Баға белгілеу саясаты туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І БАҒА БЕЛГІЛЕУ САЯСАТЫ
1.1. Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2. Баға белгілеу тәртібі және оны тағайындау кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9


ІІ ФИРМАНЫҢ БАҒА БЕЛГІЛЕУДЕГІ МАҚСАТТАРЫ ЖӘНЕ
СТРАТЕГИЯЛАРЫ
2.1. Баға белгілеудегі мақсаттары және нарық құрылымының түрін бағалау, талдау. Бағалық дискриминация ... ... ... ... ... .13
2.2. Фирманың баға жасау стратегияларының әдіс.тәсілдері мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.3. Бағаның нарық жағдайына бейімделуі ... ... ... ... ... ... ... .28

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
Нарықтық экономика жағдайында қоғамдық өндірістің әр саласында қызмет ететін экономикалық субъектілердің баға қоюы ең алдымен көбінесе мемлекеттің экономикалық саясатына, яғни экономикалық деңгейі, өсу қарқыны сияқты жағдайларға тікелей байланысты.Ал Қазақстанның нарықтық экономикаға өту кезеңінде бағаны тағайындау жұмыстары дұрыс жүргізілмегендіктен, елді инфляция мен гиперинфляцияға әкеп соқтырды.Соның әсерінен баға өндірістің өсуіне кедергі келтіріп, бәсекеге қабілетті өнім өндіруді ынталандырмады.Бұл дегеніміз баға өзінің экономикалық міндеттерін дұрыс атқармағандығында деген ұғымды береді. Сол кезден бастап отандық кәсіпорындардың көпшілігінде бағалар құру саясатын ұйымдастырды.
Тауардың бағасы клиентті тартуы да немесе теріс қаратуы да мүмкін. Маркетинг жетістіктерінің кепілдіктерінің бірі болып дүрыс таңдалған бағалық стратегия танылады. Ал бұл баға саясатын жүргізу кәсіпорынның өз тауары мен қызмет түрлерін өткізу үшін түпкілікті баға бекіту туралы дұрыс шешім қабылдауына тиімді, әрі оңтайлы әсер етеді.
Түпкілікті бағаны бекіту – бағалардың маркетингтік саясатының өте жауапты кезеңі болып табылады.Себебі, түпкі бағаны бекіту нәтижесінде фирманың іс-әрекетінің көрсеткіштері көрсетіледі.Бұл дегеніміз бағаны қалыптастыру барысында фирманың мақсаттарын, бәсекелестердің іс-қимылын есепке ала отырып, баға белгілеудің түрлі әдістерін үйлестіріп, сәйкестендіріп қолдану керек деген сөз.
Сонымен қатар,бағалық саясатты айқындауда тауардың өмірлік циклі маңызды рөл атқарады. Бұйымның циклдің келесі кезеңдерінде өтуі өндіру мен өткізудің жағдайларын өзгертуге соқтырады, ал бұл бағалық саясатта ескерілуі жөн. Бұдан басқа бағаға нарықтық коньюктура, бәсекелестер, табыстырушылар, делдалдар, алушылар және т.б. әсер етеді.
Осы мәліметтерді негізге ала отырып, мен өз жұмысымды төрт үлкен бөлімдерге бөлдім.Онда жалпы тауар немесе қызмет түрлеріне белгіленетін бағаға әсер ететін факторлар, баға белгілеудің тәртібі және оны тағайындау кезеңдері, фирманың баға белгілеудегі мақсаттары, стратегиялары және бағаның нарық жағдайына бейімделуі қарастырылады.Сонымен қатар бағаны есептеп шығару жолдары мен оны өткізудің түпкілікті өткізу бағасы анықталып, талданады.Және де Қазақстандағы баға саясаты қалай жүргізілуде, міне осы сияқты мәліметтермен таныс боласыз.
1. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н. „Жалпы экономикалық теория” Ақтөбе 2004 жыл
2. Құлекеев Ж.А., Сұлтанбеков Г.К. „Микроэкономика” Алматы 2001 жыл
3. Р. Пиндайк, Д. Рубинфельд „Микроэкономика” Москва 1992 г.
4. Нуриев М.А., Петрова И.В. Маркетинг (учебно-методическое пособие). Алматы, 1991.
5. Сатыбалдин С.С. Маркетинг-нарықтану негіздері. Алматы 1994.
6. „Микроэкономика” пәні бойынша студенттерге арналған оқу әдістемелік кешені. Жұмабеков Х.Ы. Алматы 2005
7. Мамыров Н.К, Күлеев Ж.А, Сұлтанбекова Г.К. «Микроэкономика». Алматы, Экономика – 1997 жыл.
8. Я.Әубәкіров. «Экономикалық теория негіздері».
Алматы – 1998 жыл.
        
        Тақырып: БАҒА САЯСАТЫ. Курсовая.
ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
............................3
І БАҒА БЕЛГІЛЕУ САЯСАТЫ
1.1. Бағаның нарықтық ... ... Баға ... Баға ... тәртібі және оны тағайындау
кезеңдері..............................................................
.........................9
ІІ ФИРМАНЫҢ БАҒА ... ... ... Баға белгілеудегі мақсаттары және нарық құрылымының түрін
бағалау, талдау. ... ... ... баға ... ... ... мен
түрлері................................................................
.................19
2.3. Бағаның нарық жағдайына бейімделуі.............................28
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................31
ҚОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР....................................................32
КІРІСПЕ
Нарықтық экономика жағдайында қоғамдық өндірістің әр саласында қызмет
ететін ... ... баға қоюы ең ... ... ... ... яғни экономикалық деңгейі, өсу қарқыны
сияқты жағдайларға тікелей байланысты.Ал ... ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілмегендіктен, елді
инфляция мен гиперинфляцияға әкеп соқтырды.Соның әсерінен баға ... ... ... ... ... өнім ... ... баға ... ... ... ... ... ұғымды береді. Сол ... ... ... ... ... құру ... ұйымдастырды.
Тауардың бағасы клиентті тартуы да немесе теріс қаратуы да ... ... ... бірі ... ... ... стратегия танылады. Ал бұл баға саясатын жүргізу кәсіпорынның өз
тауары мен ... ... ... үшін түпкілікті баға бекіту туралы дұрыс
шешім қабылдауына тиімді, әрі оңтайлы әсер етеді.
Түпкілікті бағаны бекіту – бағалардың ... ... ... ... болып табылады.Себебі, түпкі бағаны бекіту нәтижесінде
фирманың ... ... ... ... бағаны
қалыптастыру барысында фирманың мақсаттарын, бәсекелестердің ... ала ... баға ... ... әдістерін үйлестіріп,
сәйкестендіріп қолдану керек деген ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Бұйымның циклдің келесі кезеңдерінде өтуі өндіру мен
өткізудің жағдайларын өзгертуге ... ал бұл ... ... жөн. ... ... бағаға нарықтық коньюктура, бәсекелестер,
табыстырушылар, делдалдар, ... және т.б. әсер ... ... негізге ала отырып, мен өз жұмысымды төрт үлкен
бөлімдерге ... ... ... ... ... түрлеріне белгіленетін
бағаға әсер ететін факторлар, баға белгілеудің тәртібі және оны ... ... баға ... ... ... ... нарық жағдайына бейімделуі қарастырылады.Сонымен қатар бағаны
есептеп шығару жолдары мен оны ... ... ... ... ... де ... баға ... қалай жүргізілуде,
міне осы сияқты мәліметтермен таныс боласыз.
І БАҒА БЕЛГІЛЕУ САЯСАТЫ
1.1. Бағаның нарықтық ... ... Баға ... ... ... ... мағынасында объективті нарықтық
факторлармен, өндірістің белгілі бір шарттарымен, ... ... ... ... және ... ... ... Баға белгілеудің маңызды қызметі -барлық шығатын ... ... ... табу.
Баға - нарық реттеушісі, ол ... ... ... ... ... ... ... сұранысты шектейді немесе ұлғайтады,
осылайша ... бір ... ... мен тұтынуына тікелей немесе жанама
әсер етеді. Бағаға деген маркетингтік көзқарастың классикалық теория-дан
айырмашылығы - ... ... ... және нені ... қатар, нарықтың құбылмалы жағдайына байланысты бағаның
икемділігінде. ... ... ... ... оның ... тауардың
пайдасы мен сапасы, қажеттілігін қанағаттандыру деңгейі қызықтырады.
Баға - ... ... ... ерекше күш-жігерсіз-ақ кіріс
әкелетін маркетинг-микстің ең икемді ... ... ... сату ... рентабельділік және тағы басқа ... ... баға қою ... ... шешім қабылдауға байланысты.
Өткізу бағасын белгілеу және ... - ... баға ... ... ... ... ... маңызды міндеті.
Баға жөніндегі маркетингтік шешімдерге мыналар жатады: бағаның төменгі
және жоғары деңгейін, ... ... ... ... ... ... баға саясатына, ТӨЦ (тауардың өмірлік циклі) пен
басқа факторларға байланысты өзгеруін ... ... ... ... және ... ... жасау.
Осыған орай маркетингтің баға саясаты фирманың өз мақсаттарына нақты
бағаларды белгілеу негізінде жету жолдарын межелейді.
Нарықтық экономика жағдайындағы экономикалық ... баға ... ... ... ... байланысты. Қазақстанның
нарықтық қатынастарға өту ... ... ... ... ... тану ... ретіндегі бағаны еркіне жіберуде кіретін
ортодоксалды-монетарлық ... ... ... елді ... ... ... ... Соның салдарынан баға өзінің экономикалық
міндеттерін атқармай, өндірістің өсуіне ... ... ... өнім ... ынталандырмады. Бұл саясат сол ... ... және ... мен ... ... ... ... әсер етті.
Отандық кәсіпорындардың көпшілігінде бағалардың маркетингтік
саясатымен маркетинг бөлімдерінің ... ... ... ... баға ... ... басқару бөлімінің мамандары іске асырады,
бұл жалпы алғанда, ... баға ... ... ... ... ... әсер
етті. Көптеген кәсіпорындарда баға саясатымен ... ... ... да
бөлімдердің қызметкерлері айналысқандықтан, тұтынушылармен байланыс
жасалмайды, бұл баға бойынша әрқашан дұрыс ... ... ... ... бағаны бекіту - маркетинг қызметінің өте жауапты ... ол ... ... ... ... тигізеді. Өткізу
бағаларын қалыптастыру немесе өзгерту барысында маркетинтік ... ... ... ала ... баға ... ... үйлестіріп қолдану керек. Жоғары бағалар - тауар өткізуді
тежейді, ал ... ... ... ... ... сондықтан
нарықтық жағдайды үнемі талдап отыру керек.
Нарық жағдайында баға өзін ... ... ... ... ... табылады, бұл факторлар ... ... ... ... ... ... ... факторлар өте көп және олардың
бәрін баға белгілеу кезінде анықтау, бағалау, есепке алу ... ... ... ... осы ... талдаудан басталады.
Бағаға әсер ететін факторлардың негізгілері мыналар:
1. Өндіріс шығындары. ... ... ... мемлекеттің
экономикалық жағдайына және орта ... ... ... ... ... ... ... негізгі элементі - өзіндік құн, ал оның ... ... ... ... құрайды. Мысалы, кондитерлік өнімнің өзіндік
құнының үлес салмағын өсу ... бар ... пен ... шығындар
алады. Мысалы, «Рахат» ААҚ-тың мәліметтері бойынша материалдық ... ... ... ... 1996 ж. - 48%, 1997 ж. - 64%, 1999 ... 2002 ж. - 71%-ы ... құнды азайту үшін факторлық ... ... ... ... өндірісті ұйымдастыруды, еңбек өнімділігі мен
басқаруды ... ... оны ... ... ... ... ... құнының азаюы пайда мен рентабельділіктің артуына ... ... Өнім ... кіретін рентабельдіктің деңгейі кеңейтілген ұдайы
өндірісті ... ету, ... жабу және ... ... ... ... үшін жеткілікті болуға тиіс.
Шығындардың өзгермелі және тұрақты деген екі түрі ... ... ... пен ... ... ... қосымша шығындар
екені белгілі. Компания өндіріс көлеміне қарамастан, ай ... ... ... ... ... үшін ... жылу ақысын, жалақыны және т.б. төлеуге
міндетті. Бұлар тұрақты шығындарға жатады.
Өзгермелі шығындар - ... ... ... ... ... ... ... бірлігі үшін шығындар тұрақты болып қалады, ... ... ... ... ... ... өзгереді. Бұлар —
шикізат, материалдар, құрал-жабдықтар және т.б.
Жиынтық шығындар - бұл ... бір ... ... ... ... және ... шығындардың жиынтық сомасы.
Тауар бағасы шығындар жиынтығы мен пайдадан тұрады:
мұндағы:
Б - ... - ... ... - пайда.
2. Сұраныс. Нарықтық экономика жағдайында сұраныс -нарықтық бағаның
өзгеруіне әсер ететін негізгі фактор.
Баға мен ... ... ... тығыз тәуелділік бар, олар бір-
бірімен кері ... ... ... Бұл ... байланыс сұраныс
заңы мен баға икемділігі арқылы түсіндіріледі, оны нарықтық сұраныс қисығы
түрінде көрсетуге ... ... ... баға мен ... өнім ... ... кері байланысты
көрсетеді, яғни, басқадай өзгерістер болмаған жағдайда тауар бағасы ... осы ... ... ... ... тауар бағасы төмендесе,
сұраныс жоғарылайды.Бұл құбылыс - сұраныс заңы деп аталады.
Егер тауар ... ... ... бағалардың салыстырмалы
өзгерісінен көп болса, ондай сұраныс икемдіболады. Мысалы, шоколадқа,
кофеге, ... және т.б ... ... осы ... болады.
Егер баға өзгерген кезде сұраныс іс жүзінде өзгермесе, оны - икемсіз
сұраныс деп атаймыз.
Сұраныстың бағалық икемділігі ... (Эс) мына ... егер баға 2%-ға ... сұраныс 10%-ға азайса, сұраныстың
бағалық икемділігі - 5-ті құрайды, бұл сұраныс пен баға ... ... ... Егер баға 2%-ға ... ... 1%-ға ... ... 0,5-ке тең, яғни, бұл икемсіз сұранысты көрсетеді.
Мұндай жағдайда сатушы бағаның өсуін қалайды. Егер ... ... ... ... ... ... сұраныс жағдайында мұндай саясат
сату ... мен ... ... ... ... ... (уникалды), жоғары сапалы, айрықша қасиеттерге ие болса,
оған айырбас табу қиын немесе тұтынушының оны ... ... ... әсер ... ... ... алушылар бағаның өсуіне онша
сезімтал болмайды. Мысалы, ет ... ... ... ... ... ... ... икемді, ал тұзға деген сұраныс икемсіз, себебі,
оны ауыстыратын ... ... ... ... ... ... ... алу қабілеті - олардың ақшалай табысына
байланысты. ... ... ... ... жалақы өсіп келеді. Мысалы,
1997 ж. республикадағы орташа жалақы - 17300 теңгені құраса, 2002 ж. ... ... ... бұл ... ... алу ... ... айғақтайды.
4. Ақша өрісінің жағдайы. Бұған ... ... ... ... ... деңгейі, оның серпіні, ұлттық ақша бірліктерінің,
валюталық бағамдардың ... және тағы ... ... Ол ... және бағасыз болады. Бағалық бәсеке — тауардың
бағасын өзгерту арқылы ... ... ... ... ... мынада, фирма өз тауарына нарықтық бағадан төмен ... ... ... ... ... ... жоқ бәсекелестер нарықтан кетуге
мәжбүр бодады.
Бағасыз бәсеке ~ тауар ... оның ... ... сервисін, әсемділігі мен дизайнын және тағы ... ... ... жүргізетін бәсекелестік күрес.
6. Бағаларды мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бағаларды реттеу саясатына байланысты болады.
Бұл реттеу тікелей (табиғи монополия бағасын реттеу және ... ... және ... ... ... ... Табиғи монополияға: құбыр
арқылы газ және ... ... газ ... ... ... және ... электр қуаты кәсіпорындары, су ... және ... ... ... ... ... кәсіпорындар
жатады. Қазақстанда оларға «Казтрансгаз» ЖАҚ, «Қазақстан темір жолы» ЖАҚ,
«Қазтелеком», «Водоканал» РМК, әуежай және т.б. ... ... ... ... ... монополияға қарсы
органдар өнімнің бірлігін шығаруға кететін шикізаттың, материалдың және
энергия шығындарының ... ... ... олардың дұрыс
қолданылуын, ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік орган пайда сомасының
мөлшері мен тауар немесе ... ... ... ... бойынша
белгілейді.
Жанама (экономикалық) реттеуге салық нормасын, міндетті төлемдер ... ... ... арқылы мемлекеттің бағаның ... ... әсер ... сонымен қатар ақша-несие саясатын реттеу жатады.
7. Тауар сапасы. Жоғары сапа ... ... баға ... береді. Төмен сапалы ... ... ... ... ... сату ... ... әкеледі, сондықтан
бұндай тауарларға төмен баға тағайындалуы мүмкін.
8. Тасымалдау көлемі. Тасымалдау ... ... ... ... әрбір данасына кететін шығындар соғұрлым аз болады ... ... ... ... Бұл үшін ... ... контейнерлік және т.б.) неғұрлым толтыра тиеп, ... ... ... ... мен сатып алушы арасындағы өзара қарым-қатынас арқылы
бағаның ... ... ... ... қолданылатын жеңілдіктер үстеме
баға деңгейі мен ... ... ... ... ... ... - ... тауарды
жабдықтаушыдан тұтынушыға тікелей жеткізеді. Қоймалық жабдықтау дегеніміз
- тауарды делдалдар мен алыпсатарлар желісі ... ... ірі ... ұсақ ... ... дейін жеткізгенде жүзеге асады.
Әрбір делдал ... ... ... өзінің шығындарын қосады,
осылайша тауар бағасының елеулі түрде өсуіне әсер ... ... ... ... түпкілікті бағасы мен оның түрін
анықтайды.
1.2. Баға белгілеу ... және оны ... ... ... ... бір баға түрі ... элементтердің қалыптасу
процесіне байланысты. Құрамдас элементтер бойынша ... ... ... (Б) былай анықталады:
мұндағы: Өқ - тауардың өзіндік құны (тауар бірлігін өндіруге кеткен
шығындар жиынтығы);
П - пайда;
ҚҚС - ... ... ... ... ... оны ... ... - делдалдың саудалық үстемесі, ол оның жеке шығындары, пайдасы және
ҚҚС-тан тұрады.
Егер фирма акциздік тауарды өткізетін болса, онда тауар бағасы ... A - ... ол ... ... ... бір ... ... ұйымдарының үстемесі олардың жеке шығындарына, тауар түрінің
сапасына, ерекшеліктеріне және ... ... ... ... ... ... тағайындаудың кезеңдері:
1. Алдымен, баға ... ... мен ... ... байланысты бар және әлуетті нарықтар мен сегменттер талданады.
2. Екінші ... баға ... әсер ... ... Ең жоғары бағаны анықтауға ... ... ... ... ... білу ... Осы мақсатпен ... ... ... ... икемділігі анықталып, ... ... ... сұраныс және тұтыну сәйкестілігінІң графиктері
салынады, бағалық емес факторлар әсері және тұтынушылар талғамының ... ... және ... ... жайлы ақпарат кәсіпорынның
баға туралы дұрыс ... ... ... ... азық-түлік
тағамдары үшін сұраныстың баға мен түгынушылар табысына тәуелділігі жоғары
екені анықталды. ... ... ААҚ ... ... ... атты ... 1 ... көтерілуі тек оның өткізу көлемінің азаюына ғана емес,
тіпті осы өнім өндірісінің тоқтауына әкелді. Бұл оның ... ... ... ... ... ... мамандар тауарға қойылған
бағалардың әр түрлі деңгейлеріне сұраныс қаншалықты әсер ететінін анықтауы
қажет.
3. Баға ... ... ... ... ең ... ... ... көлемін анықтауды көздейді. Мұның ыңғайын білу өзін-
өзі ақтау нүктесін есептеуді, бәсекелестер шығындарын анықтап, мемлекеттің
бағаға әсер ... ... ... ... ... ... «Бухгалтерлік есептің қазақстандық
стандарттары» негізінде есептеп шығарады. Кәсіпорындарда ... ... ... ... құжатпен қатар «Өнім өндіру және оны ... ... және ... ... ... туралы» Ереже де іс-
әрекет етеді.
Қазақстанда баға тікелей ... ... ... тәсілімен)
белгіленеді, ол барлық шығындарға пайданы қосып есептеуді көздейді. Мысалы,
егер өнімнің ... ... құны 100 мың тг, ал ... өнім ... ... дана ... тауардың өзіндік құны 500 тг құрайды (100 мың тг: 200
дана). Шартты рентабельділік ... ... ... ... бірлігінің көтерме
бағасы 650 тг болады (500 ТГ-К500 тг х 30%: 100%).
Нарықтық ... ... ... ... кері ... ... ... қалыптасқан нарық бағасы бойынша пайда
мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... бір күнтізбелік уақыт мерзімі ішінде шығындарды біртіндеп ... ... ... деген ұғымды туды-рады. Бұл жағдайда
бағаның анықталуы «шығынсыздық нүктесі» есебіне, тұрақты және ... ... ... ... ... ... ал Еуропа елдерінде-маржиналдық есеп
немесе "өтеу сомалары" әдісі деп аталып кетті. Ол - маржиналды ... ... ... негізделген әдіс. Маржиналды пайда тауар сатудан түскен
түсім мен ... ... ... ... арқылы анықталады.
Маржиналды табыс тұрақты ... ... ... арқылы пайданы
қалыптастырады. Бұл әдіс ... ... ... әкелетіндігін анықтаудың
тиімді құралы болып ... Баға ... ... ... қарай шығынсыздық нүктесін анықтаудың әр ... ... ... ... ... ... баға мен ... фирманың бағаларды калькуляциялау мысалын көрсетейік.
Өтеу сомасы әдісімен бағаны есептеп шығару (цифрлар шартты түрде
алынған)
|Көрсеткіштер ... ... |
| | ... |
|Бір дана ... ... ... ... |550 ... ... болжанған |мың ... |110,0 ... ... ... | | ... |мың ... |42,0 ... ... |мың ... |5 ... персоналдың жалақысы |мың ... |25 ... ... шығындар |мың ... |72 ... ... (I) |мың ... |72 ... ... |мың ... |131 ... ... |15 ... |мың ... |3,0 ... тыс ... |Мың ... |8 ... шығындар |Мың ... |2,0 ... ... (II) |Мың ... |28 ... шығындар |Мың ... |100 ... ... (II) |мың ... ... |
|Болжанған өнім көлемі ... |200 ... ... |% |10 |
| | | ... ... ... ... ... талдау негізінде
есептеу әдісімен белгіленеді. Біздің мысалда ол 10%-ға тең, оның ... ... ... ... жауып, нақты бір пайда мөлшерін
әкеледі.
Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... және өтеу сомасының құрамына қоспау керек.
Сонымен қатар бағалар деңгейіне ... ... құны мен ... қосылатын алымдар, салықтар және аударымдар әсер етеді. Олардың
ішінде: ҚҚС, оның мөлшері 2001 жылдың шілде ... ... ... ... 20%-ын құраған, ал шілде айынан бастап 16%-ын, 2004 ж. - ... ... ... ... ... ... ... құнының 1%-ын
құрайды, жер салығы -1 шаршы метр ауданға 35 ... ... ... маркетинг бөлімдерінің негізгі міндеті ... ... ... ... ... ... ... және
оған қайтаратын шараларды алдын ала дайындап, іске асыру болып табылады.
4. Бағаны есептеп шығарудың ... бір ... - баға ... таңдап, баға деңгейін анықтау. Тауардың ең төмен бағасы шығындармен,
ал ең жоғары бағасы сұранысқа ... ... ... ... осы ... және ... бағаға қатысты
дұрыс шешім қабылдаудың негізі болып ... ... ... ... ... ... ... дейін өсіруге, болашақта нарық
үлесін ұлғайтуға, нарыққа әсер ететін әр ... ... мен ... үшін ... ... және ... резервіне ие болуына мүмкіндік береді.
5. Баға белгілеудің соңғы кезеңінде барлық ықтимал нұсқалардың ішінен
тауардың өткізу ... ... Баға ... өзі бір өнер деп
саналады, ... ол ... ... ... ... ... ... шығындарын, бәсекелестер бағасын, мемлекеттің баға
саясатын, тауардың сапасы мен ... ... және тағы ... ... факторларды ескеруі тиіс. Фирма жеңілдіктер мен үстемелер
шкаласын жасап шығарады және осы ... ... ... ... ... ... ... баға белгілеудің ерекшеліктерін кондитерлік
өнімдерге көтерме өткізу бағаларын белгілеу тәжірибесі ... ... ... ... 2003 ж. көтерме өткізу бағасын
белгілеу
килограмға шаққандағы теңге бойынша
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... құны |105,3 |103,3 |105,3 ... |15,5 |12,5 |37,2 ... ... |120,8 |115,8 |142,5 ... (20%) |24,2 |23,2 |28,5 ... ... ... |145 |139 |171 ... % |14,8 |12,1 |35,4 ... ... бар, оны ... зерттеп отыратын, маркетинг
бөлімінің мамандары өнімнің өткізу бағасын дұрыс белгілей ... ... және ... ... нарықтық жағдайға сәйкес болуы
тиіс. Сондықтан, кәсіпорындар ... баға ... әр ... ... және ... ... бір нарықтық жағдайға қарай
өзгертіп отыруы қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... мен ТӨЦ кезеңдерінің ... ... ... ... пен ... ... және психологиялық факторларды
ескеру керек.
ІІ ФИРМАНЫҢ БАҒА БЕЛГІЛЕУДЕГІ ... ... Баға ... ... және нарық құрылымының түрін
бағалау, талдау. Бағалық дискриминация
Өмірде баға белгілеудің мынадай мақсаттары қойылады:
• Нарықта қалуды ... ... ... ... ... ... ... жаулап алу;
• Тауар сапасы ... ... ... ... (лидер)
орынды алу.
Көтерме саудамен айналысатын ірі саудагерлерді, фирманың өндірістік
мүмкіндіктерін пайдалану, тауар имиджін жасауда баға ... ... ... ... ... ... бастапқы кезеңінде көптеген
фирмалардың баға ... ... ... - ... ... қалуды
қамтамасыз ету болса, қазіргі жағдайда күнделікті ағымдағы пайданы мейлінше
молайту мен нарық ... ... алу алға ... ... ... ... баға ... де
мақсаттары өзгереді. Ағымдағы пайданы молайту жаңа, беделді, стандартты
емес тауарлар өткізілген кезде ғана баға ... ... бола ... ... ... ... едәуір жоғары болса, көбіне баға
белгілеудің мақсаты - нарық үлесін жаулап алу деп ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Бірақ, нарық
жағдайларына үнемі бейімделіп отыру баға ... ... ... бір ... ... нарық лидері болғысы келеді,
бұл оның шығындарын азайтып, пайда алуға ... Өнім ... ... ... дарды талап етеді, әйтсе де бұл шығынның орны
тұтынушы сапалы, озық тауарды ... ... ... ... әзір ... ... ... бағаны есептеудің әдістерін таңдап, ең жоғары және
төмен бағаның ықтималды деңгейін бекітеді. ... ... ... ... тауардың өмірлік цикл кезеңіне негізделіп, айқындалуы
мүмкін.
Нарық ... ... ... ... баға ... ... бір ... маңызды шарты болып табылады. Жетілген бәсеке нарығы белгілі бір
өнімді сатып ... және ... ... ... алушылар мен сатушылардан
тұрады. Мұндай нарықта ... ... не ... ... ... ... бағалар деңгейіне көп әсер ете алмайды. Сатушы нарықтық бағадан
жоғары баға қоя алмайды, өйткені сатып алушы бұл ... ... ... бір ... ... алуы ... Мұндай нарықта бәсекелестік баға
белгілеу ... ... ... болады.
Қазіргі экономикалық теорияда қарастырылатын бағаның формуласы
жетілген бәсеке ... бір ... ... ... (MR), ... ... шығындарға (MC) сәйкес келіп, сұраныс пен ұсыныс қисықтарының
қиылысу нүктесіне орналасады.
Олигополия нарығы.Егер нарықта біртекті өнім өндіретін бірнеше ірі ... ... онда ол ... ... орын алады. Саладан фирмалар санының
аздығы олардың бір біріне тәуелді болатынып бідіреді, яғни, әр фирма ... ... және ... ... ... ... ... мүмкін
болатын жауабын есепке алуы тиіс.
Олигополия ол:
➢ саладағы бірнеше фирмалар;
➢ өзара ... ... ... салаға кірудегі кедергілердің айтарлықтай дәрежеде
➢ болуы;.
➢ ұзақ мерзімді потенциалды пайда;
➢ бөлінген нарықтың шоғырлануы және баға бақылау.
Олигополистік салада стандартталған өнімдер өндіріледі. ... ... ... мырыш, мыс, аллюмини, қорғасын, техникалык спирт
және т.б. ... ... ... өнімдер болып
табылады және олигополия жағдайында ... баға ... ... ... бірнеше фирма басым болған кездей ынтымақтастық пен
жарыстастықты суреттеу үшін ... ... ... болады. Олигополиялық
құрылымдар, әдетте, жасырын келісім (айқын формальді ... ... ... емес (үнсіз келісім), бірақ сапалы ынтымақтастық түрінде
болады.
Бағалық жетекшісі бар салаларда ... ұзақ ... ... түрде тұрақты деңгейде сақталыну тенденциясы бар. ... ... ... қарсы болады, бірақ қабылданбауы мүмкін
өзгерістерді жариялай отырып өз қалпын жоғалтуға ... ... ... құралын қолдана отырып олигополистер жасырын келісімге тікелей
катыспай-ақ баға ... өз ... ... алады. Бірақ
формальды келісімдер және заңсыз кездесулер алдын ала қарастырылмайды. Баға
орнату кезінде шығындар және сұраныс жөніндегі мәліметтер ... ... ... ... ... ... не ... шығындар мен сұраныс қалыптасу
шарттары өзгергенде, басқа фирмалар өз ... ... Осы ... сұраныстың сынық қисығы, үнсіз ынтымақтастық үлгісі тусіндіреді.
Сұраныстың сынық ... ... ... ... үнсіз қарым қатынастың табиғи нәтижесі ретінде түсіндіреді.
Бір фирма өз бағасын ... ... ол ... ... ағымдағы
бағаны сақтап калуға тырысуын мәлімдейді, бірақ кем дегенде бір фирма
бағасын түсірген ... ... ... ... төмендетеді.
Олигополистер пікірінше, бағаның бәсекеден қашу бәрінен дұрыс шешім
болып табылады. Олар өзінің нарықтык қуысын арттыру ... ... ... ... ... ... ... көрсету сияқты бәсекенің әр ... емес ... ... ... ... ... ерекшеленгсп өнімге фирманың аз
көлемі билік еткенде болады. Олигополия бірігу және салаға кірудегі ... ... ... ... ... ... (формальды келісім стратегиясы)
Картель — бұл мүшелері баға деңгейі және өндіріс ... ... ... ... ұйым, ен алдымен картельдер мыс, қалайы, боксит
(аллюминий кені), алмаз, ... ... ... кофе және ... ... материалдардың шикізаі нарығында жұмыс істейді. Картельдердің
көбісін негізігі өнірушілер мемлекеттерінің үкіметі қүрылымдастырады.
Табысты картельдер ... ... ... ... ... өнім ... үлесін қолдау және бақылауы қажет;
2) картельдің жақын алмастырушылары болмау керек;
3) экономикалық дағдарысқа қатысты ... ... ... ... тұрақты болуы тиіс;
4) картель мүшелерін қадағалау және жазалау шығындары төмен болуы
тиіс.
Келісімге негізделмеген ... ... ... үнсіз келісім жоқ болғанда олигополистер мінезі қандай
болады? Келісім белгілі мерзім бойына тиімді болғанымен ол көп ... ... бір ... одан да көп ... ... арта бастаған
ұтысын сезіп, ережелерге бағынбай, керісінше, оларды бұзады. ... ... ... ... ... маңызды проблемасы ретінде
стратегияны таңдау мәселесі тұрады. Әр фирма өзінің кез ... ... және ... әрекетіне деген бәсекелестердің мүмкін реакциясына
болжам жасайды. Одан ... әр ... өз ... реакциясына
негізделген болжамға сүйене отырып, өзінің пайдасын мейлінше арттыру ... ... Дәл, сол ... ол өз бәсекелестерінін әрекетіне қалай
жауап беру керектігін шешеді.
Біз келісімнің қиын мәселе екенін түсіне ... Ол ... ... ұсынылады. «Альфа» және «Бета» ... ... ... ... ... ... ... төмен бағаны орната алады. Егер
фирманың екеуі жоғары монополиялық бағаны орнатса, онда әрқайсысы 20 ... ... ... ... ал егер екеуі де төмен бағаны орнатса, онда
әрқайсысының пайдасы 15 млн. ... ғана ... Олай ... ... ... болатын себептен басқа бәсекелесті алдау ынтасы бар.Егер
бір фирма жоғары, ал келесісі төмен бағаны орнатса, онда ... ... ... 30 млн. ... ал жоғары бағасы бар фирма тек 10 млн. Теңге алады.
Көптеген экономистердің ... ... ... ... олигополиялық бағалар, әдетте, оның бәсекелік деңгейінен жоғары
болады.
Алайда бағаның өсуі бәсекелестерге әсер етпеуі мүмкін, тек ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай
нарықта көбіне бағалық жетекшіге (лидерге) қарап, баға ... ... ... ... нарығы тауардың әр түрлі нұсқаларын ұсынуға
байланысты кең диапазонды ... ... ... ... ... мен сатып алушылардан тұрады. Мысалы үшін балмұздақтың
және тіс ... өте ... ... ... жақын жерлердегі
аудандардағы өткізуге ставкаларды ... ... ... ... фирмалар туралы ойлаңдар. Барлығы да балмұздакты жақсы көреді,
бірақ қай балмұздақтың ең ... ... ... ... бір ... ... жағдайда әр бір балмұздақ кафесі кемімелі сұраныс қисығына кез
болады.
Кемімелі ... ... ... бар екендігін көрсете келе монополиялық бәсекені
жетілген ... ... Егер ... ... ... төмендетсе, онда оның өнімінің көлеміне деген сұраныс ... ... ... ... ... ... өнімінен оның
өніміне ауысады. Алайда барлық өнімдер әр ... және ... ... оның ... ... ... бәсекелес өнімінің
сұраныс қисығы төмен иілсе, ол оның ... ... ... ... Бірақ ол нарыққа түгел әсер ету үшін өте кішкентай екенін
түсіне отырып, ол ... ... оның ... шешімдеріне назар аудармайды деген ... ... және ... баға ... ... ... монополия жағдайында нарықта тек бір сатушы ғана болады. Ол өз
саясатын нарықты ... ... алу ... ... ... ... баға ... бағасына байланысты болады. Егер ... және ... ... ... ... баға ... ... де болуы мүмкін.
Монополист әрекеттері. Бәсекелік фирма үшін ... ... Ал ... үшін ... қисығы болмайды, себебі бағаның өзгеруі
оған әсер етпейді, ол сұраныс заңымен байланысты р ... ... мен Q ... ... өзі тандайды.
Р
Монополист пайдасы
Егер Рм ... ... оның АС ... ... ... онда ол оң ... табысалады. Бұл РМЕҒН
тік бұрыш алаңы. Ал егер сұраныс төмендесе, Q және К ... ... де, ... теріс болады. Фирма шығынға ұшырайды.
¥зақ мерзімді кезеңде ол өндірісті тоқтатуға мэжбүр болады. Ал ... ... ... ... және ... болжамды қарастыру
керек. Егер фирма рыноктан шықса, онда оның қайтып келуі ... ... ... ... болмаса да, өзінің бағасына әсер ете
алса, монополистік билігі ... бар. Оның ... ... ... ... үшін ол нөлге тең, себебі оның өндірістік көлемінің
оптималдылығы р=МС жағдайынан анықталады.
Ал монополия үшін егер Р бағасын Р„ ... ... онда ... ... ... икемді болса, фирмада соғұрлым монополиялық билік аз
боладыі]
Жоғарыда көрсетілтіндей, бәсекелік нарық ... ... ... Онымен монополияны салыстырайық.
Егер бәсекелік нарық монополияландырылса, оның өндіріс көлемі Qс-ден
Qм-ге дейін азаяды, ал баға Pс-тан Pм-ге ... ... Ал ... ... А+В ... ал ... қосымша ұтысы А-С тең.
Нарықты монополияландырғандағы қоғамның толық шығыны
(А+В)-(А-С)=В+С
Сонымен, мүлткісіз ... ... ... аз ... ол
бағаны жоғары тағайындайды Егер ол пайданың өсуін көздесе, баға шығындардан
артып, көп жоғарылайды. Әрине, монополистер пайданы ең көп ... ... ... оған ... монополияға қарсы реттеу тосқауыл бола алады.
Бағалық дискриминация
Әр түрлі сатып алушыларға бір ... не ... ... ... бағалық дискриминация болады. Бағалық дискриминацияны жүзеге асыру
үшін фирма сатушының қанша төлей алатынын анықтай білулері қажет, ал ... ... ... не ... ... ... алушыларға беру
мүмкіндігі болмауы керек.
Мысал: Бөлшек ... екі ... ... бар деп ... ... бір
тауар бірлігіне 100 доллар төлей ... D ... ... қисығы
әдеттегідей D1 мен D2 қисықтарының горизонталды сомалау жолымен алынады. МC
шектік шығындар тұрақты және 30 ... тең ... ... р=100 ... бағасын белгілесе, онда бір ғана ... ... және ... ... ... болады. р=60 доллар
бағасында екі сатып ... да ... ... бірлігін алады, ал табыс
П2=2*60-2*30=60 долларға тең.
Ал егер ... ... ... ... I сатып алушыға
100 доллар баға белгілеп, II сатып алушыға 60 доллар баға белгілесе, ... П3=1* 100+1 ... ... тең ... ... ... ... отырып,
монополист тұтынушылық ұтыстың бір бөлігіне ие ... Бүл ... ... ... ... 1 ... ... 40 доллар ұтар еді.
. Бағалық дискриминация
Бағалық дисркиминация іс ... ... ... ... ... ... ... тұтыну көлемі мен сату уақыты бойынша.
Қазақстанда тұтыну ... мен ... ... көбі
монополистік бәсеке нарығына жатады. Өйткені олар сапа, тұтыну ... ... және т.б. ... ... ... бар, бір-
біріне ұқсамайтын әр тауардың бірнеше ... ... ... ... әр ... тәсілдерді қолдануды талап етеді.
2.2. Фирманың баға жасау стратегияларының әдіс-тәсілдері мен ... ... ... ... ... және макро-ортаны талдап, ондағы
факторлар өзгерістерінің тенденциясын анықтау керек.
Жалпы баға үш тәсіл арқылы анықталады:
/. Баға ... ... және ... ... ... шығындарды жабуы
қажет;
2. Кәсіпорын тек шыгындарды ғана жаппай, сонымен қатар ... ... алуы ... ол өз ... ... ... ... байланысты;
3. Нарықта бәсекелестер әрекет етеді. Сондықтан, ... әзір баға ... ... ... баға ... шешім қабылдау шығындарға, тұтынушылар сұранысы
мен ... ... ... ... Соған қарай
шығындарға, сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... бағаны тікелей есептеу арқылы (шығындық
тәсілмен) шығарады, оның мөлшері ... ... ... ... ... анықталады. Бұл тәсілдің мынадай түрлері болады:
1. "Шығынға үстеме ... ... Бұл ... ... өзіндік құнына
стандартты үстеме қосылады. Мысалы, өнім бірлігінің өзіндік құны 20 ... ... 1 млн. ... ... сату ... 20% ... ... көздесе,
тауардың үстеме бағасы 24 теңге болады. Делдалдарға мұндай ... ... ... өнім ... 4 теңге пайда алады. Өз кезегінде делдалдар
тауарды тұтынушыға сатқанда өз үстемелерін қосады.
Бұл әдісті ... ... баға ... сату көлемін қамтамасыз
еткен жағдайда ғана қонымды. Өндірістік шығындарға ... ... ... үшін де, ... үшін де әділ болып саналады. Осы әдіс күні бүгінге
дейін ең ... ... ... ... ... анықтаумен
салыстырғанда әлдеқайда жеңілдеу.
Бұл әдіс өндірістің жалпы және шекті шығындарын анықтау сияқты екі
амалға негізделуі ... ... ... баға ... ... жалпы
шығындарды қолданады, оның құрамына өзгермелі шығындар және белгілі бір
тауар өндіру үшін қажет барлық ... ... ... көбіне тұрақты және өзгермелі шығындарды толығымен өтеуге
негізделген шығынды жабу сомасы қолданылады.
2. Пайда ... ... баға ... ... әдіс шығынсыздықты
болдырмау қағидасына негізделген. Бұл жағдайда ... ... және ... бір ... ... ... баға анықталады.
Осы әдісті "General Motors" компаниясы ... ол ... ... ... ... ... қолдану әр түрлі сату көлемі кезіндегі жалпы шығындар мен
пайданы бейнелейтін шығынсыздық ... ... ... Бұл ... шегі ... шығындар мен жиынтық табыс қисықтарының қиылысу
нүктесінде анықталады. Мысалы, шығынсыздық шегіне жету үшін ... ... 24 ... ... сатса, 30 мың бұйым бірлігін сатуға тиіс, ... ... ... ... 20% мақсатты пайда алу үшін, өндіріске 1
млн. теңге ... ... ... ... 45 мыңнан өнім
бірлігін сатуы қажет. Дегенмен, мұндай жағдайда көп ... ... ... ... болады. Сондықтан, ... ... ... сұраныс деңгейін және әр ... ... ... қажет. Бірақ, бағаның өсуі сату көлемінің азаюына әкеледі,
шығынсыздық шегіне жету үшін ... және ... ... ... ... құнды төмендету жолдарын іздеу керек.
Сұранысқа негізделген баға тағайындау ... кең ... ... үнемі өзгертіп отыру және қажетті пайда ... ... ... ... баға ... ... түрлері қолданылады:
1. "Қаймақ қалқып алу" стратегиясы. Жаңа тауарларды жоғары бағамен
сатуды көздейді. Тауар жаңа ... оған ... ... ... ... икемділігі нарықты әр түрлі ... ... ... ... ... , ... ... қалқып алуға" болады.
Жоғары баға жарнама және тауар бейнесін ... ... ... ... ... жоғары сегменттер үшін
бағалар біртіндеп ... ... ... қалқып алу" стратегиясын
қолданған кезде тауардың өмірлік циклі ... ... ... ... де оны қайталауы мүмкін.
"Қаймақ қалқып алу" стратегиясының артықшылықтары:
• Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... ала отырып, өзгертуге мүмкіндік береді.
• Жаңа тауарды ... ... ... ... ... ал ... ... жабуға жәрдемдеседі.
• Тауардың жоғары бағасы оның ... ... ... Сондықтан, бұл стратегия фирманың және оиың
тауарының беделін ... ... ... ... алу" стратегиясының кемшіліктері:
• Бұл стратегия бәсекелестерді тез қызықтырады, олар нарыққа ... өнім ... ... ... баға ... ... ... ұзақтылығына әсер
етіп, тауардың ... ... ... ... мүмкін.
Мысалы, 70-жылдары АҚШ-та микрокалькуляторлардың алғашқы үлгілері 200$
және одан жоғары ... ... ... ... жаңа ... ... 5-
8$.
"Butya" фирмасы қазақстандық сүт өнімдері нарығына ... ... ... ... қалқып алу" стратегиясын қолданды.
Бұл стратегияны қабылдауға қазақстандық нарық үшін тауардың жаңа екендігі,
сауда маркасының танымалдылығы, тікелей ... ... ... ... ... ... ... тауарларды жоғары бағамен ... ол ... ... ерекшелігіне (өзгешелігіне), маркасына
және беделіне көңіл аударатын нарық ... ... Егер ... ... ... және ... ... өнім шығарған болса,
онда оны нарықтық бәсеке қабілетті бағадан артық бағамен сата ... ... ... әлемінде жоғары беделге ие фирмалар ... ... ... аса ... аң ... тартатын киімдер шығарушы фирмалар, аты әйгілі қонақ
үйлері қолдана алады және т.с.с.
3. ... ... баға ... ... ... бағалар) бағаны психологиялық тұрғыдан ... Бұл ... ... ... ... нарығында
қолданылады. Психологиялық баға дөңгелектенген бағадан сәл төмен бағамен
белгіленеді. Мысалы, тауар бағасы 100$ емес 99$ 99 ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылар фирманың шығындарына
негізделген - әділ қойылған баға деп ... ... ... ... 5 центке (29,95$) дейін болса, қымбат
бағалы тауарлар үшін ауытқулар 1$-ды құрайды. ... ... ... ... 499$ ... ... жағдайларда психологиялық әсер ету ретінде басқа сандар
да қолданылуы мүмкін. Мысалы, "Sears" ... ... ... ... ... ... ... 7 деген сан 9 ... ... ... ... ... ... қатты әсер еткен.
4. Ассортиментғік баға белгілеу стратегиясы. Бұл ... ... ... ... бірін-бірі толықтыратын және ... ... ... ... ... ... стратегиясында негізгі тауарға өте
жоғары баға және бірін-бірі алмастыратын тауарға төмен баға ... ... ... ... алады, ал бірін-бірі ауыстыратын тауар
есебінен шығынға ұшырайды, дегенмен ... ... ... және ... ... пайда алуға мүмкіндігі бар;
ә) "Имидж" стратегиясы дегеніміз - ... ... ... ... ал оның ... ... ... басқа түрдегі үлгілеріне жоғары ... Бұл ... ... ... және ... модификацияларына
қойылады, өйткені, тұтынушылар үшін тауардың сәндік (эстетикалық) және
сезімдік (эмоциялық) құндылықтары ... ... ... ... ... ... ... кондитер өнімдері сияқты тауарларды өткізу
кезінде қолданылады, себебі мұнда тұтынушы үшін ... ... ... ... ... болып табылады;
б) Кешенді баға белгілеу стратегиясы -"екіқұрамды" және "шығынды
лидер", "еліктіргішті (приманка)" атты бағалардың ... ... ... немесе "шығынды лидер" бағасы танымал маркалы ... ... ... ... ... дүкенге келтіру мақсатымен
төмендетіледі. Ал, сол ... ... ... жоғарырақ баға
белгіленеді. Негізгі тауар төменгі бағамен сатылғандықтан, сатып алушы
көбінесе ... ... ... ... ... ... ... сақал қырғышқа
- ұстара, фотоаппаратқа -пленка, автокөлікке - ... ... ... "Gillette" және "Kodak" фирмалары қолданады.
«Екіқұрамды» бағалар көбіне тауар ... ... ... ... қатысты қолданылады. Бұл жағдайда тауарға қойылған
жоғары баға қызмет шығындарын өтейді, ал қызметтерге қойылған баға ... ... ... Ф. ... ... бағаларды дискриминациялық
деп атайды. Баға өзгерісін сегменттер әр ... ... ... ... және ... бөлгенде қолданылады. Егер сатушы өз бизнесінің мақсатына
орай, бір-бірімен байланысы жоқ, ... даму ... әр ... ... ... ... ... анықтаса, бағаларды ... ... Егер ... ... ... тұтынушының сатып
алу қабілеттілігіне және басқа факторларға ... ... ... ... ... бөлу орын ... Бұл ... бір
тауар әр түрлі нарық сегменттеріне ... алу ... ... есепке алмай) әр түрлі бағалармен сатылады. Екінші нарық ... ... ... бір ... өнімді жоғары бағамен
сатып алады да, шығындардың бір бөлігін ... ... ... оны төмен
бағамен сатуға мүмкіндік береді.
Осы баға стратегиясын қолдану мынадай шарттарды орындауды талап етеді:
• нарықтың оңай сегменттелуі және ... ... ... ... ... ... сегменттері сұраныстың қарқындылығымен ерекшеленуі
тиіс;
... ... ... бағалары жоғары
сегменттерге тауарды ... сату ... ... ... тауар жоғары бағамен сатылып жатқан сегментке төмен бағалы бәсекелес
еніп кетпеуі керек.
Бағалар дифференциациясының түрлері:
А) Бағалардың уақыт бойынша дифференциациясы. Бұл бір ... ... әр ... ... ... ... жасалады. Оның мақсаты -
сұранысты уақытпен теңестіру және қызметкерлер мен өндіріс қуатын ... ... ... ... байланысы үшін тарифтер, маусымға дейінгі
және ... ... ... ... және ... арзандатып сатулар
(распродажа).
Ә) Тұтынушылардың сатып алу ... ... ... ... ... саласында табысты қолданылады. Мысалы, ... және ... ... ... көліктегі билет құны,
театрлар мен кинотеатрлардағы ересектер мен балаларға арналған тарифтер.
Әуе транспортында тұтынушыларды: ... мән ... ... ... алу ... төмен қарапайым жолаушылар деп 2 түрге бөледі. Қарапайым
жолаушылар өз табыстарына ... әуе ... ... ала жоспарлай
алғандықтан олар үшін жеңілдіктер ұсынылады. Ал, бизнесмендер бағаға көп
мән бере ... ... ... ... кестесінің икемділігі ... ... ... ... Бұл саясатты "Эйр Қазақстан" әуе
компаниясы қолданған. Мысалы, Алматыдан ... ... ... үшу
күнінен 24 күн бүрын алғанда, барып-қайту бағасы 180 $-ды құраса, ... бару ... ... - 240$.
Б) Тауар нүсқаларын есепке алу арқылы қойылатын баға. ... ... ... 0,5 ... минералды су бөтелкесін 49 теңгеден, 1,5
литрлікті 55 теңгеден ұсынады.
В) ... ... ... ... ... ... ... табыстары мен нарық сыйымдылығына қарай топтастыруға
негізделген. Мысалы, бай адамдарға фирма тауарды қымбат бағамен ... бұл ... сату ... ... ... ... ... сату
көлемін ұлғайту үшін бұл тауарды басқа жерлерде табыстары төмен тұрғындарға
төмендеу ... ... ... ... ... ... ... арттыра
алады. Көптеген мемлекеттерде бағалық дискриминацияға тыйым салынғанын ... жөн, ... ол ... ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде табысы төмен адамдар
тобын ынталандырып, ... ... ие ... ... ... ... ... ақпараттық қамтамасыз етуді және мамандардың
білімі мен іс-тәжірибесін көп талап етеді.
Бәсекелестік баға белгілеу ... ... ... ... баға ... негізделеді.
Нарық құрылымына, бәсекелестердің саны мен мүмкіншіліктеріне қарай
фирма мына үш стратегияның біреуін таңдай алады:
... ... баға ... ... баға ... бәсекелестің бағасынан жоғары баға белгілеу.
/. Нарыққа ену стратегиясы. Мұндай стратегия нарық үлесін ... ... ... баға ... ... ол тек ... және ... сұраныс икемділігі жоғары нарықта тиімді болып табылады.
Бұл стратегия мынадай жағдайларда ғана қолданылады:
• баға бойынша ... ... Бұл ... ... ... ... қанағаттандыру мақсатында төмен баға белгіленеді.
• тауар нарыққа енгеннен кейін шиеленіскен бәсеке тууы мүмкін, ал бұл
стратегия ... ... ... ... ... ... сату ... ұлғайту арқылы өнімнің бір ... ... ... ... ену ... тәуекелді (тәуекелі мол) стратегия болып
табылады, ... ... жаңа ... ... ... ... озуы мүмкін. Фирма бәсекелестерді ығыстыра отырып, жеңіске жетеді,
сол арқылы ол ТӨЦ-тің өсу кезеңінде нарықта ... ... ... ... ... соң өндіріс ауқымының кеңеюі және шығындардың ... ... ... ... Бұл стратегияны кейде «төмен бағалар» стратегиясы
деп те атайды.
Нарыққа ену стратегиясын сыртқы нарықтарға өту үшін де ... ... ... ... ... ... яғни
демпингтік бағалар (өндірістік шығындардан төмен) қолданылуы ... ... ... АҚШ ... енуі - осы стратегияны қолданудың
жарқын мысалы.
Төмен бағалар арқылы нарықта қалу оңай ... бұл ... ... ... Сонымен қатар бағалардың өсуі сатып алушылардың
наразылығын ... ... ... жағдайға сай оңтайлы баға деңгейін
таба білген жөн.
2. Нарықтық лидерге қарап баға белгілеу стратегиясы ... ... ... өз ... ... баға ... ... белгілейді. Бұл стратегия бойынша фирма тауарларына бағаны
нарықтағы лидер бағасына сәйкес қатаң белгілеуге тиіс ... олар ... ... лидер бағасынан ауытқуы мүмкін. Осы стратегияны қолдану кейде
қауіп туғызып, ... ... ... ... ... баға қою
саясатын үнемі дұрыс жүргізе алмайды немесе өз бәсекелестерін ... ... ... ... ... лидер-фирма "бағалар соғысын" жариялап,
аутсайдерді нарықтан ығыстырып шығарады. Мысалы, АҚШ-тың дербес ... ... ... өз бағаларын "IBM" компаниясының
бағаларымен ... ... ... жылдары отандық кәсіпорындарда қалыптасқан тәжірибеден
бағалардың үнемі өсіп ... ... ... ... ... негізгі қолданатын бағалық стратегиясы - нарықтағы лидерге
қарап баға белгілеу. Басқаша айтқанда, "лидерді қуып ... ... Бұл ... ... ... ... лидердің бағасына
сәйкес көтеріліп, төмендетілетін қарапайым ... ... ... әр
тоқсан сайын өз өнімдерінің бағасын бәсекелестер бағасымен салыстырады және
қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... "Рахат"
ААҚ-тың баға саясаты бойынша негізгі бәсекелестері ... және ... ... ... ... ... ... кондитерлік кәсіпорындар. Егер осы кәсіпорындарда өнім бағасы
өзгерсе, онда "Рахат" ... өз ... ... ... Ал, "Рахат" компаниясына қарап, басқа қазақстандық кондитер
өнімін өндірушілер өздерінің баға саясатын ауыстырып отырады.
3. Бәсекелеске қарағанда жоғары баға ... Егер ... ... бар жоғары сапалы тауар шығарса, онда ол ... ... баға қоя ... Бұл ... қолдануда көптеген
елдермен қатар, Қазақстанда да монополияға қарсы баға ... ... сөз ... келісуге заң тыйым салады.
«Бәсекелестен жоғары баға» стратегиясын ... өз ... ... ... ... зор ... қолданады. Мұндай стратегия
"ФудМастер", "Беккер және К°" компанияларына тән. ... ... ... ... арасында сөз байласып баға белгілеу жоқ емес және
ол іске асып та жүр. Мысалы, ... және К°" ... ... өнімдерінің
бағасы, әсіресе, "Докторлық"; "Сыра ішуге ... ... ... ... ... бағасы бәсекелестерге қарағанда 30-40% жоғары.
Қазіргі кезеңде отандық кәсіпорындардың баға ... ... ... ... ... ... сонан соң сұраныс пен бәсекелестер
іс-әрекеттеріне сай бейімделеді. Егер ... ... ... шығындарды өтеу қағидасынан туындаса, онда сұраныс пен бәсекеге
бағытталған әдістер әдістемелік база мен ... ... ... ... себепті мамандардың біліктілігі мен тиісті ақпараттық базаның болуын
талап ... ... ... ... үйлестіруге болады. Сұранысты баға
өсірудің ең жоғары шегі, шығындарды оның төменгі шегі ... ... ... мен ... ... ... тауарлар
бағасын бағаның жуық мәні деп алуға болады.
Компания өндірістік қуатты кем пайдаланған және сату көлемін ... ... ... ... бірге нарық үлесі төмендегенде бағаны түсіру
саясатын қолданды. Бұл жағдайда тұтынушылар ұсынылатын ... ... ... ... мүмкін. Сонымен қатар, едәуір қорлары бар мықты бәсекелестер
өз бағаларын төмендетіп, компанияны ңарықтан ... ... ... ... тудыратын негізгі фактор - бұл қазақстандық тауарлар
мен қызмет нарығында орын алып отырған шығындар инфляциясы.
ӨнімділіктІң өсуіне сәйкес ... ... ... ... ... ... баға ... өсіруге мәжбүр
етеді. Бағалардың өсуіне себеп ... тағы бір ... - ... ... ... жоғарылатқанда мынадай ережелерді орындауы тиіс:
1. Тұтынушылар бағаның артуы орынды деп ... ... ... осыған
нандыру қажет.
2. Бағаларды білінбейтіндей етіп, біртіндеп өсіру керек.
3. Шығындарды ... емес ... ... ... ... емес бұйымдар ... ... ... ... ... ... олардың жалпы деңгейін төмендету, жеңілдіктерді
реттеу, тауардың күрделі қонструктивтік ерекшеліктерінен бас ... ... ... ... ... ... қажет.
ТӨЦ кезеңдеріндегі баға саясаты. Фирманың баға саясаты ТӨЦ кезеңдердің
ерекшеліктерін есепке алуды талап етеді. Оларды ... - баға ... ... ... ... Оның ... кезеңі бағаның
белгілі бір түрлерін таңдауға ықпалын тигізеді.
1. Егер енгізілетін тауар нарықта бар ... онда ... ... ... ену" ... қолданылады. Жаңа тауарға, ТӨЦ-тің
енгізу кезеңінде жоғары баға қойылады. Бұл "қаймақ қалқып алу" стратегиясы
болуы ... Өсу ... өнім ... және ... ... сапа бойынша бөлінуіне әсер етеді. ТӨЦ-тің өсу кезеңінде
баға белгілеудің «қаймақ ... ... ... лидердің бағасы, икемді,
стандартты және тағы басқа баға стратегиялары қолданылады.
3. ... ... ... ... өте қиын. Оны ... ... ... - ... ... жетудің маңызды ... ... ... ... ... сату ... мен ... ... ... айқындала бастайды. Фирмалар өз стратегияларын
баға палитрасының ... ... ... Олар ... ... дифференцияциялық бағалар.
4. ТӨЦ-тің құлдырау кезеңі. Бұл кезеңде қолданылатын бағалар барлық
шығындарды немесе олардың ... бір ... ... ... берілген кезеңде, негізінен, біртіндеп төмендеп ... ... ... тез ... бара ... ... қолданылады.
Кәсіпорындар өздерінің ... ... ... ... ... ... өзгертеді. Дегенмен, ТӨЦ-ке әсер ... ... бар, ... ... және ... ... баға тауардың сапасының, ... ... ... ... ... ... есте ұстау қажет.
Сондықтан, кәсіпорында қолданылатын стратегияның дұрыстығын, баға мен
тауар маркасынан нарықта алып жатқан орны ... ... ... ... ... ... Бағаларды географиялық принципке сүйеніп, белғілеу. Ішкі саудадағы
және сыртқы нарықтардағы бағалар.
Географиялық баға белгілеу ... - ... ... ... ... бағалар.
1. Франко-баға қою - тауарды жеткізудегі транспорттық шығындарды
төлеу ... ... ... ... ... ... франкирлеудің әр түрлі модификациялары ... ... алты ... ... ... ... ... жиі
қолданылатындары: «жабдықтаушының ... ... және ... ... ... «Франко» сөзі итальян тілінен аударғанда
"мынадан бос...» ... ... және ... ... ... ... тасымалдау шығындары ... баға ... ... ... әрқилы қаржылық жағдайы ... ... ... мүмкіншіліктері тасымалдауға төленетін
төлемнен ... және ... ... алу ... мен ... анықтайды.
"' Франко-вагон белгіленген станция" бағасы бойынша атып алушы вагонға
тиеуді және өнімді белгіленген ... өз ... ... ... ... ... қоймасы" - тауарды тиеу және оны қоймаға дейін
жеткізуге кететін барлық шығындарды ... ... ... ФОБ, ФОР, СИФ ... Бұл ... бойынша сатып алушы тауарды
көлікке тиегеннен кейінгі шығындарды өзі төлейді.
ФОБ бағалары (ағылшынша ... ... ... ... сатып алушы
тауардың иесі ретінде тауарды кеме бортына немесе вагонға тиегеннен кейінгі
барлық шығындарды өзі төлейді. Бұл ... ... ... ... шарттары шеңберінде іске асырылады. ФОБ бағалары ... ... ... алынбайды, кез келген тұтынушы тауарға
бірдей баға төлейді.
ФОР ... ... ... бос), ... арақашықтық факторын
есепке алады. Бұл жерде "базистік нүкте" белгіленіп, осы нүктеден басталған
барлық тасымалдау шығындарын тұтынушылар өздері ... Ал, ... ... ... ... жол станциясына жеткізіп, тауарды вагонға тиеуі керек.
Бұл стратегия кезінде фирмалар, әр түрлі нарықтардағы тасымалдау ... ... ... ... айырмашылықтарын азайтуға тырысады.
СИФ (қүн, сақтандыру, фрахт) - сыртқы саудада көп қолданылатын баға
түрі. Оның құрамына көтерме ... ... ен тиеу ... ... жәңе фрахт шығындары кіреді. Бұл баға тұтынушылар үшін ыңғайлы,
өйткені біріншіден, тасымалдауды ұйымдастыру бойынша кездесетін ... ... ... тауардың белгіленген межеге дейінгі
сапасы мен сақталу жауапкершілігі жабдықтаушының мойнына жүктеледі.
3. Зоналық бағалар. Фирма екі ... одан да көп ... ... ... ... ... ... алушылар тек бір бағаны төлейді.
Мысалы, шығыс зона үшін ... ... 15$ ... ... зона үшін ... ... тауарға деген сұраныстың қиылысу икемділіктері әр түрлі
болғанда қолдануға болады. Мысалы, BMW автомобилі ... ... ... ... Алайда, бұл автомобильдер Германия нарығында әр
түрлі әлеуметтік топтарға жататын сегменттерге төменірек ... ... ... ... мен ... де назарын аударады, сондықтан олар
сол нарықтағы тауарларды алуға ұмтылады.
Іске асыру ауданына қарай бағалар ішкі және ... ... ... болып бөлінеді.
Көтерме жеткізу кезінде бағалар мәміле шарттарымен белгіленеді.
Мәмілелік бағалар жарияланатын және ... ... ... ... ... ... және ... басылымдарда жарияланады, олар
әлемдік ... ... ... Жарияланатын бағаларға төменде
көрсетілген бағалар жатады:
... ... ... ... ... бағалары;
• нақты (жасалған) мәмілелер бағасы;
• ірі фирма ұсыныстарының бағалары.
Биржалық баға - ... ... ... ... ... ... бағасы.
Ол нақты жасалған мәмілелерді бейнелейді.
Әлемдік бағалар бойынша ірі экономикалық экспорт-импорт ... ... ... - ... нарықта қолданылатын бағалар. Шикізат
тауарлары бойынша әлемдік ... ... ... ал ... бойынша осы тауарларды өндіретің жетекші өндірушілер анықтайды.
Мысалы, бидайдың әлемдік бағасы ... ... ... ... ... ... Швеция, каучук бағасын Сингапур биржасы
анықтайды.
Экспорттық операциялар еркін айырбасталатын валюта ... ... ... Таяу ... және тағы да бірқатар ... ... ... ... ретінде жүзеге асырылады. Бұлар - ... ... ... ... - бір тауарды екінші тауарға ақшасыз
айырбастау. Өтемақылық сауда - сатушы төлемнің бір бөлігін қолма-қол ... ... ... өнім түрінде алады. "Бай-бек" - экспортқа зауыт,
жабдықтар мен ... ... ал ... ... ретінде
экспортталған зауытта сол жабдықтармен өндірілген ... ... алып ... ... - әр ... ... ... жарияланатын ішкі көтерме
және сыртқы сауда бағалары. Олардың ... ... ... ... ... ... ... - мәмілені іске асыруда қойылатын баға.
Ірі фирмалар ұсынатын бағалар - ... ... ... ... ... ... ... бейімделуі
Нақты нарықтық жағдайдың өзгерістеріне фирма үнемі бейімделіп ... ... баға ... ... ... ... ... болып келеді. Олар каталогтар, жобалар, дилерлердің тапсырыстар
бланкісін жасау үшін ... ... ... Егер ... ... ... мен ... да түзетулер енгізіледі.
Бағалардың бейімделуі мынадай тәсілдерді қолдану негізінде жүргізіледі
(40):
1. Илімді баға белгілеу— бағаны саудаласу ... қою. ... ... ... «бүрге базарлар», жылжымайтын мүлік
брокерлері, антиквариат сатушылары осы саясатты жиі ... ... ... ... ... ... комиссиондық
сыйақы төленеді.
2. Дисконттар. Дисконт - бұл ... ... ... ... ... шараптың алғашқы екі ... ... ... ... ал ... ... ... Алайда, үшінші рюмканың
құны алғашқы екі рюмканың құнына ... ... ... ... ... ... болады. Заттай дисконтқа сатып алушыға тегін берілетін қосымша
тауар жатады.
3. ... ... ... бағаларды есептеген кезде өнімнің өзін-
өзі өтеу ... ... ... ... мен бағасының арасындағы
байланысты көрсететін бағалық сызықтар ... ... ... ... ... орташа және жоғары баға түріндегі диапазон ... ... анық ... және ... жуық ... ... ... бойынша фирманың ықтимал табысы есептеліп шығарылады.
Бағалық сызықтар бөлшек ... ... ... ... ... үлгілерін ұсына отырып, олардың ассортиментін көбейтуге, өткізу
көлемін ұлғайтуға жәрдемдеседі.
4. Психологиялық әсерді қолдана отырып, бағаларды ... ... ... ... ... дискриминациялық бағаларды қолдану
арқылы түзетіледі.
6. Жеңілдікті бағалар. Олар бағасы ... ... ... сондай-ақ клиенттердің назарын аудара отырып, арзандатып
сатудың ... ... ... ... ... бағалар негізінен
демпингтік бағалар сияқты өндіріс шығындарынан төмен ... ... ... кей ... ... ығыстыру және қажет болған
жағдайда қоймаларды ... ... үшін ... Баға ... ... ... ... делдал
шешімдерін ескере отырып, оны нарықтық жағдайларға үнемі бейімделуін талап
етеді. Бұған ... мен ... ... ... ... ... ... тәжірибеде бағалық жеңілдіктердің 30 түрі ... ... жиі ... ... " немесе қолма-қол ақшамен төлегеніңіз үшін берілетін
жеңілдік. Бұл фирмалар арасында жылдам есеп ... ... ... ... ... 2/10 ... 30 шарты қолданылады, яғни сатып алушы
30 күннің ішінде есеп айырысатын болса, жеңілдік ... ал егер ... ... ... ... ... ... 2% мөлшерде жеңілдік жасалынады.
• Бонустық немесе ... үшін ... ... ... ... жыл ... ... айналымдарына қарай беріледі.
• Прогрессивті жеңілдіктер. Сатып алушыға сатып алу санына, ... (бір ... ... ... ... Бұл ... ... көлемінің ұлғаюына
• Қарапайым жеңілдіктер. Ол әдетте тауардың прейскуранттық немесе
анықтама бағасының ... ... ... ... түрі ... және
жабдықтар бойынша мәміле жасағанда кең қолданылады.
... ... Бұл ... ... және ... клуб ... ... Олар үшін жеңілдікпен тауар сататын
дүкендер жүйесі қызмет етеді. ... ... ... жүк ... жалға беру, қонақүй және ресторан қызметтері, сонымен қатар
сақтандыру ісінде көп ... ... ... ... шетелге сатқанда ішкі нарықтағы
жеңілдікпен қатар қолданылатын жеңілдік. Оның мақсаты - ... ... ... ... ... ... оны ... жылдамдығы және сатып алушы талаптарын
орындағаны үшін белгіленетін үстеме бағалар кең таралмаған.
Қазақстан Республикасында және ... да ... ... ... баға ... үшін ... ... тыйым салынады:
1. Кесімді бағаларды қолдану. ... сөз ... ... ... салынады.
2. Әр түрлі сауда кәсіпорындарына қатысты ... ... ... тауарын іс-әрекеттері ұқсас сауда кәсіпорындарының бәріне
бірдей шарттармен ... ... ... ... ... өзі белгілеген ... ... ... ... Дилердің тәуелсіз баға саясатын жүргізуге құқығы
бар.
4. Бәсекелестерді ығыстыру мақсаты мен ... ... ... ... ... сатуға тыйым салынады.
5. Бағаларды алаяқтықпен көтеруге заң бойынша ... ... ... ... ... ... ... түпкі тұтынушыларда қажетті
ақпарат үнемі бола бермейді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы ... ... әрі ... ... ... ... жалпы бағаның
қандай қызмет атқаратындығы жөнінде, оның нарықтық экономикадағы рөлі,
сондай-ақ бағаны белгілеу немесе ... ... ... және ... ... өте ... ... алдым.
Баға белгілеу - өте күрделі маркетингтік зерттеу жұмыстарын жүргізудің
талап ететіндігін көрсетіп отыр.Яғни белгіленген баға ... ... ... ... ... және ... көрсету түрлерінің сату көлемі мен оның
пайда ... ең ... көзі ... ... да баға ... ... саясат күрделі таңдау кезеңдерін өз басынан кешіреді.
Сонымен баға ... әсер ... ең ... ... ... ... оның ішінде тұрақты, өзгермелі және жиынтық шығындары
сұраныс, тұрғындардың ... алу ... ... жағдайы, тауар
сапасы, тасымалдау көлемі, мемлекеттік реттеу саясаты және т.б.
Міне осы факторларды толықтай қамти отырып, өндіруші тұтынушыға тиімді
етіп, әрі өзі ... көп ... ... ... бір ... ... мен бұл ... бағаның әр ... ... ... ... ... білеміз нарықта тауарды
өндірушілер мен оны сатып алушылардың ... ... әсер ... қарай
бірнеше құрылымдар бар екендігін, яғни ... ... ... және монополиялық бәсеке жағдайындағы баға белгілеудің ... ... ... баға – ... ... ол ... ... түрлерін өндіруге
мүмкіндік береді, сұранысты шектейді ... ... ... ... бір
өнімнің өндірісі мен тұтынуына тікелей және жанама әсер ... ... ... және ... ... фирманың баға саясатын зерттей
отырып, жасайтын маркетинг бөлімдерінің маңызды міндеті.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Шеденов Ө.Қ., Сағындықов Е.Н. „Жалпы ... ... ... 2004
жыл
2. Құлекеев Ж.А., Сұлтанбеков Г.К. „Микроэкономика” Алматы 2001 жыл
3. Р. Пиндайк, Д. ... ... ... 1992 ... ... М.А., Петрова И.В. Маркетинг (учебно-методическое пособие).
Алматы, 1991.
5. Сатыбалдин С.С. Маркетинг-нарықтану негіздері. Алматы 1994.
6. ... пәні ... ... ... оқу ... Жұмабеков Х.Ы. Алматы 2005
7. Мамыров Н.К, Күлеев Ж.А, Сұлтанбекова Г.К. ... ... – 1997 ... ... ... ... негіздері».
Алматы – 1998 жыл.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баға белгілеу саясаты11 бет
Туристік бизнесте баға белгілеу саясаты29 бет
Фирманың баға саясаты: баға белгілеу кезеңдері, әдістері, стратегиялары8 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет
Кәсіпорынның баға саясаты33 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
1924-1925 жж. ұлттық-мемлекеттік межелеу. Қазақстанның тұңғыш шекарасының белгіленуі18 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь