Орыс, қазақ ғалымдарының қазақ этногинезін зерттеу тарихы

Кіріспе
І тарау Орыс ғалымдарының қазақ этногинезін зерттеу тарихы
ІІ тарау Қазақ ғалымдарының қазақ этногинезінің зерттеу тарихы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан өзінің тәуелсіздігін әлемдік қауымдастыққа жариялағаннан соң, өзінің отандық тарихын қайта қарастыру ғылыми айналымда ең іргелі мәселенің біріне айналғаны белгілі. Осылайша қазақ тарихының көне замандардан бастау алатынын және қазақ халқының Орта Азияда ертеден ақ этнос ретінде қалыптасқандығы жөнінде бірқатар зерттеулердің нәтижесінде монографиялар мен ғылыми еңбектер жарыққа шықты. Қазақ этногинезі мәселесінің даму тарихындағы бағыттар мен жеке тұлғалардың қосқан үлесін анықтау басты өзекті мәселе ретінде қарастырылып отыр.
Тарихнамасы. Жұмыстың зерттелу барысында қазақ этногинезі мәселесін зерттеуге арналған бірнеше ғылым еңбектер мен зерттеулер қарастырылды. Сонымен қатар қазақ этнографиясының даму тарихына және этногинезінің зерттелу тарихына арналған зерттеулер мен мақалалар қарастырылған болатын.
Қазақстан Республикасының Ғылым Академиясы мен Атамұра баспасының негізінде бірнеше көрнекті тарихшы ғалымдардардың жетекшілігімен жазылған Қазақстан тарихының ІІ томында қазақ этногинезінің сипаты мен антропологиялық ерекшеліктерін және оның даму тарихын сипаттап көрсетуді қолға алған. Мұндағы “Қазақ халқының қалыптасуы” атты бесінші тарауды О. Смағұловтың зерттеулерінің нәтижесіне негіздеп жазылған болатын.
Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің Хабаршы тарих сериясында жарық көрген А. Б. Нуртазаеваның “Қазақстанның этнографиялық зерттеулері (ХХ ғ. 20-50жж.)” мақаласында 20-50 жылдардағы Қазақстанның территориясында этнографиялық зерттеулерді жасаған ғалымдар, олардың мақалалары мен монографиялары және этнографиялық орталықтың экспедициялық сапарлары мен олардың мақсаттары, нәтижелері айқындалған болып табылады.
Сонымен қатар аталған баспа бетіне жарық көрген С. И. Ислямиеваның “Концептуально-терминологические аспекты проблемы этногинеза казахов иследованиях ХХ века” (ХХ ғасырдағы қазақ этногинезінің зерттелу мәселесіндегі концепциялық-терминологиялық жақтары) мақаласында қазақ этногинезінің зерттелу тарихы толыққанды егжей тегжей қарастырылады.
1. Қазақстан тарихы 5 Т-қ, Т. 2, Алматы, “Атамұра” 2001.

2. С. Н. Ислямиева “Концептуально-терминологические аспекты проблеммы этногенеза казахов в иследованиях ХХ века” // әль-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршы тарих сериясы 2004 №3(33)

3. А. Б. Нұртазаева “Қазақстанның этнографиялық зерттеулері (ХХғ. 20-50 жж)” // әль-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршы тарих сериясы 2005 №2(37)

4. Қ. Е. Ерғазиева “Бір тамшы қанда да халық тарихының ізі бар” // Заман Қазақстан 1997 28 наурыз

5. У. Шалекенов “Түркі халықтарының шығуы мен қалыптасуы” // әль-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршы тарих сериясы 2005 №2(37)
        
        Жоспары
Кіріспе
І тарау Орыс ғалымдарының қазақ этногинезін зерттеу тарихы
ІІ тарау ... ... ... ... ... тарихы
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан өзінің тәуелсіздігін әлемдік
қауымдастыққа ... соң, ... ... ... ... ... ... ең іргелі мәселенің біріне айналғаны белгілі. Осылайша
қазақ тарихының көне ... ... ... және ... ... Орта
Азияда ертеден ақ этнос ... ... ... ... ... ... мен ... еңбектер жарыққа шықты.
Қазақ этногинезі мәселесінің даму ... ... мен ... ... ... анықтау басты өзекті мәселе ретінде қарастырылып
отыр.
Тарихнамасы. Жұмыстың зерттелу барысында қазақ этногинезі мәселесін
зерттеуге ... ... ... ... мен ... ... қатар қазақ этнографиясының даму тарихына және ... ... ... ... мен ... қарастырылған болатын.
Қазақстан Республикасының Ғылым Академиясы мен Атамұра ... ... ... ... ғалымдардардың жетекшілігімен жазылған
Қазақстан тарихының ІІ томында ... ... ... ... ерекшеліктерін және оның даму тарихын сипаттап көрсетуді
қолға ... ... ... ... ... атты ... ... О.
Смағұловтың зерттеулерінің нәтижесіне негіздеп жазылған болатын.
Әл Фараби атындағы ... ... ... ... ... жарық көрген А. Б. Нуртазаеваның “Қазақстанның этнографиялық
зерттеулері (ХХ ғ. 20-50жж.)” мақаласында 20-50 ... ... ... зерттеулерді жасаған ғалымдар, олардың
мақалалары мен монографиялары және ... ... ... мен ... ... нәтижелері айқындалған болып табылады.
Сонымен қатар аталған баспа бетіне жарық көрген С. И. ... ... ... ... ... ХХ века” (ХХ ғасырдағы қазақ ... ... ... ... ... ... зерттелу тарихы толыққанды егжей тегжей қарастырылады.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері. Қазақ этногинезінің зерттелу тархын
кезеңдермен және отандық, орыс ... ... ... ... ... тарихнамалық баға беру арқылы көрсету
жұмыстың ... ... ... ... ... орай төмендегідей міндеттер
алға қойылған болатын.
- Қазақстанның этнографиялық тұрғыдан зерттеулердің сипатын көрсету;
- Отандық тарихшы-этногроф, антрополог зерттеушілердің ... ... ... ... бағалау;
- Орыс ғалымдарының қазақ этногинезі мәселесін зерттеу сипатын анықтау
болып табылады.
Жұмыстың ... ... ... ... зерттелу тарихы
өзіндік хронологиялық шеңберден тұрады. Жалпы қазақ халқының ... ... мен ... ... ХІХ ... ... ... алынған болатын. Сондықтан мұнда ... ... де осы ... ... ... ... ... қазақ этногинезінің
зерттелуінің барысы бүгінгі күнге дейін өзінің жалғасын табуда.
ІІ тарау Орыс ғалымдарының қазақ этногинезін зерттеу ... ... ... ... ең ... ... А. И. Левшин (1797-1879) болып табылады. Левшиннің 1832 ... ... яғни ... ... мен ... деген еңбегі қазақ халқының географиясы, тарихы ... ... ... ... ... зерттеу болып
табылады. Кітаптың екінші бөлімінде ең ертедегі заманнан ХVІІІ ғасырдың
аяғына ... ... ... ... ... ... ... бағалы
үшінші бөлімінде қазақтардың рулық тайпалық құрылысы тұрмыс салты, ... ... ... және ... өмірінің
көптеген жақтары туралы авторға тікелей өз бақылауы мен ... ... ... көрнекті өкілдерінің ақпараттары бойынша мәлім болған
деректер берілген. А. И. Левшин қазақтың атау ... өз ... ... ... ... ... ... проблеммасының тұңғыш рет қойылуы” /1,
165 б/. А. И. Левшиннің еңбегі оның ... ... баға ... ... ... ... проблемалар жөнінен соның еңбегіне
жүгінеді.
Аса көрнекті оренталист В. В. Вельяминов-Зернов ... ... ... мен ... ... ... ... төрт томдық
тарихи еңбегінде алғаш рет ХV-XVI ғасырлардағы Қазақстан тарихына назар
аударады, ал оның ... ... ... негіз болған еді. Автор
қазақтардың жүздерге бөліну фактісіне өз түсінігін ұсынып, оны XVI ... және ... ... топтарының: Түркістан мен Ташкент өңірінің
мекендеген ... ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерімен түсіндіреді /1, ... ... ... ... ... ... ... шығыстанушысы, геогрофы, этногрофы Ш. Ш. Уәлиханов (1835-1865)
көрнекті орын алады. Ол Қазақстан, Орта ... ... ... ... ... ... өзбек, ұйғыр халықтарының тарихын зерттеді. Ш.
Ш. Уәлиханов өзінің көптеген: “Қырғыздардың көші-қоны туралы”, ... ... ... ... ... еңбектерінде қазақтың
этногенезінің, қазақ жүздерінің құрылуы, ... ... ... ... ... ... еді. Ол ... мен
ноғайлардың этникалық жақындығы туралы пікір айтты. ... ... ... ... ... ... ... Ұлы
жүз қазақтарына тарихи этнографиялық сипаттама берілгені; ол ... ... ... ... мен ноғай ордасының саяси
қатынастары да туралы ... А. ... ... ... және Орыс ... аударылған шығыс
деректемелерінің сондай-ақ орыстың мұрағат материалдарының, фальклорлық,
этнографиялық деректер негізінде ... ... ... ... ... жазады, онда қазақ халқының этногенез мәселесіне де ... ... ... 20-30 ... этногенез және этнос мәселелерінің
дамуында дәуірлену кезеңі болды. Осы ... орыс ... ... ... ... ... оның ... “этнос” термині қолданылады. Этнос
терминін қолдануды С. М. Широкогоров ұсынады, ол ... бір ... ... шығу тегі бар ... мойындайтын, дәстүрлер комплексін иемденетін,
бірегей тұрмысты және ... және ... ... ... ... ... атап ... Этнос тарихына жаңа бағытпен
қарау 1930 жылдың соңында ... бұл ... ... ... ... Ең ... рет бұл ... А. М. Золотарев
қолданды, ол 1938 жылы “Из ... ... ... на ... ... тақырыбында мақала шығарды. Алайда бұл ... тек ... ... ғана ... ... ... ... кеңестік ғалымдардың
арасында этнос және этногенез мәселесіне С. А. Токорев, П. П. Лашук, В. ... Ю. В. ... Н. Н. ... ... дәекті пікірлер мен
көзқарастар атайды. Этногенез мәселесінің дамуына өзіндік ғылыми және
Жалпы орыс ... ... ... ... ... ... жүгінбегендігін байқауға болады. Алайда осыған қарамастан ұлы
дала ... ... ... ... ғалымдар өзіндік үлесі мен ерекше
сипатын қосыпта үлгерген. Мұнда ... ... ... ... өзіндік орны мен тарихы бар екенін үздіксіз ... ... ... ... ғалымдарының қазақ этногинезінің зерттеу тарихы
ХХ ғасырда ... ... ... ... тоқталсақ
ғасырдың басында этногенез мәселесінде ең басты өзектілікке ие болған қазақ
халқының қашан және қандай құрамда ... ... ... ... қою ХХ ... бірінші ширегінде байқалды және ол әсіресе А. П.
Чулошниковтың еңбектерінде ... ... ... ... ХХ ғасырға дейін байқалған болатын. Ол ... ... ... деректер мен шежірелердің
зерттелуімен байқалды. Сонымен қатар ... дәл ... ... ... ХХ ғасырдың ортасына да тән болатын, бұл ... ... ... ... ... ... басты мәселеге айналған
болатын. Мұндай жоспарда зерттеулерді жүргізу С. Аманжоловқа тән болды, ... ... ... жөнінде ерекше зерттеулер жүргізді. Осылайша С.
Аманжолов әр рудың ... ... ... ... қорытындыға келді:
“қазақ этносында 9 тайпалық одақ, олар 26 басты тайпалар және олар ... ал ... бұл ... ... одақтарға интеграциялау
процесі” /2, 15 б/ деп атайды. Нәтижесінде көптеген ғалымдар әр 26 тайпаның
шығу тегін ... ... ... ... ... ширегінде М. Тынышбаев және С. Асфандияровтың
еңбектері жарық көрді, оларда ... ... ... ... ... концепциялық идеяларға қарсы болды. Алайда мұнда олардың идеясы
этногенездің ... ... ... ... ... және
өзара сіңісуі нәтижесінде пайда болғандығын атаумен бірлеседі.
ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы этногенез және ... ... ... ... болды. Осы кезде этногенез мәселесін этногрофтар,
археологтар және антропологтар ... ... ... ... ... ... ... байланысты материалдар көлемі жинақталды,
сонымен қатар жолпыға бірдей талаптар ... ... ... терминінің зерттелуіндегі соңғы кезеңде этникалық қауымдастық
пен әлеуметтік-экономикалық формациялардағы қарым-қатынастарды ... ... ... ... бойынша этникалық қауымдастықтарда әр бір
формацияда өзіндік таптық ... ... бұл ... ойға В. ... М. П. ... М. Б. Ахинжанов, С. Аманжолов қосылған болатын. Бұл
еңбектердің барлығында ... мен бес ... ... ... ... ... бұл кейінгі кезеңде үштік ... ......... ... табылды. Этникалық тарихтың қатал шектелуі,
яғни бес мүшелік тарихи процестің кезеңделуі қазақ ... ... ... Осыған қарамастан осы кезде көптеген зерттеушілірдің
жұмыстарында жақсы идеялар ... ... ... ... әлі ... қалыптасуына ассимиляциялық-интеграциялық процестер әсер етті
деп ... ... М. Б. ... ... ... қазақ тілінің,
мәдениетінің, территориясы мен экономикасының бірегей болып ... ... ... /1, 175 б/ деп ... ... ... ... қалыптасу процесі М. Б. Ахинжановтың пікірінше “қарлұқ және ... ... ... болып өтті” /1, 176 б/ деп көрсетеді.
ХХ ғасырдың 40-60 жылдарын ... ... ... ... ... маңызды бір хронологиялық ... ... ... ... жж ... және 1942 жылы Ташкентте Сәібір,
словян және Орта Азия ... ... ... ... ... ... 1951 жылы Мәскеуде этногенезді зерттеу әдістемесіне байланысты кеңес
өтеді, мұнда археологтар, этнолог, антрополог және бірқатар ... ... ... ... ... ... конференциялар этногенез және
этнос тарихына байланысты болып өтеді. Мұндағы ұсынылған баяндамалар ... ... ... тарихына байланысты материалдардың жинақталуына
және жалпы ... ... ... ... ... жағдай
жасалды. Бұл сонымен қатар қазақ халқыныңда этногенез және ... ... ... ... кеңестік ғалымдардың арасында этнос
және ... ... С. А. ... П. П. ... В. Ф. ... Ю. В.
Бромлей, Н. Н. Чебоксаров әрқилы дәекті пікірлер мен көзқарастар атайды.
Этногенез терминін тұрақтандырған Қазақстан тарихында 90-шы ... ... ... ... ... ... Р. Б. ... мақаласында
қазақ этногенезі мәселесінің түсінігінің обьективсіздігін атайды, себебі
бұл мәселені қарастыруда әр ғалым өзіндік пікірді қосып ... және ... ... ... ... да әкеліп отыр деп атайды. Р. Б.
Сүлейменов сол кездегі ... ... ... тарихнамасындағы этногенез
мәселесінің дамуына тоқталады. Мұнда қазақ этногенезі мәселесін көтеруде
қазақ халқының қалыптасу тарихын ... деп ... және ... ... ... ... ... тайпалар мен тайпалық одақтар тарихын
қарастыру қажет деп ... ... ... ... деп ... ... регионды мекендеп отырған тайпалардың тарихын көрсету,
яғни биологиялық адептациялық механизмнің ... ... ... ... ... процестерді қарастыру керектігін байқатады.
Сонымен бірге Р. Б. ... ... ... ... ... мәселесінің зерттелуін басты мәселе ретінде қояды деп атайды.
Информацияның көбиюіне және этнос мәселесіне ... ... ... ... ... ... ... әкелді бұл тұста
қазақстандық зерттеуші Н. Масановтың жаңа концепциялық ойын ... ... ... қалыптасына номадизмнің әсерін көрсетеді.
Қорытынды.
Жалпы жұмысты қорытынды түйіндемесін жасайтын ... ... ... ... ... тарихы жөніндегі бірқатар зерттеулер мен
жұмыстар ХІХ ғасырдың бірінші жартысынан басталғаны ... ... ... А. И. ... ... ... зерттеулерін бастаған болса,
қазақ ғалымдарынан бұл бағытта өз ... аса ... ... ғалым,
ағартушы Ш. Ш. Уәлиханов бастаған болатын. Бұл ретте ең ... ... ... ... ... ... ... көбірек
тоқталса, кейінгі ғалымдар қазақ халқының ... ... ... екенін дәлелдеуге байланысты мәселелерді көтерді. Жалпы ... мен ... ... ... қазақ этногенезін зерттеудегі
айырмашылықтар көп тұста идеологиялық бағыттан байқалды және ... ... ... ... байланысты болды. Сонымен қазақ
этногенезі тек орта ғасырдың соңғы ғасырларына тән ... оның ... ... ... ... ... Азия және басқада ... ... ... ... ... ... ... этногроф-антрополог ғалымдар ... ... ... ... зерттелуі өзіндік тарихи даму жолынан өткендігін байқаймыз ол
тіпті кезеңдермен де ерекшеленеді.
Пайдаланылған әдебиеттер мен сілтемелер
1. Қазақстан тарихы 5 Т-қ, Т. 2, ... ... ... С. Н. Ислямиева “Концептуально-терминологические аспекты проблеммы
этногенеза казахов в иследованиях ХХ века” // ... ... ... ... ... 2004 ... А. Б. ... “Қазақстанның этнографиялық зерттеулері (ХХғ. 20-50
жж)” // әль-Фараби атындағы ҚазҰУ Хабаршы тарих сериясы 2005 №2(37)
4. Қ. Е. Ерғазиева “Бір тамшы ... да ... ... ізі ... ... Қазақстан 1997 28 наурыз
5. У. Шалекенов “Түркі халықтарының шығуы мен қалыптасуы” // ... ... ... ... сериясы 2005 №2(37)

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдары және Қазақстан Президентінің әлеуметтік-саяси бастамалары5 бет
Шоқан Уалихановтың ағартушылық идеялары6 бет
Шоқан Уәлиханов13 бет
Шоқан уәлиханов туралы7 бет
Ұлттық киімдердің қоғамдағы маңызы7 бет
Арал тағдыры – ел тағыдыры3 бет
Ұжымдық қарым - қатынастың психолингвистикалық аспектілері29 бет
1.Руникалық көне түркі жазба ескерткіштері. 2.Түркітанушы қазақ ғалымдарының еңбектері11 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
17 ғ-дың соңы — 18 ғ-дың басында Қазақстанды орыс ғалымдарының зерттей бастауы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь