Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І. Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы институтының
тарихи аспектiлерi
1.1.Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы институтының
ұғымы, міндеттері мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2.Азаматтық iс жүргiзудегi сот шешімінің сот
бұйрығынан айырмашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

ІІ. Сот бұйрығының заңды күші.
2.1. Бiрiншi сатыдағы сот бұйрығының заңды күшi ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
2.2. Сот бұйрығының мәні, жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Қорытынды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
Адам құқықтарын қорғау – мемлекеттің мерейлі міндеті ғана емес, саяси-әлеуметтік, қоғамдық қастерлі борышы. Ол Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабындағы 2-тармақта былайша көрініс тапқан; «Адам құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп танылады,олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де құқықтық нормативтік актілердің мазмұны мен қолданылуы осыған қарай анықталған». Мұны тарата түссек Ата Заңның 18-бабында ол «Әркімнің жеке өміріне, өзінің және отбасының құпиясына қол сұғылмауына, абыройы мен ар-намысының қорғалуына құқығы бар» - деген тұжырыммен айқындалар еді.
Біз Ата Заңымызбен қорғалған жалпыға белгілі адам құқықтарын санамалаудан аулақпыз. Кейбір түйінді мәселелердің түпкі мәніне үңіліп, оның бүгінгі тыныс-тірлігі, алдағы көкжиек кемері туралы кемерлі де келелі ой тамызықтау ниетіндеміз.
Құқықтық мемлекет құрудағы және сол тектес өмір сүрушілердің құқықтық қорғалуын қамтамасыз етудегі сот органдарының роліне барлық өркениетті әлемде баға жетпейді.
Осындай ролге ие және мемлекеттік қоғамдық құрылымда сот органдарының орнын толық және объективті бекіту үшін біздің елімізде азаматтық істерді жүргізу сатыларының ерекше маңызы бар.
Қазақстан Республикасы Тәуелсіздік алып, құқықтық мемлекет болуға бет алып жатқан заманда азаматтық іс жүргізу заңдарындағы азаматтық іс жүргізу сатыларының маңыздылығы өте көп болып табылады. Бұның маңыздылығы Қазақстан Республикасының Конституциясында басты қазынасы болып табылатын азамат және оның құқығы мен заңды мүдделері және бостандықтарының соттар алдында қорғалуының негізділігі болып табылады.
Әрбір азамат өз құқығы мен заңды мүддесін, бостандықтарын қорғауға құқылы. Соған азаматтардың бұзылған құқықтарын қалпына келтіру біріншіден, конституциямен екіншіден, азаматтық іс жүргізу заңдарымен қорғалуға жатады. Соның ішінде азматтық іс жүргізуде талап өндiрiсiнiң маңызы өте зор.
Азаматтық іс бойынша талап өндiрiсi азаматтың даулы құқықтарын өз шешіміне жетуді негіздей отырып, ол даудың сот сатыларында уақытында дұрыс шешілуін, даудың мәні бойынша қаралып, заңды шешімін табуға негіз болады.
Азаматтық іс жүргізу сатыларының дұрыс және заңды түрде қарай білу құқықтық мемлекет болғалы отырған қазақ Елінің жас заңгерлерінің негізгі міндеті мен халық алдындағы борышы екені сөзсіз.
1. Қ.Р. Конституция. 30.08.1995ж.
2. Қ.Р. сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы. Қ.Р. заңы 25.12.2000ж 1,24-27 баптар.
3. Н.Б. Зейдер «Судебное решение по гражданскому делу», М., 1966, 5-6 бет.
4. М.М.Агарков. «Обязательство по советскому гражданскому праву» - М., 1940., 58-бет
5. Советский гражданский процесс. Под ред. Юдельсон К.С.- М., 1956., 206-208 бет.
6. Я.Л.Штутин «Предмет доказывания в гражданском процессе»- М., 1963., 39-бет.
7. Д.И.Полумордвинов «Законная сила судебного решения»-Тбилиси, 1964, 19-бет.
8. М.К.Треушников «Особенности рассматрение отделных категории гр. дел», М.- 1995., 30-31-бет
9. Д.И.Полумордвинов «Законная сила судебного решения» -Тбилиси, 1964, 19- бет.
10. А.А.Пиантковский «К методологии изучение действующего права», ученые записп, ВИЮН., М., 1947, 45-бет
11. Азамамттық iс жүргiзу дегi сот бұйрығының тарихи аспектiлерi. Заң газетi 21.12 2001жыл.
12. Зейдер Н.Б. Судебное заседание и судебное решение в советском гражданском процессе. Саратов. 1959.
13. Зейдер Н.Б.Аталған еңбекте, 76, 78,81-беттер.
14. Воронков Г.В. Определение суда первой инчтанции в советском гражданском процессе. Саратов,1967. с-5
15. Юдельсон К.С. Советский гражданский процесс. М.: Госюриздат, 1956. с-270.
16. Абрамов С.Н. Гражданский процесс. М.: Юриздат МинЮст СССР, 1948. с-285.
17. Авдюков М.Г. Судебное решение. М.: Госюриздат, 1959.
18. Гурвич М.А. Советское гражданское процессуальное право. М.: Высшая школа, 1964.
19. Зейдер Н.Б. Судебное заседание и судебное решение в советском гражданском процессе. Саратов.1959.
20. Чечот Д.М. Постановление суда первой инстанции по гражданским делам. М.: Горюриздат, 1958.
21. Юдельсон Н.А. Аталған еңбекте, 270-бет.
22. Абрамов Н.А. Аталған еңбекте, 314-бет.
23. Воронков Г.В. Аталған еңбекте, 26-бет.
24. Осокина Г.Л. Право на защиту в исковом произхводстве, Томск 1990.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
І. Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы институтының
тарихи аспектiлерi
1.1.Азаматтық iс жүргiзудегi сот ... ... ... ...... сот шешімінің сот
бұйрығынан
айырмашылығы................................................................
........10
ІІ. Сот бұйрығының ... ... ... ... сот ... ... Сот ... ... ... ... – мемлекеттің мерейлі міндеті ғана емес, саяси-
әлеуметтік, қоғамдық қастерлі борышы. Ол ... ... ... ... ... көрініс тапқан; «Адам
құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп
танылады,олардан ешкім ... ... ... мен өзге де құқықтық
нормативтік ... ... мен ... осыған қарай анықталған».
Мұны тарата түссек Ата Заңның 18-бабында ол «Әркімнің жеке өміріне, өзінің
және ... ... қол ... ... мен ... ... бар» - ... тұжырыммен айқындалар еді.
Біз Ата Заңымызбен қорғалған жалпыға белгілі адам ... ... ... түйінді мәселелердің түпкі мәніне үңіліп,
оның бүгінгі ... ... ... ... ... ... де келелі
ой тамызықтау ниетіндеміз.
Құқықтық мемлекет құрудағы және сол тектес өмір сүрушілердің құқықтық
қорғалуын қамтамасыз етудегі сот ... ... ... ... баға ... ролге ие және мемлекеттік қоғамдық құрылымда сот органдарының
орнын толық және объективті бекіту үшін біздің елімізде азаматтық ... ... ... ... ... ... ... алып, құқықтық мемлекет болуға
бет алып жатқан заманда азаматтық іс жүргізу заңдарындағы азаматтық іс
жүргізу ... ... өте көп ... ... ... ... Республикасының Конституциясында басты қазынасы болып табылатын
азамат және оның құқығы мен заңды мүдделері және ... ... ... ... болып табылады.
Әрбір азамат өз құқығы мен заңды мүддесін, ... ... ... азаматтардың бұзылған құқықтарын қалпына келтіру
біріншіден, ... ... ... іс ... заңдарымен
қорғалуға жатады. Соның ішінде азматтық іс ... ... ... өте ... іс бойынша талап өндiрiсi азаматтың даулы құқықтарын ... ... ... ... ол ... сот ... ... дұрыс
шешілуін, даудың мәні бойынша қаралып, заңды шешімін табуға негіз болады.
Азаматтық іс жүргізу сатыларының дұрыс және заңды түрде ... ... ... ... ... ... Елінің жас заңгерлерінің негізгі
міндеті мен халық алдындағы борышы екені сөзсіз.
Азаматтық іс ... ... ... іс ... ... ... болып азаматтардың даулы құқықтарын шешу,
уақытында және дұрыс айқындау, азаматтық істерді мәні бойынша ... ... ... ... ... ... ... сатыда және
қадағалау сатысында азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерінің азаматтық
іс жүргізу заңдары бойынша қорғалуына негіз ... іс ... ... ... және сатыларының басты
маңызы сот актілерінің әділдігі мен азаматтардың ... мен ... ... ... мақсаты болып табылады.
Азаматтық iс ... ... ... – бұл Қазақстан
Республикасының азаматтық iс ... ... ... ... осы iс жүргiзудi жүзеге асыратын судья мен тараптар ... ... ... ... тән ... де бар, ...... қатынастың субъектiлерi.
Екiншiден – құқықтық қатынастың объектiсi.
Үшiншiден- ... ... ... құқықтық азаматтық iс жүргiзудегi толтырылатын немесе
шығарылатын iс ... бұл ... ... ... бар, ... бiр ... үшiн
толтырылатын қағаз.
Iс құжаттары – бұл белгiлi бiр iс бойынша немесе ерекше маңызы ... ... ... ... ... түрi, яғни құжаттың ерекше
арнайы түрi. Азаматтық iс жүргiзу кезiнде толтырылатын ... ... ... ... ... арыз ;
- ... Сот ... Шешiм, қосымша шешiм, сырттай шешiм;
- Сот отырысының ... ... ... Бұл ... ... мән-мағынасы әр түрлi болып
табылады. Әрбiр құжаттың белгiлi бiр ... ... орны және ... әр ... ... ... ... iс жүргiзудегi сот бұйрығы институтының тарихи аспектiлерi.
1.1.Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы институтының
ұғымы, міндеттері мен маңызы
Ата заңымыз Конституцияға ... ... ... ... тек сот қана ... ... Сот ... Қазақстан Республикасы
атынан жүзеге асырылады және өзіне азаматтар мен ... ... мен ... ... қорғауды, Республиканың
Конституциясының, заңдарының өзге де ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етуді мақсат етіп қояды.
Әділсоттылықтың табиғаты және сот әділдігін жүзеге асырудағы мемлкет
қызметін ерекшелігін сипаттайтын белгілер сот ... ... ... сот ... маңыздылығын анықтайды. Сот шешімінің маңыздылығы
туралы айтқанда сот ... мәні кең, ... ... акті екендігін
ескерген жөн. Белгілі бір тұлға мүддесіне ... ... сот ... ... мен ... үшін маңызы зор.
Жалпы түсінік бойынша, азаматтық әділсоттылық түсінігі мазмұнын құқық
туралы дауды қараудағы соттың іс-әрекеті деп ... ... ... та ... ... ... ғана әділсоттылықты атқару саласындағы сот іс-
әрекетінің пәні ... ... Бұл ... құқық туралы дау мазмұнының
ерекшеліктеріне тоқталып өткен жөн. ... ... дау – бұл ... ... ... ... және өзге де ... қатынастардан туындайды. Осындай
дауларды шешуші сот алдымен нақты құқықтық қатынастық бар жоғын және ... ... ... мазмұны қандай екендігін анықтау керек.
Құқықтық бұзылуы немесе құқыққа ... ... ... ... ... ... тудырады. Сондықтан да соттың азаматтық дауды қарауды,
бұзылған немесе нұқсан келтірілген ... ... ... бағытталады.
Азаматтық іс жүргізу құқығы жеке және заңды тұлғалар, ... ... ... ... үшін ... етеді. Сондықтан да еліміздегі сот
орындары сот төрелігін жүзеге асыран ... ... іс ... ... басшылыққа алады.
Сот тек ұсынылған дәлелдемелер мен ... мен ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерін толық, жан-
жақты және объективті анықтау үшін заңмен ... ... ... ... тиіс.[1]
Жоғарыда айтып өткендей азаматтық, отбасылық, еңбек қатынастарынан
туындайтын ... шешу мен ... ... ... ... ... ... туындайтын істер мен ерекше өндіріс ... ... ... ... ... ... ерекше талап қою
тәртібі мен жүргізілетін істерге ... ... ... құқық бұзушылық
туралы істерді қарауға уәкілетті органдардың қаулларына дау айту ... ... ... ... ... мен ... сайлау құқықтарын қорғау туралы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық
бірлестіктердің, ұйымдардың, лауазымды адамдар мен ... ... мен ... дау ... туралы істер;
Нормативтік құқықтық актілердің ... орай ... ... ... ... мен ... ... актілері мен іс-әрекеттерін
заңсыз деп тану туралы жүгінуіне байланысты істер.
Азаматтық іс жүргізу құқығында Талап өндірісі, Ерекше ... ... ... ... қатар Бұйрық арқылы іс ... яғни ... де ... орын ... іс жүргізу кодексінің 13-тарау 139-бабы бойынша сот бұйрығы
өндіріп алушының ақшалай сомаларды өндіріп алу ... ... ... ... ... ... ... тыңдау үшін шақырмай-ақ және
сотта іс қарамай-ақ ,даусыз талаптар бойынша борышкерден талап ету туралы
арызы бойынша шығарылған судьяның ... ... ... ... ... күші ... ол атқару үшін
белгіленген тәртіптермен жүзеге асырылады.
Сот бұйрығын сүдья ... үшін ... ... ... ... болу
керек.
1.егер талап нотариатта куәландырылған мәмілелерге негізделсе,
2.егер талап жазбаша мәмілеге негізделсе және оны жауапкер таныса,
3.егер талап төленбеген ... ... ... және ... жасаған
акцептің күні белгіленбеуіне білдірілген наразылыққа негізделсе,
4.егер әкеліктің белгілеуіне немесе үшінші тұлғалардың ... ... ... толмаған балалар үшін алименттерді өндіріп алу туралы
талапқа ... ... ... және ... ... ... мен ... да міндетті
төлемдер бойынша бересіні өндіріп алу туралы талап мәлімделген болса,
6.егер қызметкерге аударылған, ... ... ... мен өзге
төлемдердіөндіріп алу туралы талап ... ... ... ... борышкерді іздестірген шығындарды өндіріп алу
туралы ... ішкі ... ... мен ... ... ... ... бұйрығының тарихы өте әрiден басталады, ол революцияға дейiн
ресей ... ... ... сол ... ... Рим, ... Батыс
Германия, Австрия, Швеция, Венгрия мен Чехославакиядағы шетелдiк сот ... ... ... ... ... сот бұйрығы преторлық қорғау үлгiсiнде болған, ... ... өз ... ... ... ... ... бойынша
қандай да болсын iс-әрекеттi дереу тоқтату туралы өкiм еткен. ... ... деп ... ... және шүбәсiз санатқа ие болған.
Претор ақиқат презумпциясына ... ... ... ... ... осындай шешiмге баратын.
Батыс Германияда да сот бұйрығы болды. Император соты тәжiрибесiнде
шартты және шартсыз ... ... ... ... ... ... туралы мәлiмдеуiне мүмкiндiк жасалып, ... ... ... ... салу ... ... Мұнымен бiрге соттың қатар
жарылғымен қатар бұйрықта айып ... ... ... жоқ ... үшiн айып салу мүмкiндiгi көрсетiлетiн. Осыған орай ... ... ... сөзсiз орындауға мiндеттi болды және бұйрыққа қарсы қорғау
құқығы шектелдi. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... беретiн, борышкер болса, несие иесiнiң
сот және сотсыз талап ету құқығына қарсылық ...... ... ... қолданылатын сот бұйрығы
жөнiнде алуан пiкiр айтылуда. Батыс ... ... ... ... ... ... келген шарты бұйрық жауапкердi
сотқа шақырмай-ақ арызбен талап етудi, сондай-ақ оның несиелерге ... ... ... ... ... қағаз секiлдi. Бұлардың
айырмашылығы сол, түрлi ... ... ... және әр ... ... апарып соқтырады.
Револяциядан бұрынғы Ресейдегi сот бұйрығы тәжiрибесiне қарағанда ... ... ... аса ... және арзан жол ретiнде қолданылған және
егер жауапкер өз мiндеттемесiн ... ... ... ... ... ... етер ... немесе iстi орындату жөнiндегi құжаттарды
беретiн[4].
Кеңестiк заңнама көбiнесе ... ... ... ... ... ... сот жүргiзудегi сот бұйрығын жоққа шығармады. 1923 жылғы
Азаматтық iс ... ... (210-219 ... ... ... сот ... бас ... және сұраушыға әкелген құжаттарын қайтарып беруге
құқылы ... ... ... қатысуы көзделмедi, жауапкер сот бұйрығы
болғаны жөнiнде сот ... ... ғана ... Ол ... ... өз ... бiлдiру мүмкiншiлiгiнен айрылды,
тiптi сот бұйрығын беру туралы шешiмнен де бейхабар ... Онда ... ... ... ... келтiруге тиiстi.
Сот бұйрығы институты негiзiнен нарықтық экономика жағдайында ... ол ХХ ... 30-50 ... ... кезеңiндегi
азаматтық реттеудiң барлық саласында қолданылмай келдi. Осыған орай 1964
жылғы Азаматтық iс ... ... де оған ... орын ... ... ... ұзақ ... бойы негiзсiз ұмытылды. Алайда,
бiрнеше ондаған жылдардан кейiн, яғни 1995 жылғы 27 ... ...... ... «сот ... ... жаңа ... қатар бұрынғы бiрқатар социалистiк ... ... ... бойынша сот бұйрығын шығару көзделедi, бұл тәжiрибе ерекше
назар ... ... ... ... ... ... ... сот бұйрығы «iстi адал ниетпен жүргiзу ұстынын жақсы
жүзеге асыру, ... ... ... ... ... ояту ...... тиiмдiлiгiн көтеру үшiн» 1972 жылы енгiзiлдi.
Венгер ғалымы Я. Неметтiң пiкiрi бойынша «сот бұйрығының тиiмдiлiгi оны
жиi қолдану арқылы емес, ... ... мен ... жақсартумен
сипатталады». Сот бұйрығының профилақтикалық әсерi анағұрлым елеулi болып
табылады.
Венгрияның азаматтық iс жүргiзуiне сот ... ... ... ... бiрiншi мәжiлiсiне қатыспайтын, мұның өзi iстi оралымды
шешуге ... ... ... ... ... және ... ... iстi бiрiншi мәжiлiстiң өзiнде шешу жөнiнде сотқа
құқық берiлгеннен кейiн жауапкердiң сот ... ... аяғы ... ... ... ... шақыруға құлақ қоюына мәжбүр еттi.
Кейiнректе Венгриядағы сот бұйрығы жауапкердiң сотқа ... ... ... ... ... болды. Мiне, венгр ғалымдары осыны
дәйектi түрде қолдауда, ... да ол бұл ... ...... ... ... ... ұқсас түрi бұрынғы ЧССР-дiң азаматтық iс
жүргiзуiнде болып, ол «төлем ... ... ... ...... ... бойынша қолданылды. Сот жауапкер сөзiн тыңдамай-ақ мүдделi
жақтың талап етуi бойынша төлем бұйрығын ... Сот ... ... ... талапкердiң несиенi төлеу жөнiнде алдын ала жауапкерден талап ... ... ал оның ... ... ... ... төлем бұйрығынан басқа вексельдiк (чектiк) сот ... ... сот оны ... сотқа вексельдiң түпнұсқасын әкелгенде
шығаратын. Мұндай бұйрықтарға үш күн ... ... ... ... ... емес тек iс ... тағайындау үшiн әрекетiн тоқтата тұруды
мегзеген. Бұдан кейiн сот тарапынан ... ... ... ... ... жөнiнде шешiм қабылданатын.
Азаматтық сот iсiн жүргiзуде сот ... ... ... ... ала
отырып және сот билiгiн реформалау мақсатымен 1999 ... 13 ... заң ... ... Республикасының Азаматтық iс жүргiзу
кодексiне толықтырулар енгiзудi, соның бiрi ... ... ...
жүргiзу» болып табылады. Азаматтық iс ... ... жаңа ... сот ... өндiрiп алушының ақшалай сомаларды өндiрiп алу немесе
жылжымайтын мүлiктi борышкердi ... ... ... олардың
түсiндiрмелерiн тыңдау үшiн шақырмай-ақ, даусыз ... ... ... ету ... арызы бойынша шығарылған судьяның актiсi болып
табылады (ҚР АIЖК 139-бап).
Қазақстан Республикасының Азаматтық iс ... ... ... ... ... судья сотқа түскен арыз бойынша сот бұйрығын
шығару үшiн арыздың мазмұнымен жеке-дара танысады, егер ... қою ... ... ... ... ... аударымдарды негiзге ала отырып
50 пайыз ставка мөлшерiнде мемлекеттiк баж төленедi.
Сот бұйрығын беру туралы арыз ... сай ... ... яғни ... ... борышкердiң мiндеттемесiн нақты растайтын мiндеттемесiнiң
түпнұсқасын және басқа да құжаттар ... тиiс. ... ... ... түсiнiктi болғаны жөн, оның шарттары заңмен бекiтiлген талаптарды
куәландыратындай болуы керек.
Судья ... арыз ... ... ... үш күн ... ... өндiрiп
алушыны олардың түсiндiрмелерiн тыңдау үшiн шақырмай-ақ мына жағдайларда:
егер талап ... ... ... ... егер талап
жазхбаша мәмiлеге негiзделсе және оны жауапкер ... егер ... ... ... ... және нотариус жасаған акцептiң
күнi белгiленуiне бiлдiрiлген наразылыққа негiзделсе; егер ... ... ... ... ... қажеттiлiгiне қатысы жоқ,
кәмелетке толмаған балалар үшiн алименттердi ... алу ... ... болса; егер қызметкерге есептелген, бiрақ төленбеген жалақы мен
өзге де төлемдердi өндiрiп алу туралы талаптарды iшкi ... ... ... ... ... болса; егер елу айлық мөлшердегi сомаға
тұтынушылардың құқықтарын қорғауға талап мәлiмдеген ... егер ... ... ... ... талап мәлiмдеген болса, сот бұйрығын
шығарады.
Iс жүргiзу әрекетiне ... ... ... Сот ... ... шешiмi сияқты талап қойылады, бұлар: заңдылық пен дәлелдiк.
Сот бұйрық шығарғаннан кейiн судья ... ... ... ... ... ... ... жiбердi.
Егер борышкерден белгiленген мерзiмде сотқа ... ... ... ... алушыға оны орындауға көрсету үшiн ... ... сот ... ... ... ... талаптарға сәйкес келмеген жағдайда, судья
өтiнiш берушiнiң ... ... не ... сәйкес келмегендiктен
өзiне қайтарады.
Судья арызды қабылдаудан бас тарту туралы дәлелдi сот бұйрығы шығарады,
онда егер iс азаматтық сот iсiн ... ... ... және ... ... ... ... сотқа жүгiнуi жөн екендiгiн көрсетедi.
Арызды қабылдаудан бас ... ... ... ... ... баж ... ... тармақтар бойынша талап қоюшы жол берiлген бұзушылықты
жоятын болса, онда арызды қайтару талап қоюшының сол жауапкерге, сол ... және сол ... ... ... ... жол ... бұзушылықты
жоятын болса, онда арызды қайтару талап қоюшының сол жауапкерге, сол нысана
туралы және сол ... ... ... ... ... қайтадан жүгiнуiне
кедергi келтiрмейдi.
1.2. Азаматтық iс ... сот ... сот ... ... ... ... ... бiр-бiрiне ұқсамайтын түрлiше болып
кездеседi. Сондықтан да кейбiр iстердi тез шешуге тура келедi. Талап қою
бойынша iс жүргiзудiң ... ... ... ... ... арналған,
бұларды тиiстi дәрежеде қарау және шешуде ... ... ... ... асыруға тура келедi. Дау-шарасыз iстердi шешуде ... ...... сайысушылық ереженi сақтау ... ... сот ... ... айтарлықтай кемiтедi. Осыған орай
Азаматтық iс жүргiзу кодексiне жаңа тарау – сот ... ... ... ... ... сот шешiмiнен айырмашылығы бар, сот шешiмiн сот кез
келген ... iске ... ... онда ... ... ... қою ... бойынша соттың билiктiк пiкiрi баяндалуы мүмкiн. Бұйрық
арқылы iс жүргiзуде сот талап қоюдың белгiлi бiр ... ғана ... ... ... бойынша сот бұйрығы берiлмейдi.
Шешiм – iстiң мәнi бойынша ... ... ... сот ... ... ... сот дәлелдемелерге баға бередi, iс үшiн маңызы бар қандай
мән-жайлардың анықталғанын, ... ... ... ... Сот ... ... ешқандай дәлелдемелер
болмайды. Бұдан біз сот ... ... ... екі элементті
көреміз:
1. Бұйрық элементі
2. Бекіту элементі
Сот ... ... ... ... ... сот ... тек
бұйрық элементі бар деп шектелмеу керек. Сот шешіміндегі бұйрық ... ... ... ... ... бар ... ... сот
бекіту элементінің бар ... ... ... немесе нұқсан
келтірілген құқықты қалпына келтіру үшін әділсоттылық ...... ... органның бұйрығы болуы шарт. Ал кері жағдайда
бұзылған құқық қорғалды деп санауға болмайды.
Сот ... ... және ... ... ... ... ... сот шешімінің ерекшелігін білдіреді.
Сот шешімін бір уақытта бекіту және ... ... ... ... ... ... Сот шешімінің бұл 2 элементі сондықтан
да бір-бірінен ажыратылмайды.
Сот өз шешімінен нақты құқықтық қатынастың, субъективтік ... ... іс ... ... ... фактінің болғанын немесе
болмағанын бекітеді. Мұндай ... өз ... ... болымды және болымсыз
күйде болады. Сот құқықтық қатынастың бар жоғын ... ... осы ... ... өзгеруіне және тоқтатылуына ықпал ететін белгілі ... бар ... ... Сот ... ... түріне байланысты сот
бекітуінің сипаты да әртүрлі болады. Сондықтан да, осы ... ... ... ... категориядағы істерді қарау ерекшеліктерін
ескеру керек.
Сот шешімімен беру туралы талапты ... сот ... ... ... ... мен ... ... құқықтық қатынас
2. Талапкердің субъективтік құқығы
3. Талап негізделген фактілер
4. Сот негізіне алынатын өзге де әртүрлі фактілер
Беру туралы ... ... ... талапкер пайдасына белгілі
бір мүлікті ... ақша ... не ... бір ... ... сот
арқылы бекіткізу болып табылады. Сондықтан да сот талапкердің субъективтік
құқығын білдіретін жауапкер мен ... ... ... ... ... ... ... тану туралы талапты қанағаттандырғанда сот шешімінің бекіту
объектісі де осы ... ... ... тану ... ... ... ... бір затты немесе ақша сомасын өндіртіп алуды неғ қандай
да бір іс-әрекетті өз пайдасына ... ... ... ... ... мәжбүрлі түрде орындату немесе мәжбүрлі түрде ... ... ... сот шешімін алуға мүдделі емес. Тану ... ... сот ... ... бар жоғы ... ... мәселені
шешеді.
Сонымен тану туралы талапты қарағанда сот бекітуінің объектісі ... ... ... ... ... талап негізделген фактілер
3. арнайы сот пайымдауына негіз болатын өзге де фактілер
Сот өз шешімімен тану ... ... ... ... ... ... және ... сот бекітуінің объектісі болуы
мүмкін.
Жағымды бекіту сот белгісі құқықтық қатынастың бар ... ... ... ... ... табады. Мысалы: Авторлық құқықты
тану туралы жағымды талап жән т.б.
Керісінше жағымсыз бекіту сот белгілі ... ... жқ ... туралы талапты қанағаттандырғанда көрініс ... ... ... ... ... тану туралы талап, әкесі еместігін тану
туралы талап және т.б.
Құқықтық қатынасты әрі жағымды әрі ... ... ... ... ... ... сот шешімінің ерекшелігін сипаттайтын белгі
деп тану керек.
Ал беру туралы талапты қанағаттандырғанда сот шешімінде тек жағымды
сот ... ғана ... ... ... Кері ... ... ... сот кез-келген беру туралы ... ... ... ... ететіндігі субъективтік құқығы бар екендігін
бекітеді. Егер мұндай субъективтік құқық ... ... онда ... ... мен ... ... құқықтық қатынаста болмайды.
Алайда, практикада тану туралы талаппен беру туралы талап 1 талап
арызда бірге келетін ... аз ... ... ... ... ... және ... алған заттар мен ақша қаражаттарын өндіріп алу туралы
талап-арыз; заңсыз жұмыстан қуылғанын тану, жұмысқа қайта орналастырып ... ... бос ... ... ... үшін ... ... алу туралы
талап арыз.
Мұндай қосылған талаптарды қарағанда, мәселен сот шартты жарамсыз деп
тану және осы шарт бойынша негіссіз ... ... алу ... талапты
қанағаттандырғанда сот өз шешімімен:
1. шарттың жарамсыз болуына байланысты құқықтық ... жоқ ... ... шарт ... заттар мен мүліктік жиналымдарды, ақшы
қаражаттарын алуна байланысты ... ... бар ... негізсіз алғандарын қайтару туралы талапкердің талап етуін бекітеді.
Сондай – ақ сот тану ... ... ... ... ... де ... ... Сот алдымен өз шешімінде ... ... ... ... ... қатынасты туындатқандығын немесе жойып
жібергенін анықтап бекіту керек. Бұл ... ... ... ... шынайы құқықтық қатынастың бар жоғы туралы тұжырымға келе
алмайды.
Ақыр соңында сот ... ... тыс ... ... яғни ... ... ... болатын фактілерді бекітеді. Шешімді орындаудың
белгілі бір тәртібіне және мерзіміне қатысты ... ... ... ... Бұл ... ... беру ... талап бойынша шешім
шығарылғанда маңызы зор. Ал тану туралы ... ... бұл ... ... 2-ші ... тұрады.
Сол арқылы азаматтардың құқықтарын қорғау олардың арасындағы құқықтық
қатынасты өзгерту ... ... ... де жүзеге асырылады. Сот
талапкердің жауапкер екуінің арасындағы ... ... ... ... ... ... қарағанда сот бекітеді:
1. Талапкер ойынша тоқтатылуға не өзгертілуге жататын ... ... ... ... ... арасында бар екендігін;
2. Заң бойынша осы құқықтық қатынасты тоқтатуға немесе ... ... ... ... бар ... соңында сот шешімінде нақты қай заңды факті ... ... ... ... өзгертілгенін көрсетіп кетуі керек.
Өзгертілген құқықтық қатынас мазмұнын сот анықтайды.
Мысалы: Жалдап алушының ... ... ... қалуы және оның жалдап алған
тұрғын үйде 6 айдан көп уақыт болмағандығы көрсетілген тұрғын үйді жалдау
шартын тоқтату ... ... ... ... Тұрғын үйді жалдау шарты бойынша тараптар арасындағы құқықтық
қатынастың бар екендігін;
2. Жауапкердің басқа жаққа ... ... және ... ... үйде ... көп ... ... туралы фактіні;
3. Тиісті заңдарға сай тараптар арасындағы құқықтық қатынасты тоқтату
туралы фактіні бекіту.
Енді ерекше жіне ... ... ... ... ... шығарылған сот
шешімдерін қарастырып өтейік. Жоғарыда ... ... сот ... ... ... өндірісі істерін қарағанда белгілі құқықтық ... ... ... жою ... ... ... мен заңды мүдделерін
қорғауды мақсат етеді. әрине сот осы істер бойынша да ... ... ... өз ... ... ... бар фактілерді анықтау туралы ерекше өндіріс істерде сот
өз шешімімен арызданушының жеке не ... ... ... болуына,
өзгеруіне немесе тоқтатылуына әсер ететін фактілерді бекітеді.Дәл сондай
заңдық маңызы бар ... ... сот ... ... ... ... ... азаматты қайтыс болды деп жариялау туралы және өзге де ерекше
өндіріс ... ... ... ... ... беру ... ... сот тараптар арасындағы даулы құқықтық
қатынастың бар екендігін және талапкердің ... ... ... жоқ
екендігін бекітуге мәжбүр болады. Мысалы: талапты ескіру мерзімінің ... ... ... сот ... ... ... ... қатынастар бар екендігін бекітуге мүмкіндігі бар, бірақ
сонымен қатар ... ... ... байланысты талапкердің талап етуінің
жоқ екендігін ... ... ... ... пәнін не негізінсот өз бастамашылығымен
өзгерте ала ма деген сауал процессуалдық ... ... ... Іс ... ... ... сәйкес талап пәнін не
негізіг өзгерту құқығы талапкерге берілгені бәрімізге аян. Алайда бір ... сот ... ... пәнін не негізін ... ... ... ... «сот өз ... тек ... негізін
өзгертуге құқылы, ал талап пәнін өзгерте алмайды». Ал, ... ... ... өз ... ... пәнін не негізін ... ... ... ... осы мәселе бойынша тек Д.И.Полумордвинов пікірімен
ғана келісуге болады. Себебі, талап қою құқығы тек ... ... өз ... ... ... мен заңды мүдделері бұзылған ... ... ... ... ... ... және ... бұзылған не нұқсан келтірілген құқығын қорғауды сұрайды. Егер ... ... ... негізін өзгерту құқығын сотқа берсек онда бұл ... ... ... және іс ... ... ... келеді.
Сонымен қатар мұндай әрекет заңға қайша келеді. Іс жүргізу заңдарына
сәйкес соттың өз ... ... ... қою ... немесе негіздемесін
өзгертуге құқығы жоқ. (ҚР АІЖК 49-бап, 2-тармақ.)
Мемлекеттік билік органы актісі ретінде сот шешімі кез-келген жағдайда
және кез-келген іс ... сот ... ... Сот ... ... ... ... сипатын білдіретіндігі бәрімізге аян. Со ... ... ... ... бір ақша сомасын не мүлікті
өндіріп беріп немесе ... ... бір ... ... ... ... ... тараптардың әсіресе жауапкердің істеуге тиіс
белгілі бір әрекетін, қатынастарын анықтайды. ... ... үйді ... ... ... ... ... туралы және т.б.с.с. сот
бұйрықтарын тараптар орындауға ... ... ... ... со ... ажырамас бөлігі.
Сондай-ақ сот шешімінің орындалуы егер ерікті түрде жүзеге асырылмаса онда
мәжбүрлі ... ... ... ... орындатылатыны бізге заң жүзінде
әрі практикада мәлім.
Соттың азаматтық істі ... ... ... ... ... ... ... маңызы ерекше. Сот нақты азаматтық
құқықтық дауды шешкенде заңның еркін білдіреді. Осы ... сот ... акті ... ... жөн. Сот ... ... іс бойынша
қолданылған заңда көрініс табатын халықтың ... ... ... ... ... ... ... тиісті заң
нормаларын қолдану арқылы тараптардың құқықтық қатынастарын және ... ... ... мемлекеттік билік органының ерік білдіру
актісі болып табылады.
Құқықтық норма сот ... ... ... ... табады. Осыған
байланысты теория мен практикада жеке ... ие ... ... ... ... сот шешімі заңға негізделуі тиіс және бұл туралы шешімде
тікелей көрсетілуі керек. Сот шешімі ... ... ... ... ... ... сай шығарылады. Осыған байланысты
М.К.Треушников былай жазған: «Кез-келген ... ... ... ... ... құқықтық нормалар негізінде процессуалдық ... ... да сот ... ... құқық нормаларын қолдану
актісі деп айтамыз».
2. Нақты жеке жағдай бойынша мемлекет актісі ретінде сот ... ... ... күшін көрсетуші белгі ретінде тану керек. Құқықтық
әдебиеттерде осы тұрғыдағы сауалға Д.И.Полумордвинов ... ... Сот ... ... заңи табиғатынан, заңды жүзеге асырушы акт болуы
шешімінің заңдық күшіне негізделеді. Құқықты ... ... ... ... ... ... асырылып сот шешіміне құқыққа тән ... күш ... ... емес. Құқықтың заңдық күшінің бейнесі сот шешімінің заңдық
күші болыр табылады».
Ата-заңымыз конституцияға және ҚР сот ... мен ... ... ... ... ... ҚР-да сот төрелігін тек сот
ғана жүзеге асырады және ешқандай өзге ... мен ... ... ... сот билігі функцияларын иеленуге құқығы жоқ.
(Конституция 75-бап).
Сот ... ... егер оны ... сот және оның ... заңға сәйкес
құрылған және әрекет еткен болса. (ҚР АІЖК ... ... сот ... ... ... субъектісі ретінде әрекет ету қабілеті жоқ
және ол шығарған сот шешімі заңсыз болып табылады.
Соттың 1-ші сатысындағы азаматтық ... ... ... ... ... жеке дара қарайды, ал, ... ... ... ... ... ... ... қарайды. Іс алқалы түрде қаралған кезде соттың
құрамына саны тақ, кем ... үш ... ... ... ... біреуі
төрағалық етуші болады. Азаматтық істерді соттың алқалы құрамы қараған және
шешкен кезде барлық судьялар тең ... ... және іс ... ... ... ... дауыспен шешеді. Әрбір мәселені
шешкен кезде судьялардың ... ... ... ... ... құқылы емес.
Төрағалық етуші ұсыныстар енгізеді, өз пікірін айтады және соңынан дауыс
береді. Көпшілік шешімімен ... ... осы ... қол ... ... ерекше пікірін жазбаша түрде баяндай алады. Ол төрағалық ... және ... ... мөр ... іске қоса ... Ерекше
пікірімен апелляциялық және қадағалау сатысындағы сот осы істі ... ... ... ... ... пікірі бар екендігі іске қатысушы
тұлғаларға хабарланбайды және ерекше ... сот ... ... істі ... ... ... өзара туыс адамдар кіре [4]
алмайды. 1-ші сатыдағы ... істі ... ... ... сол істі
апелляциялық немесе қадағалау сатысында қарауға сондай-ақ оның ... ... ... жойған жағдайда 1-ші сатыдағы сотта істі жаңадан
қарауға қатыса ... ... ... істң ... ... кезде іс
бойынша бір тұжырымға келген, ол шешімді қайтадан объективті және ... ... ... жоғарыда айтылған процессуалдық тәртіпті бұзу іс ... ... ... алып ... ... да азаматты істі сотта қарап
шешуде іс-жүргізу нормаларын қатаң сақтаған жөн. Бұл ... ... ... ... ... ... маңызы зор екендігін
білдіреді.
Сонымен, жоғарыда ... ... келе ... заңды қолдану
аясындағы сот шешімі заңдылығының шарттары деп танимыз:
а) ... ... ... ... ... ... ... нормаларды дұрыс талқылау, заңдық маңызы бар фактілерді
анықтау мақсатында құқықтық норманың шынайы қолданылу ... ... ... ... ... ... тұжырымының объективтік
шынайылығына тек осы ... ... ... ... ... алғанда ғана жетеді. Талап-арызда көрсетілген ... ... ... ... қатынас сипаты туралы бағдарлы түсінік және алдын-ала
құқық нормасын анықтауға мүмкіндік береді. Оның көмегімен ... ... ... және ... ... дәлелдемелерді анықтаймыз.
Осылардың негізінде даулы құқықтық қатынасты реттейтін ... ... ... білеміз.
Ал, бұл құқықтық норманы дұрыс талқыламай, оның мазмұнын түсінбей
орынды қолдану мүмкін ... ... да ... ... ... ол ... оның ... болып көрінсе де ... ... ... жөн. ... ... талқылау бұл оның мазмұнын ашуды
білдіреді. Осыған ... ... ... ... ... ... заң ... қаншалықты түсінікті
құрастырылса да, ... ... ... ... ... ... ... де, қылмыстық заңды дұрыс түсіну ... ... ... ... ... ... нақтылау қажеттілігі әрқашанда
сақталады».
Шешiм шығару тәртiбi заңмен нақты және толық реттеледi. Шешiм ... ... Бұл ... өзге ... болуына жол берiлмейдi,
ал бұйрықта бұлай емес, заң бұл жағын қатаң талап етпейдi.
Бұйрық пен шешiмнiң субъективтiк құрамында да ... бар. ...... ... ... арызбен iс жүргiзудегiдей талапкер және
жауапкер емес, сотқа жүгiнушiнi өндiрiп алушы, ал ... ... ... ... ... борышкер деп аталады.
Шағым беру тәртiбiнде де өзгешелiк бар. Мәселен, сот ... ... ... ... он бес ... iшiнде шағым жасалуы
тиiс.бұйрықта тек борышкер жағы шағым жасай алады. Борышкер сот ... ... ... бастап он күн мерзiмде ... кез ... ... ... ... ... келiспеген қарсылығын
бұйрық шығарған сотқа жiберуге құқылы. Егер борышкерден ... ... ... ... ... ... түссе, судья сот
бұйрығының күшiн жойып, ол туралы сот бұйрығы шығарады. Ал, туындаған дау-
дамай бойынша ... ... ... ... ... сот iсi жүргiзiледi.
Сот бұйрығын (немесе соған ұқсас сот қаулыларын, тiптi бiрқатар елдерде
бұлар басқаша аталса да) ... ... мен ... ... ... ... ... құқығы сот қаулысының бұл ерекше түрi азаматтық құқықты
қорғаудың ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық iс жүргiзу кодексiнiң осы ... ... ... ... қаласындағы аудандық соттардың 2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... бойынша – 364;
Әуезов ауданында – 557; Бостандық ауданында – 558; ... ...... ... – 340; ... ... – 343.
Сайып келгенде сот бұйрығы енгiзiлгенге дейiн азаматтар көбiне ... ... ... мен ... ... ... ... азаматтық iс
жүргiзу айтарлықтай күрделi болатын. ... ...... өз ... тез және тиiмдi қорғауына қол жеткiзiлдi.
Азаматтық сот iсiн ... ... ...... оның ... бұйрық арқылы iс жүргiзу процеске серпiлiс ... ... ... мен ... арттыра түсiп отыр.
ІІ. Сот бұйрығының заңды ... ... ... сот бұйрығының заңды күшi.
Бiрiншi сатыдағы соттың бұйрығының заңды күшi ұғымының күрделiлiгiне,
зор теориялық және ... ... ... бұл мәселе заң
әдебиетiнде жеткiлiктi зерттелмеген. Iс ... көп ... ... ... күшi ... ... ... шешiледi.
Профессор Н.Б. Зейдер сот шешiмiнiң заңды күшiн iс бойынша ... ... ... ретiнде көрсетедi, және бұл қасиет оның жалпыға
мiндеттiлiгiнен көрiнiс табады.
Заңды күш мемлекеттiк ... ... оның ... ... туындайтын
актiлерге ғана тән. Сот актiлерiнiң ғана заңды күшке ие болуын Н.Б. ... ... сот ... ... ... ... ... көрiнiсi болып
табылады;
2) сот шешiмiнде объективтiк шындық болады;
3) сот даулы мәселеге соңғы нүкте қояды және өз ... ... ... ... ... ... сот шешiмiне заңды күш беру бүкiл құқықтық тәртiптiң тұрақтылығына,
анықтылығына және бұлжымастығына байланысты.
Профессор Н.Б. Зейдер заңды күшiне енген сот ... бес ... ... деп көрсетедi:
1) шешiмнiң өзгермейтiндiгi;
2) шешiмнiң бұлжымастығы;
3) шешiмнiң мiндеттiлiгi;
4) ... ... ... орындалатындығы.
Бұл қасиеттерге М.Г. Авдюков, А.Ф. Клейнман, К.С. ... ... ... ... қосу ... ... бiрiншi сатыдағы соттың шешiмдерiнiң заңды күшiне ... бап ... ... сот ... заңды күшi жөнiнде ештеңе
айтылмайды.
АIЖК-ң 21-бабының 2-бөлiгiнде былай делiнедi: «Заңды күшiнен енген сот
шешңмдерi, қаулылары мен ... ... ... мен ... ... талаптары, тапсырмалары, шақырулары мен ... ... ... мемлекеттiк органдар, жергiлiктi өзiн-өзi басқару
органдары, ... ... ... да ... ... лауазымды
адамдар [5]
мен азаматтар үшiн бiрдей мiндеттi және Қазақстан Республикасының аумағында
мүлтiксiз ... ... Осы ... сот ... ... күшiне
енетiндiгi жөнiнде көруге болады.
Процессуалист-ғалымдардың арасында бiрiншi сатыдағы ... ... ... ... ... әр ... пiкiрлер айтылды. Г.В. Воронков
бiрiншi сатыдағы соттың сот ... ... ... ... жөнiнде
айтады. Ол бiрiншi сатыдағы соттың сот ... ... күш ... келесi мән-жайлармен түсiндiрiледi деп көрсетедi:
1. Бiрiншi сатыдағы соттың сот бұйрығы заңды, яғни ол ... ... ... Сот бұйрығының заңдылығы сот шешiмдерiнiкi
тәрiздi, заңды оның мазмұны мен ... ... ... ... ... қолдану актiсi бола отырып, сот бұйрығы өзi ... мен ... ... заң ... көрсетедi.
2. Бiрiншi сатыдағы соттың бұйрығы бiрқатар мәселелердi шешедi. Бұл ... ... ... және ... ... үшiн қажет. Сот шешiмдегi
тәрiздегi сот бұйрығында да тұлғалардың белгiлi тобына олардың мiнез-құлқын
белгiлеу ... бiр ... ... ... ... бас тарту)
мақсатымен бұйрығын жiбередi. Егер соттың осы ... ... ... ... яғни ... ... ие бола алмайтын болса, онда соттың
беделi бос сөзге айналып, сот төрелiгiн iс жүзiне ... ... емес ... Iстiң ... ... көрсетiлетiн, олар талданатын және iске
қатысушытұлғалардың нақты сот бұйрығыда объективтiк шындық болады.
4. Сот ... ... ... ... ... бағытталады.
Сондай-ақ, Г.В. Воронков былай деп көрсетедi: «Бiрiншi сатыдағы соттың
сот бұйрығының заңды күшi сот ... ... күшi ... мән-жайлармен
пайда болады және жоғарыда аталған шешiмнiң заңды күшiнiң қасиеттерiне ие
болады».
Әрi қарай ол өзi ... ... ... ... ... ... заңды күшiне енгеннен кейiн осы қасиеттердiң бәрiне ие бола ала ... ... ... сот ... барлық топтарына берiлген талдау
заңды күшiне ... сот ... ... ... қасиеттерге ие бола
алмайтындығы туралы қорытынды жасауға мүмкiндiк бередi. Мысалы, шешiм заңды
күшiне енгеннен кейiн өзгермейтiндiк ... ие ... ... ... 1-бөлiгiне сәйкес iс жүзiнде шешiм жарияланғаннан кейiн шешiм
шығарған соттың оны жоюға немесе өзгертуге құқығы жоқ. Бұл ... ... ... барлық сот бұйрығына бiрдей ... ... сот ... ... кедергi келтiрушi, шығарылған
шешiмге байланысты және жеке сот бұйрығыды қоспағанда) ... ... ... сотта қарау барысында сол сотпен өзгертiлуi немесе
мәнi ... ... ... ... ... сот ... куәнi
шақырудан бас тартып, кейiннен жаңадан өтiнiм берген кезде жаңа сот бұйрығы
шығару арқылы бұрынғы сот ... ... ... сол ... ... ... сатыдағы соттың шағымдануға жатпайтын сот бұйрығы және сот
шешiмiне берiлетiн ... ... ... ... ... сот
бұйрығы сол сотпен өзгертiле алмайды, яғни ... ... енiп, ... ... ие ... ... ... әзiрлеушi сот бұйрығы
бiрден әекет ете бастайды, сөтiп сот үшiн және iске ... ... ... мiндеттi болып табылады. Әзiрлеушi сот бұйрығы ... ... ... ... ... ие бола ... өйткенi құрамында шағымданыла
алады, сөйтiп апелляциялық сотпен өзгертiлуi немесе күшi жойылуы мүмкiн.
Әзiрлеушi сот бұйрығы ... ... ие ... өйткенi фактiлiк мән-
жайлардың өзгертiлуiмен бiрге сот ... ... ... ... ... ... ... Бiрақ, айта кету керек, бiрiншi сатыдағы сот
iс бойынша шешiм шығарғаннан кейiн сотта қарау барысында өзi ... ... ... ... жоя ... ... әзiрлеушi сот бұйрығы
мiндеттiлiк пен ... ... ие. ... ... ... заңды күшi өзгеше болып келедi. Олар заңды ... ... ... ... ... ... Оларға жеке тәртiппен шағымдануға болмайды.
Сөйтiп заңды күшiне енген кедергi келтiрушi сот ... ... және ... ... ие. ... ... келтiрушi сот
бұйрығы орындалатындық қасиетiне ие бола алмайды. Айрықшалық қасиетiнiң де
осындай ... сот ... да тән емес ... айта кету керек. Мысалы
iс бойынша iс жүргiзу қысқартылған ... сол ... ... ... ... дау бойынша және сол негiздер бойынша екiншi рет ... жол ... З.Х. ... басқаша пiкiр бiлдiредi: «Бiрiншi сатыдағы соттың
сот бұйрығы,әдетте, заңды күшiне енбейдi». Ол өз ойын былайша ... ... ... ... сот ... ... сол соттың өзiмен
өзгертiлуiмен немесе қайтарылуымен байланысты болады. ... iстi ... ... туралы сот бұйрығы толықтырылуы мүмкiн, ал сараптама
тағайындау немесе талаптың қамтамасыз етуi жөнiдегi шығарған сот ... ... өзi ... не ... ... К.И. Малышев бiрiншi сатыдағы сот сот бұйрығыының ... ... ... ... ... ... «Сот бұйрығы дауды мәнi бойынша
шешпейдi, материалдық-құқықтық қарым-қатынастарды реттемейдi және қайта
ашылған мән-жайлар ... не ... ... ... ... ... мүмкiн».
Тура осындай тұжырымды Е.А. Нефедьеф те қолдайды. Оның ... ... ... материалдық қарым-қатынастарын реттемейтiн процессуалдық
мәселелер бойынша шығарылатын сот бұйрығы емс,тек сот шешiмдерi ғана ... үш ... ... ... тәрiздi. Сөзiмiз түсiнiктi болуы үшiн
барлық сот ... ... ... ... ... сот ... бөлiп қарастыру керек. Сөз екi сот ... ... ... ... ... бас ... ... iс бойынша iс
жүргiзудi қысқарту туралы сот ... ... ... ... соттың бекiтуiмен байланысты iс
бойынша iс жүргiзудi тоқтату туралы сот бұйрығы.
Аталған сот бұйрығымен ... ... ... ... ... ... мен жауапкердiң мiнез-құлқы анықталады.
Бұл сот бұйрығы осы белгiiне сәйкес процессуалдық сипаттағы ... ... сот ... ... Басқаша айтқанда, аталған сот
бұйрығы өзiнiң мазмұны ... ... сот сот ... ... сот
шешiмдерiне жақынболып келедi.
Талап қоюшының өз талабынан бас тартуға ... с ... ... ... ... ... тараптардың бiтiмгершiлiк келiсiмiн бекiту
ұйғраымдары заңды күшiне енедi, ... олар ... ... ... үшiншi тұлғалардың, құқық туралы дауласып жатқан субьектiлерiнiң
құықтары мен мiндеттерi белгiленендi. Бұл сот бұйрығы ... ... ... ... ... ... ие болады.
Бiрiншi сатыдағы соттың сот бұйрығының қай сәттен бастап заңды күшiне
енетiндiгi туралы ... ... ... Сот ... қарғанда,
бұл мәселе азаматтық iс жүргiзу заңнамасымен ... ... ... ... ену сәтi ... ... және iстi жоғары тұрған
соттың қарауының нәтиесiне байланысты. ... жеке ... ... беру тәртiбi, туралы айтылады. Сонымен сол айтқандарға
сүйенiп, 344-баптың мазмұынан сот ... ... ... ену сәтi ... ... ... болады:
1) аталған сот бұйрығы ... ... жеке ... ... ... ... беру ... келтiру) мерзiмi өткен
соң, заңды ккүшiне енедi.
2) егер бұл сот бұйрығыға шағым берiлсе (наразылық ... ... ... ... ... сотпен қарстырылып боған соң бiрiншi
сатыдағы соттың сот бұйрығыын ... ... ... ... ... ... ... енедi.[6]
2.2. Сот бұйрығының мәні, жіктелуі
Бiрiншi сатыдағы соттың бұйрығы азаматтық процестегi сот актiлерiнiң
бiрi бола отырып, соттың ... ... ... ... бұл сот ... ерiк бiлдiру сот шешiмдерiне қарғанда, дауды мәнi бойынша
шешуге емес, азаматтық процестiң барлық сатыларындағы ... ... ... ... бiрiншi сатыдағы сот бұйрығының мәнiн, олардың
жiктелуiн, сот бұйрығының басқа сот ... ... ... ... күшi және ... ... қарастырып, мынадай
қорытындыға келдiм:
1) сот бұйрығы – сот төрелiгiнiң актiсi;
2) сот бұйрығы – iстi мәнi ... ... ... сот ...... етушi процессуалдық актi;
4) сот бұйрығы азаматтық процессуалдық құқықтық қатынастарды құрайтын,
өзгертетiн және тоқататын ... сот ... ... ... сот ... Сот өзiне жүктелген бсты
мiндеттi, яғни сот төрелiгiн азаматтық iсжүргiзу заңнамасын және сот ... ... ... сақтау арқылы жүзеге асыра алады. Азаматтық сот iсiн
жүргiзу тәртiбiнiң қатал сақталуы ... ... ... сот ... ... ... ... шығарылған сот бұйрығы ... ... ... және ... негiздi сот шешiмiнiң шығуын ... Ал бұл өз ... ... мен ... ... мен заңды
мүдделерiнiң толық қорғауына әкеледi.
Сот бұйрығы ... ... Г.В. ... ... М.Г. ... З.Х. Баймолдина, Н.Б. Зейдер, М.А. Гурвич, Ю.Н.
Чуйков және т.б. айналысқан. Бiрiншi сатыдағы соттың сот бұйрығына ... және ... ... ... ... осы ... ... азаматтық iс жүргiзу заңнамасында көрiнiс тапқан. Дегенмен,
Қазақстан ... ... ...... кодексiнiң сот
практикасында қолданған кезде қиындықтар туғызатын кемшiлiктi жақтары әлi
де кездеседi.
Осы тақырып бойынша ... ... ... ... мынадай
тұжырымдарға келдiм.
1. Теориялық тұрғыдан бiрiншi сатыдағы сот сот ... ... ... ... ... ... ... сот бұйрығыдың ... сот ... ғана ... ... ... ... ... күшiне енген сот бұйрығы деген ... ... ... ... ... ... нақтылау қажет тәрiздi.
2. АIЖК-ң мазмұнын қарастырған кезде заң шығаруға қатысқандардың
редакциялық және терминологиялық қателiктерге жол ... ... ... бұйрығы шағымдануға, наразылық бiлдiруге жатпайды және ол шығарылғаннан
кейiн дереу заңды күшiне енедi. Апелляциялық соттың сот бұйрығы емес, ... ... ... «сот бұйрығы» деген сөздiң орнына «қаулы»
болуы керек. АIЖК-ң ... ... ... ... iстi ... сот ... қараған кезде шығарған қаулылары» деген сөз жазылған.
Бiрақ АIЖК-ң 251-бабының 1-бөлiгiне сәйкес iс мәнi ... ... ... сот ... сот бұйрығы түрiнде шығарылады. Сонда аталған
екi бапта қайшылықтар бар деген сөз. ... ... ... және ... ... де ... сатыдағы соттың қаулылары»
деген сөздер кезiгедi. Осы ... таяу ... ... өзгерiс енгiзу
арқылы түзету қажет, яғни ... ... ... қаулылары» дегендi
«бiрiншi сатыдағы соттың сот бұйрығы» деп ауыстыру керек. ... ... ... ... ... ... ... жазылған: «... қаулының
күшiн толық немесе бiр бөлiгiнде жою және ... ... ... ... ... беру туралы...». осы жерде қаулы
деген сөзге ... ... ... ... ... оған тоқталмай-
ақ қояйық. Сөйлемнiң мәтiнiнде «бiрiншi апелляциялық сатыдағы сотқа» ... ... ... бұл жерде «бiрiншi сатыдағы сотқа» деп жазылса дұрыс
тәрiздi, яғни «апелляциялық» сөзi артық. Азаматтық ... ... ... үшін іс ... зерттелетін фактінің объективтік шынайылығын тану
керек. Осы мақсатта істің ... ... тану ... ... ... форма қызмет етеді. Процесуалдық заңдылықтың
орындалуын қатаң қадағалау заңды факті туралы ... ... ... ... ... ... және сот шешімі негізділігінің 2-ші шартын
құрайды. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... да анықтайтындығы бізге мәлім.
Сол себептен де сот шешімі негізділігі оның заңдылығымен ... және ... ... нормаларын дұрыс қолдану мен процесуалдық
заң талаптарын қатаң сақтау туралы оған талап қойылады.
Өз кезегінде сот шешімі заңдылығы да ... ... ... ... ... ... шынайылығының анықталуына тәуелді. Себебі:
сот шешімінің заңдылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... процесуалдық құқық нормаларын дұрыс қолдану тек заңды фактілер туралы
шынайы сот тұжырымы болғанда ғана мүмкін ... ... да сот ... негізділігімен тығыз байланысты және олар ... ... ... ... ... ... деп ал, негізсіз шешімді заңды шешім деп
айта алмаймыз.
Дәлелділік – маңызды процесуалдық ... ... сот ... дәлелдігі сол шешімді шығарушы судья үшін маңызы зор. [7]
Ол соттардың шығарған шешімдерінің ... үшін ... және ... шешімнің негіздемесі мен заңға сәйкестігі туралы терең
ойлануға міндеттейді. Сондықтан да ол сот шешімінің ... ... ... ... ... соттың тәрбиелік қызметін жүзеге асыруының басты
жолдары болып табылады.
Сот шешімі іске ... ... және сот ... ... ... ... түсінікті және сенетіндей шынайы болуы керек. Сот шешімі
дұрыстығы өзінен-өзі осы шешімнің жұрт сенетіндей ... ... ... зор. Сот ... ... ... тиіс. Ол өзінде
дәлелдемелерді ... ... ... ... және ... ... ... қамтиды.
Сондықтан да дәлелдер сот шешімінің маңызды бөлігін ... ... ... ... ... ... ... фактілік және құқықтық
негіздерін көрсетуі керек. Шешімнің дәлелдігі сот шешімінің заңдылығын және
негізділігін тексеруде маңызды рөл атқарады.
Азаматтық ... ... ... шешу үшін судья істің мән-жайы туралы
дұрыс тұжырымға ие болуы керек.
3. ... ... сот өз ... ... iске ... ... бойынша шешiмде жiберiлген қате жазулар мен айқын
арифметикалық ... ... ... Iстi ... сот iске ... ... ... тараптардың мүлктiк жағдайын немесе басқа да ... ... ала ... ... орындалу мерзiмiн кейiнге ала отырып,
шешiмнiң орындалу мерзiмiн ... ... ... оның ... ... оны ... әдiсi мен ... өзгертуге құқылы. Сот аталған
мәселелер бойынша сот бұйрығы шығарады. Бiрақ АIЖК-де осы ... ... арыз ... ... көрсетiлмеген. Әрине, норманың мазмұнынан бұл
мерзiмдi шешiм орындалғанға дейiн деп анықтауға болады. Дегенмен, ... ... ... ... ... адамдар болғандықтан, заң
нақты және түсiнiктi етiп жазылса дұрыс болар едi.
4. АIЖК-ң 359-бабына ... ... саты iстi ... нәтижелерi
бойынша сот актiсiн қаулы түрiнде шығарады. Бiзге апелляциялық ... iстi мәнi ... ... рет қарайтыны белгiлi. Ал бұл апелляциялық
соттың iстi қарау барысында әр түрлi процессуалдық ... (iстi ... ... iстi ... ... ... сот ... кейiнге
қалдыру және т.б.) шешетiндiгiн бiлдiредi. Сол процессуалдық құжатпен
рәсiмдеуi керек. ... ... ... iстi ... нәтижелерi бойынша қаулы
шығаратындығы айтылады. Сонда жекелеген процессуалдық ... ... ... қандай актi шығаратындығы белгiсiз болып қалып отыр.
Сондай-ақ, апелляциялық сотта iстi ... ... ... жүргiзiлмейдi.
Демек, ұсақ-түйек мәселелер ауызша шешiледi ме? Осы ... ... ... ... ... ... бойынша
қандай актi (сот бұйрығы немесе қаулы) шығаратындығын заңда нақты көрсету
керек.
5. АIЖК-ң ... ... ... ... ... ... ... айтылады. Сот егер осы құжаттардың мазмұны АIЖК-
нiң 355-бабында көзделген ... ... ... сондай-ақ, заңда
белгiленген тiркелетiн қосышалары ... ... ... ... наразылықты қозғалыссыз қалдырады. Шағымдар, наразылықтар ... ... сот, яғни ... ... сот ... ... ... сатыдағы сот шағымд, ... ... ... шағымға,
наразылыққа қойылатын заң талаптарының сақталуын тексеруi керек. ... ... ... наразылықты қозғалыссыз қалдыратындығын басында
айтып кеттiк. АIЖК-нiң 336-бабында ... ... ... апелляциялық
шағымды немесе наразылықты қозғалыссыз қалдыру туралы қаулы шығаратындығы
туралы ... Осы ... ... ... ... ... емес ... шығаратындығы көрсетiлiп кеттi. Сондықтан аталған ... ... ... сот iсiн ... саласы бойынша зерттелмеген қайшылықтарды
мәселелер өте көп. Бiрiншi ... ... сот ... ... ... ... ... туғызып, жан-жақты және терең зерттелген
мәселе болып ... ... ... ... күннен-күнге
өзгерiп, жағарып отыруына, сот ... әр ... ... ... жаңа проблемалар пайда болуда. Сондықтан осы
жұмыста азаматтық iс жүргiзу заңнамасындағы жiберiлген кемшiлiктердiң ... ... ... ... игi ниеттен туған ой-ұсыныстарымды осы
курстық жұмысымен ... әрi ... ... iс жүзiне асыруға қол
жеткiземiн деген сенiмдемiн.[8]
Қорытынды.
Елiмiздiң Ата ... ... ... Республикасы өзiн
демократиялық, зайырлы, ... және ... ... ... ... Ал, ... мемлекеттiң басты сипаты болып табылатын
заңдырдың билiктiлiгiн, үстемдiлiгiн қамтамасыз ету өз кезегiнде тиiсiнше
жан-жақтылық пен ... ... ... ... ... ... ... сот құқықтық реформа сот және судьяның
тәуелсiздiгiн, судьяның ... мен ... ... ... сот ... ... ... тиiмдi iске асатын жүйе құруға
бағытталған атқарушылық iс жүргiзу органдарын ... құру ... ... ...... ... қорғау, iс жүзiнде iске асуы,
орындалу проблемасы көп мәнге ие ... ... ... сот ... ең ... сот ... атқару болып табылады. Сот органдарының
бұл ортада жұмысы ... ашу ... ... ... ... Сотқа өзiнiң
заңды құқықтары мен мүдделерiн ... үшiн ... ... ... ... олардың бұзылған заңды құқықтары мен мүдделерiнiң iс ... ... ... Сот ... мен ... егер олар ешкiммен
орындалмайтын болса кiмге керек?
Құқықты iс жүзiнде ... ... ... ... ... ... азаматтық бойынша сот төрелiгiнiң атқару барысында ... ... ... ... шығарылған сот бұйрығын орындаумен байланысты
мәселелер көңiл бөлудi ... ... Көп ... ... ... шешiм
шығарумен аяқталмайды. Сотқа арызданған тұлғалардың құқықтары мен заңды
мүдделерi толық ... үшiн, ... сот ... ... белгiлi бiр
iс жүргiзушiлiк әрекеттер жасалуы тиiс. Тек қана ... ... ... ... ... шешiм шығару емес, сонымен қатар iс жүзiнде ... ... ... керек.
Азаматтық процесс азаматтардың, заңды тұлғалардың азаматтық құқықтық
қатынастардың ... да ... ... құқықтары мен
бостандықтарын және заңды мүдделерiн ... заң және сот ... ... ... тиiмдi құралы болып табылады.
Сот бұйрығын мәжбүрлеп атқарудың мүмкiндiгi нақты бiр ... ... ... ескiру мерзiмi институтын ... ... ... Ұзақ ... ... ... алушымен борышкердiң
қарым-қатынасын анықсыз жағдайда қалдыра беру қолайсыз. ... ... ... себептерсiз, шешiм заңды күшiне енгеннен кейiн, ... ... ... оны ... ... ... онда мемлекет борышкердi,
шешiмдi өз еркiмен орындамаса, мәжбүрлеп ... ... ... ... емес (Заңның 7 бабы).
Сондықтан атқарушылық iс жүргiзудiң 7 бабына сәйкес атқару құжаттары
мына мрзiмдерде:
1) жалпы ... ... ... негiзiнде берiлетiн бұйрықтар
мен атқару парақтары – үш жыл ... өзге ... ... ... ... ... ... - алты
ай iшiнде;
3) еңбек даулары бойынша сот беретiн куәлiктер – үш ай iшiнде;
4) ... ... ... ... ... органдардың (лауазымды
тұлғалардың) қаулылары – үш ай iшiнде мәжбүрлеп ... ... ... ... ... ... iстердi қараған органдардың (лауазымды
тұлғалардың) қаулыларын мәжбүрлеп орындатуға беру мерзiмi ҚР ... ... яғни егер ... жаза ... ... ... ... күннен бастап бiр жыл iшiнде орындалмаса, ол орындалуға ... ... 1 ... ... ... ... ... мерзiмi бойынша екi нормативтiк-құқықтық актiде қарама-қайшылық туып
отыр. «Нормативтiк-құқықтық актiлер туралы» ҚР Заңының 4 бабы 2 ... 2-
1 ... және 6 ... 1 бөлiгiнде әр деңгейдегi құқықтық
актiлердiң құқық нормаларында қайшылық болған жағдайда ... ... ... ... ... көрсетiлген. Сондықтан, ӘҚБҚ-те
бекiтiлген ... ... ... болады.
Заңның 5-бабы 1 тармағының 6 тармақшасына сәйкес сот орындаушысының
атқару санкциясын өндiрiп алу туралы ... ... ... ... ... ... 7-бабының 1 тармағында осы атқару құжатының орындауға ... ... ... ... ... алу ... ... оймызша, санкцияны өндiрiп алу туралы қаулыда орындауға беру мерзiмi
көрсетiлуi тиiс. Себебi, мерзiм олар берiлгеннен күннен бастап ... сот ... ... ... ... саналмайды.
Бiрақ, осы таңға дейiн сот орындаушысының атқару санкциясы ... ... беру ... ... ... көңiл бөлетiн жайт,
заңның 11-бабының 1 бөлiгiне сәйкес атқару ... ... ... ... ... ... қайтаруға негiз болып табылады және ... ... ... ... ... ... болмайды.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қ.Р. Конституция. 30.08.1995ж.
2. Қ.Р. сот жүйесі мен ... ... ... Қ.Р. заңы
25.12.2000ж 1,24-27 баптар.
3. Н.Б. Зейдер «Судебное решение по гражданскому делу», М., 1966, 5-6
бет.
4. ... ... по ... ... ... - М.,
1940., 58-бет
5. Советский гражданский процесс. Под ред. Юдельсон К.С.- М., 1956., ... ... ... ... ... в гражданском процессе»- М., 1963., 39-
бет.
7. Д.И.Полумордвинов «Законная сила ... ... 1964, ... ... ... ... ... категории гр. дел»,
М.- 1995., 30-31-бет
9. Д.И.Полумордвинов «Законная сила судебного решения» -Тбилиси, 1964, ... ... «К ... ... действующего права», ученые
записп, ВИЮН., М., 1947, 45-бет
11. Азамамттық iс жүргiзу дегi сот бұйрығының тарихи аспектiлерi. Заң
газетi 21.12 ... ... Н.Б. ... заседание и судебное решение в советском
гражданском процессе. Саратов. 1959.
13. Зейдер Н.Б.Аталған еңбекте, 76, ... ... Г.В. ... суда ... ... в ... ... Саратов,1967. с-5
15. Юдельсон К.С. Советский гражданский процесс. М.: ... 1956. ... ... С.Н. ... ... М.: ... МинЮст СССР, 1948. с-
285.
17. Авдюков М.Г. Судебное решение. М.: Госюриздат, 1959.
18. Гурвич М.А. Советское гражданское ... ... М.: ... ... ... Н.Б. ... ... и судебное решение в советском
гражданском процессе. Саратов.1959.
20. Чечот Д.М. Постановление суда первой инстанции по ... ... ... ... Юдельсон Н.А. Аталған еңбекте, 270-бет.
22. Абрамов Н.А. Аталған еңбекте, 314-бет.
23. Воронков Г.В. Аталған еңбекте, 26-бет.
24. Осокина Г.Л. Право на защиту в ... ... ... ... Қ.Р. ... 30.08.1995ж.
26. Қ.Р. сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы. Қ.Р. заңы
25.12.2000ж 1,24-27 баптар.
27. Н.Б. Зейдер «Судебное ... по ... ... М., 1966, ... Советский гражданский процесс. Под ред. Юдельсон К.С.- М., 1956., 206-
208 бет.
29. Я.Л.Штутин «Предмет ... в ... ... М., 1963., ... ... ... сила судебного решения»-Тбилиси, 1964,
19-бет.
8. М.К.Треушников «Особенности рассматрение отделных категории гр.
дел», М.- 1995., ... ... ... сила ... ... ... 1964, 19-
бет.
10. А.А.Пиантковский «К методологии изучение действующего права», ученые
записп, ВИЮН., М., 1947, 45-бет
11. Азамамттық iс жүргiзу дегi сот бұйрығының тарихи ... ... 21.12 ... ... Н.Б. ... ... и ... решение в советском
гражданском процессе. Саратов. 1959.
13. Зейдер Н.Б.Аталған еңбекте, 76, 78,81-беттер.
14. Воронков Г.В. Определение суда первой инчтанции в ... ... ... ... Юдельсон К.С. Советский гражданский процесс. М.: Госюриздат, 1956. ... ... С.Н. ... ... М.: Юриздат МинЮст СССР, 1948. с-
285.
17. Авдюков М.Г. Судебное решение. М.: Госюриздат, 1959.
18. Гурвич М.А. Советское гражданское ... ... М.: ... 1964.
19. Зейдер Н.Б. Судебное заседание и судебное решение в советском
гражданском процессе. Саратов.1959.
20. Чечот Д.М. Постановление суда первой инстанции по ... ... ... ... ... Н.А. ... ... 270-бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бұйрық арқылы іс жүргізу: түсінігі, маңызы және негіздері75 бет
Қазақ тiлiнде iс жүргiзiлгенде азаматтық iс жүргiзу құжаттарының толтырылуында және жүргiзiлуiнде сот бұйрығында қандай проблемалар бар екенiн зерттеу және қазақ тiлiнде бұл құжаттардың заң терминологиясы бойынша дұрыс аталуы және реттiк кезекпен дұрыс жүргiзiлуi53 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
Іс жүргізудегі ақпараттық жүйені қолдану23 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi дәлелдеменiң түсiнiгi мен топтастырылуы29 бет
Азаматтық іс жүргізудегі адвокат қызметінің құқықтық мәселелері81 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдеу және дәлелдемелер мәселелері58 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь