондықтан, белгілі бір
ғылым саласы ... ... ... ... ие ... жас ... кәсіби біліктілікті меңгеруі қажет екен. ... ... және ... даярлау жүйесін дамытудың негізгі
бағыттарының бірі ретінде білім үрдісін ... ... ... ... маманның беделі, жауапкершілігі мен кәсіби шеберлігін арттыру,
жаңа педагогикалық технологиялар мен оқытудың түрлі ... ... ... басты назарда тұр.
Білім беру жүйесін дамытуда, білікті мамандар даярлауда жетекші рөлді
оқытушы ... ... ... ... оқытушысы өз пәнін жете
меңгеріп, оқыту технологияларын сауатты қолдану арқылы студенттермен ... ... ... ... ... ретінде қалыптастыруда оқытушы
рухани әрі кәсіби бар адамдығымен қызмет етеді.
Жоғары оқу орындарының жаңа әлемдік классикалық деңгейге ... ... ... ... алуымен қатар кәсіби біліктілігінің дамуы ... ... оқу ... қойылатын басты талап болып табылады. Бүгінгі
педагогикалық-психологиялық әдебиеттерден байқайтынымыз ... бір ... түсе ... келе ... «Білік», «біліктілік»,
«кәсіби біліктілік» мәнін ашатын ... бір ... ... ғалымдардың әр түрлі ... ... ... бұл ... ... ... мәнін түсіну қиынға
соғары анық. «Білік», «біліктілік», ... ... ... ... ... ... ... мен көзқарасына ұшырастық.
Әдебиеттерде бірнеше негізгі тәсілдер анықталды. Олардың ішіндегі кілттік
түрі біліктілікті педагогқа қажетті ... ... ... ... ... ... ... мамандарды даярлаудың мәні – қазіргі заман адамдарын
өмірде кәсіби және басқа да ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге жұмсау, сонымен бірге қоғамдық
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... отыр.
Бәскелестіктің бұлжымайтын заңы – күш-жігеріңді ... тер ... ... ... ... өзгелерді өз біліміңмен тәнті ету. ... ... ... ... мұңы ... ояту болса, жаңа ғасырдың мақсаты
- әлемдік өркениет көшіне қосылу. Ертеңгі ... ... ... ... ... ... ... жастар ел мүддесін ... ... ... ... тәжірибеде шыңдалуы тиіс. ... - ... ... ... көкжиегіне қол жеткізіп қана
қоймай, өз орынымызды дәл табу. Бұл ... ... ... қамтамасыз
етушілер мен мемлекеттік аттестацияның қызметкерлерге қоятын ... да ... ... ... ... ... – өте күрделі құбылыс.
Жеке тұлғаның кәсіби біліктілігін анықтауда ... ... ... орай ... ... беру ... мәселесі күннен күнге
артуда. Жоғары білім деген атауына қарап, оны – ... ... ... жоғары сапасын беретін білім ордасы деп анықтама берсек болады.
Жоғары кәсіби ... ... ... ... шеңберіндегі ауқымды
диапазондағы біліктілік, шығармашылық тәсілдерді талап ететін күрделі көп
қызметтік әрекет ... ... ... пен ... ... ... жұмысына деген жауапкершілік, қызмет жасаушы
топтың үстінен басқара білу және оларға ... ... ... ... жоспарлау, бағалай алу шеберлігі.
2 ОТАНДЫҚ ... ... ... ... ... БАҒЫТТАРЫН ЖАҢАШЫЛДАНДЫРУ
2.1 Қазақстан Республикасының білім беру саласын жаңашылдандырудың
бағыттары және эконмикалық-құқықтық аспектілері
"Қазақстан- 2030" ... ... ... ... ... ... былайша айтқанда, адам ресурстарының сапасы тұр. ... және ... ... ... жоғары, білім өресі биік
халқымыз бар. Біздің ... ... баға ... капиталды жан – жақты
дамытуға және оның дамуы үшін ... ... жаңа әрі ... ... ... ... делінген болатын. Старатегиялық бағдарламасының
алғашқы қорытындысының нәтижелі болғанын білдіреді. Осылайша, ... ... ... ... көз ... ... ... Отанымыздың даму қарқыны еселеп артатынына толық сеніммен қарауға
болады. Мұндай игілікті іс, батыл ... ... мен ... саласының да
дамуына кең жол ашты. ... ... ... ... ... ... ұсынған елімізді демократияландыру үдерісі
кімнің де ... ... ... экономикасын" қалыптастыруда білім мен ... ... ... рөлі ... ... десек, соны жүйелікпен жүзеге асыру
жолында жұмыстар жүргізіліп жатыр деп батыл айтуға ... ... ... ... мұнай-газ, Павлодар облысының Екібастұз қаласында отын –
энергетикалық салалар бойынша жоғары ... ... ... мен ... үшін ... оқу ... құру ... жүргізіліп жатыр.
Сондай-ақ республикалық деңгейдегі оқу орталықтары Өскеменде мәшіне жасау
құрылысы, Шымкентте мақта өнімдерін және ... ... ... да ... ... өмірлік істі жүзеге асыру Үкімет қаулысымен
бекітілген 2010 ... ... ... ... ... әзірлейтін 27
кәсіптік оқу орнын құру жоспарланып отыр.
Мұның бәрі ел экономикасына керекті білікті жұмысшы ... ... ... ... ... ... бизнесті, орта
кәсіпкерлікті өрістетуге қысқа мерзімде маман дайындайтын техникалық ... ... қай ... да ... орны ерекше болған.
Сәйкесінше, елімізде бұрыннан жұмыс жасап келе жатқан техникалық және
кәсіптік білім ... оқу ... ... ... сай жаңарту,
жақсарту ісі Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005- 2010
жылдарға ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Ол
бойынша 2005-2007 жылдары республикалық ... ... ... ... ... ... нығайту үшін 17.881 млн. теңге қаржы
бөлінді. Сол ... бұл ... ... ... ... ... түсінікті. Отанымыз Бүкіләлемдік сауда ұйымына ... ... ... ... ... ... ... сай өнім
өндіретін кәсіп иелері ауадай қажет болары сөзсіз. Олай болса, ... ... мән ... ... ... айтқан мәселелерді шешу үшін қазіргі таңда инженер кадрлардың
біліктілігін арттыру мақсатында ... ... ... ... ... - шарт ... ... бойынша бүгінгі таңда 6 инженер кадр
шетелде, атап айтсақ, Германияда біліктілігін ... ... ... ... ... ... ... жүздеген мамандарды дамыған елдерде
әзірлеуді ... ... ... ... оқу - ... ... 4 есеге көбейту жолдары қарастырылуда. Президенттің
"Болашақ" бағдарламасы шеңберінде ... ... беру ... қажетті
инженер-педагог мамандар дайындауда да басты нысанда тұр. Осы ... ... ... ... ... біліктілігі жоғары инженер-
педагогтардың білім ошақтарында тұрақты қызмет ... ... ... деп
ашық айтуға болады.
Елбасы Жолдауында айтылған 100 жаңа мектеп салу жүзеге аса ... ... ... жиі ... елді ... орталықтарында,
ірі қалаларда ондаған білім ұяларының іргетасы қаланып, ... Бұл осы ... ... орын алып ... үш аусымды оқуды
қысқартуға мүмкіндік береді.
Қазіргі күнде білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасына "Білім
туралы" ... ... жаңа заң ... ... ... әзірлеу ісі арқылы республиканың білім беру жүйесін ... ... ... ... отыр.
Жаңа заң білім беруді дамытудың ... ... ... ... тұрғыдан бекітеді. Атап айтқанда:
• 6 жастан бастап оқытумен 12 жылдық жалпы орта білім ... және ... ... ... және ... ... оқыту жүйесін енгізуге
көшіру;
• жоғары техникалық мектеп жүйесін дамытумен кәсіптік орта ... ... ... өз ... ... ... кәсіптік орта білім беруді өз
алдына бөліп шығару;
... ... ... біртіндеп қашықтықтан оқыту технологиясына
көшіру және академиялық кредит жүйесіне негізделген ... ... ...... яғни бұл ... үш ... тұтас моделін жасап, оны орнықтыру;
• білім беру сапасын бағалаудың ұлттық жүйесін қалыптастыру тәрізді ауқымды
істер ... ... ... ... көтеру, мәртебесін анықтау, олардың құқықтары
міндеттерін, сондай-ақ әлеуметтік жағдайлары туралы мәселелерін реттейтін
нормалар да ... Сол ... ... ... ... ... ... жолдары, мазмұнын заман ағымына қарай жаңарту, білім берудің барлық
деңгейлеріндегі ... беру ... ... ... ... қаралау
үстінде. Білім беру ұйымдарын ... ... ... әлем ... жаңа ... ... табатын
болады және мемлекеттік құрылымдармен бірлесе отырып жүзеге асырылатын
аккредитациядан қоғамдық аккредитацияға көшіру шешіледі.
Жоғары білім ... ... ... ... ... жұмыстар
атқарылуда. Ең бірінші, білім беру ұйымдарын лицензиялау және мемлекеттік
аттестаттау ... ... ... ... ... оқу
орындарының материалдық-техникалық жабдықталуына қойылатын ... ЖОО ... беру ... ... ... үшін ... талабына
сай келетін оқу-зертханалары болуы тиіс. Оқу, оқу-әдістемелік және ғылыми
әдебиеттермен жабдықталуы тек есеп беру үшін ... ... ... ... ... Оқу ... ... ақпараттың және білім
беру технологиялардан тиімді ... ... ... ... ЖОО ... жаңа ... талаптары белгіленеді.
Қазір эксперимент ретінде кредиттік жүйе бойынша 40-тан аса жоғары оқу
орынында жұмыс жүргізілуде. Олардың ... ... ... ... ... М.Х.Дулати атындағы Тараз Мемлекеттік Университеті, Қазақ бас
сәулет-құрылыс академиясы жақсы жетістіктерге жетуде. Қ.Сәтбаев атындағы
Қазақ ... ... ... тағы ... ... ... жақсы
жұмыстар жүргізуде. Кредиттік технология бойынша сапалы білім алуға
болатынына студенттердің де көзі ... Өз ... ... ... ... ... бастады. Ең бастысы, студенттер мен ... ... ... Ескі ... ... қалып, бәсекелестік бел алды. Бұл
білікті маман дайындауға қол жеткізіп жол деп білемін. ... ... ... ... ... кадрларды дайындау мен аттестаттау
жүйесін жетілдіру тұжырымдамасы жасалды. Тұжырымдама ... және ... ... ... және ... жүйесін дамытудың негізгі
стратегиялық бағыттарын анықтайды. Нақтырақ айтсақ, ол-ғылыми кадрларды
жаңа PhD докторлық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ғылыми ... ... ... елдерде білім мен ғылымға инвестициялар, жалпы ... және ... ... ... оған ... және ... бәрінен бұрын түрлі деңгейдегі бұрын түрлі деңгейдегі бюджет
қаражаттарынан ... ... ... тұрғысынан қарастырылады.
Біздің еліміздің білім беруді қаржыландырудың негізгі көзі болып көп ... ... ... Бюджеттен тыс көздер екінші деңгейлі мәнге ие
болды. Бірақ қазір де ... ... ... және ... ... ... ... негізгі мәнін сақтайды. Бұл жағдайларда
бюджет құралдарын тиімді пайдаланудың мәні өсуде [7] .
Ғылымды дамыту ірі ... ... ... ... анық және
алдағы мақсат бұл салаға инвеститцияларды ... ... ... 2012 ... дейін ғылымды дамытуға салынатын инвестициялар мөлшерін
25 есеге көбейтіп, оларды жылына 350 млрд. теңгеге жеткізу керек. ... ... ... ... ғана ... ... осыдан
елдің ғылыми дамуын басқару жүйесінде құрылымдық өзгерістер талап етіледі.
2000 жылмен салыстырғанда ғылымға арналған шығындарды 7 есе ... ... ... ... ... және ғылым министрлігі арқылы, қалған
жартысы басқа 14 министрліктер мен ведомстволар арқылы өтеді. Мұның салдары
ғылыми ... ... ... ... жоқтығы болып отыр.
Сәйкесінше Премьер-Министрдің басшылығымен ... ... ... ... ол ... ... ... 5
басымдығын талдап-жасаумен айналысады.
Жоғары ғылыми-техникалық комиссияның жанынан Халықаралық сараптау
кеңесі ... оның ... ... ... және ... бағыттар бойынша
ғылыми зерттеулерді жүргізу әлеуетін дамытудың әлемдік тренділеріне талдау
жасау болады. Жоғары ғылыми-техникалық комиссияның ... ... ... ... министрліктер мен ведомстволаррдың, ... ... ... ... ... ... Президенттің
алдына жүйелі есеп беріп отырады.
Жаңа құрылым бүкіл ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық
жұмыстарды 2010 ... ... ... ... ... және ... ... қаржыландыруға кезең-кезең бойынша көшуді
көздейді. Осы мақсатпен Білім және ... ... ... ... ... ол ... және іргелі зерттеулерді қоса алғанда
барлық ғылыми-зерттеу ... ... ... Ғылым жөніндегі
комитет Жоғары ғылыми- техникалық комиссияның жұмысшы органына ... ... ... және үйлестіру
үшін Ғылым қоры, 100 пайыздық мемлекеттің қатысуымен ... ... ... ... ... ... жобаларды
іріктеу, сараптау, қаржыландыру және ... ... ... қоры
қызметінің саласына айналады.
Қолданбалы зерттеулерді қаржыландыруда маңызды рөл ... ... ... керек. Бүкіл дүние жүзінде өз дамуына мүдделі компониялар
өнімдердің жаңаларын талдап-жасауға және ... келе ... ... ... салады.
Сондықтан Ғылым қорының маңызды бір міндетті тәжірибелік-конструкторлық
талдамалаға ... оның ... ... 30 пайызына дейін жекеменшікпен
бірлесіп қаржыландырады.
Таяудағы 4 жыл ... ... ... арналған
шығындар үлесі мемлекеттің ғылымға жұмсалған жалпы шығындар 25 ... ... Бұл ... ... ... ...... аяқталмаушылығын, олардың өндірістен алшақтығын шешеді.
Елдің ғылыми-техникалық дамуының 5 басымдығына сәйкес ашық ... ... ... ... ... ... барлық ғалымдары мен ғылыми
ұжымдары кіреді. Ғылым мен ... ... ... үшін елдің өңірлерінде
ғылымды дамытудың 5 басымдығына сәйкес 15 өте маңызды технологиялар бойынша
инженерлік бейіндегі 15 ... ... ... аталған реформаларды жүзеге асыру үшін 2007-2012 жылдарға
арналған ... ... ... ... ... ... іске асыруға ғылымды қаржыландырудың жоғарыда аталған 25 есе
ұлғайтылуы бағытталады. ... ... ... ... ... барлық бағыттар бойынша жеделдетіледі.
Осыдан қазақстандық ғалымдар ғылымдық ... ... ... ескеріп, ғылымның "алдыңғы шебінде" болуға ұмтылуы тиіс. Бұл
үшін мемлекет тарапынан қажетті жағдайлар жасалуы керек.
Осы ... біз мына ... ... баса айтқымыз келеді. XIX
ғасырдағы технологиялардың дамуына қарамастан, ... ... ... ... ... мәселесі әлі де
өзектілігін жоғалтпады. Шетел ... ... ... интернет жүйесі
арқылы керек заттарын тауып, оны сатып немесе айырбастап ... ... ... ... ... де аз емес. Ал біздің елде
дүниежүзілік интернет ... ... ... ... ... ... ... себебі қазақ сайттары өте аз, берілген ақпараты ескі, ... жоқ. ... ... ... үшін ескі ... ... мәжбүр
боласың. Архив, кітапхана, және тағы басқа мекемелердің табалдырықтарын
тоздырып, алтын уақытыңды ... ... ... ... және ... ... ... коммерциялық негізде тарату тиімсіз екеніне баяғыдан көздері
жетті. Сондықтан шетел тәжірибесін пайдалана отырып, мынадай шешімге ... ... ... ... ету ... ... қаржы бөлу.
Нақтырақ айтсақ, ақпаратты таратуды, шетел ғылыми кітап, журналдарын сатып
алу, отандық ғылыми-технологиялық әдебиетті ... ... ... қаражатына дайындалып, шығып ... ... ... ... ... ... кезінде ғылыми мекемелердегі бұрыннан қалыптасқан
жағдайды ескермеуге болмайды. Ғылыми қоғамдастық негізінен екіге бөлінеді
десе болады. Біріншісін ... ... бар ... ... ... ... ... ғылыми іздену жолында жүрген шығармашылық топ
құрайды. Осы екі топтың ара-қатынасы қандай ... ... ... да ... болады. Бірақ кейінгі кезде кәсіпкерлік пен ғылымды қоса
алып жүрген азаматтар кездесуде. Бұндай жағдайда екі ... ... ... ... ... тек жеке адам ... қызмет қыласың. Осылайша, ... ... ... ... ... ... солай болады. ... ... ... ... жылдан жылға өсіп, ... ... [8]. Ол мына ... ... ... ... ... тексеруге жұмсалған шығындар, млн. теңге
| Атауы |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... |40896. |4971.1 |6974.5 |10619.2 |12812.6 ... ішкі | | | | | ... | | | | | ... ... |2546.6 |3212.3 |4660.1 |7071.9 |9418.7 ... |888.8 |1071.0 |1841.9 |3109.3 |2857.6 ... | | | | | ... | | | | | ... | | |49.7 |68.1 |71.1 ... | | | | | ... | | | | | ... қаржылар |544.6 |205.8 |311.7 |297.4 |434.8 ... ... |60.1 |479.4 |111.1 |72.5 |30.4 ... | | | | | ... ... ... ... ... тексеру жұмыстарына
мемлекет бюджетінен қаржы жыл өткен сайын өсуде. Нарықта сұранымға ие
болған ғалымдарымыздың ... ... ... де ... ... ... ... көзі керісінше уақыт келе азаюда.
Ал ғылыми-зерттеу, жобалау-құрастыру және ... ... ... санына ғылыми-техникалық жұмысқа тікелей қатысқан
жоғары және арнайы орта ... бар ... ... қоса), сондай-
ақ ғылыми техникалық жұмыстарды атқаратын ғылыми ұйымдармен ... де ... ... оқу ... ... педагогикалық
қызметкерлері–педагогикалық қызметпен қатар, ЖОО-ның кафедраларында немесе
ғылыми зерттеу бөлімшелерінде ғылыми-техникалық ... ... ... ... мамандары. Бізді қызықтыратыны әзірше, жас
ғалымдар, аспирантура мен докторантурада оқуын жалғастырып, ғылыми дәрежені
ізденушілер ... ... ... және ... |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... |3370 |3802 |3510 |2688 |1998 ... аяғында) | | | | | ... |1222 |1338 |914 |572 |591 ... саны | | | | | ... |736 |690 |951 |1005 |1042 ... | | | | | ... ... |93 |66 |80 |68 |163 ... | | | | | ... | | | | | ... орай ... арасынан бітіріп, ғылыми дәреже алатындардың
көрсеткіші жыл өткен сайын төмендеуде. Ол ... ... ... ... ... ... Егер 2002 жылы қорғағандар
саны 12.6%-ға жетсе. 2003 жылы ол 9.6% ... 2004 жылы 8.4%. 2005 ... ... түскен. Дегенмен 2006 жылы олардың пайыздық көрсеткіші 15.6%-
ға дейін жетіп, көрсетілген жылдардың рекордтық деңгейіне ... ... төрт жыл ... ... 4424 ... 470-і ... ... шықты.
Ғылым саласы бойынша бітірген аспиранттар санына келетін ... ... ... ... ... ... ... салс, ал үшінші
орында техникалық ... Ең аз ... ... саны ... ... ... небары 2 адам. Егер әр ... ... жыл ... ... түрде, өсіп жатса, заңдық мамандығындағы
бітірушілер саны азая түсуде.
Жалпы алғанда ... ... ... 70%, ... ... тек 19.4%-ы ғылым докторлары болды. Әрине бұндай статистика
қуантпайды. Кадрларды оқытып дайындауға ... ... ... ... бір жағы ... ... - не өзіне, не басқаларына мүмкіндік
бермей, грант орнын алып жатуы. Не болса да ғылыми кадрларымыз ... ... ... ... ... жүр. Бұл ... нақтырық төмендегі
кестеде /3-кесте/.
3-кесте
Қабылданған және бітіргендер докторанттар саны
| Адам |2002 |20033 |2004 |2005 |2006 ... |193 |315 |307 |219 |252 ... | | | | | ... |71 |114 |95 |25 |154 ... | | | | | ... |25 |52 |76 |97 |111 ... | | | | | ... ... |8 |14 |14 |14 |20 ... | | | | | ... | | | | | ... отырғанымыздай, ғылыми-техникалық ұйымдарында жұмыс ... ... ... Оның ... ... ... ... барлардың саны
басым түссе, ғылым кандидаттары деңгейі бір қалыпта. Осындай жағдай ғылым
саласына қаражаттың салымының өсе ... ... ... ... қызмет етуші мамандар саны ... сол ... ... істейтін
кандидаттар саны азаюда. Жас ғалымдардың жартысы уақыт өте келе ... ... жеке ... ... ... ... енді біреулері
"доктор" ғылыми дәрежесін алып "жас ғалымдар" қатарына шығып жатады ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 ... ... |117 |121 |127 |165 |194 ... ұйымдардың саны | | | | | ... ... ... |8.0 |8.3 |8.7 |9.3 |9.3 ... саны, мың адам | | | | | ... ... ... ... бар: |6.2 |6.4 |6.9 |7.6 |7.6 ... білімді мамандар ішінен |686 |713 |741 |784 |766 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... ... |1766 |1820 |1775 |1803 |1710 ... ... ... мың |1.4 |1.5 |1.5 |1.4 |1.5 ... | | | | | ... оқу ... |1.1 |1.5 |1.2 |1.5 |1.6 ... педагогикалық | | | | | ... ... ... зерттеулер | | | | | ... ... ... ... | | | | | ... ... ... мың | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... |114 |231 |229 |257 |279 ... ... ... ... | | | | | ... ... |446 |569 |451 |506 |264 ... ... ... жас ... жағдайы жаман емес. Бірақ
та керемет деп те айта алмайсың. Материалдық құндылықтарға ... ... ... жас ... ... ... ... фанаттары екені
сөсіз.Үкімет тарапынан ... ... ... мен ... оң басуына ықпал етіп, оның дамуына көмек көрсететіне
сенеміз.
2.3 Білім беру жүйесінде ... ... ... ... Қазақстан білімі әлеуметтік мәдениет пен ... бірі ... ... мен жеке тұлға менталитетіндегі жеткіншіктер
мен ересектердің құндылық бағдарындағы өзгеріске байланысты даму ... Жаңа ... ... екі ... жүзеге асуда: жеке тұлғадан да
жоғары мәні бар қазақтың дәстүрлі ұлттық құндылықтарын қалыптастыру жолы
бойынша және ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Білім ордасы-жас ұрпаққа сапалы білім, саналы ... ... ... биік рухы мен ... бойы ... ... келешек ұрпақ
игілігіне жеткізіп отыратын мәдени ... ... ... ... ... ... қай ... да, қай ұлттың болсын көзі ашық, көкірегі
ояу, ... ... ... келген өзекжарды мәселелердің бірі
болып саналады.
Қазақ халқының ... ел ... ... тілі мен ... ... ... аса ... екеніне жұртшылықтың назарын аударды.Тек сонда ғана
"Мұндай балалар мектеп ... ... қай ... ... ... де
сүйегіне сіңген ұлт рухы жасымайды, қайда болса да, ... ... ... көрсе де ұлт болып қалады,"- дейді М. Дулатов.
"Әрбір ұлттың баласы өз ұлтының арасында өз ұлты үшін қызмет ... ... ... сол ұлт ... ... ... міндетті,"-
дейді М. Жұмабаев.Сонда ғана ол сол халықтық қаны мен ... ... ... кезеңде мектеп табалдырығынан бастап білім беруде ел тарихын,
терең қозғап, тәрбие сағаттарында ... ... ... ... қоғам
дамуына қосқан үлесін айтып түсіндіру ... ... ... ... ... ... ... өмірдегі
қолданбалы көріністері: адамгершілік, борыш, ұрпақтық міндет арқылы ... ... ... айналды.
Оқушының ұлттық қасиеттері меймандостық, кісілік, сыйласымдылық,
имандылық, ... ... ... тағы ... арқылы ерекшеленеді.
Қазіргі уақытта қала жастары ғана емес, берекелі ауыл мен ақ ... ... ... рухани құндылығы мен адамгершілігі жоғары, тәрбиелі
ауыл адамдары да өзгерген. Ендеше жас ... ... ... ... ... бай, ... ... қарым-қатыныста өмір сүруіне
жағдай жасау кезек күттірмейтін мәселе екені ан
XXI ғасырда дамыған елдер адам ... ... ... мақсаттардың
бірі ретінде қарастыруда. Рухани бай және жетілген қоғам жүйесін ... Осы ... ... ... ... білім реформаларының
өзіндік тарихи аспектілері мен ерекшеліктері бар.
Білімді ... ... ... ... алған жоғары дамыған
елдер, әсіресе Жапония, Қытай, Корея, Малайзия, Сингапур сияқты Азия елдері
ғаламдану кезеңін, ... ... ... ... ... елдермен белсенді және тиімді
экономикалық қарым-қатынас ... ... ... даму ... ... екінші жағынан, өздерінің ұлттық рухани және ... ... ... ... ... ... ... отандық білім саласын реформалауға аса үлкен мән беріліп,
оны мемлекеттің басым ... ... ... ... соңы – XXI ғасырдың алғашқы ... ... ... ... ... ... жетілдіру реформаларын жүзеге асырған
кейбір елдердің тәжірибелерінен мысалдар келтірейік.
Қытай Халық Республикасында бұрынғы ... ... ... ... ескере отырып жетілдіруге арналған XXI ғасырдығы ... ... атты ... ... ... ... білім
жүйесін жаңа сапалық сатыға көтерді. Бұл елде ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге негізделген нарықтық
қатыныстардың, жаһандану үрдісінің өрістеуін алдын ала болжаған ... жаңа ... ... ... ... ... беру парадигмасын
технократтық көзқарастан гуманитарлық көзқарасқа ауыстыра отырып, ұлттық
рухани құндылықтарға, Қытай ұлтының озық ... ... ... ... ... ... ... патриоттық
тәрбиеге басты мән беретін парадигмаға өту ... ... ... ... Жапонияның білім беру жүйесі ерекше.Жапон
елінің білім жүйесі батыстық үлгіде ... ... бір ... ... керісінше батыстық педагогикамен үйлестіріп, өзіндік білім жүйесін
жасауға қол жеткізеді. Сондықтан жапон елінің білім ... ... ... ... ... мен ұлттық әлеуметтік құндылықтары
шетелдік үлгілерді игеруге кедергі жасады.
Жапондықтар ең алдымен өздерінің ұлттық ... ... ...... да ... құштарлықпен танылған ұлт.Ондағы білім жүйесі
оқушылар бойында да тиісті адамгершілік ережесін ... ... ... ... 1990 жылы Жапон елінде Үздіксіз білім беру
заңы қабылданды. ... ... ... ұйым білім реформасындағы үш
негізгі ұстанымды анықтады: бірінші- даралықтың дамуы мен нығаюы, ... өмір бойы ... ... ... ... ... ... дамуына үлес
қосу. Жапон елінде ұлттың сенімді болашағына қол ... ... ... ... имандылық пен өнегелікке үйретуге ... ... ... ... ... ... пен ... қастерлеу адам өмірін бағалау,
адам құқықтарын құрметтеу, келесі ұрпақ үшін ... ала ... ... ... үлес ... балаларды өсіріп тәрбиелеу мектептердің
маңызды жұмысына айналған. Жапонияның білім беру ... ... ... ... ... ... ... бір- бірімен тығыз
байланысты. Барлығының ... ... ... ... ... мәдени
құндылықтарын сақтау, ұлттық ... ... ... ... ... ... әр ... мақсаты-өз ұрпағының бойында адамдық қасиет,
ұлттық рух пен мәдениеттің күш-қуатын қалыптастыру, ұлттың болмысын, оның
өмір сүру ... мен ... ... ... жолы мен ... ... білу.
Жапон ұлтының білім берудегі басты ұстанымы-ұлттық құндылықтарын сақтау
және оны дамыту. Жапондықтар үш ... ... ... ... ұлт ... бас мүддесінен жоғары қою, білімге құштарлық және еңбексүйгіштік Жапон
елінің іс-тәжірибесінен қазақ ... ... үлгі алар ... ... ... ... сақтау арқылы еліміздің ... ... ... ... ... жүйесінің жетілуіне, қоғамда өзіне
лайық орын алатын білімді болашақ ... озық ... ... қол
жеткізуге болады.
Құндылықтар негізінен адам арқылы анықталады және олар адам үшін, ... ... үшін ... ... ... ... ие ... тәрбиелеу тек педагогикалық мәселе емес, бұл ... ... ... Бұл ... қоғамнан бөліп қарауға болмайды.
Қазіргі Қазақстан азаматтарын тәрбиелеудің идеалдары:
● Қазақстан азаматтарын жерін, ... ... ... халқының
құндылықтарын жоғары қастерлейтін;
● өмірде алдына мақсат қоя алатын;
● өз ісінің професионалы;
● қоғамның және онымен бірге өзі ... ... ... ... ... ... құрметтейтін;
● салауатты өмір салтын сүйетін дені сау;
... ... ... ... адам етіп тәрбиелеу
Қазақ елінің болашағын айқындайтын, оны тұрақты даму ... ... ... ол - жасөспірімдерді отаншылдық рухта
тәрбиелеу. ... ауыл ... мен ... беру ... ... қарым
–қатынасын дамыту мәселесі осыдан бастау алса, жас ұрпақты білімді ұтымды
пайдалана алатын іскер, білгір де ... етіп ... ... ... болмысын, ішкі жан дүниесін, азаматтық ... ... және ... ... ... ... ... басты ұстанымы
– адамға білім беру ғана емес, сол ... және ... ... ... болғаны аса маңызды.
Қазір еліміздегі жасөспірімдер арасындағы тәрбие мәселесіне тікелей
қатысты басты-басты ойлануға тұрарлық мына проблемаларды атап ... ... ... ... ... батыстық өркениетке, батыстық
мәдениет үлгілеріне талғамсыз еліктеу;
• идеологиялық ақпарттық экспансияның зардаптарын ... ала ... ... ... ... ... пен ... ұлттық идеяға негізделген сындарлы идеологиямыздың болмауы, ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде стратегиялық көзқарастың болмауы, ... ... ... ... ... деп ... ... жүйесінің ғылыми-әдіснамалық, педагогикалық-психологиялық және
рухани-әлеуметтік негіздерінің осалдығы;
• тәрбие ... ... ... ... ... ... ... барды бағаламай, өзгенің жасығына еліктеу, тағы басқа.
Осы және ... да ... ... ... ... біз ... мен жастардың бойында келеңсіздіктер етек
алуда. Сондықтан бүкіл қоғамды жұмылдыра отырып, ... ... ... тәуелсіз мемлекет орнату болашағына бағдарланған,ұлттық
және жалпы- адамзаттық құндылықтарға үйлестірілген қазақстандық төл тәрбие
тұжырымдамасын ... және ... беру ... ... қоймайтын,
керісінше тәрбие мәселесін төрге қоятын тәрбие-білім жүйесін іске қосу-
бүгінгі күннің ... ... ... ... бірі деп ... Әл ... ... Қазақ Ұлттық Университетінің білім ... орны мен ... ... аса ... бар ... атындағы Қазақ Ұлттық
Университетінің ұжымы жаңа ... сай, ... ... ... ... бере отырып, оның нәтижесін еліміздің әлеуметтік және экономикалық
дамуына бағыттай ... ... ... сай деңгейде орындауға
жұмыс жасап келеді. Яғни, бүгінгі қоғам ... ... ең ... ... ... ... уығы болып қадалатын қоғам мүшелері – жас ұрпаққа
сапалы білім ... Осы ... ... ... ең алдымен дені сау,
салауатты өмір салтын ұстанған жастардың қосар үлесі мол ... оқу орны ел ... жер – суға ... ... ... ... мәртебесін биіктетер ұрпақты тәрбиелейтін орта, киелі ұя. ... ... ... ... ... өсуі, ең алдымен, ата- анасына,
одан соң білім алар ... және ... ... ... жылы 5 ... ... сарайының ашылуында Нұрсұлтан Әбішұлы
Назарбаев «Қазақ мемлекеттік университетінің элитарлы екендігіне күмән
жоқ...... ... тағы да ... ... Сол ... дәл ... ... Қазақстан студенттеріне арнаған белгілі
үндеуі жария етілді. Бұл үндеуде Елбасы ... ... ... ... орнықты дамуы туралы айтып өтті:» ... ... үшін ... оны ... ... ... тиіс.»
Президент ҚазҰУ студенттерін университеттік дәстүрлер рухын ... ... ... бүкіл әлемге ашықтықты дәріптеуге шақырды.
1999 жылы 11 маусымда Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы»
заңы ... ... ... ... ... мемлекеттік
жоғары оқу орындарына ерекше мәртебе беру туралы» 5 шілде 2001 жылы № ... ... және ... ... ... мен ... негізінде жеке тұлғаны қалыптастыру, дамыту және кәсіби
даярлау және 7 шілде 1999 ... ... беру ... Қ.Р. ... ... ... ... Қазақ ұлттық университетіне Қазақстан ЖОО- ның ішінде
бірінші болып ұлттық университет ерекше ... ... 2000 жылы ... № 1106 ... Республикасының үкіметінің қаулысымен «Білім беру
туралы» Қ.Р. заңына сәйкес және 1993 жылы 9 ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қ.Р.
Президентінің Қаулысымен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның ерекше мәртебесі
туралы ереже бекітілді.
Бұл қаулы университет әлеуетін Қазақстан Республикасының мүддесі үшін
барынша тиімді ... ... Онда ... ... ... ... ... даярлаудағы, ғылым мен мәдениетті дамытудағы ерекше рөлі
көрсетіледі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... беделді ғылыми мектептерді сақтап ... баса ... ... ... ... ЖОО ... ... мен құқықтары айқындалған, сондай-ақ оның қаржылық-
шаруашылық, басқару қызметтерінің мәселелері, ... ... ... да ... ... ... ... және қызметінен босатады деп бекітілген. ... ... ... мен ... ... жылы 26 желтоқсанында бүкілхалықтық талқылау үшін Қ.Р.2015 жылға
дейін білім беру Концепциясы жарияланды.
2004 жылы 12 ақпанда ... ... ... ... ҚазҰУ ректоры Т.Ә. Қожамқұловты қабылдады. Елбасы Қазақ ... даму ... ... ... ... кезеңі
құрылысын қолдады. 2004 жылы 8 ... ... ... ... және Чех республикасының Президенті Вацлав Клаус
әль-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің 70 ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаев және Вацлав Клаус ҚазҰУ-дың болашақ Ғылыми
кітапханасының бірінші іргетасын қалады. Дәл осы кітапхана ... ... ... ... ... ... Оның ... қалашығының замануй жабдықтармен жарақаталған 4 жаңа объектісі
бар. Қазақстан мен ... ... ... ұлы ... ... гүл ... ... Содан кейін Ө.А.Жолдасбеков атындағы
Студенттер сарайында Н.Ә.Назарбаев және Вацлав ... ... ... ... және ... кездесу өтті.
ҚазҰУ –де республика бойынша алғаш рет ғылыми зерттеу институттары
мен ... ... ... бастады. Яғни, оқу процесін ғылыми
зерттеулер мен табиғи интеграцияларға қол ... ... ... ... ... болып 100-ден астам мамандықтар бойынша бакалавриат ... ... ... ... ... ... ... жасалынып, Егемен Қазақстанның жоғары білім беру
жүйесіндегі ... ірге тасы ... ... мен ... ... ... мақсатында және ғылыми-техникалық жұмыстарды коммерциялық ... үшін ... 8 ... ... кәсіпорынның
құрылтайшысы болды. Бұл құрылымдардың қызметі қиын кезеңде кафедралар мен
ғылыми бөлімшелердің ... ... ... қалуға көмектесті.
ҚазҰУ-дің ғылыми бөлімшелері және олармен ... ... өз ... ... ... қол жеткізді және университеттік
ғылымның өміршендігі мен ... ... ... ... ... ... ... атқарып шаруашылық-экономикалық іс-
әрекеттері тұрақты да оңды ... ... ... ғылыми
бөлімшелердің рыноктық экономикалық қатынастарды игеруіне жәрдемдесті.
ҚазҰУ-дың жаңа ... ... ... ИНТАС, НАТО, ДААД,
МАГАЕЭ, Сорос Қазақстандық Фонды, Инко-коперникус және т.б. ... ... ... ... және ... қаржылары
тартылды. Әрине, ғылым дамуының барысында студенттер ешқашан шеттеген жоқ.
Олардың ... ... ... ... ретінде, мысалы, 1995-
2000 жылдр кезеңінде Қ.Р.ҰҒА 23 медаліне ие болғанын айтуға болады. ... ... ... ... ... бойынша берген 7 дипломның 4-іне
ҚазҰУ студенттері ие болды.
әл-Фараби ... ... 2001 ... 15 ... қабылданған № 470
бұйрығына сәйкес 98 мамандық бойынша білім беруге ... ... ... ... 16 жаңа мамандық бар.
2002-2003 лқу жылы барысында елімізде ... ... ... ... ... 2002 жылы осы ... ... әл-Фараби
атындағы ҚазҰУ ЖОО-тәлімгер қызметін атқарды. Университеттің профессорлары
мен оқытушылары 30 жаңа ... ... ... соның ішінде 16
еліміздің басқа білім ... ... ... 2002-2003 оқу жылында
мемлекет ... ... ... ... ... және 108 ... кредиттік технология негізінде даярлайды. Университеттің мамандары
шетелдік кредиттік технология ... мен ... ... ... бағытта университеттің оқу -әдістемелік бірлестігі ереше ... ... ... қарай ҚазҰУ Еуропа, АҚШ, азия мемлекеттерінің 160
университетімен тығыз қатынаста ... ... ... университеттер
Ассоциациясына бірден бір құрылтайшысы болып табылады. 2001-2002 ... ... ... және ... ... жаңа 7 ... ... Ланчжоу университетімен бірігіп ҚазҰУ-де Қытай тілі Орталығы
ашылды. 2002 жылы ... ... ... ... ... ... ... Иран мемлекетінің презитенті
С.М.Хатами, ... ... ... ... Сауд Аравиясының
юстиция министрі Абдалла Бин Мұхаммад Бин Ибрахим Аль Аш Шейх және т.б. ... ... ... жылы ... ... жобасы бойынша ҚазҰУ бөлімдері 11
халықаралық ... ... ... Атап ... ... ... жүзі ... университеттің ғалымдарымен тығыз қатынаста болды.
Соңғы он жыл ішінде университет дүние жүзі бойынша 20 ... ... ... ... қол ... Соның ішінде Оклахома
университеті; Висконси-Мэдисон университеті; Миддлсек университеті; Ренн-1;
Нанси-2; университеті.
әлемдік білім беру ... ... ... ... ҚазҰУ шетелдік
университеттерімен Phd ғылым докторларын даярлау жұмыстарын жүргізе
бастады. Бұлар ... және ... ... Американың, ҚХР, Корея мен
Жапонияның 34 ... 2004 жылы ... ... да жаңа ... ... ... ... Бұл орталық Азиядағы ең бірінші NIT
жоба бойынша қызмет ... ... ... ... табылды.
Біздің университеттің студенттер ... ... ... ең ... өз ... ... ... ретінде тәрбиелеу
екенін ешқашан ұмытпайды. Бұл тәрбиелік парадигма қарапайым және түсінікті
жас ұрпақтың азаматтық ... ... ... бай ... мен ... негізделген тәрбие өзекті болып табылады.
Университет жетекшілігі азаматтылыцқ түбірден өсіп шығатынын, сондықтан ел,
тарихында бос сөз ... ... тиіс ... оның ... ... ... ... мақтанышы болатын позицияны әрдайым қолдайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Білім – қоғамды әлеуметтік, мәдени-ғылыми прогресспен қамтамасыз ететін
ғажайып құбылыс, адам үшін де ең жоғары ... Оның ең ... ... ... ... адамгершілігін, творчестволық қабілетін қалыптастыру,
дамыту.
Қазақстан Республикасының білім беру реформаларының басты мақсат пен
міндеттері – сапалы ... ... ... жол беретін ұлттық
білім беру моделін құру. Ал ...... ... ... ... ... сатысына қол жеткізе алуындағы конститутциялық құқықтарын
қанағаттандыру; білім мен ... беру ... ... арттыру; білім
беру қызметін көрсету; білім беру мен тәрбиені біртұтас ету; тәрбие жұмысын
жүзеге асыру; педагогтардың әлеуметтік ... ... ... білім
беру ісін әлемдік білім беру кеңістігіне өтуге бағыттау.
Халыққа жолдауында Н.Ә. ... ... ... ... ... және
бәсекелестікке төзімді мемлекеттер қатарына қосылуды ұсынған болатын. ... ... ең ... жеті ... анықталды. Осындай кілттік
басымдылықтардың бірі ... мен ... ... ... ... қою ... ... басты талап жаңа ғасырдың жаңаша өзгерістері мен
бағыт-бағдарына ... даяр ... ... ... сайысына бейімделу.
Мен бүгінгі жастар жолдаудың мәні мен мақсатын түсініп, басты идеясына
тереңнен көз ... ... ... ... ... ... ... түсіну үшін қазіргі ғаламдық әлемді көре біл ...... Н.Ә. ... ... жазу кезінде әлемдік бәсекелестікке төзімділіктің жылдық
тізбегін құрастырушы Лозаннадағы менеджментті дамыту институтында 320-дан
астам көрсеткіштер мен ... ... ... көз ... ішінде кейбір көрсеткіштерді ерекше атап айтуға болады.
Бірінші, білім деңгейі. ... мәні кез ... ұлт ... және ... ... ғана емес, қоғамдық құндылықтары және білім беру жүйесі
арқылы да ... түсе ... адам ... ... ... ... материалдық
тауарлар мен қызметке ғана емес, “интеллектуалдық ... да ... ... ... ... ... беру ... ұлттың қорғау қабілеті,
білім беру арқылы ... ... ... ... ... ... аса маңызды шарттарының бірі болып саналады.
Үшіншіден, инновациялық өркендеу. ... ... ... ... ... ... табылатын “технология индексі”
инновациялық даму деңгейінің, технология ... ... ... ... ... ғылыми зерттеу жұмыстары мен ... осы ... ... мен ... ... ... ... сапасы. Жапония, Сингапур, Германия,
Швейцария – нақтылы ... мен ... ... ... ... ... ... арқасында ғаламдық экономикада үлкен
жетістікке қол ... ... ... қатарын құрайды. Ендеше біз де
өркениетті ел боламыз десек осы ... ... ... ... қатар ғылыми зерттеу барысында әлемдік бәсеге қабілетті елдер
қатарында Қазақстан қандай орын ... ... ... туды. Мысалы, 2005-2006
жылдары экономикалық дамуда бәсекеге қабілеттіліктің “Давостық” индексі
бойынша 117 ел арасында ... ... ... АҚШ, ... ... ... Сингапур, Австралия, Канада, Швейцария, Япония,
Ұлыбритания, Германия және Ираиль елдері ... ... 61-ші ... ... барлық мемлекеттерінің алдыңғы қатарында тұру себебіміз сондықтан. Жеке
құрамдарын қарайтын болсақ, Қазақстан шығармашылық (яғни, ... ... ... ... базасының сапасы, нақтылы ғылым
саласы білімділігі, сонымен қатар инфрақұрылымдық базаның сапасы жағынан
өте озат деп ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Біз бүгінде стандарттар, куәліктендіру жүйесі, жеке ... ... ... ... ... ... саласына
аяқ басып отырмыз. Ғалымдар мен ғылыми орындардың барлық ... ... ... ... ... әлемдік ортақ шарттарға сай
бағаланады.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... факторлардың бірі ретіндегі білім берудің ... ... ... бұл ... ... құралдар ролін
атқаруы тиіс. Осындай көзқарастар тұрғысынан ... бұл ...... ... ресурстары болып табылатын адамдық және
ақпараттық капиталдарды жұмылдыратын ... беру ... ... ... ... теориялық негіздеріне, экономикалық
көзқарастарына сүйене отырып біз осы ... беру ... ... ... және ... факторларын анықтадық. Шынайы құбылыстарды нақтылы
терминдермен көрсету үшін ... ең ... ... тапсырмасын
сипаттауда және құруда қолданылатын зерттеу жұмысының объектісін көрсететін
тексерістік модель жасаудан бастадық. Оны 1-суреттен көре аласыздар.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... талдау. Сөзімізді қорытындылай келе
айтарымыз, жалпы және жоғарғы білім беретін мекемелер түлектерінің қазіргі
қоғамға ... әрі ... ... қамтамасыз ететін тетіктерді жасақтау –
бүгінгі күннің кезек күттірмес талабы. Бұл ...... ... ... жаңа ... кәсіби мамандар даярлау және еңбек
рыногындағы бәсекелестік шарттарына сай орнығып отыр.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Н.А. Критическое десятилетие. - Алматы: Атамұра, 2003.
3. Ң.Ә. Назарбаев К экономике знаний через инновации и образование. ... РК Н.А. ... в ... ... ... Л.Н.Гумилева / Казахстанская правда 27.05.2006.№ 131-132
4. Указ Президента Республики Казахстан от 17 мая 2003 года № 10-96 ... ... ... ... Казахстан на
2003-2015 годы».
5. Әубәкіров Я.А, Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е.Б. Экономикалық
теория ... ...... ... 1998.– ... ... Ж.А. Нам ... избавиться от пережитков ... ... наук и на ... ... социально-экономических
проблем общества // Материалы международной ... ЕНУ им. Л.Н. ... 10 – 1
7. ... ... ... народу Казахстана “к конкурентноспособному
Казахстану, ... ... ... ... 19 ... 2004 ... Шеденов У.К., Ильясов Д.К. Теория маркетинга и менеджмента в сфере
услуг. – ... ... ... –2002. ... Шеденов У.К., Ядгаров Я.С., Досқалиев С.Ә. Экономика ілімдерінің тарихы.
– Алматы. Қазақ университеті. –2003. ... ... Л.А., ... Е.Б., ... Г.Т. ... ... практикалық оқу құралы. –Алматы.–2006. –230б.
11. Кулекеев Ж. Роль экономического планирования в реализации ... ... – 2030»: ... ... на заседании
Правительства Республики Казахстан. – Астана,2000.
12. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл, 30 ... ... Т.С. ... ... сферы
образования.Алматы ФЭБ.УЛ.2006г.
14. Сарбасова Т.С. Сарбасова А.К. Экономическое образование и интерактивные
методы ... ... ... 2006 ... ... Т.С. Сарбасова А.К.
16. Кусаинов А.К. Развитие образования: проблемы и ... ... ... ... ... общая ... ... ... ... РОНД –2004. – С.174.
18. Нурмагамбетов А.А. Образовательная ... ... ... ... ... ... ... образования. – Алматы. КазНУ
им.альФараби. ... ... ... в ... ... ... и локальные тенденции.
М., 1995.
20. Фрумин И. За что в ответе? Компетентностный подход как ... ... ... ... // ... 2003, № ... ... Жадрина М.Ж. Некоторые вопросы развития школьного образования как
открытой системы. // ... ... 2004. № 2, стр. ... ... Ж.Қ. ... ... – бәсекелестік кепілі.//Егеменді Қазақстан.
25 мамыр 2007. 5б.
23. Әкімбеков С., ... А.С., ... ... ... 2003, ... ... А.В. Ключевые компетенции как компетентность личностно-
ориентировочной ... ... ... ... №2, ... ... Давлетова Ж.Е. Білім беру экономикалық ресурс ретінде. //Экономика
Казахстана в контексте ... ... ... научно-проактической конференции). Алматы 2004, С17.
26. Бектұрғанов Н. Заман талабы – білім мен ... ... ... ... Бектұрғанов Н. Аккредитация – білім беру сапасының кепілі.//Жоғарғы
білім. – 2002.17б.
28. ... Н.В. ... ... высшего образования. //Высшее
образование сегодня. 2002. №9, С18-20.
29. ... В.Н. ... ... компетентности педагога.
//Педагогика, 2003, №10, С 51.
30. Кусаинов А.К. Состояние ... ... в ... С ... Андреев А. Знания или компетенции? //Высшее образования в России, 2000,
№2, С 26.
32. Савелова Е. ... ... ... ... в России, 2004, №11, С12.
33. Экономика Казахстана в контексте индустриально-инновационного развития.
(Труды меджународной научно-проактической конференции). Алматы ... ... М. ... ... и ... ... Высшее образование в России, 2004, №11, С23.
35. Байденко В. Компетенции в ... ... ... в ... 2004, №11, ... Петров А. Профессиональная компетентность: понятийно-терминологические
проблемы. //Alma mater. Вестник ... ... 2004, №4, ... ... В.А. ... В.В. ... модель: от идеи к
образовательной программе. // Педагогика, 2003, №10, С10.
38. Ключевые ... ... ...... – Уфа, 2004. С ... Баширова Ж.Р. Развитие университетского образования в ... ... ... школы. Алматы, 2003, 160с.
40. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка. Москва,
1999, 294с.
41. БЭС. Изд. ... ... 2001, С ... Баширова Ж.Р. Методологические основы преемственности в системе
непрерывного образования. ... Каз ГУ. ... ... 2000, №4, С ... ... И. За что в ... Компетентностный подход как естественный
этап обновления содержания образования. // «Педагогика», 2003, № ... ... В.Е. ... ... самостоятельности учащихся в
процессе производственного обучения. Автореферат дис. Канд. Пед. Наук –
Казань, 1987, -24 б.
45. ... А. Т. ... ... ... ... ... б.
46. Насырова Г.И. Профессиональная адаптация будущих учителей. В ... ... ... личности учителя. Москва,2001.203 б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әлемдік және отандық тәжірибеге сүйене отырып, 12 жылдық жалпы орта білім беруге көшудің негіздемесі60 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
Қазіргі кездегі білім беру жүйесіндегі концепциялары мен теориялар7 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық білім беру жүйесі: ерекшеліктері, жетілдіру бағыттары55 бет
Қазақстанның жоғары білім беру саласы және оны мемлекеттік реттеу жүйесінің қазіргі жағдайын талдау100 бет
ҚР білім туралы заңы жайында3 бет
Оқушыларға отансүйгіштік интернационалдық тәрбие беру мәселелері28 бет
7 -арна: кәсіби деңгейі мен шығармашылық шеберлігі50 бет
«Алатау» ЖШС өнімінің бәсеке қабілеттілігіне баға беру33 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь