Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретіндегі экономикалық даму стратегиясы

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

І Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретіндегі экономикалық даму стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6.20

1.1 Елдiң өңiрлiк және әлемдiк экономикада ұстанымдануы ... ... ... ... ... ... 6

1.2 Ағымдағы ахуалды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15

II Стратегияның мақсаты мен басымдықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21.23

2.1 Стратегияны iске асырудың негiзгi бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21

2.2 Баянды болашақтың бастау.бұлағы. 2030 стратегиялық жоспар ... ... .. 21

III Тiрек қалаларды дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24.37

3.1 Таратып орналастыру жүйесi мен аумақтардың құрылымы ... ... ... ... . 24
3.2 Аумақтардың ресурстық әлеуетiн ұтымды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... 33

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 38
Кіріспе

Тәуелсiздiк алғанға дейiн Қазақстанның аумақтық дамуы бұрынғы KCP0-ның бiртұтас халық шаруашылығы кешенiнiң шеңберiнде айқындалды және орталықтандырылған директивтi жоспарлау негiзiнде жүзеге асырылды.
Нарықтық экономиканың жұмыс iстеу жағдайында экономикалық әлеуеттi дамыту мен орналастыру және халықты таратып орналастыру мәселелерi негiзiнен нарықтық тетiктер арқылы айқындалады.
Сонымен қатар, мемлекет елдiң орнықты экономикалық дамуы, халықтың қолайлы тыныс-тiршiлiгi және бар ресурстық әлеуеттi ұтымды пайдалану үшiн жүйелi жағдайды қамтамасыз етуге тиiс.
Тиiсiнше мемлекеттiң аумақтық даму процестерiн реттеудегi мiндеттерi өзгеруге тиiс.
Қазiргi кезеңде мемлекет мiндеттерi экономика мен еңбек ресурстарын экономикалық тұрғыдан перспективалы аудандарға және тыныс-тiршiлiк үшiн қолайлы табиғи-климаттық аймақтарға шоғырландыруды ынталандыруға, нарық субъектiлерiнiң экономикалық белсендiлiгiн өсiру үшiн жағдайлар жасауға және әлемдiк шаруашылық жүйесiне үйлесiмдi кiрiктiрiлген бiртұтас iшкi экономикалық кеңiстiктi қалыптастыруға келiп тiреледi.
Жоғарыда көрсетiлген мiндеттердi iске асыру елдi дамытудың геоэкономикалық және геосаяси факторларын ескеруге тиiс. Жаһандану мен халықаралық бәсекелестiктiң күшеюi елдiң әлемдiк нарықтарға ұстанымдануының тиiмдi стратегиясын тұжырымдауды талап етедi.
Өңiрлер мен iрi қалалар бәсекелiк стратегияны тұжырымдаумен, еңбек бөлiнiсiнiң ұлттық қана емес, өңiрлiк және әлемдiк жүйесiнен де орын iздеумен айналысуға тиiс.
Осы Стратегия, экономикалық кеңiстiктiк және халықты таратып орналастыруды қалыптастыруды, кластерлердi қалыптастырумен өзара байланыстыра отырып аумақтарды инфрақұрылымдық қамтамасыз етудi қоса алғанда, елдiң аумақтық дамуының стратегиялық бағыттарын айқындайды және тиiстi мемлекеттiк, салалық және өңiрлiк бағдарламаларды әзiрлеудiң немесе түзетудiң негiзi болып қызмет атқаратын болады.
Бұдан басқа, бұл құжат республикалық, өңiраралық және облыстық маңызы бар өндiрiстiк, энергетикалық, инженерлiк, көлiк-коммуникациялық және әлеуметтiк инфрақұрылымдарды үйлестiре дамытуға бағытталған мемлекеттiк инвестициялардың (ұлттық компаниялардың қаражатын қоса алғанда) негiзгi басымдықтарын айқындауға мүмкiндiк бередi.
Стратегияда белгiленген iс-қимыл өздерiнiң ағымдағы жоспарлары мен ұзақ мерзiмдi даму стратегияларын әзiрлеу мен iске асыру кезiнде кәсiпкерлiк сектор, оның iшiнде сыртқы инвесторлар үшiн бағдар болуға тиiс.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................... 5
І Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретіндегі экономикалық даму
стратегиясы.................................................................
................................... 6-20
1.1 Елдiң өңiрлiк және әлемдiк ... ... ... ... 15
II Стратегияның мақсаты мен
басымдықтары..................................... 21-23
2.1 Стратегияны iске асырудың негiзгi
бағыттары........................................ 21
2.2 Баянды болашақтың бастау-бұлағы. 2030 стратегиялық жоспар.......... ... ... ... ... ... ... ... мен аумақтардың құрылымы................. 24
3.2 Аумақтардың ресурстық әлеуетiн ұтымды
пайдалану........................... 33
Қорытынды...................................................................
................................... 38
Кіріспе
Тәуелсiздiк алғанға дейiн Қазақстанның аумақтық дамуы бұрынғы KCP0-ның
бiртұтас халық шаруашылығы кешенiнiң ... ... ... ... ... негiзiнде жүзеге асырылды.
Нарықтық экономиканың жұмыс iстеу жағдайында экономикалық әлеуеттi дамыту
мен орналастыру және ... ... ... ... ... ... ... айқындалады.
Сонымен қатар, мемлекет елдiң орнықты экономикалық дамуы, халықтың қолайлы
тыныс-тiршiлiгi және бар ... ... ... ... үшiн жүйелi
жағдайды қамтамасыз етуге тиiс.
Тиiсiнше мемлекеттiң аумақтық даму процестерiн реттеудегi мiндеттерi
өзгеруге тиiс.
Қазiргi кезеңде ... ... ... мен ... ... ... перспективалы аудандарға және тыныс-тiршiлiк үшiн
қолайлы табиғи-климаттық аймақтарға шоғырландыруды ынталандыруға, нарық
субъектiлерiнiң экономикалық ... ... үшiн ... жасауға
және әлемдiк шаруашылық жүйесiне үйлесiмдi кiрiктiрiлген бiртұтас iшкi
экономикалық кеңiстiктi қалыптастыруға келiп тiреледi.
Жоғарыда көрсетiлген мiндеттердi iске ... елдi ... ... геосаяси факторларын ескеруге тиiс. Жаһандану мен халықаралық
бәсекелестiктiң күшеюi елдiң ... ... ... тиiмдi
стратегиясын тұжырымдауды талап етедi.
Өңiрлер мен iрi қалалар бәсекелiк стратегияны тұжырымдаумен, еңбек
бөлiнiсiнiң ұлттық қана емес, ... және ... ... де ... ... ... Стратегия, экономикалық кеңiстiктiк және халықты таратып
орналастыруды қалыптастыруды, кластерлердi қалыптастырумен өзара
байланыстыра отырып аумақтарды инфрақұрылымдық қамтамасыз етудi ... ... ... ... ... ... айқындайды және
тиiстi мемлекеттiк, салалық және өңiрлiк бағдарламаларды әзiрлеудiң немесе
түзетудiң негiзi болып қызмет атқаратын болады.
Бұдан басқа, бұл құжат ... ... және ... ... ... энергетикалық, инженерлiк, көлiк-коммуникациялық және
әлеуметтiк инфрақұрылымдарды үйлестiре дамытуға бағытталған мемлекеттiк
инвестициялардың (ұлттық компаниялардың қаражатын қоса алғанда) негiзгi
басымдықтарын айқындауға ... ... ... ... ... ... ... мен ұзақ
мерзiмдi даму стратегияларын әзiрлеу мен iске асыру кезiнде кәсiпкерлiк
сектор, оның iшiнде сыртқы инвесторлар үшiн бағдар болуға тиiс.
І ... ... ... ... ... даму стратегиясы
1.1 Елдiң өңiрлiк және әлемдiк экономикада ұстанымдануы
«Бүгінгі күні әлемдік заманауи есептерге сәйкес, ... ... ... ... ... қалыптасты. Сондықтан да,
қазіргі таңда Тәуелсіздік жылдарынан бері қарай Сіздермен бірге құрған жаңа
Қазақстан ... баға ... ... ... ... жетістіктерімен алға шыққан уақытта, сондай-
ақ, елімізде нақты түрде көппартиялық жүйе қалыптасқандықтан,
қазақстандықтардың дауысы үшін еліміздегі барлық ... ... ... ... ... біздің қоғамымыздың ажырамас бөлігіне
айналғанда, Мен Конституцияға толық сәйкестікпен, Біздің партиямыздың
төрағасы болуға құқылымын», деді Елбасы.
Мемлекет басшысының айтуынша, халықаралық тәжірибеден ... ... ... ендігі жерде Қазақстанда да қолданылатын болады.
«Еліміздің саяси өмірінде үлкен өзгерістер болып жатқанын ... ... ... ... бойы дайындық жұмыстарын жүргізіп, арнайы
комиссияларда, ел ішінде кең ... ... ... және
қоғамдық ұйымдармен, сарапшылармен кеңесіп жан-жақты ойлана отырып Ата
заңымызға өзгерістер енгізгеніміз баршаңызға мәлім. ... ... ... ... ... белсене араласуына, Парламенттің
құзіретінің күшеюіне, саяси партиялардың өзара сайысқа түсуіне, ... ... ... ... ... жағдай жасайтын
болады. Еліміз үшін бұл қарыштап алға басқа үлкен қадам. Ата заңымызға
енгізілген осы өзгерістерге ... ... ... ... Тәуелсіз еліміз өз
тарихында тұңғыш рет партиялық тізім бойынша Мәжіліс депутаттарын сайлайтын
болады. Бұл ауқымды шара Қазақстан ... жаңа да, ... ... ... Алдымыздағы осынау маңызды сайлау алдында өздеріңізбен
арнайы бас қосып, осы съезге жиналып отырмыз. Бүгінгі алқалы жиынға «Нұр
Отан» Халықтық -демократиялық партиясының ... алды ... ... және басқа да өзекті мәселелерді бірлесіп талқыламақпыз.
Көп жылдардан бері ел ішіндегі экономикалық, әлеуметтік саясатты ... ... ... ... ... «Нұр ... патиясы бұл жолы да халықтың
қолдауына ие болатынына мен нық сенімдімін»,-деді Мемлекет басшысы
Нұрсұлтан Назарбаев.
Мемлекет басшысы және Конституция ... ... ... еркін, әділ
өтуіне және Парламентке еліміздің қолдауына сүйенген барлық партиялардың
өтуіне ... ... ... ... Отан» партиясы әрқашанда нақты істердің, жалпымемлекеттік
көлемдегі бастамалардың партиясы бола білді. Сонымен қатар, «Нұр Отан»
бүгінгі күні кең ... ... ... иек ... ... ... болып табылады. «Партияның сайлау алды стратегиясы
ағымдағы Парламенттік сайлаудың тек тұрақтылық пен қоғамның бұдан арғы
дамуына жұмыс ... ... ... тиіс. Осыған байланысты Мен
еліміздің барлық саяси партияларын саяси мәдениеттілік көрсетуге,
кемелділік танытуға және кейбір партия басшыларының жеке басының
шамшылдығына емес, ... ... ... ... алуға
шақырамын. Ең соңында айтарым, республикамыздағы барлық партиялар елімізді
жаңа ғасырдағы жаңа белестерге көтеру үшін бірлесуі қажет. Барлық
қазақстандықтардың қалауы ... деді Н. ... ... тек ... үшін ... еліміздегі өмір сүру сапасын жақсарту
үшін қажет. «Егер «Нұр ... ... ... ... ... ... ... органындағы парламенттік көпшілікке ие болатын болса, онда партия
жаңа Үкіметті жасақтайды және олардың жұмыстары өз ... ... ... ... да біз ... алды тұғырнамамызда
менің халыққа Жолдауымда айқындағын әлеуметтік-экономикалық және саяси
дамуымызға сүйенуіміз қажет. Бұл біздің саясатымыздың сабақтастығын
көрсетеді», деді ... ... ... ... ... ... тек ... бәсекеге қабілеттілігінің жаңа деңгейін
құруда ғана жүзеге асады. Экономиканы әртараптандыру мен инновацияны
дамыту, жаңа технологиялар мен базалық инфрақұрылымдар партияның
экономикалық басымдықтары болуы тиіс.
«Парламенттік ... ие ... ... тағы бір маңызды міндеті -
мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға атсалысу болып табылады. Біз
атқарушы органды жаңаша жұмыс істеуге ... ... Ал, ... ... ... ... үшін ... Бұнда негізгі басымдық
мемлекеттік қызметтің сапасын жақсартуға, атқарушы органның жұмысының
тиімділігін, ашықтығын, тұрақтылығын қамтамасыз ету болып табылады», деді
Мемлекет басшысы.
«Нұр Отан» ... ... ... ... ... үшін ... бағдарламалар ұсынады. «Нұр Отан» партиясы алдағы сайлауда
жеңіске жете отырып, бұның нәтижесінде ... ... және ... ... ... ... қажет. Азаматтар «Нұр Отан»
партиясының Қазақстандағы әлеуметтік жақсару бағытындағы ұзақ мерзімді
жобаларды жүзеге асыруда екенін білуі қажет. Бұның өзі ... ... да ... ... табылатын «Қазақстан – 2030» стратегиясын
жүзеге асыру деген сөз. ... ... ... біз ... беру, денсаулық
сақтау, тұрғын үйге қолжетімділік, экология, таза ауыз сумен қамтамасыз ету
салалары ... ... үшін ... ... ... ... деді Мемлекет басшысы.
Сонымен қатар, Президент партиялық бағыттың өзгермейтінін жария ете
отырып, бұл салада экономикалық гүлденген ... құру ... ... азамат үшін мығым әлеуметтік кепілдік жүзеге асатынын,
сол үшін ... тиіс ... атап ... жоспарлар бойынша ішкі жалпы өнімді жан басына шаққанда 13 мың
долларға жеткізу болжанады. Сонымен ... ... ... ... ... ... екі есеге арттыру туралы айтқан Елбасы, зейнетақының орташа
көрсеткішін екі жарым есеге және мемлекеттік базалық зейнетақының ... ... ... ... 50 ... ... ... қажеттігін атап
өтті. «Мұғалімдер мен дәрігерлердің және басқа да бюджеттік сала
қызметкерлерінің қызметтік жалақысын екі еседен ... ... ... ... үшін ... ... 2 жарым есеге дейін өсіру қажет. 200-ден
астам балалар бақшасы мен 250-ге жуық ... 50 ... ... салу қажет», деді Президент.
Мемлекет басшысының айтуынша, бұдан басқа ... 150-ге ... ... ауылды жерлерде 300-ге жуық типтік емдеу-амбулаториялары
салынады. Сонымен қатар, алдағы бес ... 50 млн. ... метр ... ... берілмек, бұның өзі еліміздегі 2,5 млн. азаматты тұрғын үймен
қамтамасыз етуге қол жеткізеді. «Жыл сайын 100 мыңға жуық жұмыс орны ... ... ... ... ... құрылып, оның ішінде
мүгедек балалар үшін халықаралық стандарттарға сай ... ... ... ауылдарын таза ауыз сумен, сапалы жолдармен, байланыс жүйесімен,
медициналық қызмет түрлерімен ... ету ... ... ... ... жылы ... ішкі өнімнің жан басына шаққандағы көрсеткіші бойынша біз
Шығыс Еуропа мемлекеттерінің ... ... Жиын ... ... ... ... ... тоқталған Елбасы, 15 жыл ішінде
Қазақстанның экономика өсімінің өте жоғарғы көрсеткіштерін бағындырғанын
атап өтті. «Осы жылдар ... ... ... ... және ... секілді
мемлекеттермен иық теңестіре отырып, экономиканың аса жоғарғы қарқынды
өсімін паш етті. 2007 жылы ішкі ... өнім ... жан ... шаққанда
2004 жылмен салыстырғанда 2 еседен асып, 7 мың долларға жетеді. Және бұл 90-
ыншы жылдардың ... ... ... 10 ... ... ... ... бойынша біз Шығыс Еуропа мемлекеттерінің деңгейіне
жақындадық», деді Президент.
Қазақстан қазіргі заманғы технологияны дамытушы, перспективалы қайта
өңдеуші өнеркәсібі бар елге ... ... ... ... 2015 жылға дейінгі
елдің индустриялық-инновациялық даму стратегиясын іске асыруда Мемлекет
басшысы мен ... ... ... уәде ... Тек ... үш ... 615 кәсіпорын қолданысқа енгізілді. Үкімет алғаш рет отандық
бизнестің белсенді қатысуымен 30 ... ...... ... іске ... кірісті. Бұл бағдарлама кеше ғана
елдің барлық өңірлерінде бастау алды. Жүзден астам жобаны іске асыру туралы
жарияладық», деді Елбасы.
Сонымен қатар, елдің банктік-қаржылық ... ... ... ... ... «бұл ... ... сонша, ол ТМД елдері үшін үлгі
болуға лайық» деп атап өтті.
«Қол ... ... ... сүйене отырып, 2004 жылы «Нұр Отан»
партиясы өзінің сайлауалды күн ... 2009 ... ... ... одан ... ... ... басымдықтарды айқындады. Қазіргі таңда
еліміз 2009 жылды күтпей-ақ, демократияға қарай шешуші қадамдарды жасады.
Таяуда қабылданған ... ... ... ... ... оның сапалы жақсаруына қуатты серпін берді», деді Н. Назарбаев.
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейiнгi аумақтық даму стратегиясы
туралы
Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 28 ... N ... ... ... және ... ... үшiн ... жасауды қамтамасыз ету мақсатында ҚАУЛЫ ЕТЕМIН:
1. Қоса берiлiп отырған Қазақстан ... 2015 ... ... даму стратегиясы (бұдан әрi - Стратегия) бекiтiлсiн.
2. Қазақстан Республикасының Үкiметi:
1) бiр ай ... ... iске ... жөнiндегi iс-шаралар жоспарын
әзiрлесiн және бекiтсiн;
2) жыл сайын 30 қаңтарға Мемлекет басшысын Стратегияның ... ... ... ... осы ... ... өзге де шаралар қабылдасын.
3. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы
Президентiнiң Әкiмшiлiгiне жүктелсiн.
4. Осы Жарлық қол қойылған күнiнен бастап қолданысқа енгiзiледi.
Қазақстан ... ... ... ... даму ... ... Президентi Н.Ә. Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауларынан:
"Қазақстан бүгiн Еуропа мен Азия арасындағы коммуникациялар легiнiң
түйiскен тұсында тұр. ... ... - ... ... ... ... ... бен халықаралық қоғамдастықтың мүддесi үшiн ұтымды пайдалану."
Мiндеттер. Елдiң өңiрлiк және әлемдiк экономикада ұстанымдануының
тиiмдi стратегиясын тұжырымдау және iске асыру негiзiнде ... және ... ... ... қамтамасыз ету.
Әлемдiк экономиканың жаһандануы әрi әлемдiк нарықтардағы ... ... және iшкi ... аз ... бар ... ... Қазақстан
мен оның аумақтарының одан әрi даму перспективалары елдiң әлемдiк
нарықтарға шикiзат ... iрi ... және ... ... ғана ... ең алдымен, Орталық Азия өңiрiнде орта және жоғары
технологиялы тауарларды жеткiзуге әрi сервистiк (сауда-логистикалық,
көлiктiк-ақпараттық, қаржылық, бiлiм беру және басқалары) қызмет
көрсетулердiң ауқымды ... ... ... ... ... ... ұстанымдану мүмкiндiгiмен айқындалады.
Өз артықшылықтары мен пайда болып отырған мүмкiндiктерiн пайдалана отырып,
Қазақстан өңiрдiң1 экономикалық көшбасшысына айналуға ұмтылып қана қоймай,
оның ... ... және ... ... ... ... өңiрге инвестицияларды, алдыңғы қатарлы технологиялар мен
адами ресурстарды тарту орталығына, өңiрiшiлiк экономикалық байланыстың
кiрiктiрушiсiне ... ... ... ел ... ... қабiлеттiлiкке мамандануы
қалыптастырылуға және елдi аумақтық-экономикалық ұйымдастырудың тиiмдi
моделi құрылуға, кәсiпкерлiк жандандырылуға тиiс.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, елдiң бәсекелiк артықшылықтарын
қалыптастыру және ... ел мен оның ... ... ... ... астық өнiмдерi мен олардың өңделген өнiмдерiнiң iрi
өндiрушiсi әрi жеткiзушiсi;
Еуропа, Азия - Тынық мұхиты және Оңтүстiк Азия ... ... ... ... ... ... ... нарықта:
өңiрлiк нарыққа өнеркәсiп және ауыл шаруашылығы өнiмдерiнiң iрi
жеткiзушiсi;
өңiрдiң қазiргi заманғы сервис орталығы;
өңiр инновацияларының орталығы ретiнде табысты ұстанымдануына бағытталатын
болады.
Қазақстанның ... ... ... ... - ... ... өнімдерi мен олардың өңделген
өнімдерiнiң iрi өндiрушiсi әрi жеткiзушiсi ретiнде
Өнiмнiң көмiрсутек шикiзаты, уран, металлургия өнiмдерi және ... ... ... ... әлемдiк нарықта жақсы ұстанымы бар.
Перспективада өнiмдердiң бұл түрлерi Қазақстан әлемдiк нарықта бәсекелесе
алатын негiзгi тауарлар болып қала бередi.
Осы салалардың өнiмдерiн, ең ... ... ... ... кiрiс экономиканың басқа салаларын дамыту және ел мен оның
өңiрлерiнiң ... ... ... ... ... айналуға тиiс.
Ұстанымданудың осы бағыты шеңберiндегi негiзгi мiндеттерi өндiрiстiң
алдыңғы ... ... ... және жаңа әлемдiк нарықтарға шығу
есебiнен сыртқы нарықтардағы қазiргi ұстанымдарды күшейту және сапалы
минералды шикiзатты, металлургия мен бидай өнiмдерiн iрi әлемдiк
жеткiзушiлердiң қатарына кiру ... - ... Азия - ... ... және Оңтүстiк Азия
экономикалық жүйелерi өзара iс-қимылының трансконтиненталдық экономикалық
көпiрi ретiнде
Елдiң екi ... ... мен ... ... ... ... және оның ... дәлiздерiнiң
халықаралық дәлiздердiң құрамына қосылғандығы жүк транзитiнен ғана емес,
перспективада еуразиялық кеңiстiкте қалыптастырылатын сауда-экономикалық
кiрiгулер процесiне қатысуынан да түсетiн пайданы пайдалану мүмкiндiгiн
алдын ала ... ... ... ... пен ... ... мен Азия) арасындағы кеңiстiкте
ресурстардың құйылу процестерiн технологияландыру (логистикалық тораптар,
дистрибуцияның осы заманғы арналары) болып ... ... ... ... бағыттары
Бұл бағыттағы iс-қимыл экономикалық белсендiлiктiң өсуiн, елдiң, ең
алдымен, шикiзат ресурстарын пайдаланумен байланысы жоқ өңiрлерiнiң жаңа
бәсекеге қабiлеттi мамандықтарын қалыптастыруды және құлдырау ... ... ... конверсиялауды қамтамасыз eтуге тиiс.
Қазақстан - өнеркәсiп және ауыл ... ... ... минералдық-шикiзат және аграрлық әлеуетiн, шетелдiк инвестициялар
мен технологияларды басып оза тартудағы артықшылықтарын пайдалана отырып,
Қазақстанның орта және ... ... ... ... ... өнiмдерiн өңiр елдерiне iрi жеткiзушiлердiң бiрiне айналу
мүмкiндiгi бар.
Жоғары бәсекелестiкке байланысты аталған өнiмдер түрлерiмен әлемдiк
нарыққа шығу проблема болып табылады, ... ... ... ... өңiрлiк нарыққа шоғырландыру мақсатқа сай келедi.
Ұстанымданудың осы бағыты шеңберiндегi негiзгi мiндеттер мыналар болады:
өңiрлiк нарықта бәсекеге қабiлеттiлiк әлеуетi бар ... оның ... ... (тамақ өнеркәсiбi мен құрылыс материалдары өндiрiсi,
металлургия мен машина жасау және басқалары) пайдалана отырып дамыту;
технологиялық трансферт аймақтарын, жетекшi шетелдiк ... ... құру және ... ... "LG", "Philip Morris",
"Knauf" компанияларының Қазақстанда қазiрдiң өзiнде жұмыс iстеп жатқан
филиалдары сияқты "жаһандық брэндтердi" тарту;
экспортталатын өнiм ... ... ... ... алға
жылжыта отырып, сыртқы нарықтарда маркетингiлiк қызметтi жандандыру.
Қазақстан - қазiргi заманғы сервис орталығы ретiнде
Бүгiнгi әлемде қызмет ... ... ... ол ... жай-
күйiнiң индикаторы болып отыр. Құрлықтың ортасына орналасқан Қазақстан үшiн
қазiргi ... ... ... ... ... ... ... ұстанымдану
мүмкiндiктерiнiң бiрi болып табылады. Қолда бар әлеуеттi пайдалана отырып,
Қазақстан ... ... ... ... ... ... кең ... ұсыну бойынша дамыған сервис орталығына айналуға
тиiс.
Өңiрдiң сервис орталығы ретiнде Қазақстан өзiн ... ... ... дистрибуция орталығы, бұл елде Орталық Азия нарығына бағдарланған
және әлемдiк тауар өндiрушiлерге өз өнiмдерiн өңiрде өткiзу үшiн қолайлы
жағдай жасайтын iрi ... ... ... көздейдi;
транзиттiк-логистикалық орталық, бұл елде Еуропа мен Азия арасында жүк
және жолаушылар ... үшiн ... әрi ... ... жасауды, бүкiл
Орталық Азия өңiрiнiң тұтынушыларына қызмет көрсетуге бағдарланған көлiктiк-
логистикалық тораптар құруды бiлдiредi;
өңiрлiк қаржы орталығы - таяу ... ... ... ... ... ... ... көрсетулер орталығын құру;
ақпараттық-коммуникациялық орталық - түрлi ақпараттық және мультимедиялық
қызмет көрсетулер, оның iшiнде ... ... ... байланыс
және ақпарат арналарын ұсыну;
туристiк орталық - туризмдi дамыту және елдi Жiбек жолындағы тарихы мен
мәдениетi бай дамыған әрi тартымды туристiк орталыққа ... беру ... - оқу ... қолайлы деңгейi кезiнде өңiр елдерiнiң
жастарына батыстық стандарттарға сәйкес сапалы бiлiм беру;
медициналық ... - өңiр ... ... жоғары мамандандырылған
медициналық көмек көрсету, медицина кадрларын даярлауды және қайта
даярлауды жүргiзу.
Қазақстан - өңiрдiң инновациялық орталығы ретiнде
Инновациялар және бiлiмдер экономикасы осы ... ... ... айналып келедi, сондықтан, әлемдiк дамудан қалыс қалмау үшiн
Қазақстан алдыңғы қатарлы технологиялық әзiрлемелердi ел iшiне ... және ... ... ... үшiн ... ... өңiрлiк
орталығына айналуға тиiс.
Қазақстанның мынадай салаларда инновациялық әзiрлемелердi әзiрлеуге және
сыртқы нарықтарға жылжытуға мүмкiндiгi бар:
өнеркәсiптiк әзiрлемелер, минералдық шикiзатты кешендi пайдалану және
қайта өңдеу ... ... ... ... және биологиялық технологиялар;
экология және энергияның баламалы көздерi саласындағы әзiрлемелер;
медициналық әзiрлемелер;
ядролық технологиялар;
ақпараттық және телекоммуникациялық технологиялар;
ғарыштық зерттеулер;
әскери-өнеркәсiптiк технологиялар.
Ұстанымданудың осы ... ... ... ... ... ... ... ғалымдар мен әзiрлеушiлердi, сондай-ақ көршiлес елдерден мамандарды
тарта отырып, бiлiм беру-инновациялық, бизнес-технологиялық және қолдаушы
кешендердi бiрiктiретiн өңiрлiк инновациялық жүйелердi (ӨИЖ) құру ... ... ... ... ... экономикалық әлеуеттi
және халықты таратып орналастыруды кеңiстiктiк ұйымдастыруды қалыптастыру
үшiн негiзге айналады, екiншi жағынан, тиiмдi кеңiстiктiк даму әлемдiк
нарықта елдiң бәсекеге қабiлеттiлiкке мамандануға қол ... ... ... ... ... ... және халықты таратып орналастыруды одан әрi
кеңiстiктiк ұйымдастыра отырып, өңiрлiк және әлемдiк экономикада ел
ұстанымдануының жаңа ... ... ... ... ... мен ... ... қабiлеттiлiкке мамандануының қалыптасуына,
орнықты аумақтық дамуға ықпал ететiн факторларды дамыту мақсатында:
елдiң ресурстық (жер, су, ... ... ... ... ... ... ... және жүргiзудiң қазiргi
заманғы модельдерiн енгiзу ;
экономикалық қызметтi және адами капиталды дамытуды қамтамасыз ететiн
инфрақұрылымды (көлiк-коммуникациялық, тыныс-тiршiлiктi қамтамасыз етушi,
әлеуметтiк, рекреациялық және басқалары) ... ... ... iске ... ... ... ұстанымдануының перспективалы мiндеттерi тұтастай алғанда
елдiң бәсекелiк артықшылықтарын қамтамасыз ету жөнiндегi шаралар кешенiн
тұжырымдауды және iске асыруды талап етедi.
Дамыған елдердiң тәжiрибесi бәсекелiк ... ... ... ... ... ... болуы есебiнен ғана емес, сондай-ақ ұлттық
деңгейде өнiмдiлiктi арттыру есебiнен де болатынын көрсетiп ... осы ... орта ... ... және салалық
бағдарламаларда көзделетiн шаралардан басқа, жоғары бiлiктi жұмыс күшi,
алдыңғы қатарлы технологиялар, инновациялық әлеует сияқты мамандандырылған
факторларды дамыту есебiнен, ... ... ... және инвестициялық
ахуал, инновацияларды ынталандыру үшiн жағдайлар жасау, өндiрiс
технологияларын жетiлдiру және өнiм ... ... ... ... мен капиталдың өсуiн қамтамасыз етуге бағытталған шаралар iске
асырылатын болады.
Өсу полюстерiн қалыптастыру
Мiндеттер. Көшбасшы қалалар мен тiрек қалаларды, жаңа кластерлердi
дамытуды iлгерiлететiн перспективалы индустриялық-инновациялық ... ... ... ... және әлемдiк нарықтарға кiрiктiрiлген өсу
полюстерiн қалыптастыру.
Iс-қимыл стратегиясы
Еуразиялық тауар, қаржы, технология, ғылыми және мәдени алмасулар
жүйесiндегi аса маңызды тораптар ретiнде оларды қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... 2030 ... дейiнгi стратегиялық
жоспарын әзiрлеу және Алматы қаласы мен Алматы өңiрiнiң ұстанымдануының
ұзақ мерзiмдi тұжырымдамасын әзiрлеу. ... ... ... бастапқы
кезеңдерi ретiнде:
Астана қаласын дамытудың 2006-2010 жылдарға арналған;
Алматы қаласын дамытудың 2003-2010 жылдарға арналған мемлекеттiк нысаналы
бағдарламаларын дайындау және iске асыру.
Көрсетiлген бағдарламалық құжаттарда осы ... жаңа ... аса ... шарты ретiнде олардағы жоғары ұйымдастырылған
урбанистiк өмiр сүру ортасын және олар қалыптастыратын агломерацияларды
дамыту (қамсыздандырушы инфрақұрылымды дамыту және басқалары) жөнiндегi
шаралармен қатар, ... ... ... ... және Астана қалалары мен оларға жақын Алматы және ... ... және ... ... ... ... ... және
қызметтер);
перспективада Орталық Азияда аса iрi сауда-логистика орталықтарын
(Сингапур, Гонконг үлгiсiмен), авиатранзит орталықтарын ... ... ... және ... трансферттiң: бұқаралық стандарттық технологиялар импорты,
iшкi және сыртқы нарықтарға бағдарланған озық шетелдiк компаниялардың
процессингiлiк орталықтарын ... БК) ... ... ... ... паркi үлгiсiнде);
туристiк-рекреациялық маманданудың - Алматы және Ақмола облыстарына жақын
орналасқан аумақтардың рекреациялық ресурстарының iрi шоғырлану ... ... ... (мысалы, Қапшағай қаласында, Щучинск -
Бурабай аймағында ойын бизнесi орталықтарын құру);
азық-түлiктiк маманданудың ... ... көп ... аймақтарын
қалыптастыру.
2. Алматы қаласында халықаралық қаржы орталығын қалыптастыру.
3. Алматы және Астана ... бiлiм ... ... және ... кешендердi бiрiктiретiн өңiрлiк инновациялық
жүйе (ӨИЖ) орталықтарын құру (3.3.3.1-бөлiм).
4. Алматы және Астана қалаларында - ұлттық, ал ... ... ... және бiлiм беру ... ... ... және Астана қалаларына халықаралық өңiрлiк ұйымдардың,
халықаралық қаржы ұйымдарының өңiрлiк кеңселерiнiң, аса iрi трансұлттық
компаниялар филиалдарының, ... ... ... ... ... ... ... қысқы түрлерiнiң және спорттық туризмнiң
халықаралық орталығына айналдыру.
7. Әлемдiк бизнес үшiн қалалардың тартымдылығын қамтамасыз ету мақсатында
олардың ... ... ... және ... жаңартудың мақсатты
саясатын жүргiзу (Дублин қаласының (Ирландия) үлгiсiнде).
Бiлiктi жұмыс күшiнiң болуы, товарлар мен қызмет көрсетулер нарықтарының,
тұтынушылардың ... ... ... қолжетiмдiлiгi, өңiрдiң және
әлемнiң аса iрi қалаларымен дамыған көлiк байланысы мен телекоммуникация,
қалалар iшiнде жүрiп-тұрудың жеңiлдiгi, қолайлы ... ... ... ... сапасы және қоршаған ортаның тазалығы, тiлдiк қолжетiмдiлiк
Астана және Алматы қалаларында бизнес жүргiзудiң ... ... ... және ... ... ... қолдау экономикалық белсендiлiк пен
инвестициялық тартымдылықты ынталандырудың түрлi тетiктерi арқылы, оның
iшiнде қамсыздандырушы инфрақұрылымды дамытуға берiлетiн мемлекеттiк
инвестициялар есебiнен жүзеге ... ... ... ... көпшiлiгiн iске асыру басқа әкiмшiлiк аумақтық
бiрлiктердiң аумақтарын қамтуды көздейдi, бұл бiр ... ... ... ... болады, ал екiншi жағынан шараларды iске асыруды үйлестiру
(өңiрүстi реттеу), аралас өңiрлерде бiрлескен iс-шаралар жүргiзу
(кооперациялық жобалар) қажеттiгiн негiздейдi.
Астана қаласын өсу полюсi ... ... ... оған ... мен ... - Бурабай курорттық аймағының қалаларын тарта
отырып, желiлiк өсу аймағын қалыптастыруға алмасуға тиiс.
Перспективалы жаңа ... ... ... ... Ағымдағы ахуалды талдау
Негiзiнен кеңестiк кезеңнiң өзiнде қалыптасқан елдiң экономикалық
әлеуетiн орналастыру экономика құрылымының бұзылуы, iшкi экономикалық
кеңiстiктiң сақталып отырған ... ... оны ... экономикалық
жүйе ретiнде дамыту орнықтылығының қазiргi заманғы қажеттi талаптарына
жауап бермейдi.
Қазақстанның ... ... ... ... кiруi ... және өңiрлiк еңбек бөлiнiсiнде тар мамандануымен, негiзгi ... ... ... ... ... бұл ... елдiң де, және
оның жекелеген өңiрлерiнiң де сыртқы нарықтарға шығуын қамтамасыз ететiн
көлiк-коммуникациялық инфрақұрылымның дамымауымен тереңдей түседi.
Экономиканы нарық ... ... ... ... ... ... артықшылықтарын да, сол сияқты нарыққа бейiмделудiң
әрқилы мүмкiндiктерiне байланысты олардың кемшiлiктерiн де анықтап бердi.
Бұл жекелеген өңiрлерде өндiрiстiң ... ... және ... ... ... ... мен елдi ... пайда болуына алып келдi.
Нәтижесiнде өңiрлiк теңсiздiктер тереңдедi және ... ... ... ел ... бiр ... қазiргi уақытта экономикалық
перспективалы емес аумақтарда тұрады.
Бұрын қалыптасқан таратып орналастыру жүйесi өз ... ... ... ... ... жатқан елдi кеңiстiктi экономикалық
ұйымдастыруға сәйкес келмейдi. Бұрын минералдық-шикiзат кен орындарының
базасында салынған жекелеген шағын қалалар, кенттер, сондай-ақ ... ... үшiн ... ... және даму орталықтарынан шалғайдағы ауылдар
перспективасыз болып қалды.
60 шағын қаланың 10-ы күйзелiске ұшырағандар санатына жатқызылды.
Әлеуметтiк-экономикалық даму әлеуетi бойынша 7512 ауылдық елдi ... ... ... саны 1,8 млн. ... жоғары, 5625 АЕМ-нiң (5,2 млн.
Адам) – орташа, 595 АЕМ-нiң (189,9 млн. Адам) төмен даму әлеуетi бар және
88 ... ... ... дамуды басқару жүйесi орталық және жергiлiктi атқарушы
органдардың өзара келiсiлген iс-қимылын қамтамасыз етпейдi. Аумақтық
жоспарлау мәселелерiн әртүрлi ведомстволар реттейдi және ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың өңiрлiк жобалаумен, аса маңызды табиғи
ресурстарды пайдаланудың және инфрақұрылымның салалық схемаларымен өзара
байланыстырылған моделi қалыптаспаған.
Аралас әкiмшiлiк-аумақтық ... ... ... ... ... мүдделерiн, трансөңiрлiк процестердi үйлестiру құралдары
(тетiктерi) жоқ.
Қазiргi уақытта елдiң аумақтық ... ... ... ... болады.
Күштi жақтары
Елдiң Еуразия құрлығының орталығында, екi континенттiң – Еуропа мен
Азияның қиылысында қолайлы географиялық орналасуы. Қазақстан әлемнiң аса
iрi ...... ... мен жылдам өсiп келе жатқан Қытайдың
арасында, Орталық Азия мемлекеттерiмен, сондай-ақ Таяу Шығыс пен Оңтүстiк
Азия өңiрлерiмен көршiлес орналасқан.
Шекара ... ... ... ... ... 14 облысының 12-ci
шекара маңында. Дамыған және серпiндi дамып келе ... ... ... ... ... осы ... өсу аймақтарына айналғанын
көрсеттi. Шекара маңындағы өңiрлер экономикалық белсендiлiк орталықтары
болып табылады және ... ... ... ... ... ойдағыдай
кiрiгуiне ықпал етедi.
Ауқымды жер ресурстары мен табиғи-климаттық ерекшелiктердiң әралуандылығы
алуан ... ... өнiм ... ... ... Республиканың аумағы
он табиғи-ауыл шаруашылығы аймағын қамтиды, ауыл шаруашылығы алқаптарының
үлесi – 82 % (1, 2, 3-қосымшалар).
Iшкi қажеттiлiктердi қамтамасыз етуге де, сол ... ... өсiп ... экспорттық мүмкiндiктерiн iске асыруға да мүмкiндiк беретiн әралуан
және бай минералдық-шикiзат базасы. Уранның, қорғасынның, мырыштың, мыстың,
мұнайдың, көмiрдiң, ... ... ... ... ... бор мен ... ... барланған қорлары жағынан Қазақстан
әлем елдерiнiң алғашқы ондығына кiредi.
Елдiң өндiрiстiк әлеуетi: өнеркәсiп пен аграрлық өндiрiстiң көп салалы
құрылымы, тиiстi өндiрiстiк ... ... ... ... ...... және ... кешендерi.
Елдiң бүкiл аумағын қамтып жатқан көлiк-коммуникациялық инфрақұрылым
желiсiнiң болуы. Темiр жолдың және автомобиль жолдарының желiсi шектес
елдерге шыға ... ... ... ... ... ... ... бередi. Қазақстандық автомобиль жолдары мен темiр жол халықаралық
көлiк дәлiздерiнiң құрамына енгiзiлген. ... ... ... «ТРАСЕКА» және
«Солтүстiк-Оңтүстiк» халықаралық көлiк дәлiздерiнiң құрамындағы
мультимодальдық көлiк ... ... ... ... бар. Елде ... (22-нiң iшiнен) жұмыс iстейдi, оның 14-iне халықаралық рейстерге
қызмет көрсетуге рұқсат етiлген. Елдiң барлық өңiрлерiн талшықты-оптикалық
байланыс ... ... ... ... ... ... келедi.
Инновациялық-бiлiм беру әлеуетi: кейiннен бiлiм беру-инновация кешендерiн
қалыптастыру базасы ... ... iрi ... оқу ... ... ... ... болуы.
Бiрегей рекреациялық ресурстар: табиғи кешендер және олардың құрауыштары,
мәдени-тарихи ескерткiштер мен сәулет объектiлерi.
Демографиялық оң серпiн және ... ... ... ... ... ... ... өсiмiнiң ұлғаюы. Еңбек ресурстарының резервi
ретiнде ел iшiнде жұмыс күшi ... ... ... ... ... көршiлес мемлекеттердiң шекара маңындағы өңiрлерiнде қазақ
диаспорасының болуы.
Әлсiз жақтары
Негiзгi әлемдiк тауар нарықтарынан алшақтық. Теңiз (мұхит) қатынас
жолдарына тiкелей шығудың ... және ... ... ... ... тар мамандануы мен көптеген
өңiрлердiң бiржақты бейiнi, құрылымның бұзылуы мен экономиканың ... ... ... ... ... бағдарланған оқшауланған
секторлары және бәсекеге қабiлетi төмен қайта өңдеу өнеркәсiбi бар,
салалық, сол сияқты аумақтық аспектiде өзара әлсiз байланысқан экономикасы
бар екi қарама-қайшы ... ... ... және ... ... тәуекелдiлiгiн
ұлғайтатын факторлардың болуы. Егiстiк сапасының салыстырмалы төмен болуы.
Егiстiк бонитетiнiң (құнарлылықтың салыстырмалы деңгейiн көрсететiн) 50
бiрлiктен асатын балы 23,2 млн. Гектар ... тек 4,2 млн. ... Ауыл ... ... 30,8 млн. ... (14,8 %) су ... эрозиясына ұшыраған (4-қосымша). Өнiмдiлiгi аз жайылымдардың басым
болуы.
Елдiң жекелеген өңiрлерiнде су ресурстарының ... Ел ... ... ... аймақта орналасқан және сумен қамтамасыз етуде қиындық
шегiп отыр (5-қосымша). Жерүстi суларының тек 56 %-ы ғана Қазақстан
аумағында ... ал ... ... ... бұл ... кейбiр
өңiрлерiнiң шекаралас мемлекеттердiң су ресурстарына тәуелдiлiгiн
күшейтедi.
Минералдық-шикiзат ресурстарының әркелкi бөлiнуi. Әлеуеттi бай қорлардың
аз ... және ... ... ... өндiрушi кәсiпорындардан шалғайдағы
аудандарда шоғырлануы.
Электр энергиясы бiр өңiрлерде артық ... ... ... ... ... ... солтүстiк және шығыс өңiрлерi электр энергиясын шамадан тыс
шығарады, ал сонымен бiр ... ... және ... ... ол елдiң
басқа өңiрлерiнен немесе таяу орналасқан елдерден (Қырғызстан, Ресей,
Тәжiкстан) импортталады.
Ел ... осы ... ... сай ... ... ... ... қанағаттанғысыз жай-күйi. Республиканың негiзiнен
кеңестiк уақытта қалыптасқан көлiк жүйесi қазiргi жағдайда республиканың
халықаралық еңбек бөлiнiсi жүйесiне толық ... ... ... ... темiр
және автомобиль жолдары өткiзу қабiлетiнiң төмендiгiмен сипатталады.
Қарқынды тозу мен бұзылудың салдарынан жалпы ... ... ... шамамен 30 %-ы күрделi жөндеудi талап етедi, 75 %-ы
берiктiк пен тегiстiктiң ... ... сай ... ... ететiн инфрақұрылымның тозуының жоғарылығы.
Елдiң шағын қалалары мен ауылдық аудандарындағы инфрақұрылым желiсiнiң
нашар ... ... ... ... ... тозуы 40-60 % көлемiне
жеттi, бұл иелiктегi электр және жылу қуаттарын шектеуге әкеп ... ... ... ЖЭО ... 50 %-ы өзiнiң белгiленген қуаттарының
парктiк ресурсын бiтiредi. Елдi мекендердiң энергия желiлерi мен су құбыры-
кәрiз желiлерiнiң айтарлықтай тозуы. Ел халқының 1,7 %-ы ... ... 25 %-ы ... қиындығына байланысты суды алдын ала
тазартылмаған ашық көздерден ... ... ... қанағаттанғысыз жай-күйi. Бөгеттердiң, су
тораптарының және өзге құрылыстардың нашар техникалық жай-күйi.
Әлеуметтiк инфрақұрылым объектiлерi ... ... даму ... ... әлеуметтiк инфрақұрылым объектiлерiмен әркелкi қамтамасыз етiлген.
Шалғайдағы ауылдық елдi мекендерде әлеуметтiк ... ... жоқ ... ... ... ... және миграциялық өсiм
қарқыны жоғары iрi қалалар мен өңiрлерде әлеуметтiк инфрақұрылымның ... ... ... ... ... Рекреациялық инфрақұрылым
объектiлерiнiң көпшiлiгi кеңестiк уақытта салынған, өте тозған және
халықаралық стандарттарға сай ... ... ... ... ... ... Әуе ... су ресурстарының таусылуы және ластануы, «тарихи» ластану,
өнеркәсiптiк және тұрмыстық қалдықтар, жердiң шөлейттенуi және ... ... ... радиоактивтi ластанулар өңiрлердегi
қоршаған ортаның басты проблемалары болып қалып отыр (6, 7-қосымшалар).
Елдiң әкiмшiлiк-аумақтық құрылымының осы заманғы талаптарға сай болмауы.
Нарықтар мен елдi ... ... ... ... ... ... ... келе бермейдi. Бұдан басқа, облыстық (11 қала) және
аудандық (10 қала) маңызы бар кейбiр қалалар өз ... сай емес ... ... ... облысының Жем, Темiр сияқты аудандық маңызы бар
қалаларының халық саны 2,5 мың ... ал ... ... ... ... ... сияқты қалаларының халық саны 6 мыңнан аспайды.
Бұрын құрамына селолық округтер енгiзiлген қалалардың шекарасы реттелмеген.
Қауiптер (Шектеулер)
Мыналар елдiң орнықты аумақтық дамуына кедергi ... ... ... және ... ... ... елдiң тар, негiзiнен шикiзаттық
мамандануының, транзиттiк тәуелдiлiгi мен экономикалық оқшаулануының
нығаюы, тиiсiнше – елдiң даму қарқынының тұмшалануы мен экономикалық артта
қалуы;
бәсекеге ... ... және ... ... ... ... ... салдарынан бiраз аумақтардың
индустрияланбауы;
бiрiктiрушi көлiк-коммуникациялық желiнiң дамымауына, өңiрлiк аумақтық-
шаруашылық жүйелерi үшiн сыртқы тартылыстың әртүрлi бағыттылығына (көптеген
инфрақұрылымдық жобалар транзиттiк экономиканы қамтамасыз етуге ... және ... ... ... кiрiгуiнiң бiртұтастығын
қамтамасыз етпейдi) байланысты елдiң ыдырау ықтималдығы;
кең ауқымды трансеуразиялық сауда-экономикалық және көлiк-коммуникациялық
дәлiздердi қалыптастыру бойынша өңiрдiң iргелес мемлекеттерi тарапынан
болатын, сондай-ақ елде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердiң iрi қалалары тарапынан болатын
бәсекелестiк;
елдiң шекара маңындағы өңiрлерiнде ... ... ... ауыл ... ... ағылуының күшеюi және бiраз ауылдық
аумақтардың депопуляциясы, демографиялық қысымның және елдiң шекара
маңындағы өңiрлерiне көршiлес мемлекеттерден санкцияланбаған ... ... ... табиғатқа антропогендiк әсердiң күшеюi
салдарынан өмiр сүру ортасының тозуы және ... ... өмiр ... шаруашылық қызметке қолайлы аумақтардың азаюы.
II Стратегияның мақсаты мен басымдықтары
2.1 Стратегияны iске асырудың негiзгi ... және ... ... ... қабiлеттi
мамандануды қалыптастыру, экономикалық әлеуеттi және халықты таратып
орналастыруды ұтымды кеңiстiктiк ұйымдастыру негiзiнде елдiң орнықты ... ету және ... ... үшiн ... ... жасау.
Аумақтық даму Стратегиясының басымдықтары
Елдегi экономикалық белсендiлiктi өзiне шоғырландыратын және ... ... ... үшiн "локомотив" рөлiн атқаратын "басып оза" өсу
аймақтарын (өcу полюстерiн) қалыптастыру.
Орталық Азиядағы ... және ... ... ... ... ... әлемдiк шаруашылық жүйесiне
кiрiктiру.
Ел аумағын ұтымды игерумен үйлестiре отырып, экономика және еңбек
ресурстарын экономикалық жағынан перспективалы және ... ... ... ... ... өзiн-өзi ұйымдастыру және iшкi ресурстарды жұмылдыру
тетiктерiн енгiзу жолымен өңiрлердiң бәсекеге ... ... ... елдi ... және ... дамытуды қамтамасыз ету
мақсатына қол жеткiзу өңiрлiк және әлемдiк экономикада ел мен оның
өңiрлерiнiң бәсекеге ... ... ... ... және ... таратып орналастыруды ұтымды кеңiстiктiк
ұйымдастыруды қалыптастыру жөнiндегi өзара байланысты мiндеттердi тиiмдi
iске асыруға және соның негiзiнде елдiң ... ... ... ... ... iстеуiне байланысты.
Осы Стратегияны iске асыру бағыттары көбiнесе ... ... ... ... ... қатар Стратегияда елдiң орта мерзiмдi даму
жоспарлары мен мемлекеттiң басқа да бағдарламалық құжаттарында көзделген
өзара байланысты ... ... ... ... мен ... ... ... iскерлiк және инвестициялық климат құру,
өндiрiстiң адами капитал, ғылыми-техникалық әлеует және басқа да бағыттар
сияқты факторларын тұтастай дамыту мәселелерi ... ... ... ... ... Баянды болашақтың бастау-бұлағы. 2030 стратегиялық жоспар
Дамуымыздың даңғыл бағыт-бағдары болып табылатын “Қазақстан-2030” ... ... ... тұратын қауқарлы қоғам құру мәселесі бірінші
кезекке қойылған. Осы бағдарламаның жалғасы іспеттес еліміздің “Білім
туралы” Заңы мен оған енгізілген соңғы өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... жылдарға
арналған мемлекеттік бағдарламасында” еліміздегі үздіксіз білім берудің
ұлттық жүйесінің қалыптасып дамуына, оны әлемдік білім беру ... сай ... ... мән ... ... ... білім
берудің қазақстандық моделі нарықтық экономика жағдайында болашақ
мамандарға ... ... ... ... ... көп деңгейлі де икемді
жүйесін қалыптастыруды көздейді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев ... ... ... ... ... алған жастардың кәсіби біліктілік деңгейінің шетелдерде танылуына қол
жеткізудің аса қажеттілігін атап көрсетуі, көп ... ... ... ... ... ... ... арнаулы кәсіби және жоғары білім
беру мекемелерінің алдына үлкен міндеттер ... ... ... ... көп ... үздіксіз кәсіби білім берудің сапасы ең алдымен
білім беру сатыларының арасындағы білім мазмұны мен ... ... ... басқарудың ғылыми-әдістемелік негізделген бірізділігі мен
сабақтастығына тікелей байланысты болады.
Болашақ маманның өзінің қабілет, бейімділігі мен жұмыс берушінің
талаптарына сай үздіксіз білім беру жүйесінде ... ... ... ... ... ... мол мүмкіндік жасалуы тиіс. Оның өз мүмкіндігі мен
қажеттілікке қарай көп деңгейлі үздіксіз білім алудың барлық сатысынан
бірізді жүйеде өтуіне, ... ... орта ... білім алып, соның
негізінде жеделдетілген бағдарлама бойынша жоғары білім алуына немесе
жоғары базалық білім ... ... ... ... ... ... бағытта
магистратурада жалғастыруына, болмаса екінші жоғары білім алуына мүмкіндік
жасалуы тиіс.
Қоғамның әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... деген
сұраныс пен оның кәсіби білігі мен біліктілігіне ... ... ... ... ... ... бағыты мен үздіксіз білім беру
жүйесінде оны игерудің траекториясын ... ... білу ... ... ... да, ... ... беруді ұйымдастыру мен оны басқарудағы
бірізділік пен сабақтастықты ... ету ... орта және ... ... беру мен ... ... ... мекемелерінің басты
міндеті болып табылады.
Соңғы жылдардағы жоғары оқу орындарына студенттер қабылдаудың
көрсеткіштеріне назар салсақ, орта мектепті бітірушілердің басым бөлігінде,
алдымен ... ... ... ... бағытталған кәсіби-техникалық
мектептер мен колледждерде, сәйкесінше, бастауыш немесе орта ... ... ... соң ... ... ... сай ... білімін қысқартылған
бағдарлама бойынша жеделдетілген түрде университеттерде жалғастыруға деген
ұмтылыс анық байқалады. Соған сәйкес, университеттердегі студенттер
контингентінде де орта ... ... ... жеделдетілген түрде білім
алушылардың үлес салмағы жыл санап артып келеді. Мектепті бітірген бойда
сырттай оқу түрінде жоғары білім алушы студенттердің саны да ... ... ... осы ... ... ... 20% ғана құрайды. Кәсіби
білім беру жүйесінде қалыптасқан осындай заңды ... ... ... және орта ... ... беретін кәсіби-техникалық
мектептер мен колледждердің саны да артып келеді.
Болашақ мамандардың ... ... сай ... ... ... ... ... байланысты Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік
университеті өзінің қалыптасқан оқу-материалдық-техникалық базасы мен
ғылыми-кадрлық әлеуетін пайдаланып, аймақтың маманға деген ... ... ... ... бері ... ... берудің өзара
сабақтас көп деңгейлі жүйесін қалыптастырып келеді. Университет жанындағы
бейімді білім беру лицейінде 9-сыныптан ... ... ... ... және ... ... орта ... беру жүзеге
асырылса, бастауыш кәсіби білім беру орталығында 25 жұмысшы мамандығы
бойынша мамандар даярланады. Университетте даярланатын жоғары-базалық білім
— бакалавриаттың 56 ... ... ... ... ... 32
мамандық бойынша орта кәсіби білімді мамандар даярланып келеді. Сонымен
бірге университетте жоғары оқу орнынан кейінгі магистратураның 15 мамандығы
бойынша білім берумен бірге ... ... ... беру мен мамандардың
кәсіби біліктілігін арттыруды жүзеге асыратын арнайы факультет пен
қашықтықтан оқыту орталығы жұмыс жасайды. Университеттегі ... ... ... көп ... ... 60 ғылым докторы, профессорлар,
264 ғылым кандидаты, доценттер мен жоғары санаттағы тәжірибелі мұғалімдер
және оқытушылар ... ... Бұл ... ... ... 77 пайызын
құрайды.
Бір оқу орнының базасында кәсіби білім ... ... ... ... қызметін ұйымдастырудың, үздіксіз кәсіби білім берудің бірізділігі мен
сабақтастығын қамтамасыз етудің мол мүмкіндігі бар екендігі сөзсіз. Оны
жүзеге асыру үшін әрбір ... ... оқу ... ... ... ... мен ... технологиясындағы және білім беру қызметін
басқарудағы бірізділік пен сабақтастыққа қол жеткізілуі керек. Әрбір облыс
орталығында, әрбір аймақта орналасқан болашақ мамандыққа ... ... беру ... ... ... ... оқу ... мен жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру мекемелерінің
білім беру қызметіндегі бірізділік пен ... ... ... проблеманың кешенді түрде шешілуі қиын болатыны сөзсіз. Ол үшін
әрбір аймақта сол ... ... ... ... ... ... мамандар даярлаудың бірізді жүйесін жасап, үйлестіріп
отыратын аймақтық бірыңғай оқу-ғылыми-әдістемелік кешен қалыптастырылуы
тиіс.
Сондықтан үстіміздегі ... ... ... ортасында өтетін білім және
ғылым қызметкерлерінің кезекті ІV съезінде еліміздегі үздіксіз білім
берудің ұлттық моделін қалыптастырып, оның ... мен ... ету ... ... ... оқу-ғылыми-әдістемелік
кешендер құрудың қажеттілігі жөнінде сөз болады деп ойлаймыз.
III ... ... ... Таратып орналастыру жүйесi мен аумақтардың құрылымы
Мiндеттер. Өзiне экономикалық белсендiлiктi шоғырландыратын және
өңiрлердiң сыртқы нарықтарға кiрiгуiн қамтамасыз ететiн тiрек ... ... ... ... ... ... ... ету.
Ел өңiрлерiнiң аумақтық-шаруашылық жүйелерiнiң даму перспективалары
бәсекеге қабiлеттi өндiрiстердiң болуына ғана емес, ашық нарықтағы ағындар
мен алмасуларды тиiмдi ... ... ... ... ... ... және ... ресурстарын ұтымды желiлiк жүйелерге байланыстыратын
және өздерiн сыртқы нарықтарға белсендi ұстанымдайтын ... ... ... - ... ... ... да тәуелдi.
Мынадай факторлар бойынша қолда бар және перспективалы әлеует тiрек
қалаларды айқындау өлшемi болды:
экономикалық дамыған iрi қала және ... ... ... мен iшкi және ... ... ... орналасу;
әлеуеттi iшкi немесе сыртқы өткiзу нарықтарына жақын орналасу;
көршiлес мемлекеттердiң iрi қалаларымен симметриялық даму мүмкiндiгi
(принцип: ... ... ... тiрек қалалар айқындалды:
1. Ұлттық деңгейде - экономикалық макроөңiрлердiң: Қостанай қаласындағы
орталығымен Солтүстiк, Қарағанды қаласындағы орталығымен Сарыарқа, Ақтөбе
қаласындағы орталығымен Орал, Атырау қаласындағы ... ... ... ... ... Өскемен қаласындағы орталығымен
Ертiс, Алматы қаласындағы орталығымен Жетiсу орталықтарын бөле отырып,
барлық қалалар - облыс орталықтары және Шығыс Қазақстанның аса ... ... ... ... ... ... ... - облыстық маңызы бар басқа перспективалы қалалар.
Елдiң барлық дерлiк тiрек қалаларының шекара маңындағы аудандарда
орналасуы олардың таяу ... ... ... ... ... ... ... форпосттардың, елдiң бәсекелiк стратегиясының
тiрек нүктелерiнiң және қалыптастырылатын даму осьтерiнiң шеңберiнде
халықаралық экономикалық ынтымақтастықтың қажеттi буынының рөлi берiледi.
Шекара маңындағы ... ... ... ... стратегияларында оларды
iргелес елдердiң таяу орналасқан iрi қалаларымен бәсекелi түрде
"симметриялық" (тең дәрежеде) дамыту қажеттiгi ... ... таяу ... ... ... мен ... аумақтарды қоса
алғанда, тiрек қалалар өңiрлiк кластерлердi қалыптастырудың және
кәсiпкерлiктi жандандырудың катализаторына айналады.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... сауда-логистикалық, қаржы, ақпараттық-бiлiм беру және
iскерлiк қызмет көрсетулер) ... ... ... ... ... ... ... қалаларды дамытуды олардың ұлттық немесе өңiрлiк экономикалық
кеңiстiкте тиiмдi ұстанымдануын қамтамасыз етудi ... ... ... ... стратегияларды) iске асыру шеңберiнде жергiлiктi
атқарушы органдар жүзеге асыратын болады.
Орталық деңгей тарапынан жекелеген қалаларды дамытуды қолдау өңiрлердi
дамытудың стратегияларын (бәсекелi ... даму ... ... iске ... серпiнiн талдау мен бағалау арқылы конкурстық
негiзде жүзеге асырылады.
Негiзгі мiндет. Халықаралық экономикалық ынтымақтастықтың аса маңызды
аймақтары ретiнде шекара ... ... ... ... ... дамытудың 2004-2010 жылдарға
арналған мемлекеттiк және өңiрлiк бағдарламаларын iске асыру шеңберiнде:
экономикалық ... ... ... және ... ... ... ... салуды, жөндеу мен қайта жаңартуды
инвестициялау жөнiндегi бiрiншi кезектегi шараларды iске асыру;
ауылдық елдi мекендердiң (АЕМ) даму әлеуетiне қарамастан, ... ... ... мемлекет кепiлдiк берген қызмет көрсетулер ұсынушы
әлеуметтiк және тыныс-тiршiлiктi қамтамасыз етушi ... ... ... ... ... ең ... ... әзiрлеу әрi орталық
және өңiрлiк басқару деңгейлерiнiң жауапкершiлiгiн ажырата отырып, оларға
кезең-кезеңiмен қол ... ... ... iске ... ... ... үшiн ... қолайлы жағдай жасау: өнiмдi
жерлерге, қаржы ресурстарына, нарықтық ақпаратқа қолжетiмдiлiк, қайта
мамандану, оның iшiнде ауыл шаруашылығы емес ... және ... ... ... ... ауыл ... ... және орташа даму
әлеуетi бар АЕМ-ге шоғырлануын ынталандыру;
бәсекелiк (табиғи, еңбек және басқалары) артықшылықтарды пайдалану
негiзiнде АЕМ-нiң өзiн-өзi дамыту процесiн ынталандыру.
Мыналарды:
экономикалық ... ... ... және ... ... iрi ... ... өңiрлiк кластерлерге тарта отырып, оларды
индустрияландыру жөнiндегi iс-шараларды iске ... ... ... ... жүйелерiн (ЕӨЖ) дамытуды және
қалыптастыруды жоспарлау шеңберiнде қалалар мен ауылдар арасындағы
байланысты күшейтудi (3.2.3-бөлiм) қоса алғанда, өңiрлердiң даму
стратегияларына (бәсекелi стратегияларға) қалалық және ... ... ... ... ... ... дамуында ауылдық
аумақтар әлеуетiнiң өсуiн қамтамасыз ету.
Қолайсыз аумақтардың проблемаларын шешу
Мiндеттер. Елдiң жекелеген аумақтарында өмiр сүру ... ... алып ... ... ... өндiрiс пен
өмiр сүру деңгейiнiң төтенше құлдырауының себептерiн немесе салдарларын
жою.
Бүгiнде елдiң проблемалы өңiрлерiне экологиялық ... ... ... ... әскери полигондар аумақтары, сондай-ақ күйзелiске ұшыраған
шағын қалалар мен ауылдық елдi мекендер жатады.
Күйзелiске ұшыраған елдi мекендердiң жергiлiктi проблемаларын жою
өндiрiстi ... ... ... ... ынталандыру,
жергiлiктi инвестициялық ахуалды жақсарту әрi әлеуметтiк және инженерлiк
инфрақұрылымды дамыту жолымен, оның iшiнде республикалық бюджет қаражаты
есебiнен тиiстi мемлекеттiк және ... ... iске ... ... өз күштерi арқылы қамтамасыз етiлетiн болады.
Орталық тарапынан нысаналы қолдау объектісi капиталды қажетсiнетiн iрi
жобаларды iске асыру арқылы Арал, бұрынғы ... ... ... полигоны
өңiрлерiндегi ауқымды техногендiк апаттардың себептерi мен салдарларын жою
болады.
Iс-қимыл стратегиясы
Арал өңiрi проблемаларын кешендi шешу жөнiндегi 2004-2006 ... ... және ... ... ... ... ... кешендi шешу жөнiндегi 2005-2007 жылдарға
арналған бағдарламаны iске асыру.
Арал өңiрi проблемаларын кешендi шешу жөнiндегi 2007-2009 жылдарға
арналған бағдарламаны әзiрлеу және iске ... ... ... өңiрлiк бағдарламаларын iске асыру.
Тиiстi мемлекеттiк және салалық бағдарламаларды iске асыру шеңберiнде
қолайсыз аумақтардың елдi ... ... және ... ... инфрақұрылым объектiлерiн қолдау жөнiндегi iс-шараларды
iске асыру.
Мiндеттер. Ел халқының ұтымды орналастырылуын қамтамасыз ете отырып,
тұрғындарды экономикалық перспективалы және тыныс-тiршiлiк үшiн қолайлы
аумақтарға шоғырландыру ... ... ... және ел ... ... ... ... орналастыру жүйесi
Дамудың стратегиялық осьтерi таратып орналастыру жүйесiнiң негiзiне
айналады және таратып орналастырудың ... ... ... ... қалыптастырады.
Урбанизация процесiнiң қарқынды кезеңiне көше отырып, халықты таратып
орналастырудың осы негiзгi жолақтарына, ең алдымен тұру және шаруашылық
қызмет үшiн неғұрлым қолайлы табиғи ... ... бар ... ... шоғырландыру жалғасады.
Жаңа елдi мекендердiң құрылысы тек қана пайдалы қазбалардың жаңа кен
орындарын игеруге немесе жаңадан iске ... ... даму ... ... ... объектiлерiне қызмет
көрсету қажеттiгiне байланысты, сондай-ақ күйзелiске ұшыраған елдi
мекендердi (қалалар мен ауылдарды) қамтитын елдi ... ... ... ... ... жоспарланатын болады.
Таратып орналастыру жүйесiн одан әрi жетiлдiрудiң негiзгi бағыты ... мен ... ... ... ... жақын орналасқан елдi
мекендердi тұрғындардың қолайлы тыныс-тiршiлiгi үшiн қажеттi барлық
жағдайлармен ... ... ... етiлген таратып орналастыру
жүйелерiне айналдыра отырып, агломерациялар қалыптастыру болып табылады.
Iрi экономикалық орталықтарды ... ... оза ... ... ... байланысты бұл қағидат ауқымды үнемдеу есебiнен тыныс-
тiршiлiктi қамтамасыз етушi инфрақұрылым құруға және ... ... ... ... ... ... ... ұтымды етедi
және халыққа мемлекет қызмет көрсетулердiң сапасын арттырады, ... ... өмiр сүру ... бар ... ... ... ... қалалар мен олардың айналасынан қалыптастырылатын
агломерациялар өз көлемiне қарамастан, халықтың, ең алдымен күйзелiске
ұшыраған ауылдар мен шағын қалалардан тартылу орталықтарына ... ... ... тұрып жатқан халық санының бiртiндеп азаюына ықпал
етедi.
Ауылдық таратып ... ... ... ... ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттiк
бағдарламасын iске асыру шеңберiнде, ең алдымен қазiргi жоғары және орташа
даму әлеуетi бар ауылдардың дамуы, сондай-ақ тыныс-тiршiлiктi қолдау немесе
тұрғындардың даму ... ... ... ... ... ... арқылы айқындалатын болады.
Шекара маңындағы аумақтардың ауқымдылығынан және олардың игерiлуiн сақтап
қалу қажеттiгiнен шыға отырып, орта ... ... ... ... елдi
мекендердiң экономикалық әлеуетiн және қамтамасыз етушi инфрақұрылымын
сақтап қалу және дамыту, шекара маңындағы ... iрi ... ... арттыру (бұрын таратылған аудандарды қалпына келтiру)
жөнiндегi шаралар iске ... бұл ... ... аумақтардан
кетуiн тоқтатуға, ал перспективада көршiлес мемлекеттерден: Ресей
Федерациясынан, Орталық Азия өңiрiнiң ... ... ... тиiс.
Іс-қимыл стратегиясы
Халықтың тұруға және шаруашылық қызметке қолайлы жағдайлары бар
аймақтар (11-қосымша) мен елдi мекендерге шоғырлануын ынталандыру негiзiнен
экономикалық әдiстермен (орта мерзiмдi кезеңде ... ... ... ... ... ... ... шаралар кешенi арқылы
жүзеге асырылатын болады:
көшi-қон ағынын нысаналы реттеу: оралмандарды таратып орналастыру; елге
тұрақты мекен-жайға көшу үшiн ... ... тыс ... алып тастау; өңiрлiк еңбек нарықтарындағы ахуалды ескере
отырып, жұмыс күшi артық өңiрлерге шетелдiк жұмыс күшiн тартуды квоталау;
кейiннен ... ... ... ... ... ... жұмысқа орналастыру
үшiн азаматтарды нысаналы оқыту (қайта оқыту) жөнiнде шаралар қабылдау;
күйзелiске ұшыраған өңiрлерден iрi қалаларға бiлiм алу көшi-қонын
көтермелеу;
тұрғын үй ... шешу үшiн ... ... ... iрi ... ... үй нарығын дамыту, жеке тұрғын үй салу үшiн азаматтарға
коммуникациялар жүргiзiлген жер ... ... ... ... және ... инфрақұрылымды дамыту
мен тыныс-тiршiлiк стандарттарын тиiсiнше арттыру есебiнен халықты
перспективалы елдi мекендерге тарту үшiн жалпы ынталандыру жасау,
шаруашылық-кәсiпкерлiк белсендiлiк үшiн қолайлы жағдайлар ... ... ... қамтамасыз ету.
Таратып орналастыру процесi ерiктiлiк, күйзелiске ұшыраған өңiрлер
тұрғындарының түрлi қалалар мен елдi мекендердегi әлеуметтiк-экономикалық
жағдай, ... және ... үй ... мен ... ... ... ... принциптерiне негiзделуге тиiс.
Аумақтардың құрылымы
Жоғарыда айқындалған экономикалық макроөңiрлердiң (өңiрлердiң, өңiрге
қарасты өңiрлердiң) ... ... ... ... ... ... ... байланыстыру мақсатында
өңiрге қарасты, топтық және топтан тыс елдi мекендер жүйелерiн (ЕМЖ)
қамтитын реттелген жүйелi ... ... бар ... және
өңiрлiк елдi мекендер жүйесiн (ЕМЖ) қалыптастыру көзделiп отыр.
ЕМЖ қалыптастыруды реттеудiң ... елдi ... ... ең ... тыныс-тiршiлiгiн қамтамасыз ететiн инфрақұрылымды ұтымды
қалыптастыруға бағытталған аумақаралық ... ... ... және ... деңгейдегi мiндеттердi шешумен келiсiлуi болады.
Елдi мекендi жерлер жүйелерiнiң орталықтары тiрек елдi мекендер:
экономикалық, ұйымдық-шаруашылық, әкiмшiлiк және мәдени ... ... ... ... ... ... қалалар, кенттер, iрi
селолар (ЕЖМ деңгейiне байланысты) болады.
Топтық өңiрге қарасты ЕМЖ-лерiн бөлу және олардың санын айқындау өлшемi
оларды топтастырудың жалпы факторларымен ... ... ... ... айқындайтын орталыққа (тiрек елдi мекенге) қатысты
елдi мекендердiң көлiктiк қолжетiмдiлiгiнiң (жолға жұмсалған уақыттың)
көрсеткiшi болады (1-кесте).
1-кесте
Көліктік қолжетімділік бойынша таратып орналастыру
аймақтарын ... ... ... ... аймақтары |
Шекарадан орталық қалаға жол жүру уақыты: |I |II |III |IV | ... ... ... |45-90 |60-120 |120-150 ... | |белсенді ықпал ету
аймағы (минут) |60-120 |120-150 |150-180 |180-нен артық | |
Елдi мекендердi - ЕМЖ элементтерiн дамыту үшiн ... ... ... орналастырудың бiрiншi (қала маңындағы аймаққа дейiн 45-90 көлiктiк
қолжетiмдiлiк минуты (КҚМ) және ... ... ... ықпал ету аймағына
дейiн 60-120 КҚМ) немесе екiншi белдеуде (60-120 және 120-150 КҚМ)
орналасуы болып табылады. Үшiншi белдеудегi елдi ... (120-150 ... КҚМ) одан әрi даму үшiн ... ... ... ... таратып орналастыруды тиiмдi аумақтық ұйымдастыру және оны
кейiннен экономикалық кеңiстiктi қалыптастырумен, оның ... ... ... және ... ... бар
қамсыздандырушы инфрақұрылымды дамытудың шоғырландырылған схемаларын iске
асырумен өзара байланыстыру мақсатында сәулет-қала құрылысын жоспарлау
практикасы ... ... ... ... ... және елдi ... ... одан әрi әзiрлеуге әдiснамалық көшудi қамтамасыз ету, сондай-ақ
аумақтардың осы заманғы жай-күйiне сәйкес ... ... ... ... ... жоспарлау процесiне жаңа саты - өңiрлiк таратып орналастыру
жүйелерiн қала ... ... ... ... ... ... және ... қалаларының даму стратегияларына (бәсекелi
стратегияға) сәйкес Қазақстан Республикасын кеңiстiктiк дамытудың және ... ... ... ... схемасымен өзара байланысты
кеңiстiктiк дамудың және таратып орналастырудың перспективалы схемалары
әзiрленедi.
Аумақтарды экономикалық ұйымдастыру
Ел мен оның өңiрлерiнiң тиiмдi ұстанымдануын және кеңiстiктiк ... ету үшiн ... ... ... ... ... iске ... қатар мемлекеттiң күш-жiгерiн мынадай
нақты мiндеттердi шешуге шоғырландыру қажет:
өндiрiстiң аса маңызды факторы ретiнде аумақтардың ресурстық әлеуетiн
ұтымды пайдалану;
елдiң және өңiрлердiң бәсекеге ... ... ... ... бизнестi тиiмдi аумақтық-экономикалық
ұйымдастыруды құру;
экономиканың өсiп келе жатқан қажеттiлiктерiн қамтамасыз ететiн толыққанды
инфрақұрылым қалыптастыру және адами капиталды сапалы дамыту ... ... ... ... орталық және жергiлiктi атқарушы органдар қызметiнiң,
олардың жеке сектормен өзара iс-қимылының ... ... ... ... ... және ... аумақтарды бәсекеге қабiлеттi экономикалық
мамандандыру
Мiндеттер. Бизнестi аумақтық-экономикалық ұйымдастыру мен жүргiзудiң
осы заманғы моделдерiн енгiзу есебiнен ұлттық, өңiрлiк және әлемдiк
экономикалық жүйеде ел өңiрлерiнiң ... ... ... субъектiлердiң кең аясын экономикалық процестерге тарту, сол
арқылы кәсiпкерлiктi дамытуды ынталандыру.
Әлемдiк тәжiрибе елдiң экономикалық ... оның ... ... ... ... ... ... көрсетедi.
Өңiрдiң бәсекеге қабiлеттiлiгi деп бүгiнгi таңда еңбек өнiмдiлiгiн арттыру
және капиталды ұтымды пайдалану, бизнестi тиiмдi аумақтық-экономикалық
ұйымдастыру, ... ... және ... ... кiрiктiрiлу есебiнен
халықтың өмiр сүруiнiң жоғары және үнемi өсiп отыратын деңгейiне қол
жеткiзу ... ... ... ... аумақтарды экономикалық ұйымдастырудың екi негiзгi
моделi қалыптасқан - тiгiнен кiрiктiрiлген (орталықтандырылған) және
желiлiк.
Тiгiнен кiрiктiрiлген өңiрлер үшiн негiзгi ... ... ... бюджеттердi толықтырудың негiзгi көзi және өңiрлерде
инфрақұрылым шаруашылығын қалыптастырудың негiзгi факторы болып табылатын
корпоративтiк құрылымдарға бiрiктiрiлген бiр немесе бiрнеше iрi жаппай
өнеркәсiп ... ... етуi ... ... тән ... ұйымдастырудың тiгiнен кiрiктiрiлген
моделiнен айырмашылығы желiлiк өңiрлер бiрiн бiрi ... ... ... мен ... ... ... жеке-дара кәсiпорындар желiсiн
бiлдiредi.
Кәсiпорындардың өзара iс-қимылы ынтымақтастық және қосалқы келiсiмшарттық
қатынастар туралы келiсiмдер негiзiнде ... ... ... бөлiгi дайын өнiмдi нарыққа шығарады, қалғандарының барлығы осы
өндiрiске бастама жасаған кәсiпорындар тобының тапсырысы бойынша
операцияларды орындайды.
Тұтастай алғанда барлық кәсiпорындар ... мен ... ... - ... ... ... ... бiрлесiп қамтамасыз
ететiн өзара байланысты компаниялар мен институттардың географиялық жағынан
тұйықталған жиынтығын бiлдiретiн кластердi құрады.
Қазақстан үшiн дамудың алдыңғы кезеңдерiнде аумақтарды ... ... ... ... жағынан ақталған болып табылды,
бұл өндiрiстiң технологиялық дәйектiлiгiне негiзделген болатын. Сонымен
қатар бүгiнде елдiң ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiмен ерекшеленбейдi, жаңа технологиялар мен
инновациялардың өндiрушiлерi болып табылмайды.
Оларда негiзiнен құн ... ... ... ... өндiрiстер
орналасқан. Мұндай тiзбектiң ақырғы буындары өңiрлерден немесе елден
тысқары орналасады, сондықтан қаржы ағындары мен инновациялар негiзiнен
олардан тысқары шоғырланады. Бұл өңiрлердi ... ... ... ... ... жұмыс iстеп тұруына және нарық
конъюнктурасына тәуелдi етедi және тұтастай алғанда геоэкономикалық
иерархияда бағынысты ... ... ... ... икемдi мамандануымен және инновацияларға
қабылеттiлiгiмен сипатталатын, кластерлiк қағидатты қолдана отырып, бүкiл
желiнiң ресурстарын жұмылдыруға негiзделетiн аумақтық-экономикалық ұйымның
желiлiк моделi Қазақстан үшiн ... ... бола ... ... ... ... үлкен тұрақтылықты қамтамасыз етедi,
өйткенi оның қозғалтқыш күшi, ең алдымен, шикiзат емес өңiрлердегi
экономикалық процестерге экономикалық субъектiлердiң ... кең ... ... ... ... және орта кәсiпорындар болады.
Өңiрлiк кластерлердi құру желiлiк модельдiң пәрмендi тетiктерiнiң бiрi
болып ... ... ... ... маманданатын қызмет салаларының
айналасында құрылатын болады және қазiргi бар әкiмшілік-аумақтық
бiрлiктердi қамтып қана қоймай, көршiлес аудандардың, облыстардың
шекараларын да ... ... елдi ... мен ... ... ... ... өз кластерлерiн құруға ғана емес, сонымен бiрге
қалыптастырылатын өңiрлiк кластерлерге қатысуға да ... ... ... ... және ... ... қаржымен, жұмыс
күшiмен, технологиямен және ақпарат алмасу жүйесiне табысты қосылған
өңiрлер де (мысалы, Алматы қаласы және Алматы облысына ... ... ... ... бұл олардың бәсекеге қабiлеттiлiгiн
айқындайды.
Шикiзат секторының iрi кәсiпорындары үстемдiк ететiн өңiрлерде өңiрлiк
бәсекеге қабiлеттiлiктi арттырудың негiзгi бағыттары тiгiнен ... ... ... ... ... ... дамыту (шикiзатты
тереңдетiп қайта өңдеу базасында), аутсорсинг тетiктерiн құра және шағын
және орта кәсiпорындардың көмекшi, қызмет көрсетушi және ... ... ... ... iрi жобалардағы жергiлiктi құрауыштарды
күшейтудi дамыту, сондай-ақ қызмет көрсетушi және көмекшi кәсiпорындардың
күш-жiгерiн бiрiктiру есебiнен елдiң iрi жүйе құрайтын компанияларының
айналасындағы кластерлердi ... ... ... көзқарас экспорттық секторды дамытудан, оны ұлттық өсiмдi молайту
процесiне белсендi түрде енгiзе отырып, iшкi ... ... және ... ... ... ... әсерге қол
жеткiзуге мүмкiндiк бередi.
Ресурстарды жұмылдыру тетiктерiнiң бiрi неғұрлым ... ... ... байланысты бiрнеше өңiрлерде кәсiпкерлiктi жандандыруға
бағдарланған Әлеуметтiк кәсiпкерлiк корпорациялар (ӘКК) қалыптастыру
болады.
ӘКК активтердi басқара алады, жобаларға бастама жасайды және нақты ... ... ... ... ... ... ... маңызды бағыты өңiрде ұзақ мерзiмдi негізде
шағын және орта кәсiпорындардың тауарлары мен қызмет көрсетулерiне сұраныс
қалыптастыру болады.
ӘКК-нi дамыту сонымен қатар ... емес ... ... ... ... ... уақытта басқару тәжiрибесiнiң жинақталуына және ӘКК-нi
капиталдандыру деңгейiн арттыруға қарай, өңiрлiк және халықаралық
нарықтарға шығуды қоса ... ... ... ... ... ... ... мәселе қаралуы мүмкiн.
Өңiрлердiң экономикалық дамуын жеделдету, "серпiлiс" жобаларын құруды
ынталандыру үшiн қолайлы жағдайлар мен осы заманғы инфрақұрылым
қалыптастыру, өңiрлерге ... және ... ... ... ... (ТҰК, ... ... мақсатында арнайы
экономикалық аймақтар мен индустриялық парктер құру көзделедi.
Тұтастай алғанда, өңiрлердiң бәсекеге қабiлеттiлiкке мамандануын
қалыптастыру, оның iшiнде бәсекеге қабiлеттi кластерлердi ... ... ... ... ... бар ... (13-қосымша)
базасында құрылатын болады.
Өңiрлердiң мамандануы тұтынушылар мен нарықтарға бағдарланумен
қалыптастырылатын болады. Тар маманданған және, дәлiрек айтқанда, дәл осы
неғұрлым күштi бәсекелiк басымдықтарға ие ... бар ... ... ... ... тәжiрибе көрсетiп отыр. Сондықтан өңiрлер бiр
немесе бiрнеше салаларға (қызмет салаларына) маманданатын болады, ал барлық
қалған қызмет түрлерi осы ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Жергiлiктi атқарушы органдар инноваторлар рөлiнде бой көрсетiп, дәстүрлi
факторларға (табиғи, еңбек ресурстары, қазiргi бар ... ... ... ... құра алатын және олардың ұзақ мерзiмдi
бәсекелiк басымдығын қамтамасыз ететiн өндiрiстiң мамандандырылған
факторларын (инновациялық әлеует, бiлiктi жұмыс күшi, ... құра ... ... ... ... ... ұмтылуға тиiс.
Iс-қимыл стратегиясы
Қазақстан Республикасының ұлттық инновациялық жүйесiн қалыптастыру
және дамыту жөнiндегi 2005-2015 жылдарға арналған бағдарламаны iске асыру
шеңберiнде мынадай шараларды жүзеге асыру көзделедi:
инновациялық инфрақұрылымның ... бар ... ... ... және
бiлiм беру мекемелерiн дамытуды қолдау;
перспективалы өңiрлерде және мыналардан тұратын орталықтары бар пилоттық
өңiрлiк инновациялық ... (ӨИЖ) ... ... ... елдi ... ... Қазақстан үшiн
өзектi тақырыптар бойынша бiлiм беру-инновациялық кешендерi мен
аймақтардан: (өнеркәсiптiк әзiрлемелерден, минералдық шикiзатты кешендi
пайдалану мен қайта өңдеу технологиясынан; ауыл ... ... ... және ... ... экология мен
баламалы энергия көздерi саласындағы әзiрлемелерден; медициналық
әзiрлемелерден; ядролық технологиялардан; ақпараттық және
телекоммуникациялық технологиялардан; ғарыштық зерттеулерден; әскери-
өнеркәсiптiк технологиялардан; тұрмыста ... ... ... ресурстық әлеуетiн ұтымды пайдалану
Мiндеттер. Табиғи ресурстарды пайдаланудың тиiмдiлiгiн арттыру мен
ұтымдылығын қамтамасыз ету, болашақ ... үшiн ... ... сақтау.
Халықтың күтiлiп отырған өсуiне және онымен байланысты ресурспен
қамтамасыз етiлудiң ... ... ... ... ... ... 21-ғасырдың ортасына қарай жаһандық сипаттағы
проблемаларды туындатуы мүмкiн.
Қазақстан аумақтарының табиғи ресурстарын пайдалану стратегиясы қазiрдiң
өзiнде әзiрленген (пайдаланылатын) ресурстарды (игерудiң қарқынды сипаты)
тиiмдi және ... ... және ... кейiннен игеру немесе болашақ
ұрпақ үшiн сақтау негiздерiн құру қажеттiгiнен шығады.
Бұл туындап отырған шикiзат базасын кеңейту қажеттiлiгiнен және тиiстi
инфрақұрылымның ... шыға ... ... және экологиялық ерекше
құндылықты бiлдiретiн аумақтарды болашақта өсiру және сақтап қалу ... ... ... бiр мезгiлде қалыптастырумен қатар (қорларды
барлау), аумақтарды игерудiң кезеңдiк ... ... ... ... аса ... ... табиғи ортаға
экологиялық әсердi азайту болады.
Тиiстi табиғи ресурстарды (жер, су, минералдық-шикiзат, рекреациялық)
пайдалану және сақтау жөнiндегi тұжырымдамалар, бағдарламалар, ... мен елдi ... ... және оның халқын таратып
орналастырудың перспективалы схемаларын әзiрлеумен және iске асырумен өзара
кешендi байланыста болады.
Жер ресурстары
Мiндеттер. Өнiмдiлiгi жоғары және ... ... ... ... қалыптастыру арқылы жер ресурстарын ұтымды пайдалану мен
қорғауды қамтамасыз ету.
Іс-қимыл стратегиясы
Жерге орналастыруды, жер ... ... ... жер заңнамасының сақталуын бақылауды жетiлдiру арқылы жердi
ұтымды пайдалануды қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... мақсаттағы
санат жерiнiң құрамын экономика салаларын дамыту және қоршаған ортаны
қорғау талаптарына сәйкес келтiру.
Мемлекеттiк жер кадастрын жасау және енгiзу, тиiмдi ведомствоаралық өзара
iс-қимылды ... ете ... оны ... ... ортаны қорғау жөнiндегi басқа iс-шаралармен бiр кешенде
топырақтың құнарлылығын сақтау және ... ... ... ... ... әсер ... болдырмау, жер ресурстарын қорғау жөнiндегi
iс-шараларды iске асыру ... ... ... ... ... ... қабылдау.
Жердi ұтымды пайдалану және қорғау жөнiндегi iс-шараларды әзiрлеу мен iске
асыру кезiнде ландшафттық-экологиялық қағидатты ... iске ... ... ... ... ... енгiзу.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың және экологиялық дәлiздердiң желiсiн
дамыту;
Жердi ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету, атап айтқанда жерге орналастыруды
және жер қорының ... ... ... ... ... мен ... ... және оның халқын таратып орналастырудың перспективалы
схемаларын әзiрлеумен және iске асырумен тiкелей өзара байланысты болады.
Су ресурстары
Мiндеттер. Суды тұтынуды ұтымды ету, суды ... ... ... су ... ... әдiстерiн жетiлдiру жөнiндегi шаралар
кешенiн iске асыру арқылы су ресурстарын тиiмдi пайдалану мен ... ... ... ... ... iске асыруды көздейтiн Су ресурстарын ұтымды
пайдалану мен қорғаудың (оңалтудың) 2015 ... ... ... ... әзiрлеу:
өзен ағысын, оның бассейнiшiлiк және өңiраралық қайта бөлiнуiн реттеудiң
тиiмдiлiгiн арттыру;
су ... ... су ... ... және ... ... өнеркәсiпте және ауыл шаруашылығында өнiмнiң бiр
бiрлiгiне үлестiк су тұтынуды, судың пайдаланушылық шығынын азайту жөнiнде
шаралар қабылдау;
су ресурстарын сақтауды (оңалтуды), олардың ... ... ... ... ... ... тапшылықты бассейндерде
шаруашылық су тұтынуды төмендету немесе оңтайландыру, суды көп қажет
етпейтiн өндiрiстердi дамыту және өңделетiн жерлер құрылымында суармалы
жерлердiң үлесiн ... ... ... ... ... ... қолданыстағы ставкаларын саралау, суды асыра жұмсағаны және
су көздерiн ластағаны үшiн айыппұл санкциялары жүйесiн пайдалану, су
шаруашылығы объектiлерiн ұстау және ... ... ... ... кезең-кезеңiмен көшiре отырып, су пайдаланушыларға су беру
жөнiндегi қызмет көрсетулер үшiн баға белгiлеудi оңтайландыру бойынша
жағдайлар жасау, су тұтыну нормаларын ... ... су ... ... ... ... асты көздерiнiң суларын кеңiнен пайдалану есебiнен қолдағы су
ресурстарының өсуiн қамтамасыз ету;
трансшекаралық су бассейндерi бойынша су ресурстарын бөлу жөнiнде ... ... ... қол ... ... ... және ... жаңартуды жүргiзу, су
шаруашылығы жүйелерiн қазiргi заманғы су өлшеу және суды ... ... ... ... ... ... су ресурстарын басқару
модельдерiн әзiрлеу және келiсу (Ауыл шаруашылығы министрлiгiнiң Су
ресурстары ... ... тән ... ... ауыз ... ... салу жөнiндегi қызметтен кезең-кезеңiмен алшақтап, су
ресурстарын ұтымды пайдалану және сақтау мәселелерiне назар аударуға тиiс);
өңiрлер халқын кеңiстiктiк дамыту мен таратып ... ... ... iске ... отырып, су ресурстарын
кешендi пайдалану мен қорғау схемаларын және Ел халқын кеңiстiктiк дамыту
мен таратып орналастырудың болжамды схемасын өзара үйлестiрудi қамтамасыз
ету.
Минералдық-шикiзат ресурстары
Мiндеттер. Жер ... ... ... ... елдiң
минералдық-шикiзат кешенiнiң перспективалық ресурстық базасын дамыту,
резервтiк ресурстық аймақтарды қалыптастыру арқылы жер қойнауын ұтымды және
кешендi пайдалануды қамтамасыз ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... өнеркәсiптi дамыту елдiң экономикалық даму қарқынын айқындайды
және экономиканың қалған секторлары үшiн өсу ... ал ... - даму ... болып табылады.
Осыған байланысты әлемдiк даму үрдiстерiн, ұзақ мерзiмдi ұлттық мүдделердi
қамтамасыз ету қажеттiлiгiн, сондай-ақ даму саясатымен өзара үйлестiрiлген
елдiң ... ... ... отырып, минералдық-шикiзат
ресурстарын игерудiң ұзақ мерзiмдi мемлекеттiк саясатын әзiрлеу ... ... ... Туристiк саланы дамыту бағдарламасын, Өңiрлердi
әлеуметтiк-экономикалық дамытудың орта мерзiмдi жоспарларын немесе
жекелеген нысаналы өңiрлiк бағдарламаларды iске асыру шеңберiнде мынадай
шараларды iске ... ... ... ... ... және олардың құрауыштары; бедер,
климат, акваториялар, өсiмдiктер және басқалар) әрi социогендiк (мәдени-
тарихи ескерткiштер, сәулет объектiлерi және басқалар) ... ... оның ... ... ... ... ... пайдалану перспективаларын (курорттық-санаторийлiк, сауықтыру,
экскурсиялық-туристiк, спорттық) және маңызын (өңiрлiк, ... ... ... iрi ... базасында рекреациялық
шаруашылыққа маманданған аумақтық аймақтар қалыптастыру;
Өңiрлердi әлеуметтiк-экономикалық дамытудың орта мерзiмдi жоспарларының
немесе жекелеген нысаналы өңiрлiк бағдарламалардың құрамына рекреациялық
ресурстарды сақтау мен ... ... ... ету ... ... ... табиғи рекреациялық ресурстар үшiн - аумақтардың экологиялық
сыйымдылығына негiзделген табиғи ландшафттарға рұқсат етiлетiн рекреациялық
жүктемелер (маусымына адам-гектар) әзiрлеу, одан асып түсу ... ... ... ... мәдени және сәулет ескерткiштерiн қорғауды, сондай-ақ
қалпына келтiрудi (реставрациялауды) қамтамасыз ету;
Алдын ала талдау рекреациялық мамандану үшiн мынадай өңiрлер
перспективалық болып табылатынын көрсеттi ... ... ... Есiк ... ... қаласы, Түрген ауылы, Шарын
туристiк-рекреациялық аймағы);
Солтүстiк Тянь-Шань (Кеген ауылы, Нарынқол ауылы, Жалаңаш ауылы, Көлжат
ауылы);
Солтүстiк Жоңғар (Дружба ауылы, Лепсi ... ... ... ... ... ... ... Тұрбат ауылы, Отырар ауылы, Шаян ауылы, Баба-
Ата ауылы);
Жамбыл (Тараз қаласы, ... ... ... ауданы);
Балқаш (Балқаш маңы, Балқаш көлi);
Қарқаралы (Қарқаралы қаласы, Кент таулары);
Жоғарғы Бұқтырма ... ... ... ауылы, Рахманов бұлақтары
курорты, Марқакөл көлi);
Сайрам-Шымкент (Шымкент қаласы, Сайрам ауылы, Арыс қаласы, Сарыағаш
қаласы);
Шучьe-Бурабай (Щучинск ... ... ... ... Қотыркөл, Зерендi
демалыс аймақтары);
Ақтөбе (Абат-Байтақ кесенесi, Қобда ауданы, Жаманшың табиғи қорығы, Ырғыз
ауданы, Айдарлыаша Хромтау ауданы, Қарғалы су ... ... ... ... ... ... "Байқоңыр" зымыран-ғарыш кешенi.
Қорытынды
Қорыта келе, тәуелсiздiк алғанға дейiн Қазақстанның аумақтық дамуы
бұрынғы KCP0-ның бiртұтас халық шаруашылығы кешенiнiң шеңберiнде ... ... ... жоспарлау негiзiнде жүзеге асырылды.
Нарықтық экономиканың жұмыс iстеу жағдайында экономикалық әлеуеттi дамыту
мен орналастыру және халықты таратып орналастыру мәселелерi негiзiнен
нарықтық тетiктер ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуы, халықтың қолайлы
тыныс-тiршiлiгi және бар ресурстық әлеуеттi ұтымды ... үшiн ... ... етуге тиiс.
Тиiсiнше мемлекеттiң аумақтық даму процестерiн реттеудегi мiндеттерi
өзгеруге тиiс.
Қазiргi кезеңде мемлекет мiндеттерi ... мен ... ... ... перспективалы аудандарға және тыныс-тiршiлiк үшiн
қолайлы табиғи-климаттық аймақтарға шоғырландыруды ынталандыруға, нарық
субъектiлерiнiң экономикалық ... ... үшiн ... ... ... ... жүйесiне үйлесiмдi кiрiктiрiлген бiртұтас iшкi
экономикалық кеңiстiктi қалыптастыруға келiп ... ... ... iске ... елдi ... ... геосаяси факторларын ескеруге тиiс. Жаһандану мен халықаралық
бәсекелестiктiң күшеюi елдiң әлемдiк нарықтарға ұстанымдануының тиiмдi
стратегиясын тұжырымдауды талап етедi.
Өңiрлер мен iрi қалалар бәсекелiк ... ... ... ... қана ... өңiрлiк және әлемдiк жүйесiнен де орын
iздеумен айналысуға ... ... ... ... және ... ... ... кластерлердi қалыптастырумен өзара
байланыстыра отырып аумақтарды инфрақұрылымдық қамтамасыз ... ... ... аумақтық дамуының стратегиялық бағыттарын айқындайды және
тиiстi мемлекеттiк, салалық және өңiрлiк бағдарламаларды әзiрлеудiң немесе
түзетудiң негiзi ... ... ... ... ... бұл ... республикалық, өңiраралық және облыстық маңызы бар
өндiрiстiк, энергетикалық, ... ... ... ... үйлестiре дамытуға бағытталған мемлекеттiк
инвестициялардың (ұлттық компаниялардың қаражатын қоса алғанда) негiзгi
басымдықтарын айқындауға мүмкiндiк бередi.
Стратегияда белгiленген iс-қимыл өздерiнiң ағымдағы жоспарлары мен ұзақ
мерзiмдi даму ... ... мен iске ... ... кәсiпкерлiк
сектор, оның iшiнде сыртқы инвесторлар үшiн бағдар болуға тиiс.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықтың әл-ауқатын арттырудағы Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық саясатының маңызы88 бет
Транспорттық комуникациялар және қондырғылар9 бет
Орыс философиялық ойларының типологиялық ерекшеліктері17 бет
Паскаль тілінде алгоритмдеу9 бет
Ғылымдар жүйесіндегі әлеуметтік жұмыстың алатын орны16 бет
Әл- Фарабидің философиялық көзқарастары12 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
«DreamPro» компаниясының даму стратегиясы93 бет
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдарындағы қазақ халқының тәуелсіздік үшін күресі54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь