Ұлттық мәдениет пен мемлекеттік тілді дамытудағы газеттердің рөлі

Қазақ еліндегі газеттер
Ұлттық мәдениет
“Мәдени мұра” мемлекеттік бағдарламасы
Тіл мәселесі
Пайдаланған әдебиет
Белгілі бір ұлт ел болуы үшін, мемлекет болып қалыптасуы үшін әсер ететін түрлі жағдайлар болады. Талай заманды, қиын-қыстау кезеңді бастан кешіріп, қаншама өзгерістерге ұшырайтындығы да сөзсіз.
Қазақ халқының да ұлтболып, бір тұтас мемлекет болып қалыптасқанына аз уақыт болған жоқ. Ертеден-ақ найзаның ұшымен, білектің күшімен қасық қаны қалғанша жерін қорғып, елін сақтап келген.
Әлем өркениетінің дамуы қазақ ұлтына да өз әсерін тигізді.уақыт талабына саай жаңа технологиялар пайда бола бастады. Жаңалықтар енді. Ақпарат таратудың да әдс-тәсілдері дамыды. Дүйім жұрттың басын біріктіру үшін, ортақ пікір қалыптастыру үшін алғаш қы газеттер шығарыла бастады.
Қазақ елінде де тұңғыш рет «Дала уәлаяты», «Түркістан уәлаяты» сынды газеттер жарық көре бастады. өз уқытында заман талабына сай бұқараның ақпарат алуының негізгі көзіне айналған бұл газеттер сауаттандырудың алғашқы қадамдарын жасады.
Ресей боданына айналып бара жатқан қазақ халқын маса болып ызыңымен оятқан «Қазақ», «Кедей сөзі», «Айқап» секілді газет-журналдардың рөлі зор болды. Сол кезеңде қазақтың ұлт ретінде жойылмауы үшін, тілінің, ділінің сақталуы үшін, сауаттануы үшін күрескен осы газеттер болғаны айқын. Қазақтың тәуелсіз ел болғанына қарамастан әлі күнге дейін де шашілмей келе жатқан ұлт, тіл мәселелерінің бастамасын сол газеттер көергені де сөзсіз шындық! Ұлттық пікір қалыптастыруда А.Байтұрсынов, М.Дулатов, Б.Майлиндар қызмет атқарды. Сол заманда қоғамда көтерілген: қазақ халқының ұлт ретінде сақталуы, ұлттық мәдениетіміздің жойылып кетпеуі, ана тіліміздің ұрмыстық деңгейден көтерілуі қазіргі таңда да өзекті мәселеге айналып отыр.
Тәуелсіз қазақ елі деп жариялағалы, егеменді ел болғалы бері де біраз жыл өтті. Осы уақыт аралығында демократиялы мемлекетте сөз бостfндығына шектеу қойылмады. Қоғамдық пікір қалыптастыруға қазақ, орыс тілдерінде тәуелсіз газеттер басылып жатыр.
Елімізде бұқаралық ақпарат құралдарының ішінде ой тудыратын, қоғамдық пікір қалыптастыратын – газет.
1. Қ.Салғарин, Елдік негіздері // Егемен Қазақстан .- 24 тамыз, 2007 ж.
2. Ө.Әбдіхалық. Ұлттық өнерді неге өгейсітеміз? // Әдебиет айдыны .- 2007, 25 қазан
3. Нұрлан Жұмаған. Дәстүрлі өнерге қамқорлық болатын қоғамдық ұйым қажет пе? // Дала мен Қала.- 2007, 24 тамыз
4. О.Шынжігіт. Зерлі өнердің ертеңі // Дала мен Қала.- 2007, 30 маусым
5. Л.Билан. Киіз үй сатып бір шетелдік баюда // Айқын.- 2007, 2 қазан
6. Жағда Бабалықұлы. Домбыра үні, этнографиялық эссе // Дала мен Қала.- 2007, 2 қараша
7. Х.Қожа-ахмет. Қазақ әні қалай космополиттенді // қазақ әдебиеті.-2007, қараша
8. Ұлы даланың рухы // Дала мен Қала.- 2007, 9 қараша
9. Қ.Аманжол. Алтын адам айбаты // Егемен Қазақстан.- 2007, 13 қараша
10. Этнографиялық ауыл . Алматы облысында жүзеге асатын жаңа жоба туризмге жол ашпақ // Дала мен Қала.- 2007, 22 маусым
11. Н.Өнербаевпен сұхбат. // Алматы ақшамы,-2007,22 желтоқсан
12. Е.Кәпқызы. Ұлттық өнерді өрнектеген сін үйі // Түркістан.- 2006 қазан
13. Н.Жақыпов. Қазақ қазанаттарының қарымы қайда? // Егемен Қазақстан.- 2007, 10 қаңтар
14. А.Сейдімбек. Кім үшін жасалуда? Ұлы бастаманы ұқсата білейік // Егемен Қазақстан.- 2007, 10 қаңтар
15. Б. Мүрсәлім. Енді “Мәдени даму” бағдарламасын әзірлеу қажет // Айқын.-
16. Ә.Ғали. Бізге “үлкен қазақ ұлты” идеясы керек // Түркістан.- 2007, 12 сәуір
17. М.Байғұт. “Ана тілі және отбасы” жобасының алғашқы қадамдары // Ана тілі.- 2006, 13 наурыз
18. “Тілдің талбесігі - балабақша” // Дала мен Қала.- 2007 28 қыркүйек
19. Н.Айтұлымен сұхбат // Қазақстан-Заман.- 2007,20 қараша
        
        Ұлттық мәдениет пен мемлекеттік тілді дамытудағы газеттердің рөлі
Белгілі бір ұлт ел болуы ... ... ... ... үшін әсер
ететін түрлі жағдайлар болады. Талай ... ... ... ... ... ... ұшырайтындығы да сөзсіз.
Қазақ халқының да ұлтболып, бір тұтас мемлекет болып қалыптасқанына аз
уақыт болған жоқ. Ертеден-ақ найзаның ұшымен, білектің күшімен ... ... ... ... елін сақтап келген.
Әлем өркениетінің дамуы қазақ ұлтына да өз әсерін тигізді.уақыт
талабына саай жаңа ... ... бола ... ... ... ... да ... дамыды. Дүйім жұрттың басын біріктіру
үшін, ортақ пікір қалыптастыру үшін алғаш қы газеттер шығарыла бастады.
Қазақ елінде де ... рет ... ... ... ... ... жарық көре бастады. өз ... ... ... сай ... ... ... ... айналған бұл газеттер сауаттандырудың
алғашқы қадамдарын жасады.
Ресей боданына айналып бара жатқан қазақ ... маса ... ... ... ... ... ... секілді газет-журналдардың рөлі зор
болды. Сол ... ... ұлт ... ... ... ... ... үшін, сауаттануы үшін күрескен осы газеттер болғаны ... ... ел ... ... әлі ... ... де ... келе
жатқан ұлт, тіл мәселелерінің бастамасын сол газеттер көергені де сөзсіз
шындық! Ұлттық пікір ... ... ... ... ... Сол заманда қоғамда көтерілген: қазақ халқының ұлт ретінде
сақталуы, ұлттық мәдениетіміздің жойылып кетпеуі, ана тіліміздің ... ... ... ... да өзекті мәселеге айналып отыр.
Тәуелсіз қазақ елі деп жариялағалы, ... ел ... бері де ... ... Осы ... ... ... мемлекетте сөз бостfндығына
шектеу қойылмады. Қоғамдық пікір қалыптастыруға ... орыс ... ... басылып жатыр.
Елімізде бұқаралық ақпарат құралдарының ішінде ой тудыратын, ... ...... болғаннан кейін оның ана тілі мен төл мәдениеті болары анық. Сол
сияқты біздің, қазақ халқының да, өзіміздің ана ... бен сан ... ... келе жатқан әдет-ғұрпымыз, салт-дәтүріміз, мәдени
құндылықтарымыз бар.
Ұлттық мәдениет дегеніміз не? ... ... ... мен ... ... ... анықтамасы беріліп, ара жігі ашып көрсетілгеніне
қарамастан, мәдениеттанушылар мен қоғамтанушылар арасында жиі ... ... яғни ... пен ... ... ... ... бір-
бірінен ерекшелеп жатпай-ақ екеуін бір ұғымда қолдана береді.
Уақыт озған сайын, адам ... ... ... ... ... қамтитын аясы кеңейіп, техникалық прогрестің ... ... ... ... жатқан өзгерістердің мән-мағынасына қарай
дамып жетіле беретін секілді. Айталық, 1891 ... 1919 ... ... ... ... тұрғыдан қарағанда бір-бірінен азды-көпті
айырмашылығы бар, жеті түрлі анықтама ... Ал одан ... ... отыз
жылда, яғни 1920 жылдан 1950 жылға дейінгі аралықта мәдениетке берілген
анықтаманың саны 157-ге ... ... тағы ... бес жыл ... ... ... ... француз социологы А.Моль ... ... мен ... ... ... Ал одан бері ... ... қазіргі таңда заман дамуына байланысты мәдениет сөзінің мағынасының
ауқымы кеңейгені ... ... ... ... мен ... болмысы
жаһандану дәуірінде қандай күйге ұшырайды? Өсе ме, әлде өше ме? Осы сұрақ
қазақ ұлтының ... ... ... ... де ... ХХ ... өмір ... Түркияның халықшыл ғалымы Зия Көкалыптың “Мәдениет
дегеніміз бір ғана ұлттың дін, мораль, құқық, ақыл-ой, ... ... ... ... ... ... бар. Мәдениет
ұғымын саналы азаматтың әрқайсысы өзінше қабылдайды, өзінше пікір тудырады,
өзінше анықтама да береді.
Ал қазақ мәдениеті қалыптасқан ба, даму ... ме, ... ... біздің өз ұлттық мәдениетіміз қалыптасқан. Ол – ... ... ... ... сал-дәстүр, әдіс-ғұрып, тұрмыс-тіршілік және
де ешбір халықта кездеспейтін өзгеше өнер.
Қазақ халқына ғана тән ... ... ғана өзге ... және ... ... ... ... Тек әлемдік өркениетте өз
ұлттық мәдениетімізді жоғалтып алмау қарекетін жасау мақсаты тұр.
Ал осы ... ... ... ... ... ... ... басқа түсінік, бірақ бір арнада қолданылады. Ұлттық ... ... ... ... ... пен ... ... ажыратып алуды ұсынады. “Мәдениет – жекелеген адамдардың тер төгіп,
ізденуімен, не ... ... ... ... келетін қасиет
емес, белгілі бір ұлт халқының тұрмыс-тіршілігі қажеттілігінің талабына сай
өмір бойы саналылықпен қалыптастырған ... ... ... ... ... ... күнкөріс көзінің
өзара үйлесімі”. Бұдан ... ... өзін ... ұлтпен бірге
жасасып, бірге дамитынын да, оның неліктен бір ұлтқа тән ... ... деп ... да ... еш қиындыққа түспейді.
Ал өркениет деген бір ұлттың ... ... ... ... ... бірнеше ұлттың қоғамдық өмірінің жиынтығын, басқаша
айтқанда, түрлі әдіс-тәсілдер арқылы және ... ... ... жүзеге асатын құндылықтардың жиынтығын қамтиды.
Бұл айтылғандардан: өркениет дегеннің әдіс-тәсіл арқылы жасалған ... ... ... бір ... ... ұлтқа ауысқан ұғымдар мен
техниканың жиынтығы, ал ... ... ... ... арқылы
жасалынбайтын және еліктеу, іздену жолымен өзге ... ... ... ... көрсетеді. Сондай-ақ мәдениеттің бір ұлтқа ғана
тән, ал өркениеттің бірнеше ... ... ... ... яғни
өркениеттің ауқымында бір-біріне қатысы жоқ бірнеше ұлттық мәдениет қатар
өмір сүре береді.
Бұл айтылғандарға қарап, ұлттың ... үшін ... ... мықты
болса жетеді, өркениеттің әлсіздігі шешуші рөл атқармайды” деген қорытынды
жасайды [1].
Қазақ халқының ұлттық ... ... ... ... ... күш ... табылатын газеттердің атқарар рөлі, әрине,
өте зор.
Ұлттық мәдениет сөз болғанда ауыл-аймақтарға кең ... ... ... ... ... ... ... Бұл шешуі
түйінді көптеген ұлттық мәселелерге ден қойып келе ... ... ... пен ... ... ... мәселелерін ұлттық болмыс тұрғысынан
қарастырып, өзіндік пікірін ортаға слып ... ... ... 2007 ... ... ... ... жазушы-ғалым
Қойшығара Салғариннің «Елдік негіздері» атты сараптамалық-зертеу мақаласы
жарияланды. Жазушы-ғалым Қойшығара Салғарин қазақтың ... ... ... ... ... ... ... дәстүр жайында сөз болғанда, республикада тек ... ... ... ... ... өзге ... өкілдерімен қоян-
қолтық өмір сүріп жатқанымызды алға тартып, соны кедергі келтіретіндер бар.
Алайда, бұл да ... ... ... ... ... ... лып етпе
дыздалаңынан басқа ешнәрсе емес. Мәселе бұл арада, әр халықтың қалыптасқан
салт-дәстүрін екінші халыққа, не оның ... ... телу ... ... ... әр ... ұрпағын сол халықтың өзі қалыптасқан төл салт-
дәстүрмен ауыздандырып, отбасы ... ... ... ... шариғатында өзгешелік болғанымен, іргелі діндердің бәрі де
адамдарды имандылыққа, тазалыққа, адалдыққа, ... ... ... келген халықтың ата-бабаларының өмір тәжірибесінің тезінен өткізіп
түзген, ... ... ... ... халықтық салт-дәстүрі сол халықтың
ұрпағын тектілікке, кісілікке, парасаттылыққа тәрбиелейді. ... ... ... сәби ... ... ... ... тәрбиеленіп өскен
ұрпақ ешқашан да керенау қиянатқа ... Өз ... ... тұтады,
өзгенікіне құрметпен қарайды. Ал бұл – ... ... ... ... ... орнаған алтын көпір іспеттес. Шынайы түсіністік
бар жерде ынтымақ бар. Ынтымақ бар жерде бірлік, береке бар. ... сол ... өмір сүру ... ... да ... ... – сол ... қазіргі қабылданып жатқан тәуелсіз ... ... ... ... ... ... ... алмай
отырмыз.
Түйіп айтқанда, кез келген халық – ... ... ... ... дәстүрін сақтауда әр халық – өзінше дара. Біз де солаймыз.
Өз ... ... өз ... ... ... ... және одан ... жағдайда да айырылмауымыз керек» деп жазады ... ... осы ... ... ... ... ... білдіріп отыр.
Яғни қазақ халқының жаһандану ... өз ... ... ұлттық
болмысын, сақтауы қажеттігін йтып отыр. «Егемен ... ... ... ... ... ... ... арқылы қазақ оқырманының
ұлттық рухын оятып отыр[1].
Ал «Әдебиет айдыны» қоғамдық-әдеби газетінде де ... ... ... ... мақалалар жариялануда. Осы газетте
жарияланған «Ұлттық ... неге ... атты ... ... ән ...... ... жыр-толғаулар, күйшілік
өнердің қоғамда кең насихатталмай отырғандығын ... ... етіп ... – жан әлемінің жарық сәулесі. Оны қабылдап, таратушы адам, тамашалап,
тыңдайтын да ... Егер ... құны ... ... ол әсте ... ... тіршілік айналдырған біздің кінамыздан. Бәйге атын қой соңына қосқан
секілді. Алаш баласының асқақ рухын азат ... ... ... ... ... ... өгейлік көрсе, ол – қаңылтыр мінген қазақ ... қап ... ... қыли ... [2]» деп ой ... ... өзекті мәселелердің қатарынан орын алған ұлттық өнеріміз –
дәстүрлі өнер көпшіліктің сұранысына ие ... ... ... емес.
«Әдебиет айдыны» газеті осындай өзекті мәселелерді ... ... ... ... ... ... үлкен көмек. Ұлтық өнердің
телеарналардан насихатталмай, көпшіліктен қолдау таппай келе ... ән ... тек ... ... айналғанына пікір білдірген.
Қазақтың дәстүрлі ән өнеріне де қамқорлықтың жоқтығынан ол ... ... ... ... ... ұлттық мәселелерге көңіл бөлуі, ортақ
пікір тудыруға, ... ... ... ... ... ... жайт. Қазақтың шешілуге тиісті ... ... ... ашық ... ... ... басылымдар қазақтың жоғын
жоқтамайтындығы анық. Ұлтық өнеріміздің қолдау ... ... ... ... және бір ... «Дала мен Қала» газеті. Бұл газеттің
үстіміздегі жылғы тамыз айындағы санында жарияланған Н.Жұмағанның «Дәстүрлі
өнерге қамқор ... ... ұйым ... пе? [3]» атты ... ... ... өнерпаздары Англияға барып, өнер көрсетіп
қайтқандықтары айтылған. ... ... ... ... дала ... ... ән кешін ұйымдастырған Қазақстанның Англиядағы Төтенше және
өкілетті елшілігі мен Лондонның СОС университетінің ... ... және ... ... шет елдерде қазақтың дәстүрлі өнерін тарататын,
дәріптейтін арнайы ұйым құру ... пе?» ... ... ... ... ұсынысы ойландыратын сауал. Себебі эстрадалық ән өнерін дамытатын
және көптеген жерлерге еркін ... ... ... өнерді дәріптейтін
орталықтары бар, ал төл өнеріміздің жетімсіреуі дұрыс болмас. ... ... ... ... өнер ... ... ... оның астарында дәстүрлі өнерді қамқорлыққа алу қажеттігі туралы
өзекті мәселенің ұшы шығып ... ... ... ... ... қазаққа
ұлттық өнермен, ұлттық болмыспен ғана өзге елді таңқалдыра алатынымызды
жеткізгісі келген. «Дала мен Қала» ... ... ... ұлт ... ... келе жатқан басылымдардың бірі. Осы газеттің 2007 жылғы ... ... ... ... ертеңі» тақырыбында қазақтың ою-өрнектері
жайында мақала жарық көрді. Қазақтың барлық өмірінен хабар ... ... ... ... ... туралы мәселе көтерген бұл мақала
ұлттық мәдениетке көңіл бөлу керектігін тағы бір еске түсіргендей.
«Қазақ халқының ... ... құм ... ... қаланың
күйін кешуде. Оның түбегейлі ашылуына қаншама бақыр бастының маңдай тері
мен уақыты ... ... сіз бен біз ... айта алмаспыз. Рухани
құндылықтардың тұрмыста қолданылған материалдық ... ... ... ... ... ... ілеуде біреу білер,
біреу білмес. Тұрмыстық заттардағы, ... ... ... ... қару-жарақтардағы ұлттық бедерлерімізді айшықтайтын ою-
өрнектерімізбен қалай мақтансақ та жарасады», – дейді ұлттық қолөнер ... ... ... ... ... ... ... Қазақтың
жасалып жатқан дүниелерінің бір шетіне ұлттық өрнекті салып қойса, ол
қазақтыкі екендігінен хабар ... ме!? ... жас бала ... ... ... ... тез ... уақыттан оздық. Тәуелсіздік алғалы бері
аяғымыздан тік ... ... ... де ... ... дүниелер елімізді
жаулап алды. Жастарымыздың аты ғана қазақ, ал бар ... ... исі ... ... онда ... ... ... екендігімізді
қалай танытамыз, қалай ... ... ... ... ұлттық
мәдениеіміздегі ою-өрнектердің қаншалқты маңызды екендігін талдап, саралап
берген.
Ұлттық мәдениетіміз, ұлттық құндылығымыз туралы сөз ... ... де өз ... қосуда. Ою-өрнектерімізбен қатар киіз үиіміздің ... ... ... ... ... ... ... қолөнеріміздің
үздік үлгісі ретінде киіз үйді алар болсақ, “Айқын” газетінің үстіміздегі
жылдың 2 қазанындағы санында қазақ киіз ... шет ... ... ие
екендігін және оны сатып жатқан Гал ван Джонуз деген ұлабританиялық азамат
екендігі туралы мақала жарық ... ... ... мемлекеттерінде
көптеп сатыла бастаған киіз үйлердің бағасы 1300 АҚШ долларынан 5000 ... ... Осы киіз ... ... ... Ұзақбай Айтжанов атты
қазақ азаматы. Осы жайттарды естігеннен кейін техника ғылымдарының ... ... киіз ... екі қабатты үлгісін жасаған ... ... ... талабына сай, көшпелі мал шаруашылығымен
айналысатын малшыларға су өтпейтіндей ыңғайлы жаңа екі ... ... үй ... ... ... ұлттық мұрамыздың жойылып кетпей, уақыт
талабына сай ұлттығын жоймай өзгеріп жатқандығынан ... етті [5]. ... ... киіз ... шелелде үлкен сұранысқа ие екендігінен хабардар
болса, қазақ үшін төл байлығының әлемді таңқалдырып, қазақ халқының ... ... ... ... газеті өз мақаласы арқылы ұлтық
байлығымыз – киіз ... ... тағы бір рет ... ... өзімізді таныту мақсатында өзімізге төло дүниелерді орынды пайдалана
білу керектігін ағы бір рет ... ... ... ... ... ... табыстыратын дүниелеріміз,
шашетін мәселелеріміз өте көп. Солардың бірі ұлттық аспаптар. Дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... қауыштыру үшін
ұлтық апаптарымыздың да қайта ... тиіс ... де ... ... ... ... ... мәденетті, ұлтық құндылықтарды қайта жаңғыртуда елеулі
қызмет атқарып келеді. Аталған газетте этнограф-ғалым Жағда Бабалықұлының
«Домбыра үні. ... ... атты ... ... көрді. Осы
мақаласында ғалым: «Адам баласының ән мен күйі шыр етіп ... ... ... ... ... ескерсек, халқымыздың төл өнері ұлттық
аспаптармен, қарт қазақпен бірге жасасқанын аңғару қиын емес. Әр ... ... ... ... де ... ... әмбеге аян. Мәселен,
тілі, діні, ділі рухы сондай-ақ салт-санасы мен бедері айқындалған сайын
оның ән-күйі, ... да ... ... ... ... ... қарапайым түрден күрделене түсіп, белгілі бір халықтың мақтанышына
айналады. ... ... ... өзі бір ... бес ... ... ... одан күрделірек.
Қазақта бұдан басқа да үскірік, ... ... ... дап, даңғыра сияқты ұлт аспаптары бар. Әрқайсысының үні, дыбысы,
ырғағы, дірілі, сырылы, ызыңы ... өз ... ... ... ... ... сыр-сипаты және бір-біріне ұқсамайтын атауы бар.
Қазақ домбырасының жасы белгісіз. 1986 жылы ... ... ... ... жайлауының Қызыл кезең деген жерден ... ... ... ... ... сыры ... деп ... сыр шертеді.
Бұл мақала арқылы қазақтың өз ұлттық құндылығын өзіне ... ... ... ... ... аспаптарды қайта жаңғырту керектігін қолға
алды. Осы мақсатта арнайы мамандар ... ... де ... ... ... және өнер ... ... әдебиетінде»
де «Музыка» айдары бойынша композитор Хасен Қожа-Ахметтің «Қазақ әні қалай
космополиттенді» атты мақаласы жарияланды. ... ... ... ... бұл мақалада қазақтың ұлттық әуезінің өзі батыстанып,
қазақылығын жоғалтқандығы туралы үлкен мәселе ... ... ... ұлт ... ... ... ... отаршылдар бодандағы
ұлттарды «бейбіт жолмен жою» үшін оның ... ашық та, ... ... күш ... Кеңес үкіметінің белсенділері ... ... ... ... ... ... ... музыкалық аспаптарымызды «жетілдіріп», ұлттық үндік сапасына,
дәстүрлі орындаушылыққа нұқсан клтіргендігі туралы айтылғанымен, әлі ... ... ... ... ... жұрдай болып айрылған қазіргі кезеңдегі музыкалық
өнеріміз «ұлттық ортақ рухани нәрі» болып қазақты ұйыстыру ... ... ... ... қазақ халқын сан ғасырлық тарих шырғалаңдарында
Ұлт ретінде ұйыстырып, ... ... ... ... ... орасан
музыкалық өнеріміздің ақыры осылайша жат елдер әуендеріне еліктеумен тәмам
болғаны ма?! [7]» ... ... ... ... ... ... танытқан осы бір мақала арқылы қазақ музыкасының зерттелмей
жатқан, ашылмаған қырларының көп ... ... үй, ... ... ... ... ұлтық құндылықтардың қазақ
өмірінде алар орны ерекше екендігі айқын. “Дала мен Қала” газеті жаһандану
кезінде ... ... ... ауыл ... ... ... бірегей сақтай отырып, ата-бабаның салт-дәстүрлерін лайықты
жалғастырды және ... ... тіл, діл, ... ... ... ... жатыр деп түйіндейді. ... ... ... ... ... ... Мәжілісінің депутаттарын
сөзге тартқан.
Ш. Мырзахметов: “Қазақ халқының құндалықтары өте көп. Әсіресе, рухани
мұрамызды сақтап, жақсартудың жағдайы көңіл ... ... Бұл ... ... ... асырылып жатқан «Мәдени ... ... ... іске ... кемел келешекке негіз қалайды. Осы орайда
Түркістан қаласының жағдайын сөз ... ... Бұл ... ... ... ... орталық болып табылады”.
Н.Сабильянов: “Біздің ұлтық құндылықтарымыз бен ... ... ... ... ... Ең ... ... елдің өркениет көшімен
шендесе отырып, ұлттық рухани дүниесін ... оны ... ... ... қажет. Осы орайда 2008 жылы ұлы Абайдың ізбасары, ... ... ... ... ... 150 жыл толатынын Қазақстан
үкіметінің ... ... Оның ... қызметін насихаттауда
зор танымдық маңыз бар. Өйткені ұлттық рух пен ... ... ... ... ... ... өзіндік себебі бар. Қазақтың қамын
ойлайтын ... ... ... ... ... негізгі қолға алатын,
дамытатын мәселелері де ұлттық мүддеге қатысты болатындығын ескеру керек.
Газет журналистерінің билік ... ... ... ... ... ұлттық
мәдениетті дамытатын шаралардың атқарылып жатқандығы қуантарлық жағдай.
Қазақ халқының ұлттық мәдениетін ... ... ... ... шарасының
бірі – «Мәдени мұра» бағдарламасы. ХХ ғасырдың алпысыншы жылдары Есік
қорғанынан табылған “Алтын ... ... ... үлкен мәдениет ошағының
болғандығын растаған үлкен дәлел болды. Бұл күндері осы ... ... оба ... ... ... ... ... байлық. Елбасымыз
Н.Ә.Назарбаевтың бастамасымен ... ... ... ... ... бұл ... ... табуда. Осы бағдарламаның аясында Есік
қаласының көне сақ ... ... ... ... арналған көшпелі
отырыс өтті деп хабарлайды «Егемен Қазақстан» газеті [9,8]. Мұнда негізінен
екі мәселе – ... ... ... және “Берел” мемлекеттік
тарих-мәдени ... құру ... ... ... ... ... ... іске асыру жөніндегі кеңес
төрағасы ... ... ... ... ... академик К.Байпақов, Мәдениет және ақпарат ... т.б. ... ... ... аталған қорық-мұражайларға бөлінген
жер телімдерінің мөлшері үлкейтілетінін және аспан астында орналасатын
мұражайға мемлекеттік бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... аясында атқарылып жатқан ... ... ... ... ... етіп ... Осы ... атқарылып жатқан шаралар туралы бір ғана «Егемен қазақстан» газеті
еме республикамыздың түкпір-түкпіріне тарайтын көптеген басылымдар ... ... мен ... ... ендігі бір санында елдің ежелгісі мен
ертеңіне ... ... ... ісін ... бастап қолға алатын
жобаларды қолдау керектігін дәлелдеді. Ол жоба ... ... ... ... астасып жатса, нұр үстіне нұр. Алматы облысы
Балқаш ауданында ... ... ... ... пен министрлер және
депутаттар тобы жергілікті азаматтардың “Этнографиялық экологиялық саябақ»
құру туралы жобасымен танысты” деп ... ... мен ... ... [10,9].
Іле өзенінің оңтүстік сағасындағы ... ... ... этнографиялық ауылға енген адам ұлтымыздың ежелгі тарихымен
қайта қауышқандай болары анық. Тек қана қазаққа тән төрт түлік түрлері ... ... ... ... ... мен ауыл топырағынан алынған
өнімдердің барлық түрлерінен көрме ... ... ... тобы ... ... ... иесі ... табылады.
Жоба бойынша тек ұлттық салт-дәстүрге негізделген жаңа ауылдың іргесі
қаланады деп күтілуде. Онда бұл күндері тұқымы ... ... ... ... пен ... тазы, қыран тектес ... ... ... ... ... алынады. Мұның сыртында ұсталардың азаюымен ортамыздан
алыстап бара жатқан зергерлік ... ... ... ... Ұлттық мәдениеттің дамуына байланысты атқарылып жатқан іс-
шаралар жайында ... ... ... ... оны ... ... дұрыс-бұрысын саралап беретін мерзімді басылымдар.
«Алматы ақшамы» газетінде «Өмір-өнер» айдары бойынша Алматы қалалық
мәдениет ... ... ... ... сұхбатында «Мәдени мұра»
бағдарламасы бойынша атқарылатын біршама ауқымды шаралар Алматы облысында
және Алматы ... ... ... [11]. Алдағы 2007-2009 жылдарға
арналған Верный қорғанының орнына салынған ... – мың жыл» ... ашық ... ... мұражай жобасы және Боралдайдағы сақ
қорғандары жобалар ... ... ... ... ... ... көздеген мақсатының бір қырына жауап беретін «Мәңгілік
сарын» өнер фестивалі екендігін де жеткізген. Бұл ... ... ... ғана ... ... қатар басқа да ұлттық музыкалық аспаптарды
жаңғырту туралы атқарған.
Қазіргі таңда егеменді ел бола ... өз ... ... ат ... оңды болар. Ұлттық музыкамызға, музыкалық
аспаптарымызға көңіл бөле отырып, ұлттық қолөнерімізді де ... ... ... ... қолөнеріміздің дамуы үшін атқарылып жатқан
шаралар бойынша «Түркістан» ... ... ... ... ... туралы ақпарат берді.
Бүгінде ұлттық киім үлгілерін тігіп, Қазақстанда насихаттап жатқан
фабрикалар көп ... ... ... киім тігу ... ... ұлттық өнердің құндылығын сезініп, қазіргі таңда ұлттық ... ... киім ... ... ... көңілге қуаныш
ұялатады. «Сымбат», «Ерке-Нұр» секілді фирмалардың ұлттық киім мен ... ... киім ... ... болғандықтан, негізінен оған
қолданылатын ою-өрнектердің түрлерінің дұрыс ... баса ... жөн. Осы ... ... ... ... қалаушы Фарида
Мерқамитқызы: «Ұлттық киімге ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда қазақтың ұл-қыздары тойларда ғана емес күнделікті
киер киімде де ... ... ... ... Ұлттық нақыштағы киім
үлгілерін шығарып, кең насихаттау көп демеушілікті қажет ... ... ... ... ... өнер деген адам бойындағы ең киелі қасиет
екенін ... ... ... ... ... болашақ жар, ана
болатын қазақ қыздарымыздың бойына сіңіруіміз қажет [12,10]»,-деген пікір
білдіреді. ... ... киім киіп ... қазақ жастары үшін бұл күндері
дүкендерден күнделікті ... ... ... наштағы киім үлгілерін табу
қиынға соғып отырғандығы және бар. Бұл сұхбат арқылы ... сән ... ... ... ... ... қазақстандықтарды киіндіре алатын жағдайда
емес екендіктерін аңғарамыз.
Ұлттық мәдениетті дамытуда атқарылар шаруы өте көп. ... ... ... ... ғана тән ... ат ... ойындары да алдағы
күнде дамытуды қажет ... ... ... ... сан ... ... шаруа бар екендігін бүгінгі күндері басылым беттеріндегі талқыланып
жатқан мәселелерден аңғарамыз. Ұлттық мәдениетке қатысы бар ... ... ... ... ... ат спорты. «Егемен Қазақстан» газетінде
жарияланған «Қазақ қазанатының қарымы қайда? [13,11]» атты ... ... ... ... Осы ... бір ... ... әлемді аузына
қаратқан қазақ ... ... ... ... ... бағы
жанбай тұрғандығы туралы үлкен мәселе көтерген. ... ... ... ... олимпиада қатарына қосуға мемлекеттік үлкен реформаның
қажет екендігін, қаржылай көмек ... ... ... салған. Шынында да,
ұлттық спортымыз да кенжелеп қалған ... оны да ... ... ... ... жатқан тұсты қолға алу керектігін осы басылым ортақ
талқыға салып отыр.
Қазақ ... ... ... ... қалыптастыру үшін, мемлекеттік
органдар тарапынан атқарылып жатқан іс-шаралардың халыққа тигізетін пайда-
зияндығы туралы ортақ талқыға салып ... ... ... ... ... зиялы қауым өкілдері өз пікірлерін ашық жариялауда. Атап ... ... ... ... ... ... ... іс-шаралар
туралы Ақселеу Сейдімбек «Егемен Қазақстан» газетінде «Кім үшін жасалуда?
Ұлы ... ... ... атты мақаласы. Бұл мақалада «Мәдени мұра»
бағдарлама ... ... ... ... ... талдау жасылынған.
«Мәдени-рухани саладағы бұл сияқты қарымды қимыл ... ... ... ... емес. “Мәдени мұра” мемлекеттік бағдарламасы
идеясымен жұртшылықтың айрықшы ықыласына бөленіп, ... ... ... ... 500 томдай болатын ... рет ... ... сөйлей бастады. Қазақ мәдени-рухани құндылықтарын
иеру мақсатында міндеттер белгіленді:
“Бабалар сөзі” − 100 том, ... ... ... − 10 том, ... ... − 5 том, ... ... дәстүрлері мен әдет-
ғұрыптары” − 2 том, т.б. көптеген сөздіктер, ... ... ... Алайда бұл кітаптардың шығуында негізгі мәселе тиражға келіп
тіреледі. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бар кітаптардың таралымы 3000-5000-ды ғана құрайды. Мемлекетімізде
9 ... ... пен 15 ... ... ... ... ... еліміздің
басты бағдарламасы аясында жарық көрген кітаптар жетпейді. Сондықтан да
“Мәдени ... ... ... ... ... ... ... кітаптар әрбір қаладағы, облыс ... ... ... мектептер мен кітапханаларда болуын міндеттеу керек.
Егер де “Мәдени мұра” өнімдерін осы ... ... онда ... не үшін ... алдық? Кім үшін жасалуда? Ұлы бастаманы ұқсата
білейік [14,12]» дейді ... ... ... айтып отырған және газеттің
көтеріп отырған мәселесі орынды. Алға ... ... көп ... ... бұл ... ... уақыттарда да атқарар шаруаы мол
секілді. Себебі басылымның көтеріп отырған ... өте ... ... ... көздеген мақсаттарының орындалуы бірінші ретте қазақ
баласы үшін қажетті дүние. Ал сол шаралар бірлі-жарым атқарылып жатса, онда
келекшекте ... ... да ... емес пе?! ... осы ... ... отырған «Егемен Қазақстан» газеті ел үшін маңызды мәселені орынды
көеріп отыр.
А.Сейдімбек “Мәдени мұра” бағдарламасын ... ... ... ... пікірін білдірсе, «Айқын» газетінде Б.Мүрсәлімнің “Енді «Мәдени
даму” бағдарламасын әзірлеу қажет» атты мақаласы жарық ... ... ... ... ... ұлттық
құрылымдардың барлығын саяси-идеялық ... ... деп ... ... ... одағын марка ... ... ... ... азаматтық қоғам институттарына ... ... елде ... ... ... ... тиіс ... саясаттың негізін қалады. Сол-ақ екен, Қ.Мырза-Әлише айтқанда,
“ақындар аш-жалаңаш” қалды, актерлер ... ... ... ... ... ... ... ән салатын мүдделі топқа
айналды, театр мен кітапханаға ... ... ... ... пен ... тартқан тулақтай тоз-тозы ... ... ... ... ... ... ғылым мен ұлттық мәдениет мүлде салынбай
қалды. Мемлекет саясатының екі қатпары бар, біріншісі – ... өнер ... ... ... саясат, екіншісі – мемлекеттің ұлт бейнесін,
халықтың тұрмыстық ... ... ... ... ... оны ... ретінде қарастырады. Қазақстанда саясаттың осы екі қатпарының
ісі де ... ... ... бері әлі ... жоқ. ... 4-5 жыл бойына әспеттеп келе жатқан ең үлкен жобасы – “Мәдени
мұра” бағдарламасы. Бұл жобаны, ТМД ... ... ... үлгі ... ... ... Шынында да солай ма? Мәдениет пен өнердің, ғылымның, жалпы
шығармашылықтың негізгі үш фазасы бар - ... туу ... оның ... ... және ... Бұл үш фазаның ұлт үшін қайсысы қымбат?
әрине, ... туу ... ... да ... ... ... ... – таланттарды қолдау, әсіресе, «арық қойдан бағасын кейін»
болмастай етіп дәстүрлі әншілерді, күйшілерді, ... ... ... ұлттық бағыттағы өнерпаздарды, жаңа мәдени форма әкелген
жастарды қолдау болуы ... ... ... да ... ... ... ... меншік мәселелеріне өте кірпияз қарайды. Батыстың
мәдениет саясатында мемлекет ... ... 70 ... ... мемлекет өз
мойнына алады, 20 пайыз шығынды меценаттар мен ... ... ... 10 пайыз билет сатудан, кітап сатудан, т.б. түседі. Яғни
нарықтық саясатта Үкімет мәдениетке, ... ақша ... ... ... қате ... шыққан. Ұлыбритания, Франция, Швеция – Еуропаның
дамыған елдерінің қай-қайсысы да ұлттық өнері мен мәдениетіне бюджетінің 1-
3 ... ... ... Олар ... пен ... ... сала
ретінде қарайды. Бірақ оларда ақша мемлекеттен болғанымен, оны ... ... беру ... ... емес, тәуелсіз сыншылардан
құрылған эксперттік комиссия шешеді. Сол сияқты өнер-ғылымның халыққа,
қоғамға ... ... үшін ... ... ... ... ... интернет, академиялық институттар т.с.с. өте қажет.
Мәдениет саласының үшінші тармағы дайын дүниені жаңа форматта ... ... Бұл ... ... ... ... ... орындалуы
жағынан шығармашылық емес, әдепкі техникалық ... ... бұл ... ... және ... ... жүйелеу жұмыстарының маңыздылығын
жоққа шығаруға келмейді. Алайда орыс жұрты 40 жыл ... 200 ... ... ... ... мен ... ... шығарып жатқанда,
“Мәдени мұраны” ЮНЕСКО көлеміндегі тұңғыш үлгі деу – ... ... басы мен ... ... ала беретіндігін көрсетеді [15,13]». Бұл
мақалада мемлекеттік даму алдында тұрған ... ... ... ашып ... ... болған. Себебі Еуропа елдеріндегі ұстанған бағыт-бағдарының,
жалпы саясатының негізінде өз ... ... ... ... жаңа ... жасауымыз керек деген үлкен мәселе көтереді.
Басылымның мақсаты да қоғамдағы келелі мәселелерді шешудегі екі ... ... ... мен ... ... ... газеті ұлттық мәдениетті
дамытуда өз ұсынысын, бастамасын көтеріп отыр. Осы мақалада автор елімізде
ұлттық мәдениетті дамытуда өз ... атап ... ... ... ... дәл сондай қажырмен, қаражатты аямай «Мәдени ... іске ... ... тұр ... де ... ... ... мәдениеттің дамуына ерекше көңіл бөліп,
қолдау қажеттілігін де атап ... ... ... ... сөз ... қазіргі таңда «Ұлт
болып қалыптастық па?» деген сұрақты да қойып, талқылап отырғандар да ... өз ... ... өзге ұлт ... ұлт ... әлі де төмен
дәрежеде ... ... ... алды ... ... орай
«Түркістан» газетінде саясаттанушы Әзімбай Ғалидың сұхбатына ... Ұлт ... ... ... ... бұл газет сұхбатта да
ұлт жайлы, ел болу ... ... ... ... ... түркiтiлдес халықтардың 70-80%-ы қазақша бiледi. Көбiсi бiр
қазақтан кем бiлмейдi. Егер де сол елде ... ... ... ... бұл ... ... үрдiс деп есептелiнедi. Ұлттарды
интеграциялап, ... ... ... ... бұл бiрiктiру саясаты
ұлттарды “қазақстандық” идеяға емес, “үлкен ... ... ... ... ... асуы қажет. Ендi бiз әкiмшiлiк әдiске көшуiмiз керек. Ол —
әскери ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру.
Мемлекеттiк тiл — бiреу, ... тiлi – ... ... ... фактор, қазақ мәдениетi – ... ... ... ... бұл ... қазақ мемлекетінің қазіргі
таңдағы жай-күйі мен ұлт болып қалыптасудағы және мемлекет ретінде ... ... ... мен пікірлері ашық жазылған. Жоғарыда
айтылып кеткендей қоғамдағы ... ... ашық ... ... ... ... ... мен сындары ашық айтылуы да қажет.
«Қазақ» ұлт газетінің бетінде қазақ мәселесі кең ... ... ... не ... не ... атты ... ... қазіргі
жағдайы туралы егжей-тегжейлі айтылған. Қазақ өз жерінде отырып өзге
ұлттардан ... ... оның ... ... күрд, шешен ұлт
өкілдерінің халық арасында ... ... ... ... ... Осы ... өз жерімізде отырып ана тіліміздің мемлекеттік ... ... де ... болмай тұрғандығы да қазіргі кездегі ең
бір өзекті мәселеге айналды. Қазақтың ұлттық мәселесі «Караван», ... ... т.б. ... ... ... қажеті жоқ. Қазақтық ұлттық
мәселесін тек қана қазақ тілді ... ... тағы ... ... ... ... ақпарат тарататын көптеген газеттердің
өзекті тақырыбы – ... тіл – ... тілі ... жылы ... ... ... Назарбаев «Жаңа әлемдегі
жаңа Қазақстан» Қазақстан халқына Жолауында «Тілдердің ... ... ... Бұл ... ... әр ... қабылданды.
Республикаға тарайтын көптеген басылым беттерінде, атап айтқанда: «Әдебиет
айдыны», ... ... «Жас ... «Ана ... т.б. ... ... тілі – үш тұғырлы тілдің, қазақ ұлты ... ... ... ма?» ... ... ... ... М.Шаханов, Қ.Мырза-Әлі,
А.Айталы, М.Мырзахметов, Ұ.Есдәулет, С.Елубай, Қ.Сәрсенбай сынды 77 алаш
азаматы қол ... ... хаты ... ... дүр ... ... ... қазақ тілінің мәртебесін көтеруде барлық қазақ газеттерінің
көтерген елеулі ісі болды. Бұл үндеуде ... тіл – ... ... көтеріп барып қана үш тұғырлы тіл саясатын қолға ... ашық ... ... ұлт» ... да ... ... ... тарихымен қалыптасып, бойға сіңген ата-баба рухымен байланысымызды
үзетін, жаңа ... ... ... ашық ... Қазіргі
таңдағы қазақ мемлекеттігін жойып, жаңа қазақстандық ұлт жасау барлық қазақ
ұлтына ... ... ... ... ... дамыту мақсатында басылымдар сын мақалаларын үзбей жазып
келе жатқандығы ... ... ... Алматы қаласында жарнамаларда,
қалалық билбордтарда дұрыс қолданылуын қадағалап, оны ... ... ... ... ... ... «Қала тілі» айдарын жүргізіп тұрады.
Осы айдар астында қаладағы қазақ тілінің ... ... оның ... қадағалап, қамтамасыз етеді.
Тілдерді дамыту – еліміздегі саясаттың аса маңызды бағыттарының бірі.
Тіл ... шешу – ... ... ... ... мен қоғамдық келісімді нығайтудың түпқазығы деген ... ... бiз “тiл ... деп ... аузымыз үйренiп кеткен, әйтпесе
бұл проблема емес, трагедияға айналып барады. Егер екi ... ... ... ... ... одан асқан трагедия бола ма?! ... ... ... ... ... басқосуында Президент ... ... ... Көп ... тiл ... жалаң, яғни жеке
проблема деп түсiнетiн сияқты. Ол олай емес. Тiл саясаты-елдiң әлеуметтiк-
экономикалық, көшi-қон, бiлiм ... ... ... ... ... толып
жатқан салаларымен тығыз байланысты екенi бажайлап қараған ... ... ... орындарда, мемлекеттiк мекемелерде, негiзiнен, орыс тiлi
қолданылады. Іс қағаздарын ... ... ... ... ... ... аяқталған жоқ. Республикамыздың көптеген облыстарында әлі күнге дейін
жұмыстың 80-90 пайызы ресми ... ... ... ... ... көшу ... баяу ... тілге жаны ашыған көптеген
қазақ тілді ... ... ... Тiлдi ... тұтатын сол, жоғарыда
айтқан, ауылдан шыққандар мен орысша оқыса да ... ... ... ... ... “Дауға салса, алмастай қиған, сезімге салса, қырандай қалқыған,
ойға салса, қорғасындай балқыған, өмірдің кез келген орайында әрі ... ... ... әрі ... әрі ... жас, отты да ойнақы Ана тілінен артық
қазақ үшін бұ дүниеде қымбат не бар ... ... бойы ... ұлт
ретінде мәдени тұтастығына ең негізгі ұйтқы болған – оның ғажайып тілі” деп
жазғанмын. Бұл халқым деп, ... ... деп, ...... ... болам деп айтқан имани сөзім!” деп елбасымыз ана ... ... ... ... ... ... осы ... бүгінгі жағдайы
қунтарлық па?
Ана тілімізді дамытуға бір ғана ... бір ғана ... не әкім ... жұрт ... бүкіл қазақ елі болып әрекет ... ... ... тілі – ... ... ... ғана ана тілі! Әлемде ұлт ретінде
сақталуымыз үшін ана тілімізді де өлтірмеуіміз басты ... ... ... бізге ғана керек. Сондықтан да ... ... өз ... ... ету ... ... тіл ... мәртебесін сақтау
үшін, ертеңгі ұпақ өз ... ... үшін тер ... ... ... тілін
дамыту мәселелері білім және ғылым ... ... ... ... тілді дамытуда атқарар шаралары туралы “Ана тілі”
газетіне жариялаған ... ... ... ... ... ... ... мақсатында қазақ балабақшалары мен ... орыс ... ... ... қазақ тілінің апталық сағатын
көбейту, облыс орталықтары мен қалаларда қазақ ... ... ... ... ... жоспарларының негізгі хаттамасы берілген . ... тіл – ... ... ... ... ... ұлт ... “Ана тілі және
отбасы” атты жоба жасаған. Аталған жобаның мақсаты жергілікті жерлерде ... ... ... ... орыс тілінде пікір алмасатын ... ... өз ана ... ... ... ... қазақ тілін
үйрету. Бұл жоба жергілікті жерлерде, облыстарда өз нәтижесін бере бастады.
Тілдерді дамыту асқармасының ... ... ... орта оқу ... арнайы сабақтар, дөңгелек үстелдер,
конференциялар, пікірсайыстар ұйымдастырды [17].
Мелекеттік тілді дамытуда «Ана ... ұлт ... ... рөлі ... ... ... ... өз бастамасымен «Ана тілі және ... ... ... ... өтетін тілді дамыту мақсатында
жоба ұйымдастырды. Жоба негізінде облыс орталықтарында, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру мақсатында
біршама жетістікке қол жеткізді.
Сондай-ақ «Ана ... ... ... ... түбін білмейді» айдары
тұрақты жүргізіліп тұрады. Осы ... ... ... мемлекеттік тілдің
дамуына газеттер де өз үлестерін осып жатыр.
“Өссе тілім, мен де ... ... деп ... ... ... ... тілі ... ғана өседі. Туған тілдің уайымы тәуелсіздік алғалы бергі
қазақтың басты жыры мен ащы мұңына айналды. ... ... деп ... азаматтар тілім-тілім болды.тілдің мәселесі шешілген күні қазақтың
басты мәселесінің шешілгені. Ол мәселені шешуді қазақ ... әр ... ... мен ... деп ... ... мәселесін шешуде М.Әуезовтың “Ел болам десең – ... ... ... ... қаперімізге алуымыз керек. тіл мәселесін ... ... ... ... ... ... қаласында
“Тілдің талбесігі – балабақша” атты дөңгелек үстел өткізді. Қазіргі таңда
Ақтау ... 19 ... ... ... Осы ... мемлекетік
тілді дамыту шараларын қолға алуы керектігі қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... атқарылған шаралар туралы нәтижелі ақпараттардың басылуы басқа
орындарға үлгі болсын деген ниетте ... ... ... даму үшін ... басылымдарының әрқайсысы да өз
мүмкіндіктерінше үлестерін қосу ... ... ... ... «Тіл майданы» айдары тұрақты жүргізіліп ... ... ... ... ... ... оны ... мақсатында
атқарылуға тиісті шараларға деген ұсыныстарын осы айдар арқылы жеткізіп
отырады. ... «Тіл мен ... ... өрлетудің өзегі мен ... ... ... ... ең ... ... – тіл мен ... ... ... ... ... даусыз дейді».
Мемлекеттік тіл мен ұлттық ... ... ... күйі ... ... мінберлерден айтылуындай айтылды. Талап қойылғаннан
кейін азды-көпті шаралар атқарылып жатыр. «Қазақстан-Заман» газетінің «Тіл
майданы» айдарында ақын ... ... ... ... делінеді:
«Ұлттық әдебиет пен мәдениеттің қамын ойламай, ұзын ... кең ... ... ... ... тұншығып жоқ болып кетуі ғажап
емес. Телеарналарымыз ұлттық әдебиетіміздің, мәдениетіміздің ... ... ... дер кезінде қолға тиюі үшін ... ... ... тиражы артса, міне, осы жайттарға аса мән берілуі керек
[19]». «Қазақстан-Заман» газеті осы айдары ... ... ... ... ... ... көтеру мақсатында игі істер атқарып жатыр.
Осы секілді ... да ... ... тілді дамыту мақсатында
арнайы шаралар атқарып жатыр. «Президент және ... ... ... ... – елге ... ... ... тілінің бүгінгі
күнгі жағдайы туралы, оны дамыту шаралары жайындағы ... ... ... ... ... көріп жатқан көптеген басылымдар қоғамдағы жағдайдың оң-
солн ажыратып беруде, ақ-қарасын ашып көрсетуде ... ... ... ... көрген мақалалар, зиялы қауым өкілдерінің, өзге сала
мамандарының, саясаттанушылардың, ... ... ... ... ... отырған азаматтардың ой-пікірлері қалың бұқараға әсер етеді.
Оларды хабардар етіп, ұлттық мүддені қорғау мақсатында, ... ... ... атқарылар шараларды дамытушы екендіктерін айқын жеткізеді.
Мемлекеттік тілді ... бір ғана ... не ... бір ғана ... не ... қолынан келмейді. Қазақта «Жұмыла көтерген жүк
жеңіл» деген нақыл сөз бар. ... тіл өз ... сай ... ... аясы тек азды-көпті қазақ отбасыларының, әсіресе, ауыл
тұрғындарының тұрмыстық деңгейінде ғана ... ... ... ... ... ... халқы ұлт ретінде қалыптасты ма?” деген сұрақтарды да талқыға
салып жүрген азаматтар бар. Егер біз ... ... ана ... ... мәселелер көтеріп жатқан болсақ, онда соның өзі ұлт ... ... ме?! Біз үшін ... ... ... Қазақстан мемлекеті бола отырып, басқа ұлттармен достық ... ... ... өзіміздің жоғары екенімізді, басты екендігімізді
дәлелдейтін, ... ... ... Жапондықтар, қытайлар, корейлер,
үндістер Еуропаға өздерінің мәдениетін дәлелдеді, мойындаттырды. Қазіргі
таңда өркениеттің ошағы батыс деп ... ... ... да ... екендігін білді. Шығыстың үлгісінде киім киіп, ас ішіп, тұрмыстарын
түзеп жатыр. Бізге де ... ... ... ... ... ... ... емес пе?! Қазақтың қошқар мүйіз оюын тұрмыста
қолданысқа қайта салып, қолөнерімізді дамытуымыз еліміздің ... ... ... ... еді. ... сәйгүліктерімізді асылдандырып, ат
үстінде өскен қазақтың ұлттық спорт ойындарын дүниежүзілік олимпиадалар
деңгейіне неге шығармасқа! Төрт ... мал ... ... ... ... ... сол ... мәдениетін қалыптастырды. Дәстүрлі ән
өнерімен, жыршылық, термешілікпен, дүлдүл айтыспен өткен торқалы ... ... мен ... қыз қуу, ... ілу, ... ату, асық ... ұлттық
спорт ойындары да ойналған. Ендігі кезекте бірді-екілі ауыл баласының ғана
бойына сіңіріліп жатқан ұлттық ... ... ... ... ... ... ... керек. Осы ретте бұқаралық ақпарат
құралдарының, әсіресе, газеттің атқарар маңызы зор. ... ... ... ... ұсыныс-пікірлерін жариялап,
ұлттық мәдениетімізді дамытуға үлесін ... ... ... ол ... ... ... күш иесі!
Пайдаланған әдебиет:
1. Қ.Салғарин, Елдік негіздері // Егемен Қазақстан .- 24 тамыз,
2007 ж.
2. ... ... ... неге ... // ... айдыны .-
2007, 25 қазан
3. Нұрлан Жұмаған. Дәстүрлі өнерге қамқорлық болатын қоғамдық ұйым
қажет пе? // Дала мен ... 2007, 24 ... ... ... ... ... // Дала мен ... 2007, 30
маусым
5. Л.Билан. Киіз үй сатып бір шетелдік баюда // ... 2007, ... ... ... ... үні, этнографиялық эссе // Дала ... 2007, 2 ... ... ... әні ... ... // қазақ әдебиеті.-
2007, қараша
8. Ұлы даланың рухы // Дала мен ... 2007, 9 ... ... ... адам айбаты // Егемен Қазақстан.- 2007, 13
қараша
10. Этнографиялық ауыл . ... ... ... ... жаңа ... жол ... // Дала мен Қала.- 2007, 22 маусым
11. Н.Өнербаевпен сұхбат. // Алматы ақшамы,-2007,22 ... ... ... өнерді өрнектеген сін үйі // Түркістан.- 2006
қазан
13. Н.Жақыпов. Қазақ қазанаттарының қарымы ... // ... 2007, 10 ... ... Кім үшін ... Ұлы ... ұқсата білейік //
Егемен Қазақстан.- 2007, 10 қаңтар
15. Б. Мүрсәлім. Енді “Мәдени даму” бағдарламасын ... ... ... ... Бізге “үлкен қазақ ұлты” идеясы керек // Түркістан.-
2007, 12 ... ... ... тілі және ... ... ... қадамдары //
Ана тілі.- 2006, 13 наурыз
18. “Тілдің талбесігі - ... // Дала мен ... 2007 ... ... сұхбат // Қазақстан-Заман.- 2007,20 қараша

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық банк – ақша-кредит жүйесінің ортақ буыны, ақша айналымын реттеуші орган73 бет
Ұлттық банктің ақша нарығындағы ашық операциялар және оның ақша – несие реттеуіндегі мәні102 бет
Бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына Қазақстанның кіру мәселесі33 бет
Жоғары оқу орындарының экология бөлім студенттеріне қазақ тілін дамыта оқыту әдістемесі119 бет
Экономикадағы сараптау жүйелері74 бет
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасы80 бет
Қостанай облысының әлеуметтік – экономикалық дамуының 2009-2011 жылдарға арналған негізгі бағыттары128 бет
Италия телеарналары16 бет
«Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы ойын технологиясының түрі – ұсақ моториканың маңызы».9 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь