Жалпы қылмыс туралы түсінік

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Жалпы қылмыс туралы түсінік
1.1 Қылмыстық жауаптылық және оның негіздері
1.2 Қылмыс құрамы, түсінігі
ІІ Тарау
2.Қылмыстың объектісі және объективтік жағы
2.1 Қылмыстың объектісі және объективтік жағының ұғымы және оның қылмыстық.құқықтық мағынасы
2.2 Қоғамға қауіпті іс.әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік)
2.3 Қоғамдық қауіпті зардап
2.4 Әрекет немесе әрекетсіздік және қоғамға қауіпті зардаптардың туындауы арасындағы себепті байланыс
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасының 1997 жылғы Қылмыстық кодексі қылмыстылықпен күрес бойынша жаңа нормативтік базаның қалыптасуында маңызды бір белес болды. Ол бұрынғы кеңестік кезеңдегі кодекстерден барынша ерекшеленді, ең бастысы идеологиялық қасаңдықтардан және қылмыстылық пен жаза проблемаларын шешу барысында таптық көзқарас, бір жақты ұстанымдардан арылды.
Таяуда онүшжылдығы зор жетістіктермен аталып өткен 1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, біздің мемлекет демократиялық және құқықтық мемлекет деп жарияланды [1].
Жаза институты бұрында қолданыста болып келген Казақстан Республикасының 1959 жылғы Қылмыстық Кодексімен салыстырғанда мейлінше көп өзгерістерге ұшырады. Атап айтқанда, жаза институтының барлық проблемаларына арналған баптардың редакциясының көпшілігі дерлік мүлде жаңаша түзілді.
Қоғам өмірінің үрдіс дамуы, замана көшінің адымдап алға озуы соған сәйкес әлеуметтік, саяси ахуалдың жаңаша жағдайға жылдам бейімделіп, осы салаларға қатысты заңнамалардың, нормативтік құқықтық актілердің де дер кезінде өзгертіліп отыруы міндет. Азаматтық-кұқықтық қатынастарды реттейтін заңдарды жетілдіру талап етіледі.
Осыған орай Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 20 қыркүйектегі №949 Жарлығымен мақұлданған. "Казақстан Республикасының Құқықтық саясат Тұжырымдамасында" атап көрсетілгендей:
"Қылмыстық заңнамада заңмен қорғалатын әлеуметтік жоғары құндылықтар ретіндегі адам құқықтары мен бостандықтарының бастылығы мен ажырамастылығын тану негізге алынуы тиіс.
Қылмыстық заңнаманы жетілдіру қылмыстық құқықтың мынадай принциптері бұлжымай сақтала отырып жүргізілуі тиіс:
- мәні қылмыстық құқық тұрғысында іс қимылдың қылмыстылығы мен жазалылығы тек қылмыстық заңмен айқындалуы тиіс екендігіне саятын заңдылық;
- қылмыс жасаған барлық азаматтардың шыққан тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына немесе кез келген басқа жағдайларға қарамастан заң мен сот алдында бірдей екендігін білдіретін заң мен сот алдындағы азаматтар теңдігі;
- адам тек өзінің кінәсі анықталған қоғамдық қауіпті әрекеттері мен одан туындаған қоғамдық қауіпті салдарлар үшін ғана қылмыстық жауаптылыққа тартылатынын айқындайтын кінәлі жауапкершілігі;
1. “ Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері.”Аторы : Ғ. Сапарғалиев Алматы, 1998 бет 124- 128
2. “ Құқық негіздері Авторы : С. Баққұлов Алматы, 2004 бет 156 -162
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Жеті Жарғы, 2005. – 174 б.
4. Қазақстан Республикасы Президенті. 2002 жылғы 20 қыркүйектегі № 949 жарлығы: Қазақстан Республикасының құқықтық саясат тұжырымдамасы // Егемен Қазақстан. – 2002. – 25 қыркүйек.
5. Уалиханов Ш. Билер соты туралы. Толық шығармалар жинағы. –Алматы, 1960. - 191б.
6. Гейнс А.К. Собрание литературных трудов. – СПб., 1898. -Т.2. - 642 с.
7. Изразцов Н. Обычное право /адат/ Семиречинской области // Этнографическое обозрение. – СПб., 1897. - №4. – С.14.
8. Белогриц-Котлеровский А.С. Сергиевский Н.Д., Фойницкий И.Е. Краткий курс уголовного права.-Киев: 1908.- С.240
9. Есипов В.В. Очерк русского уголовного права.-СПб.: 1898.-С.288
10. Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Часть общая. Т.2= Тула: 2001.- С.189
11. Владимиров Л.Е. Русское уголовное право. Ч.1 –М.: 1908- С.167
12. Памятник русского права. Т.4. Вып.1.- М.: 1952.- С.260
13. Дриль Д.А. Уголовное право. –СПб.:1908 .- С.178
14. Таганцев Н.С. Уложение о наказаниях уголовных и исправительных 1885 г.- СПб.: 1912.- С.108
15. Тадевосян З.А. Штраф как мера наказание Ереван: 1978.- С.9.
16. Швеков Г.Н. Первый уголовный кодекс. Изд-во 2Высшая школа».- М.: 1970.- С.49
17. Шоргородский М.Д. Наказание в Советском уголовном праве.-М.: 1952.- С.56.
18. Герцонзон А.А. Губернские революционные трибуналы, народные суды и товарищеские суды в 1918-1920гг.//Советское государство. 1033, №6-С.61,65
19. Эстрин А.Я. Развитие Советской уголовной политики.-М.:1934.-С.36 законодательство.-М.:1933.-С.162
        
        Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Жалпы қылмыс туралы түсінік
1 Қылмыстық жауаптылық және оның ... ... ... ... ... ... және объективтік жағы
2.1 Қылмыстың объектісі және объективтік жағының ұғымы және оның қылмыстық-
құқықтық мағынасы
2.2 ... ... ... ... ... ... Қоғамдық қауіпті зардап
2.4 Әрекет немесе әрекетсіздік және қоғамға қауіпті зардаптардың туындауы
арасындағы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының 1997 жылғы
Қылмыстық кодексі қылмыстылықпен ... ... жаңа ... ... ... бір ... болды. Ол бұрынғы кеңестік кезеңдегі
кодекстерден барынша ... ең ... ... ... қылмыстылық пен жаза проблемаларын шешу барысында таптық көзқарас, бір
жақты ұстанымдардан арылды.
Таяуда онүшжылдығы зор жетістіктермен аталып өткен 1995 жылғы ... ... ... ... ... демократиялық және
құқықтық мемлекет деп жарияланды [1].
Жаза институты бұрында ... ... ... ... 1959 жылғы Қылмыстық Кодексімен салыстырғанда мейлінше көп
өзгерістерге ұшырады. Атап ... жаза ... ... ... ... ... ... дерлік мүлде
жаңаша түзілді.
Қоғам өмірінің үрдіс дамуы, замана ... ... алға озуы ... әлеуметтік, саяси ахуалдың жаңаша жағдайға жылдам бейімделіп, осы
салаларға қатысты заңнамалардың, нормативтік құқықтық ... де ... ... ... міндет. Азаматтық-кұқықтық қатынастарды реттейтін
заңдарды жетілдіру талап етіледі.
Осыған орай Қазақстан Республикасы ... 2002 ... ... №949 Жарлығымен мақұлданған. "Казақстан Республикасының
Құқықтық саясат Тұжырымдамасында" атап ... ... ... ... әлеуметтік жоғары құндылықтар
ретіндегі адам құқықтары мен бостандықтарының бастылығы мен ажырамастылығын
тану негізге алынуы тиіс.
Қылмыстық заңнаманы ... ... ... ... принциптері
бұлжымай сақтала отырып жүргізілуі тиіс:
- мәні қылмыстық құқық тұрғысында іс ... ... ... тек ... ... ... тиіс ... саятын заңдылық;
- қылмыс жасаған барлық азаматтардың шыққан тегіне, әлеуметтік,
лауазымдық және мүліктік ... ... ... ... ... кез
келген басқа жағдайларға қарамастан заң мен сот алдында бірдей ... заң мен сот ... ... ... адам тек ... ... анықталған қоғамдық қауіпті әрекеттері мен
одан туындаған қоғамдық қауіпті салдарлар үшін ғана ... ... ... кінәлі жауапкершілігі;
- қылмыстың қоғамдық қауіптілігінің сипаты мен дәрежесін, қылмыстының
жеке басының, ... мен ... ... және ... ... ... ... әділ жаза белгілеуі тиіс екендігін
білдіретін әділеттілік;
- заңды қолдану кезінде қылмыс жасаған адамдарға ... ... ... ... және ... қатысты қылмыстық жауаптылық пен
жазадан босату үшін заңды негіз болмаған жағдайда ғана қолданылатын, ... ... ... ... үшін жазаның барынша қатаң түрі
егер қатаңдығы біршама төмен түрі жаза ... қол ... ... ғана ... ... ... жазалаудың ізгілігі мен
үнемділігі;
- қылмыстың жасалуына кінәлі әрбір ... ... ... ... және ... ... ... қылмыстық - құқықтық
нормалар және т.б.) жағдайлар ... ... ... ... ... қылмыстық заңда көзделген ықпал етудің басқа шараларына
тартылатынын білдіретін қылмыстық жауаптылық пен жазаның бұлтартпастығы;
- жәбірленушілердің, соның ... ... де ... ... " [2].
Жаңа қылмыстық кодекс бұрынғы заңдармен салыстырғанда санкцияда айыппұл
түріндегі қылмыстық- құқықтық нормалардың санын едәуір арттыруды ... та, 1997 ... ... ... ... ... айыппұл
жазаның басқа да түрлерімен бірге балама түрде ... ... ... ... жалпылай алғанда жазаның осы түрін қолдану
жағдайлары көп ... ... ... ... жаза түрі ретінде айыппұлды
мүлдем тағайындамайды десе де болады. Яғни, 1997 ... ... ... ... бас ... айыру түріндегі аса кең баламалық түрін
көздегенмен, сот тәжірибесі бұрынғыдай бас ... ... ... ... бас ... айырумен байланысты емес жазаларды кеңірек
қолдануға байланысты қалыптасып жатқан тарихи тенденцияны ескермеуде.
Мұндай жағдай қылмыстылықпен ... ... ... ... деп айта ... ... керсеткеніндей түзеу мекемелеріне
орналастыру қоғамға қаупі зор, қылмыстылықты тежейтін даусыз ... ... да, ... ... мұндай тежеудің тиімділігі онша әсер етпеуде.
Жазаны колонияда немесе түрмеде өтеу - қылмыс жасаған адамдарға да,
сондай–ақ ... ... ... ... да әсер ... ... ... қылмыстық әдеттерді одан әрі жетілдіре түсетін өзіндік “мектеп”
болып ... осы ... ... шыққаннан кейін оңалту және бейімдеу
жүйесінің болмауы олардың ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде АҚШ- тың , Финляндияның және
Германияның тәжірибесі ... бас ... ... ... ... ең ... деген жағдайдың өзінде болмашы болса да, оған
өз кезегінде барынша көп мөлшердегі ... және ... ... жұмсалады.
Криминологтардың зерттеулері көрсеткеніндей, қамауға ... ... өлім ... ... ... санкцияны қолдану саясатын
елеулі қатайту қылмыстылықтың деңгейін төмендетпек тұрмақ, оны белгілі бір
шектерде ұстап та тұра алмауда [3, ... ... ... әлі күнге дейін қиын жағдайда,
жасалынып жатқан қылмыстардың саны ... ... ... ... ... және ... ... елде сыбайлас жемқорлық
және ұйымдасқан қылмыстылық өрістеуде. ... бұл ... ... айыру түріндегі жазаны тағайындау белгілі бір деңгейде елдегі
жағдайды жақсартады деп ... ... ... ... анықталған қылмыскерлердің көпшілігі (49,4%) бұрын сотты
болмаған, яғни ... жаңа ... ... отырып, жаңадан
адамдарды оларды жасауға тартуда [4, с.21].
Осы жағымсыз нәрселерді болдырмау үшін еліміздің ... ... ... ... және ... ауыр және аса ауыр ... ... адамдар және соттылығы алынбаған немесе соттылығы
жойылмаған адамдар ғана қоғамнан оқшауланып ... ... ... ... жасаған адамдарға бас бостандығынан айырумен байланысты емес
басқа да жаза түрі ... ... ... ... айыппұлды қолдануды
кеңейту есебінен жүргізілуі тиіс. Айыппұл түріндегі жазаны кеңінен ... ... ... ... қолдануды азайту барысында сазайын тарттыру
құралдарын үнемдеуді қамтамасыз етеді. Сотталғандардарды түзеу ... ... ... ал айыппұлды тағайындау барысында мемлекет аталған
қаржыны ... және ... ... ... ... ... ... қылмыстық саясаттың маңызды бағыттарының бірі-
қылмыстық ... ... ... ... ... ... тиімді түрлерінің бірі болып табылады. Сотталушыға мүліктік ... ... жаза ... ... ... етеді - яғни әлеуметтік
әділеттілікті қалпына келтіріп, сотталған адамды ... және ... ... ... ... заң шығарушы тарапынан айыппұлды неғұрлым ... үшін ... ... және қазіргі қажеттіліктер ескерілген.
Заңында айыппұл түріндегі жазаны қарастыратын санкциялардың мөлшері
едәуір арттырылған, нақтырақ айтқанда, ... ... ... - 489% ... экономика қызметі саласындағы қылмыстар үшін –58,9% ден 93,3% дейін,
экологиялық қылмыстар үшін- 61,1% ден 75% ... және т.б. ... да ... ... ... ... ... идеясын жүзеге
асырудың негізгі субъектісі болып құқық қолданушы танылуы ... ... ... ... де ... жаза ... ... кеңейту
бағытында бағытталуы қажет.
Жоғарыда айтылғандардың барлығы бас ... ... саны ... ... ... қатарынан көрінуге алпынып
келе жатқан қазіргі Қазақстанның құқық ... ... үшін осы ... ... екендігін көрсетуде.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қылмыстың объективтілігі жағын зерттеу.
І Тарау Жалпы қылмыс ... ... ... ... және оның ... өз азаматтарынан Конституциядя көрсетілген белгілі бір
әлеуметтік міндеттерді қатаң орындауды талап ... оны ... ... ... көрсетілген негізде моральдық немесе құқықтық
жауапкершілік жүктеледі. ... ... ... ең ... ... ... болып табылады да, ал оған дәйекті түрдегі негіздер
болуы керек.
Қылмыстық ... ... ... анықтау құқық қолдану органдары
қызыметінің заңдылықты қатаң сақтауына кепіл бере отырып, ... ... үшін ... ... ... ... ... талап етеді.
Қылмыстың құрамдары – бұл қылмыстың объективтік және ... ... ... ... ... ... төрт ... Қылмыстық объектісі;
2. қылмыстың объектісі және объективтік жағы;
1. қылмыстың субъектісі;
2. ... ... ... ... объектісі – қылмыскердің қиянат жасайтын және де
қылмыстық заңдармен қорғалатын қоғамдық қатынастар. Олар ... ... ... және ... ... ... адам
және оның құқықтары мен бостандықтары, құқықтық ... ... ... ... ... ... және объективтік жағы – ол қылмыстың сыртқы
көрінісіне жататын белгісі:
- қылмыскердің қоғамға қауіпті әрекеті немесе әрекетсіздігі;
- ... пен ... ... ... қоғамға қауіпті нәтиже;
- әрекат пен әрекетсіздік және ... ... ... ... ... ... субъектісі – ол қылмыс жасаған уақытта есі дұрыс және ... ... ... ... ауыр ... үшін ... ... ұрлау, кісі тонау, қорқытып тартып алу т.б)
Қылмыстық жауаптылыққа адам 14 жастан тартылада.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... есі ... емес күйде болған, яғни созылмалы психикалық
ауруы, психикасының уақытша бұзылуы, кемақылдылығы ... ... ... іс ... ... мен қоғамдық қауіптілігін ұғына алмаған
немесе оған ие бола алмаған адам ... ... ... ... ... мәжбүрлеу шаралары қолданылуы мүмкін. Алкогольді
ішімдікті, есірткі заттарды немесе басқа да ... ... ... мас күйінде жасалған ... үшін адам ... ... Қылмыстың субъективтік жағы- бұл адамның қоғамға істеген қауіпті іс-
әрекет немесе әрекетсіздігіне және ... ... ... ... қатынасы. Қалмыстың сыртқы жағын бейнелейтін объективтік
жаққа қарағанда субъективтік жақ ... ішкі ... ... ... ... ... заңдылық белгілері:
Кінә, қылмыстықниет,мақсат құрайды. Осы белгілердің жиынтығы ... , яғни ... ... ... ... ... жан-дүниесінде
орын алған ішкі өзгерістерді , оның санасы мен ... ... ... ... - бұл ... өзінің қасақаналықпен немесе абайсызда істейтін
қоғамға қауіпті ... және оның ... ... ... деген
Көзқарастарының жиынтығының көрсеткіші.
Істелген әрбір қылмыс үшін кінәнің ... ... ... ... ... ... сот іс бойынша жинақтаған
дәлелдемелер арқылы анықтайды. Кінә екі ... ... ... ... ... немесе жанама ниетпен жасалған ... ... ... ... ... ... абайсызда жасалған
қылмыс деп танылады.
Қылмыстық құқық жеке құқық ... ... ... оның
құқықтары мен бостандықтарын, қоғамды және мемлекетті ... ... ... бағытталған қоғамдық қатынастарды реттейді.
Мұндай реттеу үш ... ... ... ... ... ... ... арқылы қоғамдық
қатынастарды реттеу функциясы болып табылады. Бұл ... ... ... қылмыс жасаған адам мен ... ... ... ... ... ... ... жазамен қортып ,
тыйым салынған іс - әрекеттерді ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтың нормасы ... ... ... қиянат келтіргенде, олардың одан
қорғануына байланысты қатынастарын ретке келтіреді.
Кез ... заң ... ...... ... ортаға,
қоғамға, белгілі бір мөлшерде ... ... Ал, ... дегенміз –
қоғам үшін ерекше ... ... ... үшін ең ... құрбаны зардап шегеді. Қылмыстың ... кез ... ... ... ... мен жастар, ер мен әйел, сау мен
ауру, ... мен бай, ... ... тағы ... ... ... – қоғам үшін қауіпті заң бұзушылықтың өрескел көрінісі,
ол заң ... ... ... ... ... ... ... қылықтар. Қылмыс алуан түрлі болып кездеседі.
Қылмыстық әрекет қоғамдық ... ... ... онша
ауыр емес қылмыс, орташа ауыр, ауыр және ерекше ауыр ... ... ... Онша ауыр емес ... үшін жаза - 5жыл және ... ... ... Ауыр қылмыстың жазасы- 12жылға дейін мерзім. Ал
ерекше ауыр ... ...... ... мерзім немесе өлім
жазасы. Қылмыс адамның ... ... ар- ... мен қадір -
қасиетіне, ... ... зиян ... Қылмыс мемлекетке қарсы да
жасалады. Қайғы – ... ... ... ... да ... ... ... адамдар қылмыс жасаумен маман ретінде ... ... ... ... ... ... ... істейтін қылмыскерді біздің заманымызда қауіпті немесе
өте қауіпті ... ... ... ... әрекеттердің себептері жөнінде ғалымдар, ... ... ... ... ... Марксистер мұндай
қылмыстың тегін қанаушы ... ... оны жеке ... ... пікірінше, қанаушы тапты жойғанан ... ... ... да ... социализм орнағанан кейін
қылмыс біткеннің бәрі ... ... ... ... ... ... елімізде кемелденген социалистікқоғам құрылды, бірақ
қылмыс азаймады. ... кісі ... ... ... тағы
басқа қылмыстың алуан ... ... жеке ... ... ... қол ... ... қылмыстар кең етек алды.
Сондықтан қылмыстың ... жеке ... ... ... ... ... Қазақстан мемлекеті бұрынғы ... ... ... ... мемлекет деп саналуының өзі
өкінішке орай ... ... ... ... ... кету тенденциясы
да бар.Кейбіреулер ... заң тым ... деп ... ... ... не ... ... жазалау да, кескілеп өлтіру де,
отқа жағып жіберу де- бәрі де олды. ... ... да ... жасауды
тоқтата алмады. Мүмкін, әлде қылмыс дегеніміз мүлдем ... ... өмір ... тұрғанда бола беретін құбылыс па? Шынын
айтқанда, ... ... ... да жоқ ... өзінің ерекше түрлерімен айқындалады, яғни қылмыстың ... ғана тән ... бар. ... – заң ... ... ... іс - ... Мұндай анықтама адам өмірінің денсаулығы ...... ... ... ... ... бәрінен
де жоғары екендігінен туындайды. Қылмыс едәуір ... жеке ... ... ... ... өзі жеке адамдардан құралатындықтан,
нақтылы бір ... ... ... ... ... да ... жасалған
қастандық қылмыс болып ... ... жеке бір ... ... отырып, қылмыскер сонымен бірге қоғамға, мемлекетке,
оның ... ... де ... ... ... ... көрсетіп
алады.
Қылмыстық құрамдары – бұл қылмыстың обьективтік жақтарынан құралатын
белгілерінің ... ... ... төрт ... бөлінеді : 1)
қылмыстың обьектісі; 2) ... ... ... 3) ... ; 4) ... ... жағы.
1. Қылмыстың обьектісі - қылмыскердің қиянат жасайтын және ... ... Олар ... ... ... : ... және
экономикалық құрылымдар, меншік, адам және оның ... ... ... ... сот ... ... ... Қылмыстың обьективтік жағы – ол қылмыстың сыртқы көрінісіне
жататын белгісі:
- ... ... ... ... немесе әрекетсіздігі;
- әрекет пен ... ... ... ... ... ... пен әректсіздік және қоғамға ... ... ... ... ... ... – ол ... жжасаған уақытта есі
дұрыс және 16 жасқа толған ... ... ауыр ... үшін ... ... адам ... , кісі тонау, қорқытып тартып алу , ... ... ... адам 14 ... ... ... ... жағы – бұл адмның қоғамға ... іс - ... ... ... және ... ... ... психикалық қатынасы. Қылмыстың сыртқы ... ... ... қарағанда субьективтік жақ ... ... ... ... ... ... мазмұнын
мынадай заңдылыққа белгілері: кінә, қылмыстық ниет, мақсат ... ... ... ... ... яғни қоғамға қауіпті іс
-әрекет ... ... жан – ... орын ... ... оның санасы мен еркінің ... ... ... - бұл ... ... қасақаналықпен немесе абайсызда
істейтін қоғамға қауіпті іс - ... және оның ... ... деген көзқарастарының жиынтығының көрсеткіші.
Істеген әрбір қылмыс үшін ... ... - ... ... субьектісінің кінәлілігі туралы тұжырымды сот ... ... ... ... ... Кінә екі ... : қасақаналық және абайсыздық. Тікелей немесе ... ... ... – қасақана, менмендікпен немесе немқұрайлықпен
жасалған әрекет абайсыздықта жасалған ... деп ... ниет деп ... бір қажеттіліктер мен
мүдделердің ... ... ... ... ... ... ала ... саналы түрде қылмыс істеуге бел бууына , ... ... деп ... ... істеу арқылы болашақта белгілі
бір нәтижеге жетуін айтамыз.
Әрбір азаматтың ... ...... ... ... ... зиянан қорғау. Осы міндетті жүзеге асыруда
жеке ... ... , ... қарсы бағытталған іс - әрекетді
дер кезінде тиюдың , ... ... ... ... ... іс ... ... , оның зияндылығын тиюда, сол ... ... ... , ... және ... да ... ... . Мұндай әректтер формальдық ... ... ... жатуы мүмкін.
Қылмыс әдейі, қасақана, немесе байқаусызда ... ... ... ... ... не ... ... болады. Адам өз
әрекетінің немесе ... ... ... ... біле тұрса
да, қасақана қылмыс ... бұл ... ... ... ... жасалған
қылмыс болып саналады. Мысалы, Б ішіп алған жағдайында өзен ... ... ... бұзқылық жасап, В. –ны өзенге итеріп
жібереді, ал В. суда ... ... суға ... деп ... ... өлтіріп алды.
Кейбір қылмыстар әдейі, қасақана жасалады. ... ... ... ... бұзақылық тағы басқа жатады. Сондай- ақ ... ... ... да ... ... ... біле тұрып,
жасалатын қылмыстар да болады. Мұның ... ... ... ...... ... да ... Оның үстіне жайбарақаттық,
селқостық , өз тағдырына да, басқанның ... да ... ... ... демалып, сапар шегіп ... ... ... ... өзі ... отты ... кете ... тамшылай бстаған жаңбыр сөндіреді деп ... ... іле ... аса ... өрт бұрқ ете ... ... ... дүние, қоршаған ортаға қалай
болса солай, мән ... ... да ... ... ... ... ... да болмауы мүмкін. Қалай десек те өз ... ... ... ... ... ... ... борышы болуы
тиіс.
Әлбетте, әдейі, ... ... ... адам ... сау ... Өз ісіне өзі есеп бере алмайтын, ... ... - ... ... зардабын ойлай алмайтын адам ... ... ... ... Егер адам қылмыс жасау кезінде оның ... ... өзін - өзі ... тұра ... психикалық
ұстама кезінде ешнәрсені сезбейтін ... ... ... кем ақыл
болса, ондай адам қылмыстық жауапқа ... ... Сот ... де ... ете алмайды. Егер адам мас ... ... онда ол ... ... Мас болу ... - ... ... және де басқа жындандыратын заттарды пайдалану.
Қылмыстың тағы бір түрі – заң ... деп ... ... ... ... дегеніміз – заңды бұзушылық
болып табылатын, адамға ашық ... ... ... ... ... ... – қылық. Егер адам мұны өз ... ... ол ... ... ... көпшілігі белсенді әрекеттен жасалады.
Ал, әрекетсіз қылмыстар, міне, осы жолмен ... ... ... қылмысты көре тұрып, оны тоқтату үшін шара ... ... ... ... ауыр науқасты ... оған ... ... ... бас ... Автомобиль жүргізуші жәбір
көріп, не зардап шегіп тұрған ... ... ... ... ... бұл да қылмыс болып есептеледі.
Қылмыстық құқық заң шығарушы ... ... ... ... ... ... негізі, жаза жүйелерін, ... ... мен ... ... ақ ... және жазадан босатуды белгілейтін заңдылық нормалардың
жиынтығы болып ... пен жаза ... ... ... ... ... ... жауаптылықтың негізгі және одан ... ... ... ... заңның кеңістіктегі және ... іс - ... ... ... жоятын мән – жайлар
туралы түсініктер, сондай – ақ ... ... ... ... ұғыммен,
қылмысқа бірге ... ... ... және ... жаза
тағайындаудың немесе қылмыстық ... және ... ... осы ... ... ... бөлімде нақты қылмыс құралдары және ... ... ... жаза ... көрсетіледі.
Басқа құқық салалары ... ... ... да негізгі
заңдылық базасы - ... ... ... ... ... құқықтың ережелері мен ... ... ... ... ... ... атап айтқанда
Жоғары Соттың ... ... ... ... Соттың
нормативті қаулыларында, 1997 жылғы 16 ... ... ... және тағы басқа ... ... ... жаза ... ... шарларының бірі болып
табылады және ол ... ... ... ... жүргізуі
құралдарының бірі ретінде қолданылады.
Жаза - соттың ... ... ... ... ... Жаза ... жасауға кінәлі деп танылған адамға
қолданылады және адамды құқықтары мен ... айыр ... ... ... ... ... ... барлық соттар үшін міндетті болып
табылатын ... ... ... шегі және ... . ... өзі ... аумағында қылмысқа қарсы күрес
саласында біркелкі жазалау ... ... ... ... ... ... :
1) Айыппұл салу
2) Құқықтан айыру
3) Қоғамдық жұмысқа тарту
4) Еңбектен ... ... Бас ... ... ... ... ... бөлімінде ұстау
8) Бас бостандығынан айыру
9) Өлім ... ... ... ... ... ... түсінігі, түрлері және белгілері
Қылмыстық құқық жеке құқық ... ... ... оның құқықтары мен
бостандықтарын, қоғамды және мемлекетті қылмастық қол сұғушылықтан қорғауға
бағытталған қоғамдық қатынастарды реттейді. Мұндай реттеу үш ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастарды реттеу
функциясы болып табылады. Бұл қатынас қылмыстың істелуіне байланысты ... адам мен ... ... ... ... ... ... нормасы арқылы жазамен қорқытып, тыйым
салынған іс-әрекеттерді істеуге байлнысты қоғамдық қатынастар реттеледі.
Үшіншіден, ... ... ... құқықтың нормасы арқылы
азаматтарға қылмыстық жолмен ... ... ... одан ... қатынастарын ретке келтіреді. Мысалы: Қажетті қорғану, мәжбүрлі
қажеттілік немесе қылмыскерді ұстауда әрбір ... ... ... ... ... Бұл ... тек ... құқықтық норма арқылы
реттеледі.
Қылмыстық құқық заң шығарушы органдар ... ... пен ... ... негізі, жаза жүйелерін, жазаны тағайындау-
дың тәртібі мен шарттарын, сондай-ақ қылмыстық жауаптылықтан және жазадан
босатуды белгілейтін ... ... ... болып табылады.
Қылмыстық құқық жалпы және ерекше бөлімнен тұрады.
Қылмыс пен жаза туралы ұғым, ... ... ... ... ... негізі және одан босату, қылмыс құрамының түсінігі,
қылмыстық заңның кеңістіктегі және мезгілдегі ... ... ... ... ... түсініктер, сондай-ақ қылмыс істеу
сатылары туралы ... ... ... қатысу, жазаның мақсаты және
жүйелері, жаза тағайындаудың немесе қылмыстық жауаптылықтан және ... ... осы ... ... ... ... нақты қылмыс құрамдары және оларды істегені үшін
белгіленген жаза түрлері көрсетіледі.
Басқа ... ... ... ... ... да ... ... Республикасының Конституциясы болып табылады. Қылмыстық
құқықтың ережелері мен институттарының мазмұны қолданылып жүрген ... ... атап ... ... ... ... 1997 ... 16 шілдеде қабылданған Қылмыстық кодексте және т.б
нормативтік кесімдерде анық көрсетілген.
Қылмыстық кодекстің 2-бабына сәйкес қылмыстық заңдардың міндеттері болып:
4. Адам мен ... ... ... мен заңды мүдделерін,
қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, қоршаған ... ... ... ... мен мемлекеттің заңмен
қорғалатын мүдделерін ... қол ... ... сондай-ақ
қылмыстардың алдын алу болып табылады .
5. Бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін осы кодексте қылмыстық ... ... жеке ... ... немесе мемлекет үшін қауіпті
қандай әрекеттер қылмыс болып табылатыны айқындалады, оларды ... ... мен өзге де ... ... ету ... ... құқық өзінің алға қойған қорғаушылық, сақтандырушылық және
тәрбиелік міндеттерін тек қана ... бір ... ... ... ... ... приницптерге: заңдылық қағидасы, азаматтардың заң алдында теңдігі,
жауаптылықтан құтылмайтындық ... жеке ... ... ... ... кінәсіздық презумпциясы т.б жатады.
Қылмыстық заң- Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес
Республика Парламенті қабылдаған ... ... ... ... Жеке ... ... арасындағы қақтығыстардың қайсысының қоғамға ... ... ... анықтау және оған осы қатынастарды реттеу-
қылмыстық заңның негізгі міндеттерінің бірі болып ... әр ... да ... бір ... ( ... ... нәтижесі болып табылады. Әрекет дегеніміз- адамның қылмыстық заң
тыйым салған нәрселерді істеуі, ал әрекетсіздік ... ... ... бұйрықтар бойынша ... ... ... қылмысқа қайшы немесе оған қайшы емес мінез-құлқы оның ойлау
жүйелері арқылы, ... соң ... бір ... арқылы көрініс
таппаған, жүзеге аспаған ойлар, пікірлер ... ... ... ... деп ... ... заңдармен жазалау қатерімен тыйым салынған айыпты
қоғамдық ... ... ( ... немесе әрекетсіздік) қылмыс деп
аталады.
Осы ... ... ... қайшылық, қоғамға қауіптілік, кінәлілік,
жазаланушылық қылмыстың белгілері екендігі көрініп тұр.
Қылмыстық ... ... деп- ... ... ... ... топқа бөлуді
айтамыз.Қылмыстар- сипатына және қоғамға қауіптілік дәрежесіне және кінәнің
түріне ... онша ауыр ... ... ... ауыр және аса ... ... ... 10-бабына сәйкес жасалғаны үшін осы кодексте
көзделген ең ауыр жаза ( бас бостандығынан айырудан):
- қасақана жасалған әрекет- екі, абайсызда жасалған ... бес ... ... онша ауыр емес деп ... ... ... ... бес, абайсызда жасалған әрекет те бес жылдан
аспайтын болса- орташа ауыр;
- қасақана жасалған әрекет он екі жылдан аспайтын болса-ауыр;
- қасақана ... ... он екі ... ... болса немесе өлім
жазасы көзделсе- аса ауыр қылмыс деп танылады.
ІІ Тарау Қылмыстың объектісі және объективтік жағы
2.1 Қылмыстың объектісі және объективтік ... ... және оның ... ... ... және ... ... қылмысқа сырт жағынан
мінездеме беретін нышандар құрастырады. Ол нышандарға ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе
әрекетсіздік), қоғамға қауіпті ... ... ... , ... ... пен қоғамдық қауіпті зардаптардың арасындағы себепті байланыс,
жасалған қылмыстың ... ... мен ... ... ... мен ... ... және объективтік жағы — ... ... ... ... ... қылмыстық-құқығы оларды
жүзеге асыру жеке адамға, қоғамға және мемлекетке қауіп төндіретін адамның
идеялары немесе ойларын ... тек ... ... ... ... ... ғана ... депмойындаиды. Қылмыстың объектісі
және объективтік жағы — қылмыстық жауаптылықтың онсыз ол мүлде бой ... ... ... ... ... ... ... және
объективтік жағының оны жасаған адамның жауаптылығы үшін ... ... ... 40-шы ... жас ... ... ... болатын:
"Әрекет жасаушы адамның ой өрісін басты мұрат етіп, оның әрекеттерін одан
төмен ... ...... ... санк-циялары
болыптабылады. Өзімді қаншалықты көрсете алсам, мен соншалықты ... яғни заң ... ... ... кіре ... Өзімнің
әрекеттерімсіз мен заң үшін мүлде жоқпын, мүлде оның объектісі ... ... ... ... ойы мен ... ... оны ... жағынан бағалағанда басты мұрат (критерий)
болып табылады. Осыған орай қылмыстық істі тергегенде немесе сот ... ... ... объектісі және объективтік жағы орнықтырылады және тек
қана соның негізінде қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... жасаған адамның ойлары, ниеттері
мен мақсаттары жайлы қорытынды жасалады. Объективтік жақтың ... жақ ... ... ... да, ... субъективтік жақ
объективтікжақпен байланыстың арқасында ғана "өмір сүре ... ... және ... ... қызметінде зорлық-зомбылық және
субъективизмнің етек жаюына қорған қойылады. Бұл қылмыстық істер бойынша
сот терелігін ... ... ... ... ... ... ... объектісі және объективтік жағының қылмыстық жауаптылық үшін
маңыздылығы, әрі қылмыс құрамының тап осы элементінің ... ... ... жауаптылықтың барша құрылымның тастабаны болып табылатындығына ҚР
Ерекше ... ... ... заң ... ... бұрын
қылмыстың объектісі және объективтік ... ... ... куә бола алады. Мысалы, қылмыстық заңда әрдайым қоғамдық қауіпті іс-
әрекеттің нышандары көрсетіледі, ... ... ... ... ... бапты диспозициялау мүмкің емес, ... ... ... ... да ... жиі ... ... Бұл жерде айта
кетерлігі, олардың барлығының қылмыстық-құқықтық мағынасы бірдей емес. Қыл-
мыстардың ... ... ... ... ... ... немесе
әрекетсіздік) міндетті болып табылады. Объективтік жақтың қалған нышандары
факультативтік ... ... олар ... ... ... ... және объективтік жағының нышандары болып саналады ... ... ... ... зардап келтірудің құрамдары үшін
қылмыс қайжерде жасалса да бәрібір және ... үшін ... ... ... ... қарамастантуындайбереді. Бірақ, бұлнышан (жер)г
мәселен, судағы жәндіктер мен өсімдіктерді заңсыз аулағанда не өндіргенде
оның ... ... ... болып табылады.
Объективтік жақтың факультативтік нышандары, тіпті, олар қылмыстың тиісті
құрамының нышандары бол-мағанымен, әйтсе де ... ... ... жаза ... ... ... ... Кейбір
кезде, олар жазатағайындауда кінәлі адамның жауаптылығын жеңілдететін
немесе ауырлататын ... ... ... ... ҚР ... жауаптылықты ауырлататын мән-жайлар болып объективтік жақтың мынадай
нышандары — қоғамғақауіпті зардап ... ... ... ауыр
зардаптардың туындауы"), қылмыстың тәсілі ("аса қатыгездікпен, қор-лаумен,
сондай-ақ, жәбірленушіні қинап қылмыс жасау"), ... ... ... жағдай кезінде қылмыс жасау") және т.б. табылады:
Объективтік жақтың ... ... ... іс ... айтарлықтай дәлелдеушілік маңызы болатындығын да есепке алу керек.
Олардың барлығы да кез-келген ... ... ... ... алады. Айталық, егер қылмыстың орны мен уақыты анықталмаса (дегенмен,
жеке құрамға келгенде олардың дәрежелеу үшін маңызы да ... ... іс ... деп есептеле алмайды. Сондықтан, қылмыстың объективті
жағының ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша дәрежелеу
затына кіреді.
ҚР ҚК-нің Ерекше бөліміндегі бір ... ... ... ... ... ... қылмыстар, бәрінен бұрын объективтік жақтың
нышандары бойынша ажыратылады, өйткені, тиісті ... ... ... тән ... ... тап осы ... бой ... Мәселен, азаматтардың конституциялық
құқықтары мен бостандықтарына қарсы қылмыстардың көпшілігі ... ... және ... ... ... яғни ... іс-әрекеттің мінездемесі бойынша ажыратылады.
Қылмыстың объектісі және ... ... ... тек ... ... бір-бірінен шекараларын айыруға ғана емес, сондай-ақ,
кейбір жағдайларда ... мен ... ... ... және ... құқық бұзушылықтар шекараларын айыруға негіз болуға қызмет етеді.
Мысалы, ағаштар мен ... ... шабу ... 26-бабының 1-бөлім)
қьілмыстұрғьісындаосығанұқсасәкім-шіліктік құқық бұзушылықтан объективтік
жақтың ... ... ... ... ... ... ... Қызмет өкілеттігін қылмысты түрде теріс пайдалану осыған ұқсас
тәртіпке ... ... ... келтірілген зиянның ау-қымымен оқшауланады.
Егер қызмет өкілеттігін теріс ... ... ... мен ... мен ... ... ... қоғам немесе мемлекетгің заңмен
қорғалатын ... ... зиян ... болса, мұндай теріс
пайдалану қылмысты деп саналады. Ал ... ... ғана зиян ... ... ... ... жауаптылықпен шектеледі.
2.2 Қоғамға қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік)
Қылмыстық іс-әрекет ... ... ... ... ... аса
маңызды нышаны болып табылады, өйткені, тек сол ғана ... ... ... және оның ... ... өзегі ретінде бой
көрсетеді, іс-әрекеттің әрекет немесе әрекетсіздік түрінде болуы мүмкін (ҚР
ҚК-нің 14-бабы).
Әрекет сырт ... ... ... ... айғақталады. Бұл
жағдай әрдайым дене қозғалысынан көрініс ... ал ... ... ... дене ... ... ... кісі өліірушінің пистолетген
оқ атуы көздеумен, одан пистолетгің шүріппесін ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекеттің басты мінездемесі
оның қоғамдық қауіптілігін айғақтайтын әлеуметтік мінездеме болып табылады.
Қоғамға қауіпті іс-әрекет ... ... ... қорғалатын объектілерге
зиянын тигізетін, болмаса залал ... ... ... ... ... Егер ... қоғамға қауіпсіз болса, онда олар қылмысты
әрекет деп танылмайды және қылмыстық жауаптылық ... ҚР ... "осы ... ... ... да бір ... ... түрде болса да айғақ-талғанымен, маңызының шамалылығына ... ... ... ... яғни жеке ... қоғамға
немесе мемлекетке зардап әкелмеген және зардап әкелу қау-пін туындатпаған
әрекет (әрекетсіздік) қылмыс деп санал-майды".
Әрекет қылмыстық-құқықтық сипат алуы үшін ... ... ... ... ... ... өзге адамның немесе басқа ... ... ... ... ... ... жоқ. Оның ... адамға оны қоғамға қауіпті әрекет жасауға
итермелейтін күштеп мәжбүрлеу (зәбір ... ... оны ... ... мәж-бүрлеу қылмыстық жауаптылықтан тысқары болуы үшін іс-
әрекет мәжбүрлеу нәтижесінде әрекет жасап ... ... ... ... ... ... адам егер әлдебір затты зақымдауға мәжбүрленген
болса, онда ол бөгде заттың ... ... бере ... ... ... жеке тұлғаның өз еркімен әрекет жасауын есептен
шығармаса, онда ол қылмыстық жауаптылықтан ... ... оған ... ... ... ... ... жауаптылықты же-ңілдететін
мән-жай ретінде қарастырылады.
Сондай-ақ, психикалық мәжбүрлеудің де белгілі қыл-мыстық-құқықтық
мағынасы бар. Оның ... ... ... оны ... ... ... ішінде күштеп мәжбүрлеу де бар) мақсатында қандай да болмасын зиян
келтіру қаупі (қорқыту) жатады.
Бірақ, психикалық мәжбүрлеуді тек қана ... ... ... жөн
емес. Мәселен, баспасөзде, ... ... ... Т. ... ... және құралдарын меңгерген дәрігер-психиатр өз ... ... жас ... ... ... жасаған,
солардың нәтижесінде әлгілер құқыққа қарсы іс-әрекеттер жасап ... ... ... ... дейін барған, кей жағдайларда
олардың денсаулығына айтарлықтай зардап келтірілген[2].
Әдетте, психикалық мәжбүрлеу (зорлау) ... ... ... ... сондықтан жалпы ереже бойынша, оның әсерімен қылмыстық
заңда ... ... ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылығын ескермей болмайды. Мұнымен қоса ... ... ... де ... ... жеңілдететін мән-жай ретінде мойынға
алынады. Психикалық мәжбүрлеу оның әсерінен іс-әрекет жасаған адам тек ... ... ... ... ... ғана оның ... жауаптылығын
болмадыға санауы мүмкін. ... өзін ... ... ... ... ... ақша ... болса, онда ол қылмыстық
жауаптылықтан босатылады, өйткені, ... ... ... ... ... (аса ... ... мағынасы XIV ... ... ... ... адамның қоғамға қауіпті, ерікті және
белсенді тәртібін бейнелейді.
Алдында аталып өткендей, қылмыс объектісі және объективтік ... ... ... қана емес, әрекетсіздік жолымен де ... ... ... деп ... ... ерікті және енжар
тәртібі танылады. Мұның төркіні жеке адамныңарқалаған міндетгеріне орай
жасалуға ... ... ... ... Адамның енжар тәртібі — оның
тәртібінің сыртқы жағы емес, әлеуметтік мінездемесі. Адам сырт ... өзін өте ... ... ... ... та ... ... тыйымды бұза отырып, белгілі бір міндетті атқармаса,
онда мұнысы қылмыстық-құқықтық әрекетсіздік болып ... ... ... келуден жалтарып, куә ретінде көрсетпелер беруден бас тартып, ... ... ... ... ... ... жүр екен ... қарағанда, ол адам әрекет жасаған ... ... ал, ... ... ... ... (куә ... көрсетпелер беруден
жалтарған) болып табы-лады.
Жеке тұлғаның әрекет жасау міндеті әртүрлі негіздер ... ... ... заңның нұсқауына байланысты. Мәселен, заң кәмелетке
толған балаларды еңбекке ... ... ... ... көмек
көрсетуте,алата-аналарды — кәмелеткетолмағанбалаларын ... Бұл ... ... ... бұзу ... ... жазаланады.
Екіншіден, міндет тандап алынған кәсіпке орай ... ... ... өз ... орай ... ... көрсетуге міндетті және оның бұл
міндетті орынды себептерсіз орындамауы қылмыстық жауаптылыққа іліндіреді.
Үшіншіден, мұндай міндет өзіне ... ... ... ... ... жас ... ... міндеттенген адамның немқұрайдылығынан,
енжарлығынан әлгі бала қаза ... ол адам ... ... ... ... ... ... міндетқылмыстық заң қорғайтын объектілерді
нақты қауіптілік жағдайына киліктіретін адамнын тәртібінен ... ... ... ... ... ... автокөліктің жүргізушісі зардап шеккен
адамды жақын ... ... ... жеткізуге немесе өзге де көмек
көрсетуте міндетті. Бұл тұлғаның әлгі міндетті ... ... ... ... ... әрекет сияқты, әрекетсіздік те ерікті болғанда ... ... ие ... ... ... айрылған енжар тәртіп
қылмыстық жауаптьільіққаілінбейді. Мысалы, ... ... ... егер ... оның ... байлап тастап, оны
қарсыласу ... ... ... мүмкіндігінен айырғандықтан қорғай
алмағандығына жауап бере алмайды. Әрекетсіздік кезіндегі ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Адамның табиғаттың алапат күші әсерінен ... ... ... ... сипаты жоқ. Ондай жеңуге мүмкін емес күш ... ... ... ... ... ... процестердің) тигізетін әсерлері жатқызылады. Жеңуте мүмкін емес
күштің қылмыстық ... ... ... ... жеке ... ... ... жүктелген міндетті орындау жолындағы кедергілерден асып түсуге шамасы
келмейді. Мысалы, ... өзі ауыр ... ... ... ол
пациентіне баратын жолда тасыған өзен кедергі болып, дәрігер өте ... оның бұл ... ... ... деп ... ... ... емес күш ұғымы қатып қалған қағида болып танылмайды.
Бұл мәселенің нақты шешілуі жеке тұлғаның міндеттер ауқымын ... бір ... оған ... ... ... Мәселен, өрт
қатардағы азамат үшін жеңуге мүмкін емес күш болып есептеледі, осыған ... өзге бір ... ... ... үйдің ішінде қалдыруға мәжбүр болғандықтан
қылмыстық жауаптылыққа тартуға ... ... өрт ... бұл
жағдай оның кәсібіне орай жауаптылық жүктейді. Алдында атап өтілгендей,
тасыған өзен дәрігер үшін оның ... ... ... жолындағы жеңуге
мүмкін емес күш болып табылса да, өзіне берілген әскери бұйрықты ... ... да ... ... жеңіп шығуға міндетгі (тіпті, ... ... ... де) ... үшін ... ... мағына бермейді.
2.3 Қоғамдық қауіпті зардап
Әрбір қылмыстық-құқықтық іс-әрекет ... заң ... ... зиян ... немесе зиян келтіруге тікелей қауіп тендірілсе)
едәуір өзгерістер туындатады. ... ... ... қылмыстық-құқықтық
қорғаудағы объектілерге жасалған қоғамға қауіпті іс-әрекеттің (әрекетнемесе
әрекетсіздік) нәтижесінде белгілі бір зиян келтірілуі деген сөз. ... ... ... ... ... ... ... бөлініп, дәрежеленуі мүмкін. Алғашқылары мүліктік
тұрғыдағы (мүлікті ұрлау, оны
жою оған зақым келтіру және т.б) және ... ... мен ... келтіру (мәселен, кісі өлтіру, денеге жарақат салу) зардаптары болып
бөлінеді. ... ... ... ... ... қалыпты қызметін немесе қоғамдық тәртіпті бұзумен (қызмет
бабындағы ... ... ... ... ... және т.б.)
және азаматтардың ар-ұжданына тиісу және олардың мүліктік емес ... ... ... ... және өнертапқыштық
құқықтарын қылмысты түрде ... және ... ... ... ... ... Ерекше бөлімі баптарының дис-позициялары қылмыстық
заңмен қорғалатын объек-тілеріндегі ... ... ... ... құрамының барлығын заңда көрсетілген, белгілі бір
зардаптардыңтуындауымен ғана байланыстырады. Мұндай қылмыстар ... бар ... деп ... ... кісі ... дене ... ұрлық және басқа толып жатқан
қылмыстар жатады.
Өзге жағдайларда қылмыстық заң қылмысты қоғамға қауіпті іс-әрекет ... ... ... соң (белгілі бір қоғамға қауіпті зардап
туындағанына қарамастан) ... деп ... ... ... ... ... қауіпті жағдайға душар болған адамды біле тұра
көмексіз қалдыру жәбірленушінің әлгіден кейін ауыр ... ... ... ... құтқарылса, олардың ... ... ... ...... ... ... жатыр. Бұл қылмыстық-құқықтық шама қылмыс жасауды ... ... ... ... ... ... ғана ... қылмыстар қылмыстық құқық теориясында ... ... ... деп аталады.
Есте ұстар бір жайт, нақты болмыста қандай да болмасын қылмыстар (олардың
ішінде формальды ... да бар) ... ... ... ... ... қорғауындағы объектілеріне тигізетін зиянды өзгерістерін
"сүйрелей" жүреді — сайып келгенде, зардапсыз қылмыс жоқ, ... да ... ... заң ... бұл ... бұл зардаптарды формальды
қылмыстардың құрамына енгізбеген және іс-әрекетте қылмыс құрамының бар-
жоғын ... ... олар ... ... ... бұл ... қылмыстық-
құқықтық мағынасы болуы мүмкін, бірақ, тиісті қылмыстың құрамын анықтау
үшін емес, жаза тағайындарда ... ... ... ... ... бой ... Мәселен, жұмысқа жарамайтын ата-аналарын
асырауға қаржы ... ... ... ... ... нәтижесінде
жәбірленушілерге қандай болмасын айтарлықтай зиян ... ... ... ... ... ... нәтижесінде ауыр науқасқа
тап болса, бұл ҚР ... ... ... жаза ... ... мән-жай ретінде ескерілетін болады.
Заң шығарушы қылмыстың объектісі және объективтік жағын ... ... ... ... ... не ... ... тандар
кезде өз еркінше емес, тиісті қылмыстың қоғамға қауіптілігінің өзіне ... мен ... және ... күресудің қылмыстық-құқықтық
өзгешеліктерін (әсіресе, олардың мүмкіндіктерін) ескере және оларға ... ... ... ... заң ... ... ... қылмыстық іс-әрекеттің қоғамға қауіпті зардаптарының мән-жайын
нақты анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... қиын ... байланысты барады. Бұлжерде сондай-ақ, белгілі бір
зардаптардың барлығын процессуалды ... ... ... ... ... ... ... да ескеріледі. Мәселен, жала
жабу, яғни басқа адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан ... оның ... ... ... ... мәліметгёр тарату жеке
тұлғаның ар-намысына қастық жасайды. Бұл ... ... ... келтіру болып табылады. Егер заң шығарушы бұл зардапты жала жабудың
құрамына енгізген ... онда ... мен сот ... ... ... ... көрінеу жалған жаладан өзін қаншалықты ауыр қорландым деп
сезілгендігіне қарамастан жала жабу ... ... ... ... отыруға міндетті болған болар еді. Әрине, мұны дөп басу
күрделі, өйткені, бір ... және бір ... ... жала жапқан
мағлұматтар едәуір күйзеліске түсуіне себеп болса, ал ... ... да ... Жала жабу ... ... ... ... өзі дәл
анықтауға "көнбейді", ал оның ауқымын белгілеу де мүмкін болмас. Сондықтан,
заң шығарушы бұл ... ... ... зардаптың туындауымен
байланыстырып жатпай дұрыс жасаған. Көп ... заң ... ... ... мен бостандықтарын қорғау аясында және имандылық
ауқымында нұқсан келтірілген кездерде осылай жасайды.
Өзге жағдайларда, зиянды ... ... ... ... мүмкін
болғанымен, заң шығарушы оларды ... ... ... ... ... қауіптіліктің жоғары сатысында
тұрады. Мысалы, зардаптар шабуыл жасап тонау, ... ... ... қылмыстардың құрамдарынан сыртқары жатады. Егер қылмыстардың бұл
құрамдары басқаша, айталық, материалдық тұрғыда ... онда олар ... бір ... ... кейін ғана (мүлікті иеленгеннен соң)
аяқталған болып саналар еді. Бәлкім, мұндай ... жеке ... ... сай ... және ... қауіпті қылмыстармен күресу ... ... ... ... ... еді.
2.4 Әрекет немесе әрекетсіздік және қоғамға қауіпті зардаптардың туындауы
арасындағы себепті байланыс
Себепті байланыс дегеніміз - материалдық қыл-мыстардың объектісі ... ... ... Жеке ... қогамға қауіпті зардаптардың
туындағаны үшін жа-уаптылығы жайлы сөз (әрине, оның кінәсі болғанда) ... ол ... ... қауіпті әрекет немесе әрекетсіздікпен себепті
байланыста болғанда ғана көтерілуі мүмкін. Себепті байланыс жоқ ... ... ... ... ... ... та ... - табиғат пен қоғамдағы заттардың, құбы-лыстардың және процестердің
жалпыға ... ... ... ... ... және ... ... философиялық дәреже.
Себеп дегеніміз — заңды түрде, ішкі ... ... ... басқа құбылысты туындататын құбылыс. Себептіліктің ... ... ... ... ... ... ... табылады,
сондықтан ол қылмыстық-құқықтағы себепті байланысқа да қолданылады.
Материалистік философия себепті ... ... пен ... ... бар, ... ... ... бір түрі ретінде
қарастырады. Себепті байланыс біздің санамыздан тысқары ... ... ... адам оны танып-біле алады. Әрине, объективтік болмыстың
барлық себептері мен заңдылықтарын адам ... ... ... ... де, ... ... жайлы білімдерін жинақтай келе, адам оны
бірте-бірте біліп-танып, оның соны да жаңа ... ... ... объективтік мән-жайын және олардың адамның ... ... ... ... ... ... ... Адам
белгілі бір тарихи кезендерде адамдардың өліміне киліктірген көптеген
сырқаттардың (туберкулез, ... ... ... ... ... ... оған ... болып келді. Ғалымдар бертін
келе бұл сырқаттың процестердің ... ... ... ... және ... ... табыспен жүзеге асырды.
Себепті байланыстардың объективтік мән-жайының қылмыстық-құқық үшін ... ... бар. ... ... және сот ... істі
қарағанда және соттық тұрғыдан жүргізгенде жеке тұлғаның қоғамға қауіпті
тәртібі және осы ... ... ... арасындағы қалай да
болсынжобалана салған байланысты емес, ... мен ... ... ... ... ... ... орнықтырады. Бірақ, себепті
байланысты орнықтыру процесі ... ... ... ... ... ... ... оларды едәуір қарапайымдандырады ... ... ... бір ... биікке көтеріп, өзгелерінің
мағынасынтөмендетуге апарып соғады. Осыған байланысты тергеу ... ... ... іс ... ... ... анықтау үшін әртүрлі мамандар
мен сараптамалардың (экспертизалар) көмегіне жүгінеді.
Жобамен алғанда өткен ... ... ... ... таман) бері
қарай қылмыстық құқық саласындағы ғылыми ... ой ... ... ... іздестіруге бағындырылды: бұл теория бір жағынан себепті
байланыс ұғымына белгілі бір ... ... ... ал екінші
жағынан, сот төрелігінің ... ... ... ... жөн деп
қабылдауы керек еді. Ұзақ уақыт бойы ... ... ғана ... де қолданылып, үстемдік жүргізіп келген ондай алғашқы ... ... деп ... ... ... Бұл ... адам
әрекеті мен оның нәтижесінде туындаған қылмыстық зардап арасындағы себепті
байланысты, егер бұл ... ... ... алдындағы шарты болған
кезде мойындайтын. Бірақ, ана не мына әрекет шын ... ... ... ғана ... ... оның ... шарты екені іс-жүзінде қалайша
белгіленбек? Бұл ойлау арқылы ... ... ... Ол үшін
нәтижетуындау алдындағы барлық ... біз ... ... ... ... ... ... ой жүзінде шығарылыптастап отырылды. Егер
мұндай әрекетсіз зардап туындамаған болса, онда тап осы әрекет ... ... ... яғни оның ... ... ... деген тұжырым
жасалды. Егер ... ... өзге ... ... ... отырған әрекетгі ой жүзінде де шығарып тастағанмен ... ... ... онда бұл ... ... туындауының қажетгі шарты деп
мойындауға болмайды, яғни оны осынау нәтиженің ... ... ... ... Еуропада ғана емес, мәселен, Жапонияда
да кеңінен тарады. Ресейде бұл теорияны Г.А. Колоколов, Н.Д. Сергеевский,
П.П. Пусто-реслов, Э.Я. ... ... ... ... көп ұзамай бұл теория да практиктерді де, теоретиктерді ... ... Оның ... бұл ... ... жеке тұлға
жасаған әрекеттің алысқа кететін (тіпті, ... ... ... ... ... жөніндегі мәселені шешуге мүмкіндіктудьі. Бір қызығы,
ол теорияға бәрінен бұрын азаматтық құқық ... ... ... ... шын ... ... ... П.Эртманн уытты тілмен іліп өткен: "Егер менің төбетім
көшеде қыдырып ... ... маза ... ... ... ол ... ... өзгертсе, сонсоң ол жаңадан таңдаған бағытпен жүріп келе
жатып арада бірнеше апта ... ... ... ... ... ... төбетім өзін жөндеп ұстамағандықтан әлгі адам бағытын[3] ... ... ... мен жауаптылық арқалауым керек пе?
Сайып келгенде, жеке тұлға жасаған әрекеттің себебін тым кең ... ... ... ... қате ... төркіні қайда еді?
Қателік мынада ... ... ... ... ... ... ... барлығын олардың алыс-жақындығына қарамастан
тең бағалы деп ... ... ... ... ... — деп, ... келгенін себеп — деп мойынға алуға бірдей мағыналы деп санауға
болады. Осыған орай, эквиваленттілік теориясына . ... ... ... адам ғана ... оған қару ... адам да ... себебі болып —
табылмақ (егер қару сатқан кісінің әрекетін ойша болмады деп ... де ... пе еді, ... еді? ... қару сату - бұл ... ... диа поп -ның өзі ... табылады).
Қылмыстық құқық теориясында себепті байланысты тым кеңінен ... әр ... ... ... ... ... ... айтарлықтай шектеу арқылы тарылту қажет
деген ойға ... ... тең ... ... (эквиваленттілік
теориясына қарсы) құруға да талпыныс жасалды. ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ,
орыс ғалымдары — Н.С.Таганцев пен С.В.Познышевтің еңбектерінде қалайша әр
қырынан ... ... еске ала ... жөн. ... ... да ... жағынан келсе де) себептің қылмыстық нәтиженің туындауына әсер ететін,
өзге шарттардан түбегейлі түрдегі өзгешеленген ... ... ... ... ... Мысалы, Биркмейер себеп деп өзгелерден гөрі
тиісті зардаптың туындауына артығырақ әсер еткен шартты түсінуді ұсынды.
Яғни, ... ... ... ... да шарттарды қылмыстық нәтижені
туындататын шарттар деп мойындай тұра, олардың кейбіреулерін ... ... ... ... деп ... ... ... алғанда
Биркмейер оларды "әрекеттілігі мол" және "әрекетгілігі әлсіздеу" ... Бұл ... ... келісуге де болар еді. Бар мәселе мынаған
тіреліп тұр. ... ... мол" ... "әрекеттілігі
әлсіздеулерінен" іс жүзінде қалай айыруға болады? ... бұл ... ... ... немесе өзі есептегендей, шарттың күнделікті
тіршілікте қол-данылатын "вульгарлық" ... ... ... ... бұлкеңес бізге "суға кетіп бара жатқандарды құтқару — солардың өз ісі
деген тезисті еске ... Бұл ... біз ... ... ... әділеттің практикалық қызметкерлерін (судьялар, ... ... ... олар қылмыстық құқық теорияшыларынан
тиісті ұсыныстар күтеді, сөйтіп, нәти-жесінде ... ... ... ... де шеше алар ... ... бір-бірімен теңгеріліп тұрады да, өздері де, тиісті
құбылыс та тыныштық жағдайында ... ... пен даму жаңа ... ... ... ... ... нәтижесі деген
сөз, ал бұл құбылыс біріншікүпгтерге ... ... ... гөрі ... туындауына қарсылық білдіретін) артықшылық
береді. Ал ондай ... ... шарт өзге ... ... ... сөз. ... байланысты Биндинг адамның
әрекетін, егер ол әрекеті ... дем ... ... ... ... ... шарттарды әлсіретіп, сонысымен дем беретін
шарттарға артықшылық жасағанда ғана ... ... ... ... ... ... тұжырым да Биндингтің қанша талаптанғанымен
оның эквиваленттілік теориясының ауқымынан шыға алмағандьіғьшакуәболааладьі
(бәлкім, Биндинггіңтеориясын қолдаушылар, тіпті өз елінде де ... ... адам ... ... ... ... туындауы
себебінің мағынасын егер ол ... ... ... жеңілдеткені
соншалық, олардың тәуелсіздігі дәйекті емес, жалған болып шыққан жағдайда
ғана мойындауды" алғатартты[6]. Және керісінше, егер ... ... беру ... ... ... онда ... жеке ... қылығы мен
туындаған нәтиженің туын-дауына дем беру дәрежесі ... ... ... ... мен ... нәтиженің арасындағы себепті байланысты үзіп
жібереді. Бірақ, ... ... ... ... ... ... шамалы рөлін орнықтырудың объективті мұратын
(критериін) ұсынбай, ... ... ... ... ... те шарттардың тең бағалы еместігін мойындау арқылы себеп пен
шарттың ... ... ... Және ... ... (оқиғаның)
туындауына нәтиже алдындағы барлық шарттардың дем беретіндігіне және қажет
болатындығына қарамастан, олардың маңызы зардаптардың ... ... ... ... ... ... барлығын бастыларға (себептерге)
және онша басты еместерге (шарттарға) бөлу К.Биркмейер мен Н.С.Таганцевтің
осы тұрғылас тал-пыныстарын еске түсіреді. Бірақ, ... ... ... - оның бұл мәселені шешуге тек тіршілік тұрғысынан ... ... ... ... ... бұған белгілі бір ғылыми
мұраттарды алға тарт-қандығында жатыр.Познышев себептердің басқашарттардан
қалайша ... ... үшін ... үш ... ... ... ... қылмыстың объектісі және объективтік жағы — қылмыстық
жауап-тылықтың маңызды алғы-шарты. ... ... ... ... ... асыру жеке адамға, қоғамға және мемлекетке қауіп
төндіретін адамның идеялары ... ... ... тек қылмыстық-құқықтық
шама-ларды бұзатын қоғамға қауіпті іс-әрекетті ғана қылмыс ... ... және ... жағы — ... жауаптылықтың онсыз
ол мүлде бой көрсете ... ... ... ... ... объектісі және объективтік жағының оны ... ... үшін ... ... ... ғасырдың 40-шы жылдары жас К.Маркс
былайша қисындастырған болатын: "Әрекет жасаушы адамның ой ... ... ... оның ... одан ... ұстанатын заңдар — заңсыздықтың
позитивтік санк-циялары болыптабылады. Өзімді қаншалықты көрсете ... ... ... ... яғни заң ... ... ... бастаймын. Өзімнің әрекеттерімсіз мен заң үшін мүлде жоқпын, мүлде
оның объектісі болып табылмаймын[8].
Қылмыстың ... ... ... ойы мен ... ... оны ... ... бағалағанда басты мұрат (критерий)
болып табылады. Осыған орай қылмыстық істі ... ... сот ... ... ... ... және ... жағы орнықтырылады және тек
қана соның ... ... ... ... ... ... қоғамдық қауіпті іс-әрекет жасаған адамның ойлары, ниеттері
мен мақсаттары жайлы қорытынды жасалады. ... ... ... жақ ... ... ... да, ... субъективтік жақ
объективтікжақпен байланыстың арқасында ғана "өмір сүре алады". Осылайша
сот және прокурорлық-тергеу орын-дарының ... ... ... етек ... қорған қойылады. Бұл қылмыстық істер бойынша
сот терелігін жүзеге асыруда зандылықты сақтаудың ... ... ... әдебиет :
1. “ Қазақстан мемлекеті мен ... ... : ... ... 1998 бет 124- ... “ Құқық негіздері Авторы : С. Баққұлов ... 2004 ... ... ... ... Конституциясы. – Алматы: Жеті Жарғы, 2005. –
174 б.
4. Қазақстан Республикасы Президенті. 2002 жылғы 20 ...... ... ... ... ... ... //
Егемен Қазақстан. – 2002. – 25 қыркүйек.
5. Уалиханов Ш. Билер соты туралы. Толық ... ... ... - ... Гейнс А.К. Собрание литературных трудов. – СПб., 1898. -Т.2. - 642 ... ... Н. ... ... ... ... области //
Этнографическое обозрение. – СПб., 1897. - №4. – ... ... А.С. ... Н.Д., ... И.Е. Краткий
курс уголовного права.-Киев: 1908.- С.240
9. ... В.В. ... ... ... ... ... ... Н.С. Русское уголовное право. Часть общая. Т.2= Тула: 2001.-
С.189
11. Владимиров Л.Е. ... ... ... Ч.1 –М.: 1908- ... Памятник русского права. Т.4. Вып.1.- М.: 1952.- С.260
13. Дриль Д.А. Уголовное право. –СПб.:1908 .- С.178
14. ... Н.С. ... о ... ... и ... ... СПб.: 1912.- С.108
15. Тадевосян З.А. Штраф как мера ... ... 1978.- ... ... Г.Н. ... уголовный кодекс. Изд-во 2Высшая школа».- М.:
1970.- С.49
17. Шоргородский М.Д. ... в ... ... ... ... Герцонзон А.А. Губернские революционные трибуналы, ... суды ... суды в ... ... 1033, ... Эстрин А.Я. Развитие Советской уголовной политики.-М.:1934.-С.36
законодательство.-М.:1933.-С.162
-----------------------
[1] Маркс К„ и Энгельс Ф. Соч. 2-е изд. - Т.1. - С.14. ... ... ... 1997. 12 ... ... Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву.
- М., 1961. - С.200.
[4] Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. - Т.1. - ... ... С.В. ... ... ... ... права, Общая частъ. ■-
М.( 1912. - С.320.
[6] Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. - Т.1. - ... ... С.В. ... ... ... ... права, Общая частъ. ■-
М.( 1912. - С.320.
-----------------------
Қылмыстың объективтік жағы
Қоғамдағы қауіпті зардап (қылмыстық нәтиже)
Қылмыстың ... ... ... ... мен қарулары
Қылмыс жасау жағдайы
Қылмыс жасау тәсілі
Қоғамға қауіпті іс-әрекет (әрекет ... ... ... жері

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыс құрамы49 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Ежелгі және ортағасырлық қылмыстық құқықта талионды қолдану тәжірибесі19 бет
Ескіру мерзіміне байланысты жауаптылықтан босату24 бет
Контрабанда77 бет
Контрабанданы үшін қылмыстық жауаптылық78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь