Қазақстанның несие жүйесі және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы рөлі

Ж О С П А Р

Кіріспе.

І Несие ұғымы және экономикалық мәні
1.1. Несие, мәні және қажеттігі
1.2. Несиенің қызметтері.
1.3. Несиенің негізгі формалары және олардың жіктелуі

ІІ Негізгі бөлім. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі және оның дамуы

2.1. Несие жүйесінің жалпы сипаттамасы мен құрылымы
2.2. ҚР банк жүйесі
2.3. Банктердің мәні және қызметтері

Қорытынды.

Әдебиеттер
Кіріспе

Несиелік жүйе – нарықтық экономиканың ажырамас бір бөлігі. Несиелік жүйенің дамуы қашанда тауарлы өндірістің дамуымен тығыз байланысты келеді.
Бүгінде несие жүйесінің құрылымы барған сайын күрделене түсуде, яғни оның құрамына жаңа қаржы-несие мекемелері пайда болып, клиенттерге жаңаша қызмет көрсетуде жаңа әдістерді несиемен қамтамасыз етудің жаңа әдісі пайдалануылын талап етеді. Осыған байланысты Қазақстан банкілері шетел банкілерімен тәжірибе алмасуда өзінің мүдделерін арттыра түсуде, сондай-ақ банк ісіндегі әлемдік тәжірибелік жаңалықтар, Қазақстандағы қазіргі банк өнімдерінің дамуына өз ықпалын тигізуі тиіс.
Осындай жоспарда банктердің арасында орын алып отырған бәсекелестік әрекеті, олардың жаңа клиенттер тартудағы күресін шыңдай түсіп, нәтижесінде клиенттерге көрсететін қызмет түрлерінің сапасын арттыруға және олардың санын көбейтуге итермелейді
Қазіргі несиелік жүйенің тұрақты икемді, тиімді инфрақұрылымын жасау – қазіргі кезеңнің негізгі мәселесі болып табылады.
Курстық жұмыстың басты мақсаты –Қазақстан Республикасындағы несиелік жүйенің қалыптасуы мен даму тарихын және құрылымын қарастыру болып табылады
Ұсынылатын әдебиеттер


1. “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды есепке алғандағы) // 30.03.1995.
2. “ҚР-ғы банктер және банктік қызмет туралы” ҚР заңы (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды есепке алғандағы) // 30.08.1995.
3. Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейтқасымов жалпы редакциялығымен .// Алматы, 2001.
4. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. .// Алматы, 2001
5. С.Б.Мақыш. Ақша айналысы және несие. // Алматы. Издат-Маркет 2004.
6. С.Б.Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары. // Алматы. Издат-Маркет 2004.
        
        Тақырыбы:  Қазақстанның несие жүйесі және банктердің         экономиканы
тұрақтандырудағы рөлі
Ж О С П А ... ... ... және ... ... Несие, мәні және қажеттігі
1.2. Несиенің қызметтері.
1.3. Несиенің негізгі формалары және олардың жіктелуі
ІІ Негізгі бөлім. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі және ... ... ... ... сипаттамасы мен құрылымы
2.2. ҚР банк жүйесі
2.3. Банктердің мәні және қызметтері
Қорытынды.
Әдебиеттер
Кіріспе
Несиелік жүйе – нарықтық экономиканың ... бір ... ... ... қашанда тауарлы өндірістің дамуымен тығыз байланысты келеді.
Бүгінде несие жүйесінің құрылымы барған сайын күрделене ... ... ... жаңа ... мекемелері пайда болып, клиенттерге жаңаша
қызмет көрсетуде жаңа әдістерді ... ... ... жаңа ... ... ... ... байланысты Қазақстан банкілері шетел
банкілерімен тәжірибе ... ... ... ... түсуде, сондай-ақ
банк ісіндегі әлемдік тәжірибелік ... ... ... банк
өнімдерінің дамуына өз ықпалын тигізуі тиіс.
Осындай жоспарда банктердің арасында орын алып отырған ... ... жаңа ... ... күресін шыңдай түсіп, нәтижесінде
клиенттерге көрсететін қызмет ... ... ... және олардың
санын көбейтуге итермелейді
Қазіргі несиелік жүйенің тұрақты ... ... ... ...
қазіргі кезеңнің негізгі мәселесі болып табылады.
Курстық жұмыстың басты мақсаты –Қазақстан Республикасындағы несиелік
жүйенің қалыптасуы мен даму ... және ... ... болып табылады
1. Несие ұғымы және экономикалық мәні.
1.1. Несие, мәні және ... - ... ... тірегі ретінде, экономикалық дамудың
ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық шарушылық субъектілерімен қатар,
мемлекет те, үкімет те, ... жеке ... да ... ... ... өнімдерді өндіру сферасынан емес олардың айырбас
сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау - бұл тауардың бір ... ... ... ... ... шынымен де, осындай айырбас кезінде несиеге
байланысты қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы - бұл ... ... ... ... қатынастардың пайда болатын экономикалық негізіне капитал
айналымын ... ... ... ақша ... ... Бір жағынан қарағанда бұған деген
негіз де бар сияқты. Себебі, қазіргі шаруашылықта қарыз көбіне ... ... ... бұл жерде ақша мен несиенің әртүрлі ұғымды білдіріп,
әртүрлі қатынастарды түсіндіретінін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, ... мен ... ... бір ... да ... ... – бұл ... қажаттың екі жақты қозғалысын, яғни ... ... және ... ... соң ... ... ал ... – сол
қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни қаржы: дотация, субвенция,
субсидия түрінде берілсе олар қайтарымысыз сипатқа ие.
Несие – бұл ... ... және ... ... ... ... берілетін ссудалық капитал қозғалысы.
Несие ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете
отырып, несие ... мен ... ... ... несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлғалардың уақытша ... мен ... ... жүйе ... жинақтала отырып,
уақытша және ақылы негізде пайдалануға берілетін ... ... мен ... ... да ... ... бар. ... – бұл
банктің қаражатын ... көзі ... ... несиелік қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және ... ... бір ... білдіретін кең ұғымды сипатайды. Ссуда – бұл
ссудалық шот ашумен ... ... ... ... бір ғана ... ... ... ретінде, несие – кәсіпорындар, ... ... ... ... ... ... ... құру және оларды
қайтарылу, пайыз төлеу шартында ... бір ... ... ... ... қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы.
Зерттеу заты сияқты, несие құрылымы бір ... ... ... ... ... ... ең ... несиелік қатынастар
субъектілері жатады. Несиелік мәміле бойынша несиелік ... ... ... және ... алушы жатады.
Қарыз беруші - қарызды беретін несиелік ... бір ... ... - бұл ... ... ... ... субъектілер болып табылады.
Қарыз берушілерге: банктер, ... емес ... ... ... және ... ... ... – бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, несиелік
қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір бірімен ... ... де, ... ... ... Мысалға, кәсіпорын немесе жеке
азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. ... ... ... ... бұл жерде ешқандай да несиелік қатынас туындамайды.
Борыш бұл тек қана экономикалық қатынасты ... ... ... ... ... Борыш - бұл өте ауқымды ұғым. Ал, қарыз
алушы - бұл қосымша қаражатқа деген сұранысы бар ... ... және ... ... қатар несиенің құрылымының элементіне
берілетін объекті де жатады. Беру объектісі – бұл құнның ерекше ... ... ... ... ... ... қызметтері.
Несиенің экономикадағы орыны мен рөлі, оның атқаратын қызметтерімен
сипатталады. ... ... ... ... ... ... атқарады:
• қайта бөлу;
• айналыс шығындарын үнемдеу;
• айналыстағы нақты ақшалардың орнын уақытша алмастыру;
• капиталдың шоғырлануын жеделдету
• ғылыми-техникалық прогрессті жеделдету.
Несиенің ... бөлу ... кез ... ... ... ... қанды жұмыс жасауына өз үлесін қосады. ... бұл ... ... ... бір саласынан екінші бір саласына капитал
ағымы болады. Несиенің бұл қызметінің, ... ... бөлу ... қаржының бөлінуі әкімшілік негізде жүргізілсе, ал салалар мен
аймақтар арасындағы капитал ағымы несие ... яғни ол ... ... ... ... ... ... үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуы несиенің
экономикалық мәнінен туындайды. Шаруашылық субъектілеріндегі ақшалай
қаражаттардың ... мен ... ... ... ... ... ... қаржылай ресурстарға деген қажеттілікті туындатады. Міне,
сондықтан да мұндай жағдайларда ... ... ... ... ... ... деген жетіспеушіліктің орнын толтыру үшін
несиені пайдаланады. Бұл ... ... ... ... етіп ... ... ... үнемдеуге де мүмкіндік жасайды.
Ал, келесі қызметі, яғни несиенің айналыстағы нақты ақшалардың орнын
уақытша алмастыруы. Қазіргі ... ... ... ... ... ... бар. Бұл ... іске асу процесінде тек қана ... ... ... нақты ақшалардың уақытша орнын ауыстыра отырып,
ақша айналысын да жылдамдатады. ... бұл ... ... ақшалар:
чектер, вексельдер, несиелік карточкалар көмегімен ... ... бұл ... ... ақша айналысының жылдамдығы мен қатар,
айналыстағы ақша ... және ... ... да ... ... шоғырлану процесі қызметі экономиканың тұрақты дамуына
жағдай жасау үшін ... ... ... ... міндеттерді шешуде
несиенің бұл қызметі ... ... ... отырып, пайда алуға
мүмкіндік береді.
Несиенің ғылыми-техникалық прогрессті жеделдету қызметі ... ... ... ... ... Сондықтан да,
несиенің көмегінсіз көптеген ғылыми-зерттеу орталықтарының ... ... ... ... ... қиынға түседі. Сондай-
ақ несие өндіріске ғылыми технологияларды ... ... ... үшін де
аса қажет болып табылады. Себебі, ондай шығындар бастапқыда ... оның ... орта және ұзақ ... ... ... ... ... негізгі формалары және олардың жіктелуі
Несиенің формалары, оның құрылымымен және ... бір ... ... мәнімен тығыз байланысты келеді.
Несиенің формасы – бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі
қызметтерінің яғни, әр алуан сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... ... мен ... алушылар арасындағы байланыстар қалай
өзгергенімен де, несиенің ... сол ... ... екі формасы бар: тауарлы және ақшалай. Мұндағы тауар түрінде
берілетін несиені - коммерциялық, ал ақша ... ...... ... ... ... осы екі формасыың тәжірибеде қолдануынан туады.
Коммерциялық несие – бұл қарыз берушінің қарыз алушыға қарызға ... ... ... - бұл ... ... ... болуына себеп
болған, экономикадағы несиелік қатынастардың ... ... ... бұл
формасының басты мақсаты – тауарлардың өту процесін жеделдету, ... ... ... қарыз алушы да және оны ... ... ... ... ... бола ... Коммерциялық несие көбіне тауарды
сатып алушыда нақты ... ... ... ... туындайды. Мұндай
жағдайда, айналыс құралы ретінде, қарыз алушының ... ... ... ... арнайы қарыздық міндеттеме - вексель
қолданылады.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден ... ... ... ... ... ... ... емес, яғни тауар немесе қызметті
сатумен айналысатын кез келген заңды тұлға бола алады;
• коммерциялық несие тек қана тауар формасында ... ... ... ... немесе сауда капиталымен байланысты;
• коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік пайыз мөлшерімен
салыстырғанда төмен болады;
• қарыз ... мен ... ... ... ... ... заңи ... барысында, бұл несие үшін төленетін ақы тауар бағасының құнына
қосылады.
Банктік несие – бұл банктік мекемелерден қарыз алушыларға ақшалай түрде
берілетін несиені білдіреді.
Банктік ... - бұл ... ... ... ... формасы болып табылады. Банктік несие бойынша несиелік
қатынастың ... ... шарт ... ... келісім жатады. Банктік
несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы ... ... ал ... ретінде: кәсіпкерлікпен немесе ... ... ... ... ... бар кез келген заңды ұйым болып табылады.
Мұндағы қарыз берушінің басты ... - бұл ... ... ... алу.
Несиенің түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық ... ... ... әр ... ... ... мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі:
I. Қарыз алушылар категорияларына қарай:
1. ... ... ... ... ... ... ... қаржы-несиелік мекемелеріне.
2. Қаржылық емес агенттерге берілетін несиелер:
• өнеркәсіп салаларына;
• ауыл ... ... ... ... ... ұйымдарына;
• кооперативтерге;
• жеке кәсіпкерлерге.
3. Тұтыну мақсатына берілетін несиелер.
Мерзіміне қарай:
қысқа мерзімді (1 жылға дейін);
• орта ... (1 ... 3 –5 ... ... ұзақ ... (5 ... жоғары).
II. Тағайындалуы және пайдалану сипатына қарай:
• негізгі қорларға жұмсалатын;
• айналым қаражатына жұмсалатын.
III. Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... етілмеген:
• сенім (бланктік)несиесі.
IV. Қайтарылу дәрежесіне қарай:
1) Стандартты несие - қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ қайтуында
ешқандай күмән жоқ ... ... ... - ... ... ... ... және банк үшін тәуекел туғызатын несиелер. Соңғы қабылданған
активтердің жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара ... ... ... 2-санатты күмәнді, 3-санатты күмәнді, 4-санатты күмәнді, 5-
санатты күмәнді.
3) Үмітсіз несиелер - ... ... ... мерзімі өткен
ссудалар шотына жазылған несиелер.
V. Валютамен берілуіне қарай:
• ұлттық валютамен;
• шетел валютасында.
VI. Берілу шартына ... ... ... - бұл жеке ... ... тауарларын сатып алу
үшін және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
2. Ипотекалық несие – бұл қозғалмайтын мүліктерді ... ... ... жерді және т.с.с.) кепілге ала отырып, ұзақ ... ... ... ...... шотынан қаражатты шегеру, дебеттік
қалды бойынша берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
4. Овернайт ...... ... мақсатында бір түнге берілетін
банкаралық несиенің түрі.
5. Онкольдық несие – ... ... ... ... ... ... ... Банкаралық несие – банктердің бір-біріне беретін ... ... ... – тез іске ... ... ... немесе бағалы
қағаздарды кепілге алып, берілетін несие.
8. Лизингтік несие - ... ... ... ... несие.
9. Рамбурстық несие – ... ішке алып кіру және ... және ... ... ... шығару тәжірибесінде пайдаланылатын
несие.
10. Сенім несиесі – банктің сеніміне кірген, төлем қабілеті жоғары
клиенттерге ... ... ... ...... қаржыландыру уақыты мен түсімді
алу мерзімі арасындағы уақыт бойынша алшақтықты жабуға араналған несие.
ІХ. ... ... ... ... ... ... ... материалдық запастар жиынтығы мен өндіріс шығындарына:
• сыртқы экономикалық қызметке ... ... ... ... ... жеке ... үшін ... материалдар, құралдар және
басқа да мүліктер алуына;
• ломбардтық, кепілдік және ссудалық операцияларға;
• театрлар және ... ... ... мен шығыстары арасындағы
маусымдық үзілістерге;
• күрделі жұмсалымдарды қаржыландыруға;
• тез өтелетін тиімділігі жоғары шараларға.
Тұтыну несиесінің ... ... ... ... сатуды
ынталандыруға бағытталады. Тұтыну несиесі бөлшек саудамен тығыз байланысты:
бір жағынан тауар айналымының ұлғаюына сай ... ... ... ... тауарды несиеге алу сұранысы ... ... ... ... өсуі, сұраныстың төлем қабілеттігін ұлғайтады. Мұндай
тәуелділік, ... ... ... ... ... жағдайында пайда
болуда.
Тұтыну несиесінің дамуы әр түрлі елдерде әр ... ... ... мен ... ... ... жалпы сомасы, сол елдің ішкі
жиынтық өнімінің 10%-ын, Германия мен Францияда ... ал, ... ... 60%-ын ... ... Бұл ... тәжірибелерінде тұтыну
несиесін ең қымбат тауарларды: автомобиль, ... ... ... және т.с.с. сатып алу барысында жиі ... Бұл ... ... ... көп ... ... сату ... тиеді.
Экономикалық мазмұны жағынан тұтыну несиесі банктік несиенің бір ... оның ... ... тек жеке ... ... байланысты болып
келеді. Сондықтан да, несиенің бұл формасының экономикасы дамыған елдерде
кеңінен пайдалануының екі түрлі себебі бар: ... ... ... ... ... ең жоғарғы деңгейде материалдық игіліктерге қол жеткізуге
қолайлы жағдай жасаса; екіншісі, объективті, яғни кез ... ... ... бір ... ... - бұл ... ... өткізу десек,
ендеше тұтыну несиесін қолдану ... ... ... ... ... несиесі көптеген елдердің экономикасында маңызды рол ... да, оны ... ... ... ... ... ... отыру
қажет. Мұндай реттеуді екі түрге бөледі: берілу және пайдалану деңгейінде
реттеу. Берілу деңгейінде мемлекет тұтынушыларды ... ... ... ... ... ... ... несиеге жатады. Екінші
деңгейдегі банктер тәжірибесінде ... ... ... түрлері
қолданылуда:
- автомобилдік несие;
- ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға берілетін несие;
- ... үйді ... ... ... ... ... қалдымайтын қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу және
т.с.с) берілетін несие
Мұнда автомобильдік ... ... жаңа және ... ... ... көмегімен алуға болады.
Ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
• жиһаз;
• сантехника;
• аудио-видео-және тұрмыстық техникалар;
• компьютер және ... ... да ... ... үйді жөндеу жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс және
басқа да ... ... ... ... ... ... жетекші банк - Казкоммерцбанктің
тұтыну несиесін беру шартын 2-кестеден көруге ... ... ... ... мен ... | ... ... түрлері |
| ... | |
| ... | |
| | ... ... ... мерзімді тауарлар|
| | | ... алу ... |
| | ... |Ескі (пайдаланылған) | ... ... ... ... |10 000 АҚШ ... |
| ... ... 80%|құнының 80% -на дейін |дейін (немесе |
| | ... | ... |
| | | | |500 000 АҚШ ... |
| | | | ... ... қамтамасыз|
| | | | |ету заты – ... | | | ... ... |
|2 | | | 3 ... ... жүрген |20% |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... - |алуда 20%; | |
| | |20% |3 ... 5 ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... 30%; | |
| | | |5 ... 10 жылға дейін| |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... 50%; | |
| | | |3 ... ... жүрілген | |
| | | |ТМД ... | |
| | | ... ... ... |
| | | |– 30%; | |
| | | |3 ... 5 ... ... | |
| | | ... ТМД | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... – 50% | |
|3 ... ... | 3 жылға дейін |2 жылға ... |
| ... ... | | |
| | ... 5 | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | |ТМД | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | ... 3 | | |
| | ... ... | ... |Несие |АҚШ доллары|АҚШ доллары немесе |АҚШ ... ... |
| ... ... ... ... |
| | ... | | ... |Несие үшін|Айына: 1,5%|Айына: 1,5% (АҚШ |Айына: 1,5% (АҚШ |
| ... |(АҚШ ... және 1,7% ... және 1,7% |
| | ... ... |
| | ... 1,7% | | |
| | ... | | ... ... ... шетел ... ... ... |
| |з ету ... ... ... ... тұрғын үй |
| | ... 10 ... ... |
| | | |5 ... ... сол | |
| | | ... | |
* ... 2003 ж. ... ... ... жоғарыдағы банктен тұтыну несиесін алуға қажетті
құжаттар тізімі мынадай:
1. Қарыз ... ... Жеке ... (көшірмесі)
3. СТТН (көшірмесі).
4. Соңғы 12 айға бөлініп көрсетілген жалақы және басқа ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орнынан анықтама.
6. Жанұя құрамы туралы анықтама (№ 3 форма)
7. Некеге тұрғандығын растайтын ... ... ... ... ... куәлігі).
8. Кепілге қоятын мүліктің құжаттары.
Келесі бір дамып отырған несиеге – ипотекалық несиені жатқызуға болады.
Казкоммерцбанкте ипотекалық несие беру ... ... ... ... мүліктің бағалау құнының 85% дейін.
• Бастапқы жарна: жылжымайтын мүліктің бағалау құнынан 15% дейін.
• Несие үшін төлем: айына: 1,3% (АҚШ ... 1,7% ... ... ... АҚШ ... ... ... (егер 1 жылдан аспаса).
• Несие мерзімі: 10 жылға дейін.
• Қамтамасыз ету түрі: пайдаланатын ... ... ... ... ... ... несиенің дамуын қолдау мақсатында соңғы жылдары
«Қазақстан Ипотекалық компаниясың ЖАҚ бірқатар жұмыстар жасап жатыр.
ІІ ... ... ... ... жүйесі және оның дамуы
2.1. Несие жүйесінің жалпы сипаттамасы мен құрылымы
Несие жүйесі – ... ... ... және ... және
банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыратын банктік емес
мекемелердің ... ... ... банк ... ... ... яғни ... өзге де
несиелік мекемелер қамтылады. Әр елдің өзіндік ерекшелігене ... ... банк ... ... қалыптасады. ҚР-ғы несиелік жүйе екі буыннан
тұрады: біріншісі – ... ... ал ...... жүйе (банктік
емес мекемелер). Қазақстан Республикасының несиелік жүйесінің құрылымы
төмендегідей ... ... ... ... ... ... құрылымдық элементтерінің
мазмұынын сипаттамайтын, оның иерархиялық құрылымы 3-кестеде берілген.
3-кесте.
ҚР-ғы несие ... ... ... | ... аты ... ... ... | |я | ... | |
| | ... | | | ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |І. ... ... аппарат|Ақша айналысын |
| |жүйесі | | | ... ... |
| | | | ... ... ... есеп |
| | | | ... ... |
| | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | |ІІ. |1. ... ... ... |
| | | ... |аппарат. |несие-есеп айрысу|
| | | ... ... ... ... |
| | | | ... ... ... |
| | | | ... ... | |
| | | | ... |Банк көрсететін |
| | | |2. ... | ... |
| | | ... | ... ... |
| | | ... | |ғана ... |
| ... |ІІІ. ... |Орталық ... |
| ... | ... ... ... |
| ... | |мекемелер |Филиалдары. |айырысу және |
| | | | ... ... ... |
| | | | | ... |
| | |ІV. ... ... |
| | | ... |(АҚ ... ... |
| | | | ... ... қызметін |
| | | | | ... ұсақ |
| | | | | ... ... ... Республикасындағы соңғы жылдардағы несие жүйесі туралы
мәліметтер 4-кестеде беріледі.
4-кесте.
ҚР-ғы ... ... ... ... соңына
|Несие жүйесінің элементтері |12.2001 |12.2002 |12.2003 |12.2004 ... ... |48 |44 |38 |35 ... барлығы: | | | | |
| оның ... | | | | ... |1 |2 |2 |2 ... |1 |1 |- |- ... ... ... | | | |
| |16 |16 |17 |16 ... ішінде: | | | | ... аса, |9/7 |9/6 |9/6 |10/4 ... ... | | | | ... ... |12 |11 |11 |10 ... ... серіктестіктер |8 |19 |29 |37 ... ... |42 |45 |52 |35 ... ... ... |- |2 |2 |2 ... ... да ... |53 |41 |42 |46 |
* ... ... ... ... бюллетенінен алынған N6 (103).
2005 маусым.
** Банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар
4-кестеден көріп ... ... саны ... ... 90-шы жылдардың басында олардың саны 200-ден асты, сөйтіп банк
жүйесін ... ... ... саны 35-ке ... (06.2003 ж.)
қысқарды. Жалпы банктер қатарында мемлекеттік ... ... ... ... саны - 2. ... ... секторында шетел
капиталының қатысуы кеңейе түсуде, олардың саны – 16, яғни ... ... ... жуғын алады. Ал, банктік емес мекемелер санының
керісінше, өсіп келе жатқандығын ... ҚР банк ... ... банктік заңдылықтарға сәйкес ҚР-ғы банк жүйесі екі
деңгейден тұрады.
ҚР ... ...... ... банк ... бірінші деңгейді
білдіреді.
Өзге банктердің барлығы (Мемлекеттік даму банкісінен басқасы) - ... ... ... да ... ... екінші деңгейдегі
банктер деп атайды.
Бүгінгі таңдағы Қазақстанда қызмет ететін банктік жүйенің не бары он ... ... бар. Бұл ... ... КСРО-ның ыдырауының нәтижесінде
еліміздің өз тәуелсіздігін алуының себеп болғандығын айта кету керек. Содан
бері банк ... ... ... ... ... ... - ... қызметін халықаралық стандартқа өткізу болып отырғандығы да
жасырын ... Бұл ... ... ... ... ... ... не банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар
болып құрылу қажеттігі ұсынылады.
2.3. Банктердің мәні және қызметтері
Банк жүйесі ... ...... ... ... ғасырлар тарихы кейінгі ұрпаққа банктердің қашан пайда болғаны
туралы ғана емес, сондай-ақ олардың қандай ... ... да ... мәліметтер қалдырмаған секілді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура
тұсында және ең бастысы, Италияның жекелеген ... ... ... ғғ. ... ... ... еңбектерінде банк тауар шаруашылығының
ерекше институты ... ... ... ерте ... яғни ... ... дамуына байланыссыз, ақша айналысын реттеу үшін пайда
болған делінеді.
XVІ-XVІІ ғғ. ... ... ... ... ... ... арасында қолма-қол ақшасыз есеп айырысуларды
жүзеге асыру үшін жиробанктер құрылады. ... ... ... белгілі салмағы бар бағалы металлдардан жасалған ақша бірліктері
арқылы есеп ... ... ... бос ақша қаражаттарын
жиробанктер мемлекетке, ... және ... бар ... ... кейбір мамандар, банкті одан да ерте мерзімде – феодализм тұсында
пайда болған деп ... Олар ... ... ... ... ... ... қажеттігінен пайда болғандығын тілге тиек
етеді.
Дегенмен де, деректерге сүйене отырып, банктердің пайда болуының ... ... ... бар екендігін айтуға болады.
Өкінішке орай, “банк” сөзінің өзі ... оның ... ғана ... ... ... ... мекеме туралы біздің жорамалымыздың ақиқаттығына
күмән туғызады.
“Банк” сөзі “banco” деген ағылшын тілінен аударғанда “айырбас ... ... Бұл ... столы” тауарлармен сауда жасалатын
алаңдарда құрылады. Сауда мемлекеттер мен қалалардың, жекелеген ... ... ... ... Ол уақытта монеталардың біртұтас жүйесі
болмағандықтан, олармен сауда-саттық барысында әр түрлі формадағы монеталар
кездескен. Банктер ... ... ... ақша-сауда капиталының өкілдері
саудагерлердің ақшалай салымдарын қабылдап, оларды әр ... ... ... ... ... ... өте келе, айырбастаушылар
бұл салымдарды, сондай-ақ өздерінің ақша ... ... ... ... үшін ... ... ... айырбастаушылар біртіндеп банкирлерге
айналады.
Біздің түсінігімізде, банк ұғымы айырбастаушылардың және ... ... ... ... ... банктердің Италияда пайда
болу себебі, оның сол уақыттарда дүниежүзілік сауда орталығы болғандығын
ескеріп, әр ... ... мен ... сол елге ... ... ... ... тікелей қатысуына байланысты
түсіндіріледі.
Тарихшылардың пікірінше, б. э. д. 2300 жыл ... ... ... пайда болып, олар өздерінің тікелей қызметтерімен қатар,
ссудалар берген. Олар б. э. д. VІ ғ. ... ... ... ... ... және ... пайыз төлеу операцияларының жасалғандығын
еске сала кетеді. Мұндай операциялар б. э. д. ІV ғ. ... ... ... Бір айта кететіні, ежелгі гректер салым қабылдай отырып, белгілі
бір ақы ... ... ... айырбасын жүргізіп отырған көрінеді.
Сонымен, бұл алғашқы банктік операцияларды орындаған ... ... ... ... ... олар ... тұлғалар және
қолында шоғырланған ақшалай қаражаттары бар шіркеу ... ... ... ... ең ... ... болған. Сол уақыттары
белгілі гректің шіркеулері (Дельфа, Дело, Само, Эфсе) ақша ... ... ... ... кіші Азия жағалауындағы елдердің
салымдары, ал Дельфадағы ... ... ... ... ... ... қаражаттары шоғырланыпты.
Алғашқы банктер жинақталған зор ақша байлықтарының қозғалыссыз жатуға
болмайтынын, оларды ... ... ... ... табу ... ... несиелік операциялар жүргізумен қатар салым ... есеп ... ... де ... Есеп айырысулар банктердегі
салым иелерінің бір шотынан басқа бір шотқа аудару арқылы жүргізілді.
Банктер ... ... ... ... назарынан тыс
қалмады. Банктің клиенттер қатары ақырындап ұлғая түсті. ... ... ... ... ... келісім-шарттарды құруда сенім
қызметтерін көрсетіп, ... ... ... атқарды. Есеп
айырысуларды жеңілдету мақсатында ежелгі банктер ... ... ... Олар ... ... ... ... айналыста жүрді.
Ағылшын елінде алғашқы акционерлік банк - Ағылшын банкі 1694 ж. ... ... ... ... ... ... бәрі алғашқы банктердің капитализмнің мануфактура
жағдайында, банкирлер үйлері ретінде пайда болғанын куәландырмайды. ... ... мен ... алушылардың болуы банктердің пайда болуының ... ғана ... осы ... несие берушінің қандай жағдайларда банкке айналғаны
таң қалдырады. Сонымен бізге ... ... ... бір ... - ... жеке ... мен банктік несие арасындағы айырмашылықтың болуы.
Банктік ... ... ... ... бір ... жеке тұлға емес,
несиелік мекеменің қалай болғаны түсініксіз болуы мүмкін.
Бұл сұраққа жауап беру үшін қазіргі кездегі сөздіктердегі банк ... ... ... ... банк ... ... мекеме” ретінде
сипатталады. Несиелік істің даму ... ... және ... ... ... бір ... айналу нәтижесінде жеке несие
беруші өзінің несие беруін тоқтатады. Несие тек қана тұтыну ... ... ... ... қажеттілігін де қанағаттандыра
бастайды. Несиелік мәмілелер жасаумен ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысу және басқа да операцияларды
жүзеге асырады. Сөйтіп, банктер ақша ... осы даму ... ... ... ... ... ... біртұтас орталыққа айналады.
Демек, алғашқы банктер капитализмнің мануфактура сатысынан да бұрын, яғни
мемлекеттің құрылуы ... ... ... ... негіз бар. Мұндай
қатынастардың құл иеленушілік қоғамында болғандығына тарих куә.
Ежелгі Римде банк және несие құқының нормалары болған. Осы ... ... ІІІ ғ. ... ... ... Римдік банкирлерді
кумулияр деп атады. ... ... ... ... ... Тарихшылардың айтуынша, Ежелгі Вавилон банктері тек қана несие
беріп қоймай, сондай-ақ жер ... ... ... және басқа да
операцияларды орындаған.
Банктің пайда болуы туралы қарастырғандар оның мәнін ... ... та ... толық мәні әлі де болса жұмбақ болып қала бермек.
Банктік мекемелердің қызметі сан алуан. Қазіргі қоғамда банктер ... ... ... Банктер арқылы ... ... ... ... ... ... кей ... делдалдық
мәмілелер мен мүлікті басқаруға байланысты қызметтер жүзеге асырылады.
Банктің мәнін ашуға екі жақты ... ... ... заңи ... ... ... ең ... “банктік операциялар” ұғымының
маңызы артады. Олардың қатарына банк ... ... ... көрсетілген
операциялар тізімі жатады.
Қай жағынан алсақ та банктің мәнін заң тұрғысынан қарау жеткіліксіз
болып ... ... ... ... оның қызметінің заңмен қатынасын
білумен ғана шектелмейді. Банктің ... оған ... ... ... заң ... оны істің экономикалық жағы және банктің жаратылысы
анықтайды.
Банктің ... ... оның ... ... ... ... несие беру, есеп айырысу) жоққа шығаруға болмайды. ... ... ... мәнін танып білуде, оның қандай операцияларды орындайтыны
немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап ... ... ... бұл жерде
ең бастысы, оның сапасына және ... ... ... айырмашылығына
мән берген дұрыс.
Банктің мәнін басқа институттардан өзара ... ... банк ... өнім ... айналысатын кәсіпорын болып
саналады. КСРО тұсында кәсіпорын ретінде тек ... ... ... өнім ... өндіріс сферасы түсінілген. Бірақ экономиканың
басқа да ... ... ... ... ... ... да тиым
салынбаған.
Ежелгі Русьте “кәсіпорын” деп қандай да бір іспен немесе ... ... ... Сондықтан да белгілі бір ... банк ... ... ... – бұл ... деп айту ... ... Мұнымен біз нүкте қоюға тиіс емеспіз, себебі “кәсіпорын”- бұл
біздің ойымыздағының бәрін толығымен ашпайды.
Сонымен ... ол ... ... ... ... ... банк шын ... да, зауыт та емес. Ол бұлардан өзіндік ерекше қызмет көрсетуіне
қарай ажыратылады. Ең ... - ... ... ... өзара
ажыратылатыны, оның қызметінің өндіріс аясында емес, айналыс және айырбас
аясында жүзеге асуына байланысты ... ... ... ... ... өнімі материалдық өндіріс
аясының өнімдерінен ... ... ол жай ғана ... ... оның
тауары ерекше, яғни ақша, төлем құралдары түрінде шығады.
Қызмет ... ... ... ... ... оның ... ... байқалады. Оның негізгі өнімі “несие”
болғандықтан, банкті - “несиелік мекеме” деп атаған.
Сондай-ақ, банк өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... Ол тек қана акциялар мен ... да ... ... ... сол ... ... ... бағалы
қағаздарын есепке алу және сақтауға байланысты операцияларды жасайды.
Банкті сауда, делдал кәсіпорыны десе болады. Жалпы, ... ... ... кездейсоқтық емес. Шынында да, банктер де ... ... ... ... ... ... да өз кезегінде банкке ұқсайды, яғни ол да банктің
кейбір қызметтерін ... ... ірі ... ... да банк ... ... ... немесе заттай несие беруі ... ... ... ... айырмашылығын оның негізінен байқауға болады.
Банктің негізі деп оның басты өнімі – ... ісі ... ... ...... банк” - бұл ерекше ... ... ... немесе қолма-қол және қолма-қолсыз ақшада
төлем айналысын реттеуді жүзеге ... ... ... болып
табылады.
“ҚР-ғы банктер және банктік қызмет туралы” ... ... ... ... заңға сай банктік қызметті жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... - бұл банктік операцияларды жүзеге асырумен байланысты
қызметті білдіреді. Аталған заңның ... ... ... ... ... ... ... депозиттерін қабылдау, банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
- жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік ... ашу ... ... және ... ... ... ... жүзеге
асыратын ұйымдардың крреспондентік шоттарын ашу және жүргізу;
- заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және ... ... ... банкнота мен монетаны қабылдау, беру, қайта
санау, айырбастау, ұсату, сорттау, қаптау және сақтау;
- аударым операциялары: заңды және жеке ... ... ... ... ... есепке алу операциялары: заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін
және өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
- заемдық операциялар: ақы ... ... ... және ... ... ... несиелер беру;
- заңды және жеке тұлғалардың, оның ішінде корреспондент-банктердің
тапсырмаларына байланысты, олардың банктік ... ... ... ... ... сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің тапсырмасы бойынша
және оның мүддесіне сай, ақшасын, ... ... ... және ... ... клирингтік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау,
сондай-ақ олар бойынша өзара есепке алу операцияларын жүргізу және
клирингке ... таза ... ... сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты формада ... ... ... және бағалы заттарын сақтау қызметін
көрсету, сондай-ақ жәшіктерді, ... және ... ... ... ... тез іске ... ... қағаздар мен
жылжитын мүліктерді кепілге алып, қысқа мерзімді несиелер беру;
- ... ... ... ... мен ... және бағалы заттары инкассациялау және
жөнелту;
- шетел валютасымен айырбас операцияларын ұйымдасытыру;
- төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
- чек ... ... ... ... ... клирингтік қызмет;
- аккредитивті ашу, растау және ол бойынша міндеттемені ... ... ... ... ... ... ... беру;
- үшінші тұлғаның атынан ақшалай формада орындалуды ... ... ... ... ... ... да біршама тұрақты несие жүйесі
қалыптасқандай. Әрине бұл тез арада батыс банктік жүйесіндей болып кетті
деген сөз ... ... ... 3-5 ... ... жүйемен салыстырғанда
қазіргі банктік жүйе өзінің өткен кемшіліктерін жоюға тырысып, барынша
интенсивті даму бағытын ... ... 1993-94 ... ... 204 ... етсе, ал қазір олардың саны 35 дейін қысқарды. Банктік жүйенің
алғашқы ... ... ... ... ... ... түрлерін
көрсетсе, бүгінгі күні олардың саны жоғарлап отыр.
Біздің банктеріміз үшін бірінші кезекте есеп айырысу кассалық қызметтін
жетілдірудің маңызы жоғары. ... ... ... ... ресурстары
да осы клиенттердің есеп-айырысу және ағымдық шоттардағы қаражат ... ... ... тікелей байланысты болуды. Бұл тұрғыда шетел
тәжірибесінде бар тиімді ... ... ... ... ... ... ... төлем құралдары ретінде - пластикалық
карточкаларды пайдалануға қатысты қызмет көрсету түрлерін кеңінен ... бар. ... ... ... ... ... ... өзгертуге
ықпал ету, яғни олардың артықшылқтарын айтып жеткізу ... ... ... ... ... ... ... қарқынды сенімді
каналдарын ұйымдастырып, оларға деген банк эмитетенттердің мүмкіндігін
жасау керек. Олардың есеп ... ... ... өз ... ... жеделдетіп, ақша айналымын жылдамдатуға нәтижесінде
төлем дағдарысын болдырмауға ықпалын тигізеді.
Екінші бір жетілдіретін ... – бұл ... ... ... үшін
несиенің бүгінгі берілу мерзімі тиімсіз және оның бағасы қымбат. Банктің
басым ... ... ... ... ... ... ... тірелді. Оның қайтарылмауының объективтік себебі, бұл
берілген несие мен өндірістің арасындағы байланысты болмауынан туындайды,
яғни ... ... ... жүргізушіге көбіне қысқа мерзімде ғана
тиіп, оны тек қана өндіріске ... ... ... алу үшін ғана
жұмсағанда-ақ оның қайтарылатын мерзімі келіп жетеді де, өнім ... ... қай ... ... ... ... нәтижесінде банктің
несиелері қайтпай қалып банктеріміз зиян шегеді. Сондықтан да бұл ... ... ... ... жаңа ... ... инвестициялық
(лизингтік), факторингтік және форфейтингтік ... ... ... қатар, қазіргі банк клиентері үшін диффернциалдылық ... ... өз ... ... ... ... Өйткені клиентердің
несиелік қабілеттеріне талду жасай отырсақ олардың бәрінің брдей еместігі;
яғни біреуінің қабілеті өте ... ал ... өте ... ... Міне осы ... ... беру барысында ескеретін жеңілдікпен
берілетін несиенің түрлерін дамуыту қажет деп санаймын.
Банктер үшін ... ... ... түрі - бұл ұзақ ... ... ... дамыту қажет. Себебі, біріншіден, олар
банктер үшін ең ... ... ... ... екіншіден, олардың
қаншалықты ұзақмерзімде жинақталуы өз кезегінде несиелік ... ... ... ... жасайды.
Ұсынылатын әдебиеттер
1. “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы (соңғы өзгерістер мен толықтыруларды
есепке алғандағы) // ... ... ... және ... қызмет туралы” ҚР заңы (соңғы өзгерістер ... ... ... // ... ... ... банктер. Ғ.С. Сейтқасымов жалпы редакциялығымен .// Алматы,
2001.
4. Көшенова Б.А. ... ... ... ... ... .// ... ... С.Б.Мақыш. Ақша айналысы және несие. // Алматы. Издат-Маркет 2004.
6. С.Б.Мақыш. Коммерциялық банктер ... // ... ... íåñèåëiê æ¾éåñi
Ïàðàáàíê æ¾éåñi
Áàíê æ¾éåñi
Áàíêòiê åìåñ
ìåêåìåëåð
Ýìèññèÿëûº áàíêòåð
Ïî÷òà-æèíຠæ¾éåñi
Ýìèññèÿëûº åìåñ ... ... ... ... ... ... ... (14) áàñºàðìàëàðû
²àçïî÷òà
Åêiíøi äå»ãåéäåãi
áàíêòåð

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның несие және банктердің экономиканы тұрақтандырудағы ролі40 бет
Нарықтық экономикада несие28 бет
Қосылған құн салығының Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі рөлі.26 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Балалардың мемлекеттік символдарға когнитивтік қатынасын тәрбиелеу48 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь