Платон философиясы

 Кіріспе.
 Платон философиясының ерекшеліктері
 Платонның сұхбаттарындағы негізгі идеялар
 Платон . Сократтың шәкірті
 Платон . Аристотельдің ұстазы
 Платонның диалектикасы
 Платонның идеалистік теориясы
 Платонның ежелгі грек философиясында алатын орны
Бзд IV ғасыр Грекия үшін «жоғары классика» дәуірі болып табылады. Бұл дәуірде антиктік философиялқ ойдың айшықты көрінісін беретін екі философиялық жүйесі – Платон және Аристотельдің философиялық жүйелері қалыптасады. Сократтың ең ғұлама шәкірті және Академияның негізін қалаушы Платонның ілімі әр деңгейлі және әр алуан қырларымен ерекшеленеді. Оның шығармашылығында философия мифке қайта оралады. Онда миф логосқа бағынбағанымен, оның қанат жаюына серпін береді. Әр түрлі кезеңдерде оның философиясындағы метафизика мен гносеологияға, діни проблематика мен мистицизмге зор көңіл бөлінсе, қазіргі уақытта платонизмнің мәні ретінде оның ауызша диалектикасына, этикалық саяси проблематикасына баса назар аударылады. Платон ілімінің шынайы маңызы осы көзқарастарадың барлығын жинақтағанда ғана көрінеді.
Платондық метафизиканың кең ауқымды ерекшелігі, онда жаңа шындықтың ашылуымен байланысты, яғни физис философиясында бұрын соңды қозғалмаған сезімнен тыс, физикалықтан тыс кеңістіктің ашылуымен байланысты болды. Платонның дәл осы жаңалығы философия дамуындағы маңызды кезең болып саналды және батыстық даналықтың дамуындағы материалдық және материалдық емес, сезімге тән және сезімнен тыс деген айырмашылықтың негізін қалады. Осы категориялар тұрғысында табиғат пен ғарыш өз алдына заттар түрінде емес, тек олардың құбылысы түрінде ғана көрінеді. Нағыз және нақты болмысқа заттардың мәнін, олардың парадигмасын білдіретін идеялар ғана ие болады. Платонның идеялар әлемі бұл сатылы түрде ұйымдастырылған жүйе. Оның ең жоғарғы шынығда Игіліктің абсолюттк идеясы орналасқан. Физикалық әлем немесе сезімнен қабылданатын ғарыш әлемі мынадай кесте негізінде пайда болады: үлгі (идеалды әлем), көшірме (физикалық әлем) жцне Жаратушы (демиург) үлгіге сәйкес көшірменің авторы.
 Ә. Нысанбаев, Т. Әбжанов, «Қысқаша философия тарихы». – Алматы, 1999

 Философия. – Алматы: «Қаржы-Қаражат», 2002
        
        Жоспар:
▪ Кіріспе.
▪ Платон философиясының ерекшеліктері
▪ Платонның сұхбаттарындағы негізгі идеялар
▪ Платон – Сократтың шәкірті
...... ... Платонның диалектикасы
▪ Платонның идеалистік теориясы
▪ Платонның ежелгі грек философиясында алатын орны
Бзд IV ғасыр Грекия үшін «жоғары классика» дәуірі ... ... ... ... ... ойдың айшықты көрінісін беретін ... ...... және ... ... ... ... ең ғұлама шәкірті және Академияның негізін қалаушы
Платонның ілімі әр ... және әр ... ... ... Оның
шығармашылығында философия мифке қайта оралады. Онда миф ... оның ... ... серпін береді. Әр түрлі кезеңдерде оның
философиясындағы метафизика мен ... діни ... ... зор ... бөлінсе, қазіргі уақытта платонизмнің мәні ретінде
оның ауызша диалектикасына, этикалық саяси проблематикасына баса ... ... ... шынайы маңызы осы көзқарастарадың барлығын
жинақтағанда ғана көрінеді.
Платондық метафизиканың кең ауқымды ерекшелігі, онда жаңа ... ... яғни ... ... ... соңды қозғалмаған
сезімнен тыс, физикалықтан тыс ... ... ... ... дәл осы ... ... ... маңызды кезең болып саналды
және батыстық даналықтың ... ... және ... ... тән және ... тыс ... айырмашылықтың негізін қалады. Осы
категориялар тұрғысында табиғат пен ғарыш өз ... ... ... ... ... ... ... ғана көрінеді. Нағыз және нақты болмысқа
заттардың мәнін, олардың ... ... ... ғана ие ... ... әлемі бұл сатылы түрде ұйымдастырылған жүйе. Оның ең
жоғарғы шынығда ... ... ... орналасқан. Физикалық әлем
немесе сезімнен қабылданатын ... ... ... ... ... пайда
болады: үлгі (идеалды әлем), ... ... ... жцне ... үлгіге сәйкес көшірменің авторы.
Платон таным мәселесі жанда әуел бастан нақтылық ... ... ... алу ... ... Бұл ... ... майевтика болып табылса, ал «диалектика» ... онда ... ие ... ... ... ақиқаттан ауытқу, риториканы ақиқаты
мистификациялау ретінде қарастырса, ал эротика ... ... емес ... ... дам концепсиясы дуалистік болғандықтан ( жан
мен тән) , ... ... ... ал ... ... ретінде
қарастырылады. Жанның мәңгігі Платон үшін ең маңызды ... ... ... әр түрлі мифтер түрінде сипатталады.
Платонның дүниетанымдық інжу ... оның ... ... «Мемлекет» диалогы болып табылады. Платонның түйіндеуінше,
егер саясаткер философқа айналса (және керісінше), онда ... ... ... ... ... шынайы мемлекет қалыптастыруға
болады. Ал әділеттілік бүкіл басқа нәрселер соның төңірегінде айналатын
негізгі өзек ... ... ... ... практикалық тұрғыда
қалыптастырудың бірнеше ... ... ... соң ... ... және «Заңдарында» « барлық нәрсенің өлшемі Құдай» деп ... ... ... ... ... ... ... Сократтан келіп шықты дегенімізбен бұл ... ... ... жете ... ... ... коптеген мектептері
мне шәкірттері болды. Бірақ, біз грек философиясының әрі ... ... ... мен оның ... ... іздеудің орнына Платонға келіп
тірелеміз. Оның негізгі себебі де бар, Сократ адамға көңіл бөле отырып оның
ойлауы мен ... ... ... ... ... ... ... процесі, адамның санасы, оның идеясы негізгі болып келді.
Платон (бзб 427-347 жылдары өмір сүрді) ... және аса ... ... ... ... Аристон жағынан, Аттиканың соңғы патшасыКодр
тұқымынан, шешесі Периктиона ... ... заң ... ... Платонның шығармашылық жолын үш кезеңге бөлуге болады. Бірінші
кезеңде ол Сократтың ... ... ... ... шығармашылық
мұратын ілгері апарушы ойшыл. Дегенмен, бұл дәуірде ... өте терң ... ... ... ... ... ... бірте бірте босап шығып,
өз жүйесін, өз шыармашылық жолын негіздеуге ұмтылған кезең. Мұнда Платон
болашақ идеяларын, ... ... ... ... ... ... ... күш салған.
Үшінші кезеңде платонның философиялық жүйесінің айқындалып, оның
саяси әлеметтік көзқарастарының ... ... ... Платонның бұл
кезеңдегі де ... ... ... ... ... ... ... жерде сократтың айтқан идеяларының сыртында
Платонның өзі тұр. Ол ... ... ... әрі ... жан ... ... Платонның қалыптасу жолдары оның шығармашылық бейнесін аша түсті.
Сонымен қатар оған тек Сократтың ғана ... ... сол ... Пифагор
мектебі және Элей философтарының, Гераклиттің және софист кратилдің тб
әсері өте ... ... ... категорияның, ұғымның мәні мен көрінуін бір бірінен
айыра қарайды. Айталық, ... ... ... мәне мен ... бір ... үлкен айырмашылығы бар. Ол «Үлкен Гиппий» деген
сұхбатында осы мәселеге ерекше ... ... ... Сократ (оның көзқарасы,
әрине, Платон ойы) софист Гиппиймен айтысып қалады. Сократ әуелі «кім ... ... сол ... деп ... кекетіп алып, «әдемілік деген не?»
деп сұрақ қояды. Гиппий түсінбей қалып, «әдемілік дегеніміз әдемі зат» деп
жауап береді. Сократ өзінің ойын ... ... деп ... « Не әдемі
деп сұрақ қойып ... жоқ, ... ... не?». ... Гиппий бірден :
«Әдемі ол мына әдемі қыз» деп жауап береді. ... ... ... ... ... ыңғай білдіреді. «Иә, бұл әдемі қыз» дейді. Одан соң, «егер
сен нені әдемі десең, сол әдемі бола кете ма?» деп тағы да ... ... ... Сократ (Платон) софистің субъективтік көзқарасты сынап
отыр. Шынында да, мынау әдемі екен ... ... ... ... ... ма: егер олай ... онда ... өзіне ғана тән ... ... ... ғой. ... ... пікір әртүрлі. Бұл жерде данышпан қазақ
айтқандай ғой, «Сұлу сұлу емес, сүйген сұлу»деп. Ал мына көзқарас ... ... ... қоя ... да болады.Егер олай болса, субъективтік,
сыңаржақ көзқарастағы софистер дұрыс ойлап, ... ... ... ... бұл ... жекелеген заттарда, процесстерде, адамда әдемілік
ұғымның болмайтынын, ал бола қалса ол үнемі өзгеріске ... ... ... ... да ... ... ... әдемілік негізгі
мәнде емес екендігін талдап шығады. Өзінің ... ... ... отырып,
Платон әдемілікті адамның іс қызметіне, адамгершілік ... ... ... ... ... ... ... Яғни олпайдалы, оның
пайдасын жеке адам ғана көріп қоймай, немесе әсемдік үшін ғана ... ... мен ... өзінің әсерін тигізіп, зор ықпал етуі тиіс.
Ендеше, ... ... ... Ол ... танылатын идея. Ал идея барлық
заттардың негізі, мәні, себебі.
Платонның атап ... екі ... ... ... ... ... ... дүниесі мен сезімнен тыс дүниені қарама
қарсы қоюында, бірін тіршілік, ал екіншісін мән деп ... ... ... Идея бір жағынан сбеп, заттың ... ... ... ... қайнар көзі, ал екінші жағынан заттар дүниесін тудырушысы ... яғни ... ... ... ... Үшіншіден, идеялар
барлық өмір сүретін заттардың ең жоғары игілікке ... ... ... ол ең алдымен әр уақытта және мәңгі өмір сүріп, еш ... ... және ... ... ... ешуақытта да өмір сүрмейтінді
бір бірінен айыру керек деп атап көрсетеді.
Платонның айтуынша, сезімдік заттар дүниесі идеялар ... ... ... Ол ... ... ... бір жағдайда қатысты. Алайда
оған тереңірек үңіліп қарасақ, Платонның идеялар дүниесі ... ... ... ... ... ... ... емес дүниеге, яғни
былайша айтқанда, «материяға» қарсы қойылған. Материя ... ... ... ұшы ... жоқ ... және ол кеңістіктің жағдайы. Себебі,
кеңістікте көптеген заттар, әсіресе, сезімдік заттар ... өмір ... ... мен ... бір ... ... пен «болмыс емес» сияқты
қарама қарсы заттар. Бірақ бұлар бір ... ... ... ... ... ... емес. Себебі, болмыс бірінші. Сондықтан да ол ақиқат
және негізгі. ... бұл ... ... ... ... де ... деп оның
болмай қоймайтындығын негіздейді.
Сонымен сезімдік заттар дүниесі,Платонның ойынша, үнемі ... ... ... процесс. Ендеше ол идеялардың ... ... ... ... Сол үшін бұл ... өз ... бөлек өмір
сүре алмайтын болмыс пен болмыс еместің диалектикалық бірлігі ғана. Ол
тіршілік ету ... ... бұл ... ... ... ... ... толғандырып келген, қайшылыққа толы ... ... ... ... біз Платонның көзқарасынан көгне грек дәу .ірінің философиясына
тән диалектиканы, жаңа дүние ... жаңа ... ... Бір ... Сократтың әдісін шебер пайдалана білгендіктің үлгісі сияқты, ... бұл ... ... ... ... ... өзінің сұхбатында ең алдымен әрбір заттың, оның ... ... ... ... Осыдан келіп, олардың басын құрастырып
отырған, бірлігінің негізі ... ... ... ... Ол
барлық заттардың негізі және түрі қайда жатқанын анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... негізін түсінуде «түрлермен
олардың қарым қатынасы» қандай деген мәселе шығады. Осылардың барлығын
нақты шешу үшін үшін ... бір ... ... ... шеберлік Платонның
тілімен айтқанда диалектика деп ... ... ... ... ... өнері ғана болып, танымға бағытталмаған. Платонның
диалектикасы таным ... де ... ... ... оның ... ... бар. Ол әдіс бойынша, ... ... ... гипотезалардан,
болжамдардан басталып, идеяға дейін , яғни белгілі бір ... ... ... Ал ... осы ... ... төмен қарай өту процесу орын
алады. Сонда алғашқы әдіс ... ... ... біріктіру, яғни көптеген
бытырап бөлек жатқан заттардың басын ... ... ... бір негізге
жинақтау. Екінші әдіс (идеядан төмен қарай түсу әдісі) оларды бөлу деп
аталады. Осы ... ... ... ... ... ... бен ... әдістері көз алдымызға елестейді.
Платонның диалектикасы онтологиялық диалектика, яғни ол ... ... ... ... ... зерттейді. Платонның
диалектикасы түсінікті болу үшін мынадай мәселелерді ... Оның ... ... ... сол іс ... ... ... Яғни танылған нәрсе
қимылға ұшырады деген сөз. Ал әрбір қимыл өзгеріс әкеледі. әрбір өзгеріс
қозғалыс ... Бұл ой ... ... ... асыра дәріптеп,
диалектиканы ... ... ... ... кейбір
философтарымыздың идеяларымен сәйкес келетін сияқты.
Платон өзінің диалектикалық көзқарасында көне грек ... ... ... ... көрсетіп отыр. Ол қозғалыс пен ... ... ... ... Оның ойынша, болмыс,
қозғалысжәне тыныштық деп аталатын үш түр бар. Олардың әрқайсысы ең ... өзі және ... соң ... ... тепе т келеді. Ендеше, қозғалыс
пен тыныштық диалектикалық қарама қарсылық. Яғни бұл Элей ... ... ... ... негізде шешуге
ұмтылушылық. Сондай ақ, ... ... ... пен ... ... пен ... тепе теңдік пен тепе теңдік еместің арақатынасын
ашуға ... ... оның ... қайшылықтардың заңдылығын аша
алмады. Платонның ойынша қайшылытың идеялар мен ойларға ... ... тек ... ... ... ғана орын ... ... Платонның
осы көзқарасынан келешекте ойдағы қайшылықты жоққа шығаруға ұмтылған
Аристотельдің формальдық ... ... ... ... ... Осы екі
философтың өзара ... ... ... ... туралы
көзқарастарынан аңғарылатын сияқты. Ал шындығында ... ... ... өзіне ғана тән, көзқарасы бар. Оны түсіну оңай емес. Егер
қайшылық ... ... орын ... пайда болса, онда ол таным процесі үшін
әрі пайдалы, әрі маңызды екен. Ендеше, ... ... ... тек
белгілі бір мақсат үшін ғана пайдаланылады. Бірақ, қайшылық сайып келгенде,
танымдық қызметтің ... ... ... ... ... ... ... ұғымынша ақиқат еместен ақиқатқа қарай тартылған
ойлаудың жолы немесе қозғалысы. Бірақ, қайшылық, сайып ... ... ... ... ... келтіреді екен. Дегенмен, диалектика
Платонның ойынша, қозғалыс сезімдік заттар дүниесіне ғана тән ... ... ... ... және ... ғой. ... ақиқатқа баратын жол
қозғалыс болуы мүмкін.
Платонның айтуынша, жан өзіне әсер ететін, яғни қозғалысқа келтіретін
белгілі бір мүмкіндік арқылы ғана ... ... Олай ... ... ... ... танитын жаннан тануға, объектіге қарай,
екіншіден, керісінше, танылған объектіден танушы жанға қарай бағытталады.
Жан әрі ... ... әрі ... Ал енді ... қозғалуы мүмкін
бе: Платонның ойларына тереңірек ... ... ... ... тыс тұрады, ал қозғалушы идея соның ішінде. Бірақ олардың бастамасы
бар. Олар қозғалыс та, тыныштық та, яғни ... және ... ... олар ... қозғалатын және қозғалмайтын заттардан тәуелсіз
болады. Міне, бұл идеялардың барлығы жаннан тыс ... ... ... ... ... ... ... сұхбатында жаннан тыс тұратын бес түрді
болмыс, қозғалыс, тыныштық, тепе теңдік пен айырмашылықты атап көрсетті.
Бұл Платонның идеялардығы ... ... ғой. Олай ... ... ... бөле ... бірі ... қозғалыста, екіншісі мәңгі
қозғалмайтын деп атап ... ... ... болады?
Мәселенің өзі осында болып тұр. ... ... ... шыға алмайды. Ол түгілі қазіргі біз де кейде Платонмен келісеміз.
Пікірімізді ... үшін ... ... ... ... Платон
айтқандай үнемі қозғалып, өзгеріп отыратын дүниеден білім мен ілім ала
аламыз ба? Яғни ... ... тану өте ... соғып, бұл тұрақсыздыққа
әкелуі мүмкін, үнемі өзгеріп, қозғала берсе , онда қандай ... ... да ... ... Ол ... ... қозғалмайтын, мәңгі,
сезімнен тыс дүниеден ... деп ... Ал ... ... идеялар
дүниесі. Дегенмен, Платон сезімдік заттар дүниесінен сезімнен тыс дүниеге,
яғни қазіргі біздің ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған бес түрдің болмыс, қозғалыс, ... ... пен ... ... ... атап ... ... біз Платонның жанның қозғалуына байланысты идеялар
тыныштыққа болмайды деген пікірін еске ... ... ... ... ... бір ... және толығынан қатысты болуы мүмкін ... ... ... жеке идея бар ... ой қозғайды. Ал жеке идея,
Платонның ... (бұл ... ... ... атап ... ... ... жетілген идея. Осы ноэмалар әр адамда әртүрлі болуы
мүмкін. Олар мәңгі емес. Әрбір адамның жаны оларды қабылдаған, олар ... ... ... ... етеді. Ноэмалар белгілі бір жағдайда идеялардың
рөлін атқарады. Бұдан әрі ... ... ... ... мәселеге
қатысты туындаған үлкен өзгрісті тағы да байқаймыз. Оның ойынша, егер ... ... ... ие болды» ... онда «бір ... ... ие ... ... осы ... ойы, ... туралы пікірі тұтастық пен
бөлшектіктің қатынасын зерттегенде де байқалады. Мұндай диалектикалық ой
Платонның «Тимей» және ... ... ... ... ... олар жеке жеке бөлініп қалса, онда олардың бір біріне деген, сондай
ақ, тұтастыққа ... ... ... ... ... олардың мұндай
жағдайдағы жалпы саны заттардың шын мәніндегі тұтастығын туғыза алмайды.
Платонның айтуынша, идеалды ... ... ең ... ... Бұл ... барлық жағынан экономикалық, саяси
және әлеуметтік мазмұнымен толықтырылуы қажет. Мұндай мемлекеттің өзін өзі
қорғай алатын ... және ... күші ... ... Сол ... ол
өзін қоршаған жаулардан қорғана алады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алатын
дәрежеде болғаны дрыс. Бұл мемлекет елді рухани және ... ... ... ... сонау көне грек дәуірінің өзінде ақ еңбек бөлінісі, адамдардың
өз қабілеті мен мүмкіндігіне қарай қызмет етуі проблема ына ... ... ... шығуына және олардың әрі қарай жетілуіне ерекше
назар аударды. ... ... ... өз ... Платонның
еңбек бөлінісіне жасаған талдауын аса жоғары ... ... ... ... ... ... қажетті нәрі
бар ма?» деген ой да ... ... егер оның ... ... мұқият оқып шықсақ, мұнда осы ... ... ... ... де бар. ... ең ... қоғамдағыеңбек бөлінісін адамдардың
іскерлігіне, қабілеттілігіне сәйкестендіріп отыр. Адамдардың іс қызметінің
негізі олардың қаілетіне, талантына байланысты деп ... осы көне ... ... пен платоннан басталды десек асыра айтқандық болмас.
Адамның қабілеті, таланты, шығармашылығыкейінгі ғасырлардағы ойшылдарды ды
қатты толғандырып ... грек ... ... ... ... ... бірте
ыдырап, философияның, мәдениет пен әдебиеттің құлдырап ... ... ... ... ... ... оның қоғамдағы атқаратын рөлін ғылыми
негізде түсінуге әрекет жасалды.
Платон көне грек философиясының көрнекті ... ... ең ... ... ... ... тоқталып, соған байланысты көптеген проблемалар
көтерді. Оның философиясындағы үлкен бір ... ... ... ... ... ... немесе атомдардың қосындысы ... ... ... бас ... Ол ең ... ... ... сан түрлі белестеріне көз жүгірте отырып, тануға ұмтылды. Сондықтан
оның ойынша , адам әрі ... әрі ... әрі ... азамат.
Ендеше, адамды жан жағынан ұғыну үшін сонау ... келе ... ... ... жете ... ... оның өмір ... қоғамына, азаматы болы отырған мемлекетіне тереңірек үңілген жөн.
Платон өзінің көптеген шығармаларында, әсіресе, саяси әлеуметтік ... ... ... ішкі дүниесін ашумен қатар оның қоғамдық
іс әрекетіне де талдау жасалды. Сөйтіп, Платонның философиясы өз оқушыларын
адамның қоғамдық мәнін ... бір адым ... да ... ... ... басталған философиядағы антропологиялық бетбұрыс сократ арқылы
кеңінен өрістей келіп, Платонның философиясында тұжырымдалды деуге болады.
Қолданылған ... ... Ә. ... Т. ... ... философия тарихы». – Алматы, 1999
▪ Философия. – Алматы: «Қаржы-Қаражат», 2002

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам болмысының қайталанбас ерекшелігі9 бет
Антик философиясы жайлы39 бет
Аристотель туралы5 бет
Аристотельдің „саясат” еңбегіндегі саяси көқарастары8 бет
Білімдендіру философиясы дүниетанымның жаңа моделі90 бет
Ежелгі Грек философиясы5 бет
Ежелгі заман және ортағасырлардағы ұлы тарихшылары7 бет
Ежелгі Шығыс философиясының ерекшелігі3 бет
Көне Греция философиясы6 бет
Ортағасырлық Батыстағы ғылыми таным. Ойлаудың логикалық нормаларын зерттеу8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь