Микроорганизмдер физиологиясы

1. Микроорганизмдердің химиялық құрамы
2. Микроорганизмдердің қоректенуі
3. Микроорганизмдердің тыныс алуы
Тіршілік әрекеті барысында мнкроорганизмдер басқа жануарлар сияқты қоректенеді, тыныс алады және көбейеді. Клеткаға келіп түскен қоректік заттар оның қабығын және цитоплазмасын құрауға және сонымен бірге энергия алуға жұмсалады. Тіршілік әрекеті барысында микроорганизмдерде ассимиляция және диссимиляция процестері дамылсыз жүріп жатады.
Микробтар клеткасы негізінен судан және құрғақ заттан тұрады. Мұнда су мөлшері 75—85% болса, құрғақ заттар үлесіне 25—15 проценттейі тиеді. Құрғақ заттар деп отырғанымыз түрлі органикалық және минералдық қосылыстар. Су мен құрғақ заттық мұндай арақатысы әр түрлі микроорганизмдерде түрліше болады.
Су — бактерия клеткаларының құрамындағы негізгі заттардың бірі. Ылғалды жерде ғана клеткада өте күрделі химиялық процестер жүреді. Қоректік заттар сумен бірге клеткаға түссе, керексіз заттар сол су молекулаларына ілесіп тыска бөлініп шығады. Микроорганизмдердің құрғақ затында негізінен төрт элемент: көміртегі, азот, оттегі және сутегі бар. Бұл элементтер құрғақ заттың 80—90 процентін алып жатады. Ал қалғандары: фосфор, күкірт, калий, кальций, магний, темір, натрий, хлор, марганец және басқалары. Негізгі төрт элементтердің ара қатысын мына деректерден байқауға болады (3-таблица).
Құрғақ заттың ең негізгі бөлігі — белок заттары. Оның мөлшері құрғақ заттың 80 проценттейіне тең. Қоректік орта азотты заттарға бай болғанда бактериялар клеткасындағы белокта едәуір мөлшерге артады.
3-таблица
        
        МИКРООРГАНИЗМДЕР ФИЗИОЛОГИЯСЫ
Микроорганизмдердің химиялық құрамы
Тіршілік әрекеті барысында мнкроорганизмдер басқа жануарлар сияқты
қоректенеді, ... ... және ... ... ... ... ... оның қабығын және цитоплазмасын құрауға және сонымен бірге ... ... ... ... ... микроорганизмдерде ассимиляция
және диссимиляция процестері дамылсыз жүріп жатады.
Микробтар клеткасы негізінен судан және ... ... ... ... ... 75—85% ... құрғақ заттар үлесіне 25—15 проценттейі тиеді. Құрғақ
заттар деп отырғанымыз түрлі органикалық және минералдық ... Су ... ... ... ... әр түрлі микроорганизмдерде түрліше болады.
Су — бактерия клеткаларының құрамындағы негізгі заттардың бірі. Ылғалды
жерде ғана клеткада өте күрделі ... ... ... ... заттар
сумен бірге клеткаға түссе, керексіз заттар сол су ... ... ... ... Микроорганизмдердің құрғақ затында негізінен төрт
элемент: көміртегі, азот, оттегі және ... бар. Бұл ... ... 80—90 ... алып жатады. Ал қалғандары: фосфор, күкірт, калий,
кальций, ... ... ... хлор, марганец және басқалары. Негізгі төрт
элементтердің ара ... мына ... ... болады (3-таблица).
Құрғақ заттың ең негізгі бөлігі — белок заттары. Оның ... ... 80 ... тең. ... орта ... ... бай болғанда
бактериялар клеткасындағы белокта едәуір мөлшерге артады.
3-таблица
Негізгі элементтердің микробтар клеткасындағы мөлшері
(құрғақ затқа шаққанда, % есебімен)
|Элементтер ... ... |Зең |
| | ... |50,40 |-19,8 |47,90 ... |2,30 |12,4 |5,24 ... |6,78 |6,7 |6,7 ... |30,52 |31,1 |40,16 ... қарағанда, микробтар белогында өсімдіктер мен ... ... амин ... ... ... ... Бірақ та
әр түрлі бактерияларда амин ... саны мен ... ... ... ... клеткасында жай (протеиндер) және күрделі
(протеидтер) белоктар бар. Жай белоктардағы амин ... ... ... ... организмдердің амин қышқылдарына өте ұқсас. Микробтар
тіршілігінде күрделі белоктардың алатын орны ... Оның ... мен ... ... ... нуклеопротеид-тер бар. Олардың
микроорганизмдер өскенде, көбейгенде зор маңызы болады.
Кейбір микроорганизмдерде кездесетін қор заты — волютин ... да ... ... ... бактерияларда нуклеин қышқылының мөлшері де түрліше және ... ... ... 10—28% ... ... ... қышқылдары негізінен
екі түрлі: олар РНК (рибонуклеин қышқылы) және ДНК (дезоксирибонуклеин
қышқылы). РНК ... ... ... де, ... ... қатысады және тұқым қуалаушылық қасиетін өзінде сақтайтын химиялық
қосылыс — ДНҚ-ның ... ... ... ... бактериялар клеткасында глюкопротеидтер,
липопротеидтер, хромопротеидтер және көптеген ферменттер кездеседі.
Микроорганизмдер денесінде углеводтар негізінен ... ... және ... ... ... Әсіресе полисахаридтер клетка
сыртында капсуласы бар, азото-бактер т. б. сияқты микроорганизм-дерде
көбірек ... ... ... ... ... ... мөлшері 30
процентке дейін, ал саңырауқұлақтарда 60 процентке дейін барады. Углеводтар
клетка ... ... және ... ... ... ... ... зор. Сонымен бірге олар белок пен майларды түзуге актив қатысады.
Май және май тектес заттар негізінен ... ... ... ... ... кездеседі. Май тектес заттар клетканың құрғақ
затында 3—7% шамасында болады. ... ... ... май
тектес заттардың мөлшері 60 проценттей.
Сонымен қатар ... ... ... заттар да бар. Олар
бактериялар тіршілігінде үлкен ... ... ... ... клеткадағы
нуклепротеидке және май тектес заттардың құрамына енсе, күкірт — кейбір
амин ... ...... пен углеводтарды түзуге қатысады, темірдің
тотығу және тотықсыздану реакциясында маңызы зор және кейбір ферменттердің
құрамына енеді. Микроэлементтер фермент-тер мен ... ... ... белок түзілу процесіне де белсене қатысады.
Клеткадағы белоктар, углеводтар және ... ... ... және ... ... ... тікелей байланысты. Мәселен, темір
бактерияларында басқаларына ... ... ... ... ... теңіз микроорганизмдерінде — натрий мен хлор көбірек ... бұл ... ... ... ... қоятын талабын
ескеру қажет.
Микроорганизмдердің химиялық құрамын білудің іс жүзінде зор маңызы бар.
Өйткені қандайда болмасын ... ... ... және ... көп түзетінін
білу арқылы оларды өз мақсатымызға бейімдеуге болады. ... ... ... ... ... мал ... сірнеге (мелясса) аммиак тұзы
қосылғанда ғана жақсы көбейеді де сөйтіп, ортада белоктың көбірек жиналуына
себепші болады. Бұл микроб ... зат ... ... ... ... болатын заводтағы ыдыстарда 8 сағат ішінде 350 килограмға дейін
белок түзе алады.
Микроорганизмдердің қоректенуі
Микроорганизмдерде қоректік заттарды қабылдайтын ... ... ... олар ... ... ... денесі арқылы қабылдайды. Осы кезде
олар клеткадағы керексіз заттарды сыртқа бөліп те ... Бұл ... ... де өте тез ... ... ... ... осмос
құбылысына байланысты. Өйткені бактериялар клеткасының ... ... ... де ... қоректік заттарды қажетті мөлшерде ғана өткізіп
тұрады. Микробтар клеткасында болатын заттар ... оған ... ... ... Оны ... қысымы деп атайды. Оның шамасы
клеткадағы еріген заттың концентрациясына ... ... Егер ... ... ... артық болса, қысым да соғұрлым арта түседі.
Клеткада жүретін биохимиялық процестердің нэтижесінде жиналған ... ... ... клеткадан сыртқа бөлініп шығып отырады. Ортада су
көп болғанда цитоплазма ісініп, клетка қабығын кереді. Мұны тургор құбылысы
деп атайды. ... ... тыс ... ... ... де ... ... концентрациясы артқан сайын, мәселен, ас тұзы немесе
қант қосылғанда бактерия клеткалары сусызданады. ... ... ... ... де ... ... ... қарай
тартылады. Мұны плазмолиз деп атайды. Мұнда ... ... ... ... ... заттарды сақтау үшін тұрмыста қант пен ... ... ... ... осындай ерекшелігіне
негізделген.
Әдетте микробтар клеткасы үшін оттегі, сутегі, көміртегі, ... ... т. б. ... Оттегі мен сутегінің негізгі көзі — су. ... ... ... ... ... ... екі топқа
бөлінеді.
1) Автотрофты организмдер ... ... ... ... ... Сол ... ... минерал заттардың тотығуынан бөлінетін
энергия автотрофты организмдердің ... ... ... бұл ... фотосинтезге керісінше, хемосинтез деп атайды.
Автотрофты микроорганизмдерге С.Н.Виноградский ашқан нитрификация-лаушы
бактериялар, ... ... ... ... ... ... тобына — мәселен, күкірт бактерияларына — жасыл
өсімдіктердегідей ... ... ... ... ... — көміртегін дайын органикалық
қосылыстардан алатын микроорганизмдер жатады. ... ... ... ... ашу ... ... және ауру туғызушы микробтар жатады.
Сонымен қатар олар зат алмасу ... ... ... қышқылын да
пайдалана алады. Сөйтіп, бұл микроорганизмдердің ... ... ... ролі ... микроорганизмдер метатрофты және паратрофты болып екіге
бөлінеді.
Метатрофтар немесе сапрофиттер ... мен ... ... Бұларға топырақтағы және судағы әр түрлі органиалық заттарды
ыдырататып және тағамдық ... ... ... жатады.
Сонымен бірге көптеген бактериялар мен ... ... ... да ... ... есептедеді. Ал паратрофтылар тек тірі
организмдер белогында ғана көбейе алады. Бұған адам мен жануарлардың ... ... ... көзі ... микроорганизмдер көбінесе углеводтарды,
спирттерді және ... ... ... (сүт, ... ... ... алады.
Микроорганизмдердің барлығы дерлік минералдық заттар мен витаминдерді
қажет ... Олар ... ... көп ... ... Бұған 10
миллиард бактериялар клеткасында 1 миллиграмм минералдық заттың болатыны
анық мысал бола ... ... ... заттар болмаса олар қалыпты
тіршілік ете алмайды. ... ... ... ... ... калий,
магний және темір) микроорганизмдер минералдық тұздардан алады да, қалған
қажетті мөлшерін органикалық заттар ыдырағанда ... ... ... ... ... етуі де түрліше. Ол қоректік
ортаның құрамына және витаминдерді ... ... ... ... ... кейбір түрі өздерінің тіршілік
еткен ... ... ... ... ... ... В2, В12
және Д витаминдерін өздері түзе алады. ... ... ... ... ... ... жолмен витамин алуға пайдаланады.
Көптеген микроорганизмдер азотты күрделі қосылыстардан әрқилы дәрежеде
сіңіреді. Азот—микроорганизмдер тіршілігі үшін аса ... ... зат. ... тірі ... ... ... белок та, ал ... те ... ... ... ... ... ... қарай
микроорганизмдер үлкен екі топқа бөлінеді:
1) Аминоавтотрофты микроорганизмдер. Олар белокты азоттың минералдық және
органикалық қосылыстарынан түзеді.
2) Аминогетеротрофты ... ... ... ... ... тұздарда) кездесетін көміртегі мен азоттан кейбір
амин қышқылдарын түзеді. Бірақ ... ... ... үшін ... амин ... да қажет.
Бірінші топқа азот қышқыл аммиак ... ... және ... ... азотын сіңіретін микробтар жатады. Ал екінші топқа тірі
организмнің белогынан азотты ... ... амин ... азот ... түрлер жатады.
Белок заттарын ыдырататын микробтарға көбінесе спора ...... ... ... және тағы басқалары жатады. Мұнда белок алдымен
микробтар ферменттері әсерінен пептонға, одан кейін түрлі амин қышқылдарына
ажырайды. ... ... ... ... амин ... органикалық қышқылдарға, спирттерге және түрлі көмірсутектеріне
дейін ... Егер амин ... ... ... ... ... барысында ұнамсыз иісті күкіртті сутектері ... ... ... және ... қолдану үшін оларды жасанды
қоректік ортада ... білу ... Бұл ... ... ... ... орталар даярланады. Осындай ... ... ... ... жеке ... ... алып зерттеуге
мүмкіндік туады. Әдетте қоректік ... ... ... ... сай ... тиіс. Микробиологияда өте кең тараған
қоректік орталардың бірі — ет ... ... ... ... кейбір
микроорганизмдер (сүт қышқылы бактериялары) бұл ... ... ... ... арнап сүттен, овош, және жемістен жасалған ... ... ... Микроорганизм-дерді өсіру үшін қолайлы қолдап
құрастырылған жасанды қоректік орталарды да пайдаланады. Мұндай орта ... ... ... да мүмкін. Сұйық ортаға ет-пептонды сорпа жатады. Ал тығыз
орталарды алу үшін сұйық ортаға тез ... ... ... балдырларынан
алынған агар-агар деген затты қосады.
Микроорганизмдердің тыныс алуы
Әр ... ... ... ... және ... ... ... түзілуі үшін үнемі энергияны керек ... ... ... ... ... күн сәулесінен алады. Ал
микроорганизмдердің ... ... ... ... ... ... немесе минералдық заттарды химиялық жолмен ыдырату
барысында алады. Міне бұл ... ... ... негізгі көзі болып
есептеледі. Тотығу процесі әрбір тірі клеткада жүретіндіктен бұл ... алу деп ... ... ... алуы мен қоректенуі
арасында тығыз байланыс болғандықтан оларды жеке қарауға болмайды. Өйткені
бактерия ... ... ... ... ... ... мөлшерде энергия
пайдаланылады. Ал тыныс алу кезінде энергияның сыртқа бөлініп шығатыны ... Бұл екі ... бір ... жүруі мүмкін. Мәселен, қоректік орта
ретінде қант алынса, гетеретрофты микроорганизм-дер оны ез ... ... ... көзі ретінде пайдаланады және энергияны ... ... ... ... бактерия клетка-ларынан біраз мөлшерде
жылу бөлінеді. Оның бірсыпырасын клетка пайдаланса, бірсыпырасы ... ... ... ... ... ... болады. Қанттың
ыдырауы мына реакция бойынша жүреді:
С6Н12О6 + 602= 6СО2+6Н2О+674 ... ... ... су ... ... барысында көмір қышқыл газы мен су пайда болады.
Тыныс алудың осындай түрі кейбір ... ... мен ... ... ... ... ыдырауы оттегінің қатынассынсыз да жүре беруі
мүмкін. Мұнда аралық заттар ретінде түрлі қышқылдар пайда ... ... ашу ... деп атайды. Кейбір бактериялар энергияны органикалық
заттарды ауадағы ... ... ... алатындығын 1861 жылы Л.Пастер
анықтады.
Оттегіне қатысы жөнінен микроорганизмдер екі топқа ... ... ... ... яғни ... үшін ауадағы оттегін пайдалана-
тындар. Екінші — анаэробты микро ... яғнн ... ... ... жүретіндер. Бұған: май қышқылы ... ... ... бола ... ... ... оттегі бар жоғын талғамай тіршілік ете беретін
микроорганизмдер де кездеседі. ... ... ... деп ... заттар анаэробты жолмен ыдырағанда бөлінетін энергия мөлшері
өте аз болады. Бұған қанттан органикалық қышқылдың пайда болуы мысал ... ... ... сүт ... ... ... ... ... ... ... де ... тыныс алуға жатады.
С6Н12О6=2С2Н5ОН+2СО2+27 кал.
қант спирт ... ... ... ... құрамында біраз мөлшерде энергия
сақталып қалады және ол өнім одан әрі ... ... ... ... АТФ түрінде клеткада жиналады.
Айта кететін жағдай микроорганизмдердің аэробты және анаэробты жолмен
тыныс алуы ... ... ... ... ... ... зат ... процесіне актив қатысады.
Құрғатудың микроорганизмдерге әсері. Микроорганизмдер спорасы денесінде
ылғал кем болғандықтан ұзақ жылдар бойына тіршілігін жоймай сақтала ... ... ... ... клеткасына күшті әсер
етеді. Әр ... ... ... ... да ... сүт қышқылы бактериялары тіршілігін құрғақшылық жағдайда 10 жылдай
жоймайды, туберкулез ... 3—9 ... ... Құрғатқанда
микроорганизмдердің тіршілік процесі өте ... ... ... ст, ... сүт, ... овощ және ... да тағамдарды құрғату
арқылы сақтайды. Тіпті шөпті шауып ... де ... ... ... микроорганизмдерге әсері. Жарық, негізінен зат алмасу процесінде
жарық энергиясын пайдаланатын микроорганизмдер үшін ғана ... ал ... ... әсер ... ... аса ... ... қарағанда, сапрофит микрорганизмдер күн сәулесіне
төзімді келеді. Туберкулез таяқшалары, сүзек және топалаң микробтары ... тез ... ... ... күн ... ... ... түскен
сәулеге қарағанда, әлсіздеу болады. Дегенмен, шашырай түскен ... ... ... микроорганизмдер тіршілігі тежеледі. Міне сондықтанда
лаборатория жағдайында микроорганизмдерді қараңғы жерде ... ... ... бактерияларды қырып жіберетін қасиетін Б.И.Палладиннің
жүргізген тәжірнбесінен айқын көруге болады. Ол ішінде ... ... ... ... ... ... ... оны біраз уақыт күн көзіне қойған.
Бұдан кейін чашканы жылы температурада, термостатта ... ... ... ... ... көпшілігі 10—20 минут
ішінде қырылып кеткені анықталған.
Күн сәулесінің осы қасиетінің гигиеналық ... бар. ... үй, ... ... ... түсуін еске алады. Қараңғы бөлмелерге қарағанда,
жарық бөлмелерде ... ... аз ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медицинада колданатың бактериалды препараттар6 бет
Микроорганизмдер18 бет
Уыт өсірудің морфологиялық физико-биохимиялық процесстері15 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет
Микрорганизмдерге әсер ететін физикалық факторлар7 бет
Ауыз судың нормалық стандарты4 бет
Енгізу/шығару параллельді порты4 бет
Мутагенездің жалпы ерекшеліктері, қолданылатын атаулары12 бет
Мыңгүлді кермек (l. myrianthum) тамырының сапалық талдауы55 бет
Топырақ түрлері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь