Меншіктің мәні және экономикалық мазмұны, оның тарихи нысандары

Кіріспе
1 Меншіктің мәні және экономикадағы атқаратын қызметі.
1.1 Меншік: мәні және мазмұны.
1.2 Меншіктің түрлері және экономикадағы рөлі.
1.3 Меншік объектілері мен субъектілері
2 Қазақстан Республикасының меншік нысандары және оның маңызы.
2.1 Қазақстан Республикасының нарықтық меншік нысандары.
2.2 Қазақстан Республикасындағы меншіктің алатын маңызы.
2.3 Меншікті жекешелендіру

Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы: «Меншіктің мәні және экономикалық мазмұны, оның тарихи нысандары»
Курстық жұмыстың мақсаты: меншіктің пайда болуы және экономикадағы мәні және меншіктің түрлері, меншік объектілері және субъектілерін зерттеу. Сонымен қатар, Қазақстандағы нарықтық меншік нысандары.
Меншік проблемасы мен біздің әрқайсымыз өмір бойы күн сайын ұшырасып отырамыз. Меншік – қашанда белгілі бір тарихи қалыптасқан формаларда пайда болып дамиды. Адамдардың жасампаз әрекеттерінің негізгі материалдық құралдарын иемдену – бұл әр қоғамдық өндірістің дамуының өзекті көзі.
Қазіргі кезде меншік, бұл тақырып өте күрделі және көп қырлы. Ол әлеуметтік-экономикалық жүйенің терең және өте мәнді қатынастарын қамтиды. Бүгінгі таңда меншік қатынастарының проблемалары өзекті сұрақтардың бірі және пікірталас туындайтын тақырыпқа айналып отыр.
Нарықты экономикаға көшу меншік қатынастарына тікелей байланысты. Өйткені қай қоғам болсын, өндіріс қатынастарының негізінде белгілі бір меншік формасы бар. Сондықтан нарық қатынастарына көшу кезеңінде оның көптеген объектілері өз шешімін күтуде. Мысалы, ондаған жылдар бойы біз меншіктің мемлекеттік (жалпы халықтық) және кооперативтік екі түрін ғана мойындап келдік.
Қазіргі таңда айқындалып отырғандай, бұрынғы көзқараспен соцоилизм орнату жолында деп есептелінген елдердегі әлеуметтік-экономикалық жүйенің күйреуінің басты себептерінің бірі – мемлекеттік меншік қатынастарының үстемділікке ие болуы. Сол себепті де оларды өзгерту және түбегейлі құру туралы қорытынды жасалды. Сөйтіп, бұл проблемаларға қоғам тарапынан өзіндік көзқарас білдіру мәселесі алға тартылып отыр.
1. Баққұлақов С. «Құқық негіздері».Алматы2004.
2. КР Конституциясы. Алматы 2004.
3. Сапатғалиев Ғ. « Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері» Алматы 1996
4. Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары
5. Мейiрбеков А.Қ., Әлiмбетова Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
6. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
        
        Жоспары
Кіріспе
1 Меншіктің мәні және экономикадағы атқаратын қызметі.
1. Меншік: мәні және мазмұны.
1.2 ... ... және ... рөлі.
3. Меншік объектілері мен субъектілері
1. Қазақстан Республикасының меншік нысандары және оның маңызы.
1. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы меншіктің алатын маңызы.
3. Меншікті жекешелендіру
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... мәні және экономикалық
мазмұны, оның тарихи нысандары»
Курстық жұмыстың мақсаты: ... ... ... және ... және ... ... ... объектілері және субъектілерін зерттеу.
Сонымен қатар, Қазақстандағы нарықтық меншік нысандары.
Меншік ... мен ... ... өмір бойы күн ... ... ... – қашанда белгілі бір тарихи қалыптасқан формаларда пайда
болып ... ... ... ... ... ... ... – бұл әр қоғамдық өндірістің дамуының өзекті көзі.
Қазіргі кезде меншік, бұл тақырып өте күрделі және көп ... ... ... терең және өте мәнді қатынастарын қамтиды.
Бүгінгі таңда меншік қатынастарының проблемалары өзекті ... ... ... ... ... ... ... экономикаға көшу меншік қатынастарына тікелей байланысты.
Өйткені қай қоғам болсын, өндіріс ... ... ... ... формасы бар. Сондықтан нарық қатынастарына көшу кезеңінде ... ... өз ... ... ... ... жылдар бойы біз
меншіктің мемлекеттік (жалпы халықтық) және кооперативтік екі түрін ғана
мойындап ... ... ... ... ... ... соцоилизм
орнату жолында деп есептелінген елдердегі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... бірі – мемлекеттік меншік қатынастарының
үстемділікке ие болуы. Сол себепті де оларды өзгерту және ... ... ... ... Сөйтіп, бұл проблемаларға қоғам тарапынан өзіндік
көзқарас білдіру мәселесі алға тартылып ... ... ...... ... және ... курсының қажетті элементі болып табылады. Бүгінгі таңдағы «меншік»
ұғымының төңірегіндегі пікірталастарды талдау мен меншіктің нақты әр ... ... ... ... үшін ... ... ... теориялық
негізін анықтау қажет.
Менің курстық ... екі ... ... ... ... проблемаларын, мәнін, мазмұнын және экономикадағы атқарытын қызметі.
Сонымен ... ... ... төңірегіндегі пікірталапстарды талдау мен
меншіктің нақты әр түрлі формаларын өңдеудің мәнін түсіну үшін ... ... ... ... ... ... ... Республикасының меншік нысандары, оның
маңызы және жекешелендіру.
Меншік – адамдардың өндірістік және ... емес ... ... ... қоғамдық тәсілі. Ол әр қашанда ... ... ... ... нысандарымен) [1, 15 б.].
1 Меншіктің мәні және экономикадағы атқаратын қызметі.
2. Меншік: мәні және мазмұны.
Қай ел ... оның ... ... жеке танысу барысында мынадай
сауалдарға тап боламыз: экономикалық билік кімнің ... ... өмір сүру ...... ... иемденетін кім? Бұл
биліктің мәні - өндіріс құрал-жабдықтарына және оның ... ... ... ... ...... құрылыстың экономикалық негізі – қоғамдық бастаулардың
негізіне жатады. Сондықтан ... ... ... ... ... қабылдап,
оны қорғайды. Меншік, заң жағынан алып қарағанда, мүліктік қатынастарға
жатады. ... ... мен ... ... байлық әр түрлі
субъектілері ... ... ... ... ... мемлекет) арасныда
қалай иемделінетіні және бөлінетіні ... ... иесі ... мүліктерге ме болады. Және ол қолындағы мүліктерді: иемдену,
пайдалану және оған иелік жасау өкілеттілігін алады.
Бұрынғы Одақтағы ... ... ... ... кемшілігі – объективтік
процестердің нақты күрделілігін ... ... Бұл ... «меншік»
ұғымын зерттеу процесінде де көрініс ... ... ... ... ... тек ... феномен деп түсіну. Егер саяси экономия
объективті экономикалық процестерді қарастыратындығы және ол ... бір ... ... ... ... онда бұл көзқарастың
дұрыстығы күмән туғызбайды. Ал осындай бағытты жақтаушылар ... ... ...... ... ... сол ... де бұл, олардың түрлері екендігін де мойындайды.
Әйтсе де экономикалық қатынастардың орнына, түрді мазмұнынан айырып алады.
Екіншіден,көп ... бойы ... ... және құқықтық
мазмұнына тереңдеп бармай, оны ... ... ... орын алып ... ... ... ... мазмұнының салыстырмалы дербестігі
(оның мазмұнын өндірістік қарым-қатынастар арқылы анықтау) мен ... ... ... ... ... ... арасындағы
өзара байланыс туралы нақты жауап бермеді.
Әйтсе де бірқатар экономикалық ... бұл ... ... ... айталып та жүрді.
Олардың меншік туралы ұғымдарды толықтырып ... ... ... ... ... ... мен ... біртұтастығы деп
тұжырымдалды. Демек, меншік қатынастарының ерекшелігі де дәл осында.
Меншік ... ... және ... ... ... олар осы екі ... бірдей әрекет жасайды. Сонымен,
меншіктің ... ... ... процесті сипаттайтын принциптерінің
ерекшелігі осында.
Елдегі басты мәселе – меншіктің мәні және ... ... ... меншік
дегеніміз не? Міне, осы сұраққа жауап іздеу қажет.
Меншік дегеніміз - өндіріс құрал-жабдықтарын және өндірілген ... ... ... арасында туындайтын қоғамдық қатынастар. Ол
адам және ... ... ... ... адамдар арасындағы
қатынастар болып табылады.
Күнделікті тәжірибеде меншік қатынасының экономикалық мазмұны мен оның
құқықтық арасындағы айырмашылықтарды ажырата білу ... ... ... Бұл өндіріс процесіндегі адамдар
адамдар арасындағы күрделі шаруашылықтар және олардың ... ... ... да бір ... ... өндіру – адамдардың өз
қажетіне қарай ... ... мен ... ... ... ... ... а)иемдену, б) материалдық ресурстарды тиімді пайдалану және в)
оларды жүзеге ... ... ... ... ... қарым-
қатынастарды қамтиды. Міне, осылардың барлығы да өндіріс ... ... ... ... бейнелейді.
Меншік. Саяси-экономикалық категория ретінде. Мұны өндірістің қоғамдық
формасын анықтайты, адам арасында құрал-жабдықтарды пайдалану процесіндегі
болатын қарым-қатынастар ... деп ... ... ... ... ... оны: тек ... абстракция ретінде айтуға болады. Ол
экономикалық ... ... ... бір ... әлеуметтік қарым-
қатынастарды бейнелейді.
Сонымен, меншік экономикалық категория ...... ... ... ... ...... қоғамының
экономикалық қатынастарының толық жүйесіндегі қандай да бір экономикалық
немесе топтық ... ... ... ... ... ... процесін адамдардың өзінен тыс табиғатты иемденуі деп ... ... Бұл ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ал, ұштастыруда әр түрлі қоғамдық формада қолданылады.
Сөйтіп, ... ... ... ... мазмұнына
жоғарыдағыдай анықтама беруге болады. Әйтсе де әртүрлі жағдайда меншіктің:
мемлекеттік, жеке ... ... ... ... т.б. белгілі бір әлеуметтік
формалары бар.
Меншік – иемдену, билеу, пайдалану тәрізді ... ... осы ... ... қатынастарының барлық жүйесі арқылы
жүзеге асырылады. Олай болса, оның ... ... ... ... тану үшін ... қатынастардың барлық
жүйесін зерттеу қажет.
Қоғам өзара ... және ... ... ... бар элементтерден, яғни кәсіпкерлік және жұмыскерлерден ... ... ... ... ... ... ... екі нұсқаға топтауға болады:
1. Кәсіпкерлер мен ... ... ... ... (ұйымдастырғанда) қашанда өз мүдделерінің қамтамасыз
етілуі басым болуын көздейді;
2. Өндірісті ұйымдастырғанда өз мүдделерін ... және ... ... ... ... арасындағы экономикалық байланыстарды бейнелейді, ... ... зат ... ... онда бұл жайт ... ... ... сипаттайды және бұл мүлікті кімнің иемденуге құқығы бар, ал
кімнің құқғы жоқ екендігін көрсетеді. Иемдену ұғымы – ... бір ... ... өз ... алып, басқа адамдардың тіршілік ету көзінен
айыру дегенді білдіреді. Осыған сәйкес бір адамдардың өндірген ... ... ... құрал-жабдықтардың қожайындарын иемденеді.
Көптеген жағдайда құрал-жабдық иелері өздері өндіріс ... ОЛ ... бір ... ... өз ... ... біреуге
пайдалануға (жалға) береді. Бұл жағдай меншік иесі және кәсіпкерлік
арасында мүлікті ... ... ... ... ... ... басқа біреудің меншігіне қожалық етуге және оны пайдалануға
уақытша заңдық құқық алады. Бұған ... беру ... бола ... Оның ... ... бар. Мысалы, концессия – мемлекеттің жеке адамдарға, шетел
фирмаларына өндірістік кәсіпорындарды ... оның ... бір ... ... ... ... ... жасауға беруі. Ал енді ... ... ... ... ... ... ... түсініктер арқылы сипатталады:
a) Екі жұп категорияларының өзара байланысы: (меншіктеу) иемдену-жатсыну;
b) Жекелену-қоғамдану сияқты жұп ... ... ... Өндірістің жеке және заттық факторларын біріктіру тәсілі;
d) Табыстарды үлестіру тәсілі;
e) ... ... Ең ... ... ... ... екі ... негізінде алуға болады. Бір жағынан, қандай да бір
қауымдастың (индивид, топ, ... ... ... мен ... иемденуінің механизмі мен нысаны, ал ... ... ... ... ... және тұтас қоғамнан
2. шеттетудің сәйкес формалары.
Иемдену деген қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... сәйкес,
субъектінің өзінің өмір сүруіне айналдыруы дегенді білдіреді. Ал ... ... да бір ... субъектінің өзіндік қызметіне айналдырадырудың
мүмкін еместігін білдіреді.
2. Оқшауландыру деген әрбір тауар ... ... бір ... ... ... ... ... неғұрлым терең ... ... ... арасындағы өзара тәуелділік те соғұрлым
күшті. Жеке оқшауланған тауар өндірушілердің ... ... ... деген еңбектің қоғамдық сипатының дамуын білдіреді.
Бір жағынан, қоғамдық еңбек бөлінісі және ... ... ... ... ... тауар ... ... ... ... ... қоғамдық сипатын байланысты, олардың
бәрі біртұтас қоғамдық ұдайы өндіріс процесіне таралған. Оқшауланған тауар
өндірушілер арасындағы экономикалық ... ... – ақша ... ... тауар айырбасы болып табылады.
3. Меншік қатынастарының ауқымды негізін өндіріс факторларын ... ... екі ... ... жүр: тікелей және сатылы.
Өндіріс құралдарын материалдық игіліктерді тікелей өндірушілермен өндіріс
процесінде, айналым ... ... өтіп ... ... ... ... тәсілдері сипатталады. Бұл жағдайда, бір адам бейнесінде екі
қызмет жүзеге асырылады - өндіріс құралдарын ... ... ... ... ... ... қызметі. Кейде басқа да нұсқалары
болуы мүмкін, бұл жағдайда, бір адам бейнесінде екі қызмет ... ... ... ... - ... ... меншіктеуші
қызметі, бірінде – жұмыс күші қызметі. Бұл ... ... ... шеттетілген. Өндіріс факторлары ... ... ... ... ... нарығында жұмыс кұшін жалдау қажет.
Сондықтан да, өндіріс саласында жүзеге ... ... және жеке ... жұмыс күшін сату-сатып алу актісінен кейін, яғни тауар-ақша
қатынастары арқылы ... ... ... ... бұл нұсқасы сатылы
деп аталады.
4. Табыстардың үлестіру өндіріс құралдарын ... ... ... ... ... жеке ... ... әлеуметтік топ,
өндірістік ұжым, халық, басқару органдары бола ... ... ... ... ... ақша, құнды қағащдар, ақпарат,
интелект, жұмыс күші болып табылады.
Тек қана біз меншікті ғана емес, меншік қатынастарының құқықтарын ... ... ...... бір ... материалдық және материалдық емес
игіліктердің тиістілігін бекітетін және осы құқықтарды ... ... ... ... ... ... өкілдіктерімен сипатталады. Меншік
құқықтары бұл адамдар ... ... ... ... билік өту құқықтарының санкцияланған тәртіп қатынастарының
жиынтығы.
Меншік құқықтарының жүзеге асуы үшін меншік ... ... ... ... ... – бұл ... объектісін, субъектісін
және меншікке өкілдіктерін анықтау.
Толық «құқықтар шоғыры» 11 элементтен тұрады (А.Оноре):
1) Иелік ету құқығы, яғни ... ... ... ... ... ... ... құқығы, яғни игіліктердің ... ... өзі ... ... ... ... яғни ... пайдалану кім және қалай қамтамасыз
ететінін шешу құқығы;
4) Табысты алу құқығы, яғни ... ... ... ... ету
құқығы;
5) Егемен құқығы, яғни игіліктердің шеттету, пайдалану, өзгерту немесе ... ... ие болу ... яғни ... ... ... орта тарапынан келетін залалдан қорғау құқығы;
7) Игіліктерді мұраға қалдыру құқығы;
8) Игіліктерді шексіз пайдалану құқығы;
9) Сыртқы ортаға зиян тигізетін тәсілімен пайдалануға ... ... ... алу ... ... ... яғни ... қарызды өтеу
үшін өндіріп алу мүмкіндігі;
11) Қалдықтық ... ... яғни ... ... ... ... ететін тәртіптер мен институттардың болу құқығы.
Меншік қатынастары – материалдық және материалдық емес ресурстарға ... ... ... Егер ... қол жеткізуден шеттетулер
жоқ болса, олар – ешкімдікі емес ... ... ... ... ... өйткені оларға еркін қол жеткізуге болады, ал бұлар – бір ... ... ... ... ... шектеулі болатын экономикалық ресурстар
болып табылады. Басқаларды ресурстарға ... қол ... ... иелену құқықтарын айырықшалауды ... мәні мен ... ... ... құқықтарын олардан неғұрлым көп пайда табуға қабілетті,
оларды жоғары бағалайтын адамдардың алуына жағдай жасау.
1.2 Меншіктің ... және ... ... ... ... ... (затты иеленуді жүзеге асыру),
пайдалану (заттан ... ... ... ... ... ету ... тағдырын анықтау – сату, айырбастау, сыйға тарту т.б.) және меншік
объектісінің экономикалық өткерілуі. Меншіктің ... ... ... рента, пайыз, дивиденд алып келсе ғана жүзеге асады. Теория
үшін өндіріс құрал-жабдықтарын иелену процесін ... ғана ... ... әлеуметтік-экономикалық салдарын талдау маңызды.
Адамзат қоғамының даму тарихында меншіктің ... ... түрі ... ... ... ыдырауы,
отбасының бөлінуі және соның негізінде жеке меншік пайда болды. Жерге ... ... иесі ... оны ... сол ... және оның ... ... басқа отбасы қауымдастығының шапқыншылығынан қорғау
үшін қайтадан ... ... ... ... ... Қалалық мекендер құрылып, қалаға берілген жерлер қауымдастық
меншігіне айналды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ерте дүниенің өзінде-ақ ұжымдық (қоғамдық), жеке еңбектік және
мемлекеттік (қауымдық ... ... ... ... қалыптаса бастады.
Осылардың ішінен кейінірек жеке және мемлекеттік меншік түрі ... ... ... ... ... барынша дамуын әкімшілік-әміршілдік
экономикалық жүйеде, бұрынғы КСРО-да (1917 – 1991 жж.) ... ... ... басқа меншік түрлерінің жалпы құрылымында – 88,6% құрады. Алайда
нарықтық экономикасы дамыған елдерде мемлекеттік меншіктің үлесі 5%-дан 30%-
ға дейін ... және ... ... ... ... меншік
басқа меншік түрлерімен салыстырғанда ... ... ... Ол ... қызметімен: жалпы қоғамның экономикалық даму стратегиясының
қалыптасуы, экономикалық салалық құрылымының ... ... ең ... ... қол ... ... бұл ... түрінің басымдау болуы нақты өмірде жағымсыз
тұстарға, яғни ... ... ... алып ... Ол ... үшін аса ... еді: ... тұтынушыға үстемдігі пайда болып, арзан ... жою ... асты және ... ... ... сұраным қалыптасты. Осыдан мынадай тұжырым жасауға
болады: мұнда мемлекеттік меншікті жою емес, оның ... ... ... ... ... ... өту және ТМД ... оның ішінде Қазақстан Республикасындағы
мемлекеттік меншікті мемлекетсіздендіру мен жекешелендіру ...... ... үлесін қысқартуға, оның монополиялық
үстемділігін жоюға бағытталған. Сондай-ақ қоғамдық ... ... үшін ... ... ... оны ... ... бағыттау қажет. Мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... ... ... Республикасында кооперативтік меншік
– колхоздың, кооператив меншіктің, тұтыну корпорациясы, тұрғын-ұй, ... ... да ... ... ... Қазіргі жағдайда ол
акционерлік меншік, ... ... ... меншіктерімен
толықтырылады.
Көптеген әлем елдерінде меншіктің кооперативті түрі ... ... ... ... – бұл ... мен қызмет
көрсетуді бірге өндіру мақсаты азаматтардың өз еркі.
КооперативтерАнглияда ХІХ-шы ғасырдың басында пайда болып, ... ... ... ... ... елдерінде, АҚШ-та кеңінен тарады.
Алғашқы кооперативтер Дания мен Швецияда ауыл
шаруашылығы өміндерін өңдеу және өткізу бойынша пайда ... Тек 100 ... ... он екі ... олардың үлесіне ауыл-шаруашылығы өнімінің 60%-ы
келді.
Жеке меншіктің дамуы ХІХ-шы ғасырдың екінші жартысының ортасына ... ... ... ... ... ... ғасырдың екінші
жартысынан жедел түрде акционерлік меншік қалыптаса бастады. Акционерлік
немесе ... ... ... ... ... топтық немесе ұжымдық
меншік. Батыстың экономикалық теория ... ... ... ... кез
келген мемлекеттік емес мүлік, шаруашылық, кәсіпорынды түсінген.
Әлемдік қауымдастықта жеке ... ... ... мағынасыда
өзгерді. Қазіргі уақытта жеке меншік ... ... және ... ғана ... ... ұжымдық (топтық), акционерлік және кооперативтік
түрде – меншік иесі ұжымдарын біріктіретін болады.
Бұрынғы ... да ... жеке ... ... ... ... ... Ол алғашқы бесжылдықтарда
жүргізілген ұжымдастыру (коллективтендіру) негізінде құрылды. Алайда, шын
мәнінде колхоздарға әкімшілік ұйымдар ... ... ... Олар
өзіндік өніміне билік жүргізу құқығынан айырылды. ... ... ... ... баға ... ... түсіп отырады. Бұл кооперативтік
процестердің бұзылуына алып келді. ... ... ... экономика жағдайында кооперативтік кәсіпорындарының толық өзінше
болуы – оның ... ... ... ең ... ... ... күші – меншік иесі, топтары – кооперативтердің экономикалық
мүдделері ... ... ... ... өндірістік кооперативтен
кәдімгідей өзгешелеу. Өндірістік кооператив өндіріс саласында қызмет етсе,
тұтыну кооперативінің ... ... ... ... ... пайда болды. Оның пайда ... ... ... ... ... алу ... мен тұтынушыны сауда делдалдарынан құтқару.
Меншіктің бір түрінен басқасына өтуді эволюциялық жолмен бәсекелестік
күрестің, өндіргіш күштер дамуының және ... ... ... ... ... ... ... меншік түрінің пайда болуы) немесе
бұрынғы Одақта ... ... және ... ... ... ... ... меншік мемлекеттік және ... ... ... өте ... болып табылады. «Муниципал» -
латынның «municipalis» немесе немістің «munizipalitet» ... ... ... ... ... Ал, латынның «municipium» сөзі қаланы өзін-
өзі ... ... ... ... муниципалды меншікке өкімет ұйымдары
мүлік және әкімшілік-аумақтық құрылымдарды басқару жатады. ... ... ... ... меншік деп аталады.
Әртүрлі экономикалық жүйеде шеңберінде меншіктің басқа түрінің басым
болуы, оның басқа түрінің ... ... ... ... ... ... ... Меншіктің барлық түрінің араласуы мен өзара іс-әрекеті
экономикаға және барлық ... ... оң әсер ... [3, 71 б.].
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында төмендегіндей ... ... ... кесте. Меншіктің экономикалық түрлері
|Же |Ұжымдық |Мемлекеттік ... | | ... емес ... топтық) |Республика ... ... | | ... |аудандық |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... ... |Коммуналдық |
... ... ... ... ... (жер, ... (тұрғын-ұй|
|табы|есебінен табыс; |меншігі (сатып алынған)|қоймауы, |коммуналдық |
|сы ... | ... ... ... ... ... |әлемі, |мәдениет және ... ... ... ... ... ... ... қаржылар;|Меншік: |әлемі, әуе ... ... |
| ... ... ... ... ... жергілікті |
| |және басқа |меншігі | ... ... |
| ... ... ұйымдардың меншігі| | |
| ... | | | |
| ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
4. ... ... мен ... ... көптеген ғасырларды қамтиды. Оның өз даму тарихы
бар. Онымен адамдардың өте ... ... ... ... ... жүйесі тағы да басқа әртүрлі экономикалық мүдделері,
шаруашылық жүргізу формалары мен ... ... ... ...... аса маңыздылығы – жалпы адамзаттың
маңызды бағалылығына ... ... ... ол, бір ... өте ... ... жағынан, өте күрделі де. Қарапайымдылығы - әр адам ... ... және оны жиі ... отырып, ол туралы белгілі – бір деректер алып
отырады. Күнделілігі – оның ... ... ... ... ... қарым-
қатынастарды - әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... қарым-қатынастары.
Меншік қатынастарының экономикалық мазмұнын, яғни меншік субъектісі
мен объектісін анықтай білу де қажет.
Меншік субъектісі – меншік қатынастарының белсенді ... Олар ... ... оған ... ... және ... ... Ол аз
емес. Меншік субъектілері:
Адам, тұлға – меншіктің бастапқы субъектісі болып табылады. Ол ... өз дене ... ... ... ... ... бұл ... адамның және өзіне тәуелді. Сонымен қатар,
адамдар өзіне тыс басқа да ... ие бола ... – бұл да ... көп ... ... ... ... үй-
ішінің жиған мүлік-жиһаздарының иесі.
Әлеуметтік топтар - өз ... ... ... ... ... болады. Олардың мүдде-мақсаттары мен ... ... ... (бірлестіктер, қорлар, партиялар, кәсіпорындар).
Кәсіпорындардың еңбек ұжымдары – бір кәсіпорында жұмыс ... ... бір ғана ... ... ... ... халықтары – қандай да бір болсын, аймақта қоныстанған
халық сол ауқымды орналасқан кейбір ... иесі бола ... ...... халықтың дәулеті болып саналатын, елдің ... ... бір ... ... ... – кәсіпорындардың басқарушыларынан бастап, ел
үкіметіне ... ... ... ... ... ... меншіктің біраз
объектілерін пайдалану, билеу ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі объектілерді иемденуге ... Мұны ... ... ... ... жердегі құрлық атаулы, әрбірден соң бүкіл әлем де
меншік объектісі бола алады. Шын ... ... өзі, оның жеке ... тек оның ... ғана жатады. Бұлай болмаған ... ... өзін де заң ... ... ... ... ... құрамы және мазмұнын түсіну үшін олардың
маңызды деген түрлерін атап өту керек.
Жер, жер учаскелері, жер кеңістіктері, пайдаланылатын жер – ... ... ... ... ... Оларды әр түрлі субъктілер, құрылыс
жүргізу, ғимараттар салу, коммуникациялар жүргізу және әр түрлі ... ... мал ... мақсатымен – жайылым-шабындық ретінде,
сонымен ... ... ... қажетті шикізаттар алу үшін ... ...... тағы да бір ... объектісі болып
табылады. Ол: пайдалы қазбалар, жер-су байлығы мен ондағы тағы да ... ... ауа ... ... ғимараттарға – ең әуелі үй-құрылыс қорларымен
қоса, адамдардың өмір тарихында қорлана берген ... ... ... ... жатады.
Негізгі өндірістік қорлар - өндіріс ... ... ... ... ... ... мен әр ... жабдықтар,
машина, агрегаттар, приборлар ретінде меншік объектілерінің едәуір бөлігін
қамтиды.
Өндірістік (материалдар, шикізаттар, энергия) және өндірістік ... ... ... ... мен ... ... заттар
және тағы да басқа мүліктер) сфераларындағы пайданылатын бағалы материалдық
мүліктер. Бұлар меншіктің әр алуан объектілері болып ... ... және ... ... да меншік объектілері.
Олардың басты ... ... ... емес ... ... айтқанда, құннан көрініс алатын меншіктер екендігіне
байланысты.
Аса қымбат асыл заттар – алтын, күміс, ... ... ... ... ... ... және заттық жағынан да ... ... ... саналады.
Рухани-ойшылдық, ақпараттық ресурстар мен өнімдер... Адамдардың ақыл-
ойының, ойлағыштық әрекетінің нәтижесі болғандықтан, меншіктің ... ... ... ... ... ... ... – ғылымның, әдебиеттің, көркемөнердің, жобаралдың және ... күші – ... ... ... ... ... ... Бұлар әр адамның өз меншігіне жататын объектілер.
Сонымен, ... ... әр ... объектілер бойынша
қалыптасады. Өндіргіш күштерінің дамуы барысында олардың құрамдары мен
құрылымдары кеңейіп, ... ... ... ... ... ... ... ойып орын
алатын және осыған байланысты ... ... ... ... ... ... де бар. Олар К.Маркстің методологиясы бойынша,
өндіріс құрал-жабдықтары. Бірақ соңғы жылдары тап осы тұжырымдарға қатысты
әр түрлі ... ... жүр. ... ... ... құрал-жабдықтарының
атқарытын айырықша қыззметі – тарихи өтпелі өндіріс тәсіліне тән деген
қағида басым. ... ... ... ... ... қатарлы
елдердің тәжірибесі өндіріс құрал-жабдықтары ... ... ... бұған керісінше, ақпарат пен ғылыми білім ... ... ... ... алға ... жүр. ... нәтижесінде қазіргі таңда
ақпараттық ойшылдық меншік түрі қалыптасып, оның маңызды арта түскені ... ... ... ... ... ... күрделеніп барады.
Және оның ... ... жаңа ... мен ... жоғары
объектілер енуде [4, 22 б.].
2. Қазақстан Республикасының меншік нысандары және оның ... ... ... ... меншік нысандары.
Республикамызда нарықтық қарым-қатынастарды қалыптастыру бағытында
көптеген шаралар ... ... Оның сан ... тәуелсіз және тең
құқықты субъектілерінің болуы – нарықты қалыптастыру мен оның тиімді ... ... ... Бұл ... ... ... ... мемлекеттік басқару органдарына тікелей бағынудан құтқарып, оларды
акционерлік, ... және т.б. ... ... қажет
етеді. Мемлекттік меншіктің бүкіл қоғамды түгел қамтитын сыпатынан айыру,
меншікті мемлекет иелігінен алу, ... ... және ... ... кәсіпорындардың алуан түрлерін қалыптастыру
адамдардың шаруашылық және ... ... ... арта түсуіне жол
ашып, әлеуметтік қиындықтарды жеңілдетеді.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... бар. Сөз ... отырған заң – алғаш рет ... ... ... ... ... ... ... да меншіктің алуан
түрлілігіне тұңғыш рет заң жүзінде рұқсат берілді.
Сондай-ақ осы құжатта меншіктің бір түрін ... бір ... ... және оның ... ... болатындығы да ескеріледі. Сол
себепті де бұл Заңда отбасы мен шаруа қожалығына, кооперативке, шаруашылық
қоғамдар мен ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар мен қорларға, діни ұйымдардың меншіктеріне
арналған арнайы баптар бар. Қабылданған ... ... ... және ... ... деп ... ... көрсетілген.
Сондай-ақ жеке-дара меншіктің қатарына жеке меншіктің де ... ... ... ... сөз болғанда, ол бір-бірімен өзара байланысты:
дәстүрлі, әрекеттік құқығы, ... және ... деп ... ... ... ... күрделі ұғым екендігін естен шығармау қажет.
Екінші және үшінші ... ... ... сөз болды. Ал біріншісін, Тәуке
хан тұсында жасалған: жер дауы, мүлік ... және тағы да ... ... ... ... ... сонымен қатар, әлі де болса, халық санасынан
шыға қоймаған байырғы әдет-салт ... ... тыс ... ... айтылғандардың үлкен әлеуметтік маңызы бүгінгі таңдағы Егемен
Қазақстан Республикасының тұңғыш Ата ... ... ... ... Ата ... ... былай деп атап айтылған: «Қазақстан
Республикасының экономикасы сан алуан ... ... ... ... ... ... заң алдындағы теңдігін
қамтамасыз етеді.
Меншік иесінің құқығын білдіретін «толық шаруашылық ... ... ... ... жасау мен пайдалану құқығын айғақтайтын, сондай-ақ
меншік иесіне белгіленген мөлшерде оларды пайдаланудың ... ... ... ... ... ... енгізілді.
Мұндағы басты ерекшелік: Заңнан «ұжымдық меншік» ... ұғым ... Дәл ... ... Қазақстан Республикасында меншіктің жеке және
мемлекеттік меншік, сонымен қатар, осы екеуіне тән негізделген меншіктің әр
түрлі ... ... деп ... ... ... ... меншігі;
➢ Кооперативтердің меншігі;
➢ Шаруашылық қоғамы мен серіктестіктің меншігі;
➢ Акционерлік қоғамының меншігі;
➢ Ассоциациялардың және бірлестіктердің меншігі;
... ... мен ... меншігі.
Сонымен, нарықты экономикаға көшуге байланысты ... ... құру ... ... ... ... отыр. Меншік формаларының
плюрализмі – бұл шаруашылық жүргізу жүйесінің, бүкіл қоғамдық ... ... ... ... ... шарты. Бұл жағдайда
меншіктің әр түрлі формасы өз ... ... ... ... ... болмайды. Әр кәсіпорын тиімді бәсекелестік жағдайда өмір сүруі
қажет.
Меншіктің әр түрлі формалары – бұл ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз диалектикалық
өзара байланыстығы.
Тағы да бір маңызды мәселе. ... ... ...... ... негізгі, Қазақстан экономикасының дүниежүзілік
шаруашылыққа, дүниежүзілік өндірістік қарым-қатынастарға енуінің ... ... ... ... ... иесі (өз ... ... объектісін иеленеді, пайдаланылады және билік етеді. Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексінде категорияларға түсінік беріледі:
...... іс ... ... ... заң жүзінде
қамтамасыз етуі.
➢ Пайдалану – мүліктен оның пайдалы қасиеттерін ... ... ... ... заң ... қамтамасыз етілуі.
➢ Билік ету – мүліктің тағдырын айқындаудың заңмен қамтамасыз етілуі.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... нысандарының құқықтық ауқымын анықтайды. Әлемдік тәжірибеде және
батыс ғылымында мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Республикасында меншік нысандарына қарай ... ... саны ... ... ... келесідей болды: барлығы 156,4 мың, соның ішінде
мемлекеттік меншік – 24,1 мың; жеке ... – 127,1 мың; оның ... ... мен – 1,3 мың; ... ... (шетелдіктердің
қатысуымен) – 4,1 мың; шетелдік меншік – 5,1.
Меншік
Жеке меншік ... ... ... ... ... кооперат.)
Жеке меншіктің Жеке мемлекеттің ... ... ... жалға беру ... ... ... ... ... меншң нысандарының көптілігі
Меншік – тарихикатегория. Нақты бір өндіріс ... тән ... ... ... ... ... ие меншіктің типтері
ажыратылып жүр [5, 45 б.].
2. Қазақстан Республикасындағы меншіктің алатын ... ... ... мен ... ... мақсаты
аралас әлеуметтік бағытталған нарықтық экономика болып табылады. Ол
бәсекелестік бастауға, ... ... ... ... - ... іс-
әрекетке негізделеді. Олардың әрқайсысы жалпы экономикалық және әлеуметтік
өзара ... ... өз ... ... да бір ... жүйедегі әртүрлі меншік түрлерінің
арақатынасы қандай ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүрген еркін нарықтық экономика дәуірінде (монополистік капитализмге
дейінгі жүйе), ұсақ жеке ... ... ... ие болады. ... ... ... бәсекелестікті. Бұл еркін бәсеке дәуірі еді. ХІХ-шы
ғасырдың екінші жартысынан бастап ... ... ... ... түрі ... ... уақытта жетілмеген (еркін емес) бәсеке ... ... ... ... ... ... ... өзгерді: жеке
меншік 30 – 35% көлемін, корпоративті (ұжымдық) меншік көптеген бөлігін
яғни 50%-ын және ... ... 15 – 20% ... ... үлесі көбінесе елдің ... ... ... ... ... ... «Мемлекеттік
меншіктің үлесі ұдайы азая түседі және болашақта, сірә 30 – 40 ... ... ... Бұл, ... экономиканың өзегін
республиканың ерекше меншігін құрайтын жер қойнауының балығына негізделген
саласы құрайтынына байланысты» [6, 33 ... ... ... ... ... ... ... түрлі өзгерістерге
ұшылайды. Бұл өзгерістер мемлекет қарамағынан алу және жекешелендіру
процестерімен байланысты.
Мемлекет ... алу – ... ... ... ... ... шектен тыс ролін жоюға ... ... ... алу ... ... бәсекелестік пен
кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған.
Ол мына бағыттар бойынша жүреді.
1) Иемдену процестерін мемлекет қарамағынан алу;
2) ... ... сан ... ... жасау;
3) Жаңа ұйымдық құрылымдарды қалыптастыру.
Мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру тығыз байланысты.
Жекешелендіру – меншікті мемлекет иелігінен алудың ... ... мәні – ... және ... ... жеке ... ... және муниципалдық кәсіпорындарды жекешелендіру:
• Азаматтар мен акционерлік қоғамдардың мемлекеттен және ... ... ... және ... ... ... бөліп шығарылатын
бөлімшелерін;
• Кәсіпорындардың материалдық және материалдық емес активтерін;
• Акционерлік қоғамдардың (серіктестіктердің) капиталындағы ... ... ... ... ... (пай, ... ... кәсіпорындардың басқа кәсіпорындар капиталындағы
үлестерін (пай, акциялар) меншікке алынуын білдіреді.
Әлемдік тәжірибеде мемлекеттік меншік пен оның ... ... ... және жарым-жартыла өткізіп берудің 22 түрлі тәсілі бар.
Жекешелендіру процесі – ... ... ... ... ол 10 ... Батыс Еуропада 10 – 15 жыл бойы жүрді.
Қазақстан Республикасындағы 10 жылдағы мемлекет иелігінен алу ... ... төрт ... ... ... ... олардың әр
қайсысының өз мақсаттары бар. Бұл процестердің басы Қазақстанның егеменді
мемлекет ретінде орнығу ... ... ... ... 1991 -1992 ... ... ... Бұл кезеңдегі
жекешелендіру процесінің негізгі бағыты – мемлекеттік ... ... ... ... өту үшін жағдай жасау мақсатында
кең ауқымды реформалау болды. Ол кәсіпорындарды олардың ... ... ... ... меншігіне жеңілделілген тараптармен беру және
сауда мен ... ... ... ... ... ... ... үй
купондарына сату жолымен жүргізіледі.
ІІ кезең 1993 – 1995 жылдарды ... Бұл ... ... ... 1993 ... 5 ... ... бекітілген
«Қазақстан Республикасындағы1993 – 1995 жылдардағы мемлекет ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Жекешелендірудің екінші кезеңінің негізгі мақсаты – ... ... ... ... өндіріс объектілері мен басқа да
мемлекетке тиесілі материалдық және ... емес ... ... ... ... беру жолымен қайтаруды ... ... ... ... ... ... ... өтуге қажетті жағдай жасау болып еді.
Жекешелендірудің екінші кезеңінің ... ... ... ... ... ... «шағын жекешелендіру», ол ... ... ... ... тұрмыстық қызмет көрсетудің
байқаулары мен акциондар арқылы жүзеге асырылады.
... саны ... ... ... ... ... оның ішінде инвестициялық жекешелендіру купондарына
«жаппай жекешелендіру»;
➢ Ірі және бірегей мүлік кешендерін (жұмысшылар саны ... ... жеке ... ... ... ... ауыл шаруашылық кәсіпорындарын (совхоздар)
жекешелендіру».
Жекешелендірудің ІІІ кезеңі 1996 – 1998 жылдар ... ... ... Республикасы Үкіметінің 1996 жылғы 2 ақпандағы №246 Қаулысымен
бекітілген «Қазақстан ... 1996 -1998 ... ... мен ... ... Бағдарламасына» сәйкес жүзеге асырылады.
Үшінші кезең Бағдарламасының басты мақсаты жекешелендір ... ... ... ... ... жеке меншік
секторлардың басымдылығына қол жеткізу және оны бекіту ... ... ... ... меншіктің тек ақшалай ... ... және ... ... ... ... ... ретінде мемлекеттік кәсіпорын;
➢ жекешелендіруі тұйық технологиялық циклді бұзбайтын мүліктік кешен
ретіндегі кәсіпорындарының ... және ... ... мен ... ... Кәсіпорын мүлкін, мемлекеттік кәсіпорындарды жойған жағдайда, тек
аукционда ғана;
➢ Шаруашылық серіктестіктердің ... ... ... мен ... ... ... пакеті мен үлестерін сенімдік басқаруға
беруді:
➢ Электроэнергетикалық кешендегі;
➢ Мұнай-газ жіне ... ... ... және тау-кен кешеніндегі;
➢ Көлік-коммуникация кешеніндегі;
➢ Агроөнеркәсіп кешеніндегі;
➢ әлеуметтік саладағы секторлық бағдарламалды.
IV кезең 1999 – 2000 ... ... ... және Қазақстан
Республикасы Үкіметінің 1999 жылғы 1 маусымдағы №683 қаулысымен бекітілген
«1999 -2000 ... ... ... және ... басқарудың тиімділігін арттыру Бағдарламасына» сәйкес жүзеге
асырылады.
Бесінші кезең Бағдарламасының басты ...... ... ... ... ... негіздерін жетілдіру; есепке алуды
жақсарту, басқарудың тиімділігін ... және ... ... және ... негізде жекешелендіруді қамтамасыз ету еді:
Бағдарламаға сәйкес:
➢ мемлекеттік акцияларды иемдену және пайдалану құқықтары салалық
министірліктер мен ведомстволарға өткізіп ... ... ... ретінде анықталып,мемлекет оларда үлес қосушы
ретінде қалдырады;
➢ Мемлекеттік мүлікті республикалық және ... деп ... бұл ... ... ... ... ... міндеттеріне шыға отырып, жергілікті ... ... ... ... -2000 жылдары Мемлекеттік мүлік комитеті мен оның ... 34,5 ... ... ... ... объектілерін, соның ішінде
1991 – 1992 жылдары 6,2 мың объетіні купондарға және ... ... 28 ... объект 1993 – 2000 ... ... ... ... ... ... жекешелендіруден 4144 млн. рубль алынған. 1993 – 2000
жылдары республикада ... 215,4 ... ... ... ... қоғамдар акцияларын сатудан – 90% -тен астамы түсті.
Жекешелендіру дегеніміз – көп шығын ... ... ... ұзақ ... ... екенін атап көрсеткен жөн.
Қарапайым қисын мемлекеттік меншікті ... ... ... ... ... еске ... Бұл қадам нарық субъектілерін құру
тұрғысынан ғана ... ... ... ... ... ... ... қалыптасытыру тұрғысынан да маңызды.
Сондықтан да біз ауқымды жекешелендіруге кірістік. Бүгінде оны
өткізудің 4 ... ... ... алу мен ... ... болса, төртінші кезең мемлекеттік меншікті
басқаруды жетілдіруге екпін ... ... ... ... ... іс ... ... жекешелендіру
процесі нақты бәсекелестік үшін базалық жағдайларды құруға ... ... ... ... өнімінің 85% жуық көлемі жекеменшік
секторда өндіріледі [7, 89 б.].
Қорытынды
Меншік проблемасы мен біздің әрқайсымыз өмір бойы күн ... ... ...... ... бір ... ... формаларда пайда
болып дамиды. Адамдардың жасампаз әрекеттерінің негізгі ... ... – бұл әр ... ... ... ... ... кезде меншік, бұл тақырып өте күрделі және көп қырлы. ... ... ... және өте ... қатынастарын қамтиды.
Бүгінгі таңда меншік қатынастарының ... ... ... ... ... туындайтын тақырыпқа айналып отыр.
Нарықты экономикаға көшу меншік ... ... ... қай ... болсын, өндіріс қатынастарының негізінде белгілі бір
меншік формасы бар. Сондықтан нарық ... көшу ... ... объектілері өз шешімін күтуде. Мысалы, ондаған жылдар бойы ... ... ... ... және ... екі ... ғана
мойындап келдік.
Қазіргі таңда айқындалып отырғандай, бұрынғы көзқараспен социолизм
орнату жолында деп есептелінген ... ... ... ... ... бірі – мемлекеттік меншік қатынастарының
үстемділікке ие болуы. Сол себепті де оларды ... және ... ... ... ... ... бұл ... қоғам тарапынан өзіндік
көзқарас білдіру мәселесі алға тартылып отыр.
Жалпы қорыта келгенде, Қазақстан Республикасының мемлекеттік меншікті
жекешелендіруде болған жағдайды жеке ... ... ... ... ... ... толық ашып кеттім. Осы курстық жұмыстың міндетінің
маңыздылығы мен ... ... ашып ... деп ойлаймын.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Баққұлақов С. «Құқық негіздері».Алматы2004.
2. КР Конституциясы. Алматы 2004.
3. Сапатғалиев Ғ. « ... ... мен ... ... ... Ермекбаева Б.Ж., Арзаева М.Ж. Шет мемлекеттердің салықтары
5. Мейiрбеков А.Қ., Әлiмбетова Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу ... ... ... 2003. – 252 ... ... ... У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория.
Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Меншік ұғымы,түрлері және меншік қатынастарының дамуы. Экономикалық жүйелер ,ұғымы,типтері және салыстырмалы сипаттамасы. Сұраныс және ұсыныс икемділігі оның түрлері. Ақша жүйесінің даму кезеңдері. Бәсеке модельдері,жетілген және жетілмеген бәсеке сипаттамасы17 бет
«Табиғатты пайдалану құқығы»22 бет
Азаматтық құқық бойынша меншік құқығының нысандары мен түрлері23 бет
Азаматтық құқық бойынша меншіктің нысандары мен түрлері9 бет
Еліміздің тарихи-құқықтық дамуының жалпы заңдылықтарының көрсеткіші ретіндегі дәстүрлі қазақ қоғамындағы меншік институтының қалыптасу тарихын және әртүрлі кезеңдердегі оның дамуын зерттеу155 бет
Жеке меншік30 бет
Жеке меншіктің теоретикалық негіздері24 бет
Жекешелендірудің кезеңдері мен түрлері9 бет
Интеллектуалдық меншік туралы7 бет
Кәсіпкерлік дамуының экономикалық негіздері және оның түрлері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь