Міндеттемелік құқық туралы ақпарат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4
І. Қ.Р. Азаматтық заңнамасына сәйкес міндеттемелік құқықтың ерекшелігі
1.1. Міндеттеме құқығының ұғымы және оның жүйесі ... ... .. 5.8
1.2. Міндеттеме түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9.10
1.3. Міндеттеме субъектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.16
ІІ. Міндеттемені тоқтату және оны бұзғаны үшін жауаптылық.
2.1. Міндеттеменің өзгертуі және тоқтатылу реттері ... ... ... 17.24
2.2. Міндеттемені бұзғаны үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... 25.41
ІІІ. Міндеттеменің орындалу және орындалуын қамтамасыз ету реттері
3.1. Міндеттеменің орындалу принциптері ... ... ... ... ... ... .. 42.45
3.2. Міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ету тәсілдері ... ... 46.52
IV. Міндеттеменің тоқтатуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53.55
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 57
Қазіргі, тәуелсіздік таңы атып, еліміздің экономикасы, халықтың әлеуметтік ахуалы көтеріліп келе жатқан таңда, азаматтық – құқықтық қатынастарды оқып – үйреніп, оны зерттеп, түпкір – түпкірін түсініп, Республикамыздың заңнамасын жоғары дәрежеге көтеру бірінші қатардағы мәселелердің бірі болып отыр.
Ел Президентінің 2005 жылғы Қазақстан халқына жолдауында ел экономикасының дамушы елдер қатарындағы үздігі екенін баяндады. Банктік жүйе жетілгендігін айтып, несие беру жүйесін, әсіресе жастарға, бюджет қарамағындағы мекемелер қызметкерлеріне несие беруді жетілдіру қажет екендігін айтып өтті. Осыдан орай міндеттеме бұл салалардың бөлінбес бөлшегі болғандықтан, менің дипломдық жұмысымның өзектілігі күмәнсіздігіне көз жетіп отыр деймін.
Осы жұмысты жазу барысында мен міндеттемелік құқықты егжей – тегжейлі қарап, оның түрлерін, пайда болу, тоқтатылу негіздерін түрлі әдебиеттерден ізденіп оқыдым.
Әдетте, екі немесе одан көп тараптар жасаған міндеттеме алдында жасалған шарттар бойынша орындалады. Бірақ, өмірде әр түрлі себептерге байланысты міндеттемелер сол келісілген күйінде орындама алмайтын жағдай тууы мүмкін. Осы жағдайда тараптардың өзара келісім арқылы міндеттемені өзгертуге жол беріледі.
        
        Дипломдык жумыс.
Такырыбы: Міндеттемелік құқық
Жоспар.
Кіріспе--------------------------------------------------------------------
3-4
І. Қ.Р. Азаматтық заңнамасына сәйкес міндеттемелік құқықтың ерекшелігі
1. Міндеттеме құқығының ұғымы және оның ... ... ... ... ... ... ... 11-16
ІІ. Міндеттемені тоқтату және оны бұзғаны үшін жауаптылық.
2.1. Міндеттеменің ... және ... ... ... Міндеттемені бұзғаны үшін жауапкершілік------------------- 25-41
ІІІ. Міндеттеменің орындалу және орындалуын қамтамасыз ету реттері
3.1. Міндеттеменің орындалу ... ... ... ... қамтамасыз ету тәсілдері-------- 46-52
IV. Міндеттеменің тоқтатуы-------------------------------------------- 53-
55
Қорытынды----------------------------------------------------------------
57
Кіріспе
Қазіргі, тәуелсіздік таңы атып, еліміздің ... ... ... ... келе ... таңда, азаматтық – құқықтық
қатынастарды оқып – үйреніп, оны ... ...... ... ... ... ... көтеру бірінші қатардағы
мәселелердің бірі болып отыр.
Ел ... 2005 ... ... ... ... ел
экономикасының дамушы елдер қатарындағы үздігі екенін баяндады. Банктік
жүйе жетілгендігін айтып, несие беру ... ... ... ... ... қызметкерлеріне несие беруді жетілдіру ... ... ... ... орай ... бұл ... бөлінбес
бөлшегі болғандықтан, менің дипломдық жұмысымның өзектілігі күмәнсіздігіне
көз жетіп отыр деймін.
Осы жұмысты жазу ... мен ... ... ... ... ... оның түрлерін, пайда болу, ... ... ... ... ... екі немесе одан көп тараптар жасаған міндеттеме алдында
жасалған шарттар бойынша орындалады. ... ... әр ... ... ... сол ... күйінде орындама алмайтын жағдай
тууы мүмкін. Осы ... ... ... келісім арқылы міндеттемені
өзгертуге жол ... ... ... ... Олар ... ... сүрақ
туады. Бұл сұраққа жауап қарастыратын болсақ, Қазақстан Республикасының
Азаматтық Кодекстің III ... ... ... ... ... ... құқық – азаматтық құқықтың ең үлкен ... ... ... ... кодекс көлемінің жартысынан
көбін алады.
Міндеттемелік құқықты заттық құқық, интеллектуалдық ... ... ... жеке ... ... салалармен қатар азаматтық
құқықтың бір саласы деп ... ... ... ... сол – ол қоғамдағы қалыпты
қатынастарды да, ... ... ... да бір ... ... ... ... үшін жауапкершілік, міндеттемені
қамтамасыз ету) бұзылуын да реттейді.
Қазіргі Қазақстанда лік құқық қоғамдық ... ... ... ... ... күн асқан сайын кеңуге. Ептеп болса да маңыздылығы ... ... ... ... алып ... нарықтық экономикаға
өту жаңа міндеттемелер тудыруда, бұрынғыларды өзгеріске ұшыратуда.
Шарттардың жаңа түрле шығуды ... ... ... сенімгерлікпен басқару, т.б.). бұл ... ... ... кезеңде экономиканы құқықтық реттеудің ең бір тиімді
де сенімді аспабы болатындығы сөзсіз.
1.1. Міндеттеме ... ... және оның ... ұғымының түбегейлі тұжырымдалған заңды негізі не? Біз оны
қалай түсінеміз? Міндеттемелік ... ... ... ... III бөлімінде қарастырылған. Аталмыш кодекстің 268-бабында:
“Міндеттемеге сәйкес бір адам (борышқор) басқа ... ... ... ... беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б. сияқты ... ... ... не белгілі әрекет жасаудан тартынуға міндетті, ал
несие беруші борышқордан өз ... ... ... ... ... Несие
беруші борышқордан атқарылғанды қабылдауға міндетті”, - деп атап көрсетеді.
Демек, міндеттеме – азаматтық құқықтық ... бір ... Ал, ... ... ...... беруші мен борышқорға өзара жауапкершілік ... ... ... ... ... Екі жақты құқықтық қатынас: несие
беруші трұғысынан қарағанда – ... ету ... ... борышқор жағынан
алып қарағанда-міндеттемелік (бәсең жағы) болып есептеледі.
Міндеттемелік қатынастардың ерекшеліктері мен басқа азаматтық –
құқықтық ... ... ...... ... ... түрі болып табылады.
2. міндеттемелік қатынас үшін иеленіп қойған материалдық игіліктердің
ауысуын бекіту қажет, яғни мұнда жылжымалық ... ... ... ... ... ... тұлғалардың белсенді
мінез – құлқы туындайды.
4. Міндеттемеде құқық берілген ... ... ... адам ... ... ... ... бәрінен бұрын меншік құқығымен,
тығыз байланыста болу тән. Міндеттемелік құқық қатынастар ... ... ... ... ... және олармен өзара
байланысты. Міндеттемелік заттық құқықтық қатынас, ... ... ... ... ... ал өз ... заттық
міндеттемелік құқық қатынастарының дамуының заңдық нәтижесі болып
табылады.
Заңгерлер: талап етуді “міндеттемелік құқық” деп атайды. Бұл – ... ... ... ақыр ... ... жеткізілгенше жауапкершілекке
шақыруға, яғни, талап етуге құқылы” деген сөз. Басқа да азаматтық ... ... ... де өзіндік құрамдас бөліктері болады: олар
– субъект, мазмұн және объект.
Ал, енді, міндеттеменің субъектілері кімдер? Бұл ... ... тағы да сол ... ... таңба басқандай: “міндттеменің
субъектілері: борышқор мен несие беруші” деп жазылған. Осы екі ... ... ... ... борышқор – белгілі бір әрекетті жүзеге
асыруға міндетті, немесе одан түрлі себептерге байланысты бас тарта ... ... ... – борышқордан мойнындағы міндеттемесін орындауды ... жақ. Егер заң ... ... ... бұлар – азаматтар,
заңды тұлғалар және мемлекеттің міндеттеме тараптары деген сияқты ... ... ... ... сәйкес, несие беруші немесе борышқор
ретінде міндеттемеге бір мезгілде бірнеше адам ... ... ... аты ... тұлғалармен жасалған міндеттеме. Мұндай жағдайда, Азаматтық ... ... ... ... немесе субсидиялық
(жәрдем берушілік) міндттеме пайда болады.
Бұл секілді міндеттемелермен, негізінен алғанда, ... жеке ... ... ... ... мүлікті сатқанда, бірнеше жеке ... ... ... ... азамат кепілдеме жасағанда, бірнеше кісі
басқа біреуге зиян ... және т.б. ... ... ... ... болмасын, аталған жағдайлардың бәрінде де сол ... ... ... басқа біреуге бірлесіп зиян ... ... ... ... міндеттемелік құқық қатынастарына түгелімен не борышқор,
не болмаса, несие беруші ретінде қатысады.
Егер міндеттемеде бірнеше тұлға ... ... ... ... ... ... борышқор ретінде көрсетілген болса, міндеттемені
орындау жауапкершілігі ... ... ... қарай немесе ... ... ... ... ... ... тек өзі үшін ... береді,
ал несие берушілердің әрқайсысы борышқордан тек өзіне тиесілі ғана ... ... ... ... ... үлесіне сәйкес қарызын толық өтеген
борышқор үшін тоқтатылады да, өтемеген басқа ... үшін ... ... ... әрқайсысы, Азаматтық кодекстің 287-бабына сәйкес,
борышқордан міндеттемені толық атқаруды ... ... ал ... оны толық атқаруға міндетті. Осындай көп жак ... ... ... деп атайды.
Ортақ міндттеменің үш түрі болады:
1) бір несие беруші мен бірнеше борышқорлар қатысқанны – ... бір ... мен ... ... ...... талап етуші;
3) бірнеше несие берушілер мен бірнеше ... ...... делінеді.
Егер шарттарда бұлар көзделмесе немесе заң құжаттарында нақтылы
көрсетілмесе, сонымен бірге, міндеттеменің мәні ... анық ... ... ... немесе ортақтасқан талап пайда болады.
Кәсіпкерлік қызметпен байланысты міндеттеме бойынша берушінің
талаптары, егер заң ... ... ... шарттарында өзгеше
көзделмесе, – ортақтасқан міндет болып ... ... ... топтастыру міндеттемелік құқықтың құқықтық институттарын
шарттық және шарттан тыс деп ... ... ... Сүлейменов, Ю.Г.Басин оқулықтарында міндеттемелерді келесі топтарға
бөлген.
Құқықтар мен ... ара ... ... ... ... біржақты – міндеттеме субъектілерінің бірінде тек ... ... тек ... ... Мысалы, заем, зиян келтіру
- Екіжақты немесе өзара – міндеттеме субъектілерінің әрқайсысында құқық
та міндет те бар ... ... олар ... ... де, борышкердің де
рөлінде болады. Мысалы, сатып алу – сату ... ... ... ... ... ... ақша ... борышкер және керісінше.
Орындау нысанының анықтылығы бойынша міндеттемелер:
- белгілі бір мазмұндағы міндеттемелер – міндеттеменің жиі ... ... ...... жасауға міндетті бірнеше әрекеттің
ішінен өзіне таңдап алу мүмкіншілігі бар. ... зиян ... ... ... орнын заттай немесе келген шығынды толық
өтеуге міндетті.
- Факультативтік міндеттемелер – ... ... бір ... ... ал оған мүмкіндігі болмаса, басқа әрекет жасайды. Мысалы,
борышкер несие берушіге автомобиль беруге ... ... да ... ... ол өтей ... ... ... төлеуге
немесе сондай мүлік беруге міндетті.
Факультативтік міндеттеме мен альтернативтік ... өте ... ... ... ... ... ... болмаса ақша
болса, альтернативтік міндеттемеде автомобиль немесе ақша.
Бір бірімен байланысына орай ... ... ... болып бөлінеді. Акцессорық міндеттеме негізгімен тығыз
байланысты, негізгі міндеттеме ... ол да ... ... ... нысанына қарай, бөлінетін және бөлінбейтін
болып бөлінеді.
Бөлінетін міндеттеме дегеніміз – бөліп орындауға болатын ... ... ... ...... ... мысалы, сурет салу,ғимарат құрылысы.
Борышкердің жеке сипаттағы міндеттемесе де болады. Бұл міндеттеме
түрі борышкердің жеке басымен ... ... ... ... болу ... орын алса, міндеттеме тоқтайды. Мысалы, мақала ... ... ... ... ... ... құқықтың субъектілер тізімі Қазақстан Республикасының
Ааматтық Кодексінің 269 ... ... ... ... бойынша,
Міндеттеменің тараптары болып несие беруші мен борышкер болып табылады.
Осы баптың 1 ... ... ... ... мен ... ... ... бірнеше адам қатыса алады. Несие беруші мен борышкермен қатар
міндеттемеге үшінші жақтың қатысуы да ... ... жақ ... тараптарының біреуіне міндеттемелер немесе өзге де ... ... ... ... қатысады. Міндеттеме үшінші ... ... ... ... ... келісчімінде көзделген
реттерде міндеттеме үшінші жақтар үшін міндеттеменің бір немесе ... да ... ... ... мүмкін. (ҚР АК 27 бап)
Несие беруші ортақтасқан міндетті барлық борышқорлардан да, жеке-
жеке алғанда олардың кез ... де ... ... де, ... ... ... ... құқылы. Ортақтас борышқорлардың біріне қанағаттанбаған
несие беруші алымдарын оламдарын олардың қалғандаранан талап ... ... ... ... ... ... орындалғанға дейін міндетті
болып қала береді.
Борышқорлардың бірінің ортақтас міндетті толық ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда ортақтас несие берушілердің ... ... ... көлемінде талап қоюға құқылы.
Ортақтас несие берушілердің біреуіне міндеттемені толық орындау
борышқорды өзге несие берушілерге оны орындаудан ... ... ... ретте борышқордың несие берушінің
талаптарына қарсы ... ... осы ... ... ... ... ... негізделген қарсылық білдіруге құқығы жоқ.
Талаптар ортақ ... ... ... ... ... ... ... қарсы осы несие ... ... ... ... ... ... ... қатынастарына
негізделген қарсылық білдіруіне құқығы жоқ.
Азаматтық кодекстің 288-бабына сәйкес негізгі борышқор ... ... ... ... ... қанағаттандырмаған жағдайда
бұл талап орындалмаған бөлігінде ... ... ... ... ... екендігі заң құжаттарында немесе несие беруші мен
борышқордың ... ... ... ... ... ... міндеттеме дегенді түсіндіре кетелік, яғни
борышқор өзінің алған ... ... орай ... тиісті әрекетін
мезгілінде орындай алмаса, міндеттемені басқа борышқорға жүктеді. Мысалы,
субсидиялық міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшыраған
ондай заңды тұлғаның аурытпалығын негізгі қоғам көтеріп алады.
Міндеттеме жүзеге асуы кезінде оның ... ... ... ... Яғни ... қатынасқа бұрынғы несие берушінің
орнына жаңа қатысушы келе ... ... ... ... ... басады. Бұл жағдай жалпы құқық қабылдаушылық (әмбебап) негізінде
жүзеге асады. Мысалы, заңды ... ... ... ... ... ... мәселе көрініс береді. Құқық қабылдау кезінде бұрынғы
тұлғаның барлық құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... құқықтарының біріне нақты міндеттемесі де кіреді.
Заң міндеттемедегі тұлғаны ауыстыруға жеке құқық қабылдаушылық
жағдайында рұқсат береді, яғни ... бір ... ... ... да ... ... ... беретін тұлғаның басқа ... ... ... тұлғаның ауысуы мұндай жағдайда арнайы мәміле негізінде
жүзеге асады, бұл талап ... беру ... мен ... ... деп аталады
(АК-тің 339-347 және 348-баптары).
Несие берушіге талап етуді басқа адамға беруіне жол беріледі. ... ... ... ... ету ... келісім шарт арқылы жүзеге
асады. Мысалы, қарыз беруші өзі бір ... ұзақ ... ... ... ... алған қарызды қайтаруды талап ету құқығын қалдыратын. Талап
етуді біреуге (мұны цессия деп атайды) басқа шарттар сияқты ... ... ... және т.б. ... ... ... ... етуді беруді
жүзеге асыру тәртібіне қатысты арнайы ереже болады. Несие берушінің ... ... ... қоюы ... ... кірмейді. Несие берушінің жеке
басымен тығыз байланысты құқықтардың, атап ... ... ... ... ... ... денсаулығына келтіріген зиянның орнын ... ... ... ... ауысуына жол берілмейді (АК-тің 340-
бабы).
Несие ... ... ... ... ... ... егер заң
құжаттарында немесе шарта өзгеше көзделмесе, борышқордың келісімі талап
етілмейді ... ... ... талап етуді беру шарты жасалғанда бұл еске салынуы
тиіс. Егер ... ... ... ... адамға ауысқаны жөнінде
борышқорға жазбаша ... ... жаңа ... беруші осыдан туындайтын
өзіне қолайсыз салдарға тәуекел етеді. бұл жағдайда бастапқы несие берушіге
міндеттемені орындағаны ... ... ... ... ... ... (АК-
тің 339-бабы 3-тармағы).
Егер заң құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, бастапқы
несие ... ... жаңа ... берушіге құқықтың ауысуы кезінде болған
көлемде және сондай жағдайларда аусады. Атап айтқанда, жаңа ... ... ... ... ... сондай-ақ басқа да құқықты, соның
ішінде алынбаған сыйақыға (мүддеге) ... ... ... байланысты құқықтар
(АК-тің 341-бабы). Борышқор ... осы ... ... ... ... ... жаңа несие берушіге міндеттемелерді
орындамауға құқылы (АК-тің 342-бабы 1-тармағы).
Талап етуді басқа адамға ... ... ... оған ... ... ... ... беруге және талапты жүзеге асыру үшін
маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі құқықтардың жаңа ... ... ... хабарды олар кезінде бастапқы несие берушіге қоймақшы
болған қарсылықтарын жаңа несие берушінің ... ... ... ... 343-бабы).
Азаматтық кодекстің 344-бабына сәйкес, міндеттеме жөніндегі несие
берушінің құқықтары заң құжаттары және ... ... ... ... негізінде:
1) несие берушінің құқықтарындағы әмбебап құқықты мирасқорлық нәтижесінде;
2) заң ... ... ... ... ... ... несие
беруші құқықтарының басқаға ауысуы туралы сот шешімі бойынша;
3) міндеттемені оның ... ... ... немесе осы міндеттеме
бойынша борышқор болып табылмайтын кепілге зат берушінің ... ... ... ... басталуына жауапты борышқорға несие
берушінің құқықтарын алып берген ... заң ... ... өзге ... ... ... ... ауысуы дегенді былай түсінген жөн – несие беруші, борышқор
және үшінші тұлған арасындағы соңғысының борышты өз ... алу ... ... ... өз ... басқа адамға ауыстыруына тек несие
берушінің келісімімен ғана жол беріледі (АК-тің 348-быбы). Бұл ... ... ... берушіге борышқорының кім екендігін білу маңызды ғой.
Сондай-ақ борышқорының тындырысды әрі төлем ... ... ... ... ... борышқордың міндеті жанасына айна-қатесіз ауысуы
шарт, жаңа ... ... ... ... ... ... ... қарсылықтарын несие берушінің талабына қарсы
қоюға құқылы (АК-тің ... ... ... ... бірге үшінші
жақтың тағайындаған кепілі мен кепіл болушылық өзінің күшін ... ... ... ... ... ... жаңа ... үшін жауап беруге
келісілген жағдайда ғана ... ... ... ... ... нысаны жөніндегі мәселе-талап
етуді беру нысанына сәйкес тиіс (АК-тің 348-бабы 1 және ... ... ... ... ... ... орын алады. Басқа адамның міндеттемесін орындаған ... ... ... сол ... кері қоюға құқылы, осыны
регрестік міндеттеме деп ... ... ... ... ... ... әрекеттері
салдарынан міндеттемені орындамаған борышқор осы адамнан залалдарын өтеуді
талап етуге құқылы. Ортақтасқан міндеттемені ... ... ... ... оның ... тиесілі үлесін шегеріп, тең үлеспен
кері талап қоюға ... ... ... және оны ... үшін ... Міндеттеме өзгертуі және тоқтатылу реттері.
Міндеттемелердің өзгертілу және тоқтатылу негіздеріне жататын ... ... және ... ... екі ... ... ... адам санасына
байланысты емес болса, әрекеттер адам ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады. Сонымен қатар,
олар пассивті мінез-құлықтан да ... ... ... ... ... түсіп қалуы жатса, әрекеттерге, меншік иесінің өз мүлкін ... ... ... ... ... фактілерді құқықты тоқтатушы фактілерден ажырату
керек. Олардың негізгі айырмашылығы құқықтық қатынастар өзгерген кезде
олардың ... мәні ... ... оның ... құрамығ пәні, т.б.
өзгертіледі. Басқаша айтқанда, егер өзгерістер бір ... ... ... ... ол міндеттемені ... ... ... ... бір түрі ... ... ... табылады. немесе, мысалы, сатып алу-сату шарты ... ... ... ал ... ... алу сату ... ... бейнемагнитофон
сатылатын болса, бұл кезде міндеттеме тоқталымайды. Міндеттеменің тараптары
болып сол ... қала ... тек қана оның пәні мен ... ... бұл ... міндеттеме негізі болып табылатын шарттың тек ... ... ... ... ... басқа міндеттемемен алмастырған ... ... ... ... ... ... ... кодекспен өзге заң
актілерімен, өзге де актілермен немесе шартпен көзделуі мүмкін.
Міндеттемені өзгерту де, ... да ... ... ... Міндеттемені өзгерту туралы келісім міндеттеме ... ... ... ... ... ... алу-сату туралы шарт
мемлекеттік тіркеуден өту керек ... оны ... ... ... ... өтуі ... Бірақ, заң актілерімен тараптардың
келісімі арқылы ... ... ... жол берілмеуі мүмкін.
Атап айтқанда, бұл ережеде ... ... ... міндеттемеге
қатысты болады.
Кейбір жағдайларда міндеттеме тараптардың ... ... ... ... Бұл ... ... көзделуі мүмкін. Міндеттемені
өзгерту туралы келісім тараптар ол туралы келісімге ... ... ... ... Бұл ... ереже, тараптардың келісімен немесе заң актілерімен
олардың өзге де күшіне ену мерзімдері көзделуі мүмкін.
Міндеттеме бір жақты тәртіпте екінші ... ... ... ... ... ... Елеулі болып екінші тарап жасасу
нәтижесінде алуы ... ... ... ... ... ... бұзуы табылады. міндеттемені бір жақты ... ... ... ... ... сот ... ... Егер міндеттемені біржақты
тәртіпте бұзу мүмкіндігі болса, онда оны бұзудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... асырмауына байланысты
болады. Егер тараптардың кем ... ... ... ... болса, онда, мысалы тапсырма шартын тараптардың біреуінің
бастамасымен ... ... ... ... бір ай ... ... ... егер
одан ұзақ мерзім заң актілерінде немесе тараптардың ... ... ... ... ... өзгертілуіне байланысты тоқтатылуы
мүмкін.
Егер міндеттемені бір жақты тәртіппен бұзудың негізі ретінде екінші
тараптың өз ... ... ... ... ... ... онда ... кінәлі тараптан залалдардың орнын толтыруды талап етуге құқылы.
Міндеттемені тоқтату дегеніміз тараптардың ... ... ... мен ... ... ... негіздері:
1) тараптардың еркі бойынша пайда болатын жағдайлар (міндеттемені тиісінше
орындау, бас ... ... ... ... алу, ... ... тоқтатылуы, борышты кешіру);
2) тараптардың еркіне байланысты емес негіздер ... ... ... мен несие берушінің бір тұлға болуы, міндеттемені орындаудың
мүмкін еместігі, мемлекеттік орган актісін шығару, азаматтың ... ... ... ... ... ... бойынша тоқтатуға тек
заңмен көзделген реттерде ғана жол беріледі.
Міндеттемелерді тоқтатудың ... ... ... ... табылады.
Міндеттемені тоқтатудың негіздері Азаматтық кодекстін 367-бабы 1-
бөлімі көзделген. Бірақ, олардың ... ... ... ... ... ... өзге де ... заң актілерімен
немесе шартпен көзделуі мүмкін.
Міндеттемені бір ... ... ... ... ... бір жақты бас тарту табылады.
Міндеттемені тоқтатуға әкеп соғатын негіздердің болуы міндеттеме
сияқты ... ... ... егер ... ... арқылы рәсімделген
болса, несие беруші міндеттеме тоқтатылған ... ... сол ... ... оны қайтаруға міндетті. Егер қолхатты ол жойылу, жоғалу
нәтижесінде борышқорға қайтару мүмкіндігі ... ... ... ... ... жазып береді.
Міндеттемелердің тоқтатылуының әр түрлі негіздері бар Азаматтық
кодексте олардың тек қана ең көп ... ... ... ... ... өзге ... орын алуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... пайдалануға болмайды
деген сөз емес.
Міндеттемені тоқтатудың азаматтық ... ... ... ... ... ... ... болып оны орындау
табылады.
Орындау міндеттемелік құқықтық қатынастардың табиғи түрде аяқталуы
болып табылады. бірақ, міндеттемелер кез ... ... ... емес, оны
тиісті түрде орындау арқылы ... Егер ... ... онда міндеттеменің өзгертілуі орын алады.3
Міндеттеменің орындалуы шарт ... ... ... ... ... жасалған болса, оның орындалуы да жазбаша ... ... Егер ... оның ... ... ... ... ол
тоқтатылмайды, ол борышқор үшін қосымша жүктеулермен ... ... ... ... айып ... қамтамасыз етілген болса, борышқор
айыпты төлеуге міндетті болады. Немесе, міндеттеменің орындалуы ... ... ... болса, міндеттеме орындалмаған ... ... ... ... ... пәні ... табылатын мүлік несие берушіде
қалады.
Тек қана тараптар міндеттемеден туындайтын барлық әрекеттерді тиісті
дәрежеде жасаған кезде ғана ... ... ... ... шартпен өзінің міндеттемесін орындаған соң
несие берушіге құжаттарды беру ... де ... ... Ол ... сипатына қарай әр түрлі болуы мүмкін.
Мысалы, ол сенімхат болуы мүмкін, несие сақтандыру ... ... ... ... ... Ол ... ... орындағандығы
туралы есебі болуы мүмкін.
Егер мүмкіндіктің болмауы ... ... ... ... ... ... болмағандықтан міндеттеме тоқтатылады. Бұл
ереженің күші ақшалай міндеттемелерге қолданылмайды.
Тараптың өзі де, екінші ... та ... ... алмайтын ретте, егер
заңдарда немесе шартта өзгеше көзделмесе, бір ... ... ... ... талап етуге құқығы жоқ.
Бұл орайда міндеттемені орындаған әрбір тарап орындалғанды қайтаруды
талап етуге құқылы. Немесе шартта, міндеттемені ... ... ... ... жасау міндеті көзделуі мүмкін.
Мысалы, мердігерлік шарт бойынша мердігер жұмысты ... ... ... ... Осы ... ... ... сол
жұмыстарды орындалу кезеңдерін қабылдап ... ... ... табылады.
немесе тауар жеткізілімі шарты бойынша ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл жерде есеп беру мерзімі болып әр ... ... ... ... кінәсінен міндеттемені орындауға
мүмкіндігі болмаған жағдайда несие берушінің одан міндеттеме бойынша
атқарғанын қайтаруды ... ... ... ... мүмкіндік болмағаны объективті мән-жайлар
нәтижесінде болуы тиіс. Міндеттемені орындаамау мүмкіндігі міндеттеме пәні
болып табылатын ... ... ... ... ... реттерде де
туындайды.
Тараптардың келісімі бойынша міндеттеме орындалудың орнына бас тарту
төлемін беру (ақша төлеу, мүлік беру және т.б.) ... ... ... ... ... ... және тәртібін тараптар
белгілейді. Міндеттемені тоқтатудың осы негізі шарт жасасу ... ... ... ... де ... ... ... жеткен не мерзімі көрсетілмей немесе мерзімі
талап ету ... ... ... ... ... ... ... арқылы
толық немесе бөлік бөлігімен тоқтатылады. Есепке жақызу үшін бір ... ... ... ... Есепке алу үшін үш шарт орындалуы қажет:
1) алынатын ... ... ... ... ... ... ... біріне бірі міндетті болуы тиіс;
2) талаптар біртектес болуы тиіс. Яғни, талаптар әр түрлі ... ... ... ... тәсілдері бірдей болуы тиіс;
3) екі талап бойынша орындау мерзімі туған болуы ... ... егер ... ... ... бойынша талапқа заңды ... ... ... және ол ... өтіп ... Яғни, бұл талап азаматтық
қорғау аясынан шығып кеткен болып есептеледі;
2) азаматтық өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... ... байланысты
жатпайды;
3) алимент өндіріп алу туралы. Бұл талаптар жекелік ... ... ... ... алуға жол берілмейді;
4) өмір бойы асырауда ... ... ... Бұл ... ... ... жекелік сипатында отыр;
5) заңдарда немесе шарттарда көзделген басқа да ... ... жол ... ... қатысты есепке жатқызуға болмайтындық осы талаптардың
ерекшелігімен, мемлекет үшін маңыздылығымен шартталады. Осы ... ... ... ... яғни борышқордың өзімен орындалуы тиіс және өзінің
тиісті күйігде орындалуы тиіс, ... ... ... болмайды.
Талап өзгеге өткен борышқор жаңа несие берушінің талабына қарсы
өзінің бастапқы несие берушіге кері ... ... ... ... ... ... ... етуді беру туралы хабарды ... ... ... және ... мерзімі оны алғанға дейін не ол ... ... ... ету ... ... ол ... жатқызылады.
Міндеттеме тараптардың арасында болған бастапқы міндеттемені аустыру
туралы келісіммен сол ... ... ... өзге нысанасын
немесе әдісін көздейтін ... ... ... ... ... өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу
бойынша міндеттемелерге қатысты жаңғыртылу қолданылмайды. Бұл ... ... ... мен ... ... ең ... қазынасы деген
конституциялық қағиданы растап отыр.
Міндеттеме, сонымен қатар, борышқор мен несие беруші бір тұлға ... ... ... ... мұрагерлік тәртібімен борышқордан
несие берушіге ауысады.
Несие беруші борышқорды мойнына алған міндеттемелерінен босатқанда,
егер бұл несие ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме тоқтатылады.
Міндеттеме мемлекеттік органның актісі нәтижесінде толығымен немесе
ішінара орындалуға жалпайтын болса, толығымен ... сол ... Егер сол акт ... ... жарамсыз болып танылса,
жалпы ереже бойынша, міндеттемелік қалпына келтіріледі.
Егер міндеттемені ... ... жеке ... ... ... не міндеттеме басқаша түрде борышқордың жеке басымен
ажырамастай байланысты ... ... ... ... ... Егер ... ... несие берушінің жеке өзіне арналса
не ... ... ... ... жеке ... ажырамастай байланысты
болса, несие берушінің қайтыс болуымен міндеттеме тоқтатылады.
Таратылған заңды тұлғаның ... ... ... ... тұлғаға жүктелген жағдайлардан басқа реттерде, міндеттеме заңды
тұлғаның ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік, бір жағынан заңдық
жауапкершіліктің түрі бола ... тағы да, ...... бір ... ... ол ... ... құқық
бұзушыға қосымша азаматтық – ... ... ... оған ... ... ... түрінде мемлекеттік мәжбүрлеумен қамтамасыз
етілген ... ... ... ... бағытталған, субъективтік
азаматтық құқықтарды қорғаудың ... ... ... ... ... деп
анықталады.
АК-ның 394-бабына сәйкес міндеттіменің бұзылғандығы, міндеттімені
мезгілінде орындамау, ... мен ... ... ... ... белгіленген басқа жағдайларды бұзып орындау, тиісінше ... ... деп ... Осы ... ... сәйкес,
міндеттемені бұзғандық үшін борышқорды жауапқа тарту несие ... ... ... ... ... үшін – жауаптылық мынадай формада ... ... ... ... ... кепілпұлды жоғалту не кепілпұлдың
қайтарылған сомасынан басқа қосымша сома төлеу; қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... пайдасына тәркілеу;
кепілге салынған мүлікке, сондай-ақ ұстап қалу ережесіне сәйкес ұстап
қалынған ... ... ... ... моральдік залалдың орнын толтыру
және т.б.
Борышкердің немесе ... ... ... ... ... ... ... бұзушыға қосымша мүліктік айыруды жүктейтін кез ... ... ... ... бұзғандық үшін азаматтық-құқықтық
жауаптылықтың ... ... ... ... ... көп ... ... шығынды өтеу мен тұрақсыздық айыбын
жатқызуға болады.
Шығынды өтеу ...... ... ... ... ... ол кез келген субъективтік азаматтық құқықты ... ... ... ... және ... құқықты қорғаудың
шығындарды өтеу сияқты тәсілдерін азаматтық құқықты бұзудың ... ... ... ... ... көзделген.2 АК-ның 350-
бабына сәйкес, өз міндеттемесін орындамаған немесе тиісінші орындамағна
борышкер несие берушіге міндеттемені бұзушылықтан ... ... ... яғни ... ... ... ... отырғызған кез келген
азаматтық құқық бұзушылықта шығындарды өтеуге жол берілген.
Шығындарды ... ... ... алу ... ... ... ... немесе шартта көзделеді.
Шығындарды толық өтеу принципі құқықтың бұзылуына байланысты несие
берушіде туындаған нақты залалдың да, және ... ... ... ... ... ... деп отырғанымыз, өз құқығының бұзылуына байланысты несие
беруші жұмсаған шығындардың жиынтығы, оған жоғалған не бүлінген мүліктерді
қалпына келтіру ... да ... ... құқығы бұзылмағанда ол дағдылы айналым жағдайында
алуы мүмкін табыстың кемшілігі қолдан ... ... ... деп ... ... ... ... мөлшерін анықтағанда несие берушінің оны
алу үшін ... ... да, сол ... алу ... ... ... да ... міндеттемелік құқық бұзылғанда барлық уақытта бірдей
шығын бола бермейді, не шығын өзіне тек нақты ... ... ... ... ... ғана қамтуы мүмкін. Сондықтан шығындарды көрсету
үшін “нағыз шығындар” ... де ... ол ... ... бұзудағы
шығынды көрсетеді. Тиісінше, нағыз шығындар ұғымына белгілі бір нақты мән-
жайларда не тек нақты залал, не тек ... ... ... ... не
нақты залал мен жіберіліп алынған пайданың жиынтығы кіруі мүмкін. ... ... ... шартта шектеулі жауапкершілік көзделген болса, нақты
шығындардың сомасы борышкерден өндіріп алуға ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік
жүктегенде толық принципін ұстанбау, әдетте, заң ... ... ... не ... ... бір саласын реттеумен
байланысты нормаларында көзделген.
АК-ның ... ... ... ... ... егер ... ... шартта өзгедей көзделмесе, шығынды
есептеудің абстрактылық тәсілімен шығындарды есептегенде шарттық баға ... ... ... ... ... баға ... ... Осыған
байланысты, мынадай бағалар негізге алынады: не, жалпы ... ... ... ... ... ... тауар рыногындағы баға; не,
бұзылған ... ... ... борышкер несие ... ... ... баға; не, міндеттеме сот арқылы мәжбүрлеп
орындалғанда, талап қойылған, шешім ... ... іс ... ... күнгі баға.
Жауапкершілік шарасының тағы бір кең таралған түрі – ... ... ... ... егер ... ... ... айыбы көзделсе, онда шығынның тұрақсыздық айыбы жаппаған бөлігі
өтеледі. Сонымен ... ... ... ... мынадай жағдайлар көзделуі
мүмкін: тек тұрақсыздық айыбы ғана өндіріледі; шығын ... ... ... ... өндірілуі мүмкін; несие иесінің қалауы бойынша
не тұрақсыздық айыбы, не шығындар өндірілуі мүмкін.
Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершіліктің шығындарды өтеу ... ... ... ... ... ... бұл шаралардың
боышкерді міндеттемені заттай орындауға мәжбүрлеу жөніндегі ... ... яғни ... ... ... орындаумен ара қатынасы
туралы мәселені айналып өту мүмкін емес.
Міндеттемені нақты орындау принципі ... ... ... ... ... ... – құқықтық принципі болып
табылады. бұл принцип ... ... мен ... ... ... нормаларынан, атап айтқанда, АК-ның міндеттемені
тиісінше орындау ... ... ... ... бас ... ... ... АК-ның 273-бабында, орындаумен міндеттемені тоқтату
туралы ... 367, ... және т.б. ... ... ... бір ... беру ... міндеттемені бұзғандық үшін сол
затты мәжбүрлеп алып қою оны ... ... беру ... ... ... ... ... қатар, шаруашылық жүргізудің нарықтық негізі, нарықтық
қатынастар ... оның ... ... – құн ... ... ... Құн ... бола тұрып ақша, нарықтық шаруашылық жүргізу және
кәсіпкерлер арасындағы бәсекелестік жағдайында, ... ... ... ... ... ... ... айналым құралы болып отыр.
Нарықтық негіздерге ... ... ... ... ... ақша ... алу, ... орындауды заттай алумен бара-бар. Ол,
негізінен, тауарды заттай алуды қамтамасыз етеді, себебі, ақша ... ... ... борышкердің заттай бере алмағанын рыноктан ала алады.
АК-ның 345-бабының 1-тармағында, жалпы ереже ... ... ... ... ... ... төлеу мен шығындарды өтеу
міндеттемені зат түрінде орындаудан борышкерді босатпайды. Заң ... ... ... ... ... белгіленуі мүмкін. Атап айтқанда,
тараптардың келісімімен міндеттемелерге жаңалау жүргізілуі ... бас ... ... міндеттеме тоқтауы мүмкін.
Керісінше, міндеттеме орындалмаған жағдайда тұрақсыздық айыбын төлеу
және шығындарды өтеу, жалпы ереже бойынша, АК-ның ... ... ... міндеттемені зат түрінде орындаудан босатады. ... бұл ... ... ... ... ... есебінен
үшінші жақтың орындауына байланысты жасаған шығындары да кіруі мүмкін.
Тиісінше орындалмаған жағдайда, ... ... ... заң ... ... ... тәртіп анықталуы мүмкін. Мысалы, ... ... ... ... және ... өтеуді несие ... ... ... егер ... ... ... ... немесе
ондай қызмет көрсетілмесе, не міндеттемеде теңдесі жоқ ... ... ... қиын өте дара – белгілі бір ... ... ... атап ... нысаны жылжымайтын мүлік объектісі болып табылса.
Міндеттемені бұзғандық үшін азаматтық – ... ... ... критерийлер негізінде жасалынады.
Жауапкершіліктің түрлерін оның негіздері, суьектілері, ... ... шара мен оның ... ... ... болады.
Негіздері бойынша жауапкершілік шартты және шарттан тыс деп бөлінеді.3
Шарттық жауапкершілікке шарт ... ... ... мысалы, сатушының, жалдаушының, сақтаушының жауапкершілігі. ... ... ... ... ... ... нормалары
императивтік міндеттеу көздемеген болса, шарттық ... ... ... шектерін өзгерту, жауапкершілікті шектеу және
т. б. мүмкін ... тыс ... ... ... ... қандай да бір
шартсыз міндеттеме туындау жағдайын, борышкердің мұндай міндеттеме бойынша
жауапкершілігін, жауапкершілік шектерін, құқық бұзушылықтың құрамы және ... ... ... нормалардың арқасында туындайды. Шарттан тыс
жауапкершілікке, ... ... ... ... алдында уәде
беруден, тапсырмасыз қызметтен, зиян келтіруден, негізсіз баюдан және т.б.
туындайтын міндеттемелер бойынша жауапкершілігі жатады.
Борышкерге ... ... үшін ... ... ... ... топтастыруға болады. Бұл ретте жауапкершілік
борышкердің шығындарды өтеу, тұрақсыздық айыбын ... ... ... ... және т. б. жөніндегі жауапкершілігі сияқты түрлерге бөлінеді.
Борышкердің тұрақсыздық айыбы мен ... өтеу ... ... үшін ... ... бір түрі ретінде
борышкердің бөтеннің ақшасы заңсыз пайдаланғаны үшін жауапкершілігін атау
керек. ... ... ... ... үшін ... ... заңды тұрақсыздық айыбын төлеу кезделген. Бөтеннің ... ... ... – ақша ... ... не оны ... мерзімін
өткізіп алу, басқа адамның есебінен ақшаны негізсіз алу және сақтау және ... ... ... ... ... бойынша, бөтеннің
ақшасын пайдаланғандық үшін тұрақсыздық айыбы осы ақша ... ... ... күн ... ... ... ... заңсыз
пайдаланғандық үшін тұрақсыздық айыбы алынатын мерзімді ... ... ... ... ... анықталуы мүмкін. Яғни, міндеттемелердің
кейбір түрлері үшін заңнама ережелерімен не шарт талаптарымен ... ... ... үшін тұрақсыздық айыбы есептелетін аз мерзім
белгіленуі мүмкін, атап айтқанда, ауқымында тұрақсыздық ... ... ең ... мерзім белгіленуі, не ең шекті мөлшер белгіленуі ... ... үшін ... ... ... ... ... зиянның орнын толтыруға келетін болсақ, жалпы, моральдық зиян
дегеніміз4 – жәбірленушінің құқықтың ... оның ... ... ... нәтижесінде басынан өткізген дене және көңіл күйзелісі,
оның ішінде – қорлануы, ашулануы, ұялуы, таба ... ... ... және т.б. ... зиян ақша ... ... Моральдық зиянның
орнын толтырғанда өзіне келген ... ... ... ... ... да, ... дене ... күйзелісінің дәрежесін
көрсететін объективтік деректер те ескеріледі. Шығыындарды өтеу моральдық
зиянды өтеудің ара қатынасына ... ... ... ... сәйкес,
моральдық зиян міндеттеме бұзылудан келген зияннан тысқары өтеледі.
Егер құқық қатынасында ... ... ... ... ... үлестік немесе ортақтасқан сипат немесе субсидиарлы болып
есептеледі. Адамдары көп ... ... ... ... және
міндеттеме тараптарының біреуі болып табылатын адамдар арасында құқықтар
мен міндеттер бөлу ... ... ... ... Осы
нормаларға сәйкес, міндеттемеде борышкер жағында ... ... ... ... оған ... заң нормаларында әрбір адамның
нақты міндеттемесі анықталмаған болса, үлестік міндеттеме туындайды. Мұндай
міндеттемеге ... ... ... ... ... тәртібі жайында
міндеттеменің өзгедей жағдайлары немесе міндеттеуі ... ... әр ... үлесі теңдей және ... ... ... ... ... үлесте орындауы тиіс деп саналады. ... ... әр ... жауапкершілігі де үлесті болады, және әркімнің
жауапкершілік мөлшері өзара тең болады. Несие беруші бұл ... ... әр ... ... ... ... тартуды талап ете алады.
Борышкер жағында адамдар көп міндеттемеге ... ... ... заң ... ... ... ... әрбір
адамның міндеттемені толық орындауға міндеттілігі белгіленуі, яғни ... ... ... ... орай, борышкер жағындағы әрбір адамның
ортақтас жауапкершілігі де туындайды, ал ... ... ол ... ... толық көлемдегі міндеттемені бұзғаны үшін жауапқа тартуға құқылы.
Әрине, борышкер жағындағы адамдардың біреуінің міндеттемені орындауы не ... ... ... ... ... адамдарды несие беруші алдындағы
міндеттемеден босатады. Ортақтас борышкерлердің біреуінен жауаптылықтың
сомасын ала ... ... ... ... ... ортақтас борышкерлердің
кез келгенінен талап етуге құқылы.
Борышкер жағында ... көп ... ... ... ... ... нормаларында негізі борышкер анықталуы мүмкін,
оны орындау туралы талап бірінші кезекте қойылу ... ... ... орындамаған немесе тиісінше
орындамаған жағдайда міндеттемені орындауы тиіс басқа ... ... деп ... ... ... ... ... туындайды, оны құқықтық реттеудің ерекшеліктері АК-ның ... ... ... ... ... ... борышкер
мына жағдайда жауаптылыққа тартылады: біріншіден, негізгі борышкерге талап
қойылғаннан кейін ғана; екіншіден, негізі борышкер талаптарды толық ... не ... ... ... ... ... одан ... кейін ғана; үшіншіден, несие берушінің негізі ... ... ... кері ... ... жатқызу жолымен
қанағаттандыру мүмкін болмағаннан кейін ғана; және, төртініден, ... ... ... ғана ... Бұл ... ... кейін негізгі борышкерге регрестік талап қойылғанда субсидиялық
борышкерде қолайсыз ... болу ... ... себебі, бұл ретте,
негізгі борышкер негізі міндеттемені орындаған және негізі ... ... ... ... ... ... ... қарсы өзінің несие иесіне қойған талаптарын оған
қарсы қоя алады.
Несие берушінің міндеттемелік ... ... ... ... ... ... не ... еңбек қатынасын жасаушы адамның
бұзуының негізі бойынша жауаптылықты айрықша ...... ... ... үшін ... деп ... болады. Боыршкердің
лауазымды адамдары онымен еңбек қатынасында тұрған адамдардың әрекеттері
борышкердің ... ... деп ... ал, ... ... түрін бөліп алу борышкердің лауазымды адамдары
немесе оның қызметкерлері болғанмен, борышкердің ... ... ... ... мен ... ... ... міндеттемелер бойынша, яғни бұл адамдардың өз атынан және өз
міндеттемелері ... ... ... ... ... өз ... айыру үшін қажет.
Несие берушінің міндеттемелік құқығын борышкердің несие беруші
алдындағы міндеттемесін ... ... не оған ... ... ... ... тұрған адамдардың бұзуының негізі бойынша не
бұл себепті болмаса да, бірақ ... осы ... ... немесе әрекетсіздігі несие берушінің ... ... ... түрі – ... ... жақтың әрекеті үшін
жауапкершілігі туындайды. Жалпы ... ... ... ... ... ... болып табылатын борышкерге жүктеледі.
Үшінші жақтың борышкер алдындағы, оның ... ... ... ... ... ... беруші алдындағы міндеттеменің орындалмауына
және орындаудың мүмкін еместігіне негіз болған ... да бір ... ... ... ... ... өзіне аталған мән-
жайларға байланысты емес жауапкершілік ... ... әсер ... ... ... үшінші жақпен өзара
қатынасы оның несие ... ... ... ... ... ... бір түрі – ... берушінің міндеттеме
бойынша орындауды қабылдаудың мерзімін өткізіп алғандық үшін ... ... ... ... ... ... ... берушінің бас тартуы немесе заңнамада ... ... ... ... айналым дағдысынан ... ... ... туындайтын,
жасалғанынша борышкер өз міндеттемесін орындай алмайтын әрекеттерді
жасамауы несие ... ... ... ... алуы деп ... орындалғандығын тиісінше растаудан бас тартқан
жағдайда да несие беруші мерзімді өткізген болып ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етуі үшін кепілге
берген мүлкіне оның билік етуіне қойылған шектеулерді елу үшін ... ... ... өткізіп алғанда борышкер одан келген шығынның өтелуін талап
етуге ... бұл ... ... ... мен ... ... ... негізгі міндеттеме бойынша несие беруші шығында өтеу
міндеттемесі бойынша борышкерге, ал борышкер – несие ... ... ... ... құқықтарды бұзушыға
міндеттемені бұзғандығы үшін жауаптылық шараларын қолдануға ...... ... ... ... ... орындамау түрінде азаматтық-
құқықтық құқық бұзушылық жасауы. Міндеттемені бұзғандық үшін жауапкершілік
шараларын ... ... ... ... жиынтығы құқық
бұзушылықтың құрамын береді. Айта кететін бір ...... ... ... ... ... болады, олар жауапкершіліктің
азаматтық құқық бұзушылықтың тек кейбір жағдайлары мен ... ... тән ... жағдайларының диалектикалық өмір ... ... ... ... кпөшілік жағдайларына тән.
Азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің жіктелуінің жалпы, ... ... ... 1) ... ... ... қылығы; 2) залалдың
немесе шығынның болуы; 3) құқыққа қарсы қылық пен зиян ... ... ... ... болуы; 4) құқық бұзушының кінәсінің болуы.5
Жауапкершіліктің жалпы шарттары, әдетте, екі ... ... ... объективтік және субъективтік жақтары. Бұл ... ... ... қайшы қылық; іс-әрекеттің зиян әкелген ... ... пен зиян ... ... арасындағы себептік байланыс жатады.
Субъективтік жақтың элементіне, жалпы ереже бойынша, кінә, ... ... ... құқыққа қайшы қылығына және оның салдарына
теріс пиғыл немесе абайламау түріндегі психикалық қатынасы, ... ... ... пен ... ... ... көп ... мен түрлері болғанмен
барлық міндеттемелік құқық бұзушылықтың құрамдарын біріктіретін екі ... бар, ... ... те ... ... ... құрамын екі топқа
біріктіруге болады, бұл топтар құқықтық реттеуде бірінен бірі ... ... ... ... жауапкершілік теориясында кінә ... ... ... деп аталады, олар азаматтық-құқықтық ... ... ... және ... ... ... жауапкершілікті
өзара бөлектейтін негізгі сипаттама мынадай: кінә принципіне ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілікті
қолдану үшін қажетті талабы ... ... ... ... принципіне
сәйкес –жауапкершілік үшін азаматтық құқықтық жауапкершілікті артудың
талабы ... ... ... ... Республикасының азаматтық заңнамасына ... ... бір ... ... ... ... алғанда, құқық
бұзушыға жауапкершілік жүктеу үшін бас принцип болып ... ... ... шартта келтіру принципінен де жауапкершілік белгілеу жолы
қарастырылған.
АК-ның 359-бабының 2-тармағында кәсіпкерлер үшін диспозитивтік
сипаттағы ... ... ... ... ... ... немесе
тиісті дәрежеде орындамаған тұлға басқа кінәсі ... да ... ... кәсіпкерлік қызметі жүзеге асыру кезінде міндеттемені орындамаған
немесе ... ... ... ... жоғары жауапкершілік
жүктеледі. Мұндай кінәсіз жауапкершілік кәсіпкерлікке тән ... ... ... ... ... шығады, ол
“міндеттемедегі кәсіпкерлік тәуекел” деп ... ... ... ... “міндеттемеде кәсіпкердің тапсырысы бойынша әлдебір жұмыс орындау
көзделсе, жұмыстың нәтижесін ... ... ... ... ... ... болу ... кәсіпкерге жүктеледі. Жұмысты тиісті
дәрежеде орындаған адам, егер ... өзге ... ... ... ... ... сәйкес ақы алуға құқылы”.
Сонымен бірге, кәсіпкерлік қызметі жүзеге асыруда міндеттемедегі
кәсіпкер жауапкершілігінің өзі ... ... ... Егер ... ... міндеттемені бой бермейтін күштің, яғни осы жағдайлар
кезіндегі төтенше және тойтаруға болмайтын ... ... ... ... және т.б.) ... ... алмағанын дәлелдей алса, онда
ол жауапкершіліктен құтылады. Мұндай ... ... ... жұмыстар
мен қызмет көрсетудің мүмкін болмай қалуы тәрізді ... ... ... шарт ... ... басқа да негіздері мен одан
босатылудың жағдайлары қарастырылуы ықтимал. Осылайша кәсіпкерлер шартқа
отырып, тек ... ... ... жөнінде өзара келісімге келе
алады. Бірақ ... ... ... ... ... ... 359-
бабының 2-тармағының жалпы нормасына жүгінуге болады.
Азаматтық Кодекстің 359-бабының 3-тармағында мына жағдай ескерілген:
міндеттемені қасақана бұзғаны үшін жауапкершілікті жою немесе ... ... ала ... ... ... ... ... азаматтық заңнамада міндеттеменің жекелеген, заң
актілерінде тіке көзделген ... ... және ... айналымының
жекелеген, заң актілерінде тікелей анықталған, ... ... ... ... бір санатын иемдену, не белгілі бір қызмет түрін жүзеге
асыру болып ... ... ... жүктеу үшін келтірудің
бас принципі тікелей ... бұл ... ... ... шарт ... ... үшін кінәлік жауапкершілік белгілеу мүмкіндігі де бар.
Мысалы, АК-ның 359-бабының 2-тармағына сәйкес, кәсіпкердің өзінің
кәсіпкерлік қызметіне ... ... ... ... бойынша
жауапкершілігі үшін келтіру принципі көзделген.
Мұндай адамның мұндай міндеттемелер бойынша жауаптылығы,жалпы ереже
бойынша, ... ... ... ... ... ... оның ... кінә принципіне негізделгендері де, заңмен немесе
шартпен белгіленуі мүмкін. Сонымен ... ... ... кәсіпкерлік
қызметпен байланысты емес міндеттемелері бойынша 359-баптың кінә негізінде
борышкердің жауапкершілігін ... ... ... ережесі
қолданылады.
Мүліктік айналымның жекелеген, заң актілерінде тікелей анықталған,
анықтаушы маңыздылығы мүліктің белгілі бір санатын иедену болып ... ... ... азаматтық заңнаманың келтіру
принципін белгілеуінің мысалы ... ... ... ... ... иесінің жауапкершілігін алуға болады. Бұл принцип АК-ның өзге
адамдардың мұндай ... ... ... ... ... жоғары қауіптілік көзі иелерінің кінәсіз жауапкершілігін
көздейтін, зиян келтіруден ... ... ... ... ... ... Жоғары қауіптілік көзіне, мысалы, ... ... ... ... мен ... ... ... және т.б. жатады. Бұл ретте, жоғары қауіптілік көзіне жататын
мүлік келтірген зиян үшін жауапкершілікті бұл мүлікті ... ... ... оралымды басқару құқығында не басқадай кез келген заңды
негізде иеленуші адамдар көтереді.
Міндеттемелердің жекелеген, заң ... ... ... үшін келтіру принципін белгілеудің мысалы ретінде кәсіпкерлік
қызметіне байланысты сақтауды жүзеге ... ... ... ... егер ... оның ... қызметі болса – сақтауға өткізгенді
сақтамағаны үшін жауаптылығын алуға ... ... ... ... ... ... ... сақтаушы, және кепілдік мерзім ішінде
айқындалған кем шығушылық бойынша мердігер – сол ... ... ... кінәсіз жауап береді.
Айта кету керек, кінә шарты, міндеттемелік құқықты бұзғандық ... ... ... ... ереже жатады, және, міндеттемелердің
және олардың бұзғандық үшін санкциялардың құқықтық ... ... ... ... ... сатып алу-сату, жалдау және т.б.
туралы нормалары) борышкердің жауапкершілігінің ерекшеліктері айтылмаған,
атап ... ... ... үшін кінәсіз жауапкершілікті
көздемейді. Бұл жағдайларда АК-ның 359-бабының 1-тармағының жалпы ... заң ... ... жауаптылыққа тарту үшін
кінәнің болуы шарт болып табылады.
Кейбір реттерде, кінә құқық ... ... ... ... ма ... мыселені шешкенде АК-ның 359-бабының 1 және 2-тармақтарының
едәуір өзгеше нормаларының ... ... жөн. ... ... және оны өндіру негіздерін ... ... ... ... ... жағдайын көздейтін 359-бабына ғана сүйенеді.
Борышкердің міндеттемені бұзғаны үшін тұрақсыздық ... ... ... де ... 359-бабынд көзделген шарттар сақталғанда ғана
мүмкін болады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... жататын міндеттемелерде тұрақсыздық айыбын
қолдану кінә шартының маңызын, құқық бұзушылық құрамының ... ... ... ... Кәсіпкердің кәсіпкерлік қызмет ретінде жүзеге
асыратын міндеттемесін бұзуына байланысты тұрақсыздық ... ... ... ... ... ... талап болып табылмайды. Тұрақсыздық
айыбын өзге міндеттемелер бойынша қолданғанда кінә ... ... ... ... ... болып саналады. міндеттемені бұзғаны
үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілік шараларына жататын өзге санкцияларды
қолданғанда ... ... ... ... ... ... ... 359-бабына қандайда бір сілтеме жасамайды, және кепілпұлмен
қамтамасыз етілген ... ... үшін ... тарапты
жауапкершілікке тартудың ерекшеліктерін қарастырмайды. Дегенмен, кепілпұлда
жауапкершілікке тартудың АК-ның 359-бабында тап қан ... ... ... ... ... үшін ... ... бар жағдайлардың
бірі, АК-ның 365-бабына сәйкес, міндеттемені орындаудың мерзімінің өтуі
болып табылады. Борышкер ... ... ... несие берушіге келген
зиян үшін емес, сол мерзімінің өтуі кезінде ... ... ... ... үшін де ... ... алдында жауап береді, бұл жағдай оның
жауаптылығының ұлғаюына, яғни оған келетін қолайсыз салдарларға әсер етеді.
Мысалы, борышкерге міндеттемені ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, мерзімнің өткені себепті несие
берушінің міндеттеменің орындалуына ... ... үшін ... ... ... несие беруші орындалғанды қабылдаудан бас
тартуға және шығынның өтелуін талап етуге құқылы.
III.Міндеттеменің орындалу және ... ... ету ... ... орындалу принциптері.
Міндеттемелерді орындау дегеніміз – борышқордың алған міндеттемесіне
сай белгілі бір әрекетті жасауы немесе несие берушінің ... етуі ... ... ... ... ... тұруы.
Міндеттемені орындау көбіне-көп борышқордың белсенді ... ... ... ... ... ... ... алдына қоятын мақсаты болады. Міндеттемені
орындау ... ... ... ... мемлекет пен қоғамның
тұтастай алғанда материалдық және рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға
қол жеткізіледі.
Міндеттемені орындаудың құқықтық ... ... ... ... ... ... алу ... келісім шарт, жалға беру
нормативтік актілерінде бекітілген).
Міндеттемені орындау азаматтық кодексте бекітілген принциптерге ... ... ... Оған міндеттемені тиісті дәрежеде орындау, ... ... ... ... ... ... ... орындау
принципі борышқордың міндеттемені ... ... мен ... ... ... ... Ал мұндай шарттар болмаған жағдайда ... ... ... ... ... кәдімгі қойылған талаптарға
сәйкес орындалуы мүмкін.
Міндеттемені тиісті дәрежеде орындауды ... ... ... заңдарда, басқа да нормативті актілерде міндеттеме алған ... ... ... ... мен ... ... ... және міндеттеменің орындау тәсілін анықтайды. Міндеттемені
орындауда осы ... ... ... ... Сонымен міндеттемені
тиісті дәрежеде орындау дегеніміз оның саны мен ... ... ... ... ... талаптар мен шарттарды ... ... ... ... саналады.
Міндеттемені борышқор тап-тұйнақтай етіп орындауы үшін несие ... оған ... ... ... ... ... көрсетілген мерзімді,
белгілі бір тәсілді міндеттемеге енгізуі тиіс.
Жоғарыда аталған ... ... ... онда міндеттемені
тиісті дәрежеде орындалады деп айтуға болмайды. Міндеттеменің нақты түрде
дәл ... ... ... дәл сол ... орындау керектігін
міндеттейді, демек, ол міндеттеме мазмұнында көрсетілген жағдайлар (затты
тапсыру, жұмысты орындау, қызмет көрсету) ... ... үшін ... ... ... бұл орайда ақшалай өтем жасай алмайды.
Міндеттемені нақты түрінде дәл ... ... ... ... ... қанағаттандырады. Осы принципке сәйкес борышқор тап
осындай әрекеттерге баруы ... ... ... пәні ... ... бас тартады (мысалы, басқа мүлікті емес, берілуге ... беру нақ ... ... ... ... ... ... орындау принципі азаматтық кодексте
бекітілген. Жаңа кодексте қаралып отырған принципке ана ... ... ... ден, ... ... дәрежеде орындамағаны үшін
айып төлеу және ... өтеу ... ... ... қаралмаса,
міндеттемені орындаудан босатпайды. Демек аталған принцип борышқор
міндеттемені ... ... ... ... ... ... көзделмесе, іс
жүзінде оны нақты орындауын талап етеді.
Екіншіден, міндеттемені орындамаған жағдайда ... өтеу және ... үшін айып ... ... егер заң ... ... ... көзделмесе, міндеттемені заттай орындаудан босатады.
Мерзімі өтіп кеткендіктен өзі үшін енді ... ... ... ... ... ... бас тартуы, сондай-ақ бас тарту
төлемі ретінде белгіленген ақшалай соманы төлеу, ... ... ... ... ... дәл орындау принципі азаматтық кодекстің кейбір баптарында
міндеттеменің жекелеген түрлерін ... ... ... дәрежеде орындау нақты түрінде дәл орындаудың бір мезгілде болғанын
көрсетеді. Бірақ та бұл принциптердә араластыруға болмайды. Тиісті дәрежеде
орындау ... ... ... дәл ... қарағанда кеңірек.
Жалпы ереже бойынша міндеттемені борышқор орындауы ... ... ... ... шартында, не оның мән мағынасында міндеттемені
боышқордың өзі орындауы керектігі көрсетілмесе, онда ... тек ... ... ... ... жаққа жүктей алады. Мұндай ... ... ... үшін ... жақ ... ... ісін қабылдауға
міндетті.
Егер міндеттемені орындау ... ... ... ғана ... ... ... беруші үшінші жақтың ұсынатынын ... ... ... Шарттан туындайтын міндеттемені орындау үшінші жаққа,
егер ... ... ... ... ... ішінара жүктеледі. Мұндай
құқық несие берушінің борышқор мүлкінен ақы өндіріп алуы салдарынан өзінің
бұл мүлікке құқығынан ... ... ... салу ... және ... айырылу қаупі төнген жағдайда үшінші жаққа беріледі. Мәселен
қозғалмайтын мүлікті жалға алушы ... ... ... ... ... бар екендігін және оны өндіртіп алу ... ... онда ... ... оның қарызын төлеп тастайды.
Міндеттемеде оның әр тарабы-несие беруші немесе борышқор ретінде
мезгілде бірнеше адам ... ... ... ... ... ... ... жағында бір емес,
бірнеше тұлға болса, онда көпшілік тұлғалалармен міндеттеме пайда болады.
Мысалы, мұрагерлікке қалған ... ... үш ... оны ерлі-
зайыпты адамдарға сатты делік, сонда сатып алу-сату кезінде екі жақтан ... ... ... ... бұл орайда сатушылар – ... ал ...... ... орындалуын қамтамассыз ету тәсілдері.
Бір тараптың талап ету құқығы және екінші тараптың ... ... ... сол ... пәні ... орындау пәні зат оның ішінде ақша ... ... ... ... ... ... бір жұмыстар. Демек,
борышқор өз міндеттін орындауда ... ... ... нәтижесін беру,
қызмет көрсету, несие берушіге ақша төлеу тәрізді істерді қолға алды.
Міндеттеменің пәні ... жеке ... ... ... ... ... белгідегі заттар болуы мүмкін. Тектес белгілері ... ... ... міндеттеме, яғни белгілі бір ақша сомасын
төлеуді талап ететін міндеттеме. Ақшалай міндеттемені орындау үшін ... ... ... ... міндеттеме теңгемен айқындалады.
Ақшалай міндеттеме бойынша азаматты асырауға тікелей төленетін ... ... ... ... ... ... ... үшін, өмір
бойы асырау шарты бойынша және ... ... ... ... ... ... қарай арттырылып отырады.
Демек, мұндай жағдайда азаматтың сотқа есеп ... ... ... ... қалады, өйткені, мәселе өз өзінен қалпына келеді.
Ақшалай міндеттемені орындау үшін жеткіліксіз төленген төлемнің сомасы
тараптардың, өзге келісім ... ... ең ... ... ... ... ... содан соң айып пен мараппатауды, ал ...... ... ... өтейді.
Шартпен, сондай-ақ, шарт алдындағы дауды қарайтын органмен айқындалуы
мүмкін.
Егер міндеттемеде ол орындалатын күн немесе ол орындалуға тиісті уақыт
кезеңі көзделсе ... ... ... ... ... сол ... тиісінше сол кезең ішінде кез келген уақытта ... ... ... ... бітетін күні міндеттемені орындау күні болып ... ... ... ... ... ... ... шартында
несие беру шартында, қарастырылады.
Міндеттеме орындалуға тиісті кесімді уақыт ... ... ... ... онда әртарап жеткізілетін тауарларды
партиаларға бөліп өздерінің уақытын ... Егер ... ... ... ... бұл ... ... мүмкіндік беретін
шарттар болмаса ол міндеттеме пайда болғаннан кейін ақылға қонымды мерзімде
орындалуға ... ... ... дегеніміз міндеттеме нақты жағадайды ала отырып,
орындау мүмкіндігі болып таабылады. Бұл ... ... ... мүмкіндігі, міндеттемені орындалу тәсілі ескерледі. ... ... ... сол ... ... мерзімі етілетін кезбен
белгіленген міндеттемені, егер заңдардан міндеттеме шарттарынан, іскерлік
қызмет өрісіндегі ... ... ... ... мәнінен басқа
меррзімде орындау міндеті туындамаса, боышқор несие беруші оның туындалуын
талап еткен ... ... жеті күн ... ... ... несие беруші – кәсіпкермен алдын ала ... ... ... ... ... оны қиын жағдайға қалдыру мүмкін
өтйкені оның орындалған міндеттемені аяқ ... ... ... ... ... ... ... жер – борышқордың заттарды тапсыратын жұмысты
атқарып, қызмет көрсетіп, ақша төлейтін, ал ... ... ... ... орын. Егерде міндеттеме орындалатын жер заңдарда
немесе оның ... ... ... ... мәнінен немесе
іскерлік қызмет өрісіндегі әдеттегі құқықтардан көрінбесе, ол:
– Міндеттеме бойынша қозғалмайтын мүлікті беру – мүлік орналасқан ... ... ... ... ... өзгеде мүліктік тасымалдауды пайдалана
отырып беру;
– Егер бұл ... ... ... ... несие берушіге белгілі болса,
кәсіпкердің басқа міндеттемелері бойынша тауар немесе өзгеде ... ... ... дайындалған немесе сақталған жерде;
– Ақшалай міндеттеме бойынша несие берушінің міндеттеме пайда болған ... ... ... егер ... ... жерінде;
– Басқада барлық міндеттемелер бойынша – боыршқордың тұрғылықты жерінде,
ал егер ... ... ... ... – оның ... жерінде орындалуға
тиіс.
Борышқор заңда қаралағн ретте, натариат кеңсесіне немесе ... ... ... ... ... ... ... Ақшаны
немесе бағалы қағаздарды дипозит шарттарына салу немесе нотариусстың немесе
соттың атына сақтау міндеттеменің орындалуы болып есептеледі. ... ... өз ... ... ... оның борышқорынан дипозитке бағалы қағаздар
мен ақшаның келіп түскені туралы хабарлайды.
Міндеттемені орындау, заңдарда немесе шартта көзделген айып ... ... ... алып ... ... ... және ... да әдістер
арқылы қамтамасыз етілуі мүмкін.(ҚР АК 292 ... ... ... - өсім немесе айыппұл деп аталатын
тұрақсыздық айыбы Азаматтық Кодекстің ережелеріне сәйкес,
борышқор ... ... ... тиісінше
орындамаған ретте, атап айтқанда, орындау мерзімін өткізіп
алғпн ретте несие берушіге ... ... ... ... ... ақша сомасы танылады. ... ... ... ... ... жасалуға тиісті.
Шартта көзделмесе де ... ... ... ... ... айып ... ... етуге құқығы бар.
Кейбір жағдайларда тұрақсыздық айыбы бас тарту төлемі –
борышкердің несие берушіге міндеттемені ... ... ... бір ақша ... ретінде болады.
Тұрақсыздық айыбын төеу міндеттеменің тоқтатуына әкеп
соғады деп тараптар ... ... оны ... ... ... ... бас тарту төлемі ... ... ... ... ... ... залалды емес, тек тұрақсыздық айыбын ғана
өндіруге болады.; залалды тұрақсыздық айыбынан өлек ... ... ... ... ... ... ... не залал ,не тұрақсыздық айыбы өндіріледі. Ерекше,
айыптық және балама тұрақсыздық айыбының ... ... ... ... ... ... өндіртуге болады, бірақ залалды өндіртіп алуға жол
берілмейді; ...... ... айыбынан тыс
өндіріледі; баламалыда – несие берушінің қалауы бойынша не
залал, не тұрақсыздық айыбы өндіріледі.
Тұрақсыздық айыбының ... ... ... ... – егер айып ... заң актісімен анықталса
- ерікті немесе шарттық – шартпен анықталатын тұрақсыздық айып аталады.
2. Кепіл деп несие берушінің міндеттеме ... өз ... ... ... ... ... ... бір
затының не өзге мүлкінің ... ... ... ... танылады. Кепіл шартқа
сәйкес пайда болады. Дегенмен, егер заң құжаттарында
қандай ... және ... ... орындалуын
қамтамасыз ету үшін кепілде жатқан деп ... ... ... ... пайда болуы
кезінде де туындайды.
Кепілдің түрлері ҚР АК 303 бабында көрсетілген:
- Ипотека – кепілге ... ... ... ... ... үшінші бір
жақтың иелігінде және пайдалануында қалатын кепіл түрі.
- Кепілзат – ... ... ... ... ... кепіл ұстаушының
құлпы салынып, мөрі басылып, кепіл салушыда қалдырылуы мүмкін. Кепіл
мен ... ... ... белгілер салынып, кепіл берушінің
иелігіндн қалдырылуы мүмкін.
- Құқықтарды кепілге салу кезінде иеліктен ... ... ... атап ... ... ... ... жалға беру құқықтары, шаруашылық серіктестік мүлкіндегі
үлеске құқық, борыштық талап қою, ... ... және өзге ... ... кепіл мәні болып табылады.
Кепіл:
1. кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемелер тоқтатылғанда;
2. ҚР АК 312 бабының 3 тармағында көзделген негіздер болған ... ... ... ... егер ... беруші ҚР АК 314 бабының 2 тармағында көзделген құқықты
пайдаланбаса, ... ... зат ... ... кепілге салынған
құқық тоқтатылған ретте;
4. кепілге салынған мүлікті жария саудаға салып сатқан ретте, сондай-ақ
оны сату ... ... ... ... ... - ... деп ... белгілі бір адамның
басқа адамның несие берушісі алдында міндеттемесін сол
негізгі борышкермен ... ... ... беру
міндеттемесі. Кепілдік – қамтамасыз етілетін міндеттеме
бойынша несие беруші мен негізгі ... ... емес адам ... ... құқықтық қатынас.
Көп жағдайда, кепілдікпен ... ... ... ... етеді. Кепілдіктің
басқа түрлерден айырмашылығы - ... ... ... ... көзделмесе де немесе, егер, ол
бойынша залал туындайтын ... да, ... ... ... да ... ... болушылық дегеніміз, М.К Сүлейменов пен Ю.Г. Басин
мырзалардың айтуы бойынша - кепіл болушы деп ... бір ... ... ... несие беруші алдындағы
міндеттемесін негізгі борышкермен бірге толықтай немесе
жарым – жартылай субсидиялы орындауға жауап беру ... ... ... ақшалай міндеттемені орындауы
қамтамасыз етіледі.
Авторлар сонымен қатар кепілдік мен кепіл болушылықтың
шарттық ... ... ... ... ... ... кепілшінің негізгі міндеттемені ... ... ... ал ... тболушының міндеттемесі –
негізгі борышкердің міндеттемесіне қатысты субсидиялық болып келеді;
- жауапкершілік көлемі – несие беруші алдында кепілші ... ... ... Талап қою тәртібі - несие беруші міндеттеменің оның орындалу мерзімі
келген кезден бастап орындалуы туралы борышкер мен ... ... ... ал ... орындада кепілші мен борышкер ортақтас
болғандықтан несие берушіге олардың кез келгеніне талап қоя ... ... – деп ҚР АК 337 ... ... бойынша
уағдаласушы тараптардың біреуінің шарт бойынша өзінен
алынатын төлемнің есебінен екінші тарапқа және шарт ... ... ... ... ... сома ... Кепілпұл туралы келісім кепілпұлдың сомасын
қарамастан жазбаша нысанда жасалуы тиіс.
IV. ... ... оның ... ... ... мен міндеттемелердің
тоқтатылуын білдіреді.
Міндеттемені тоқтатудың топтамалары да болады. Мысалы,
- тараптардың еркімен болатын негіздер(тиісінше орындау, бас ... ... ... ... ... ... тараптардың еркіне қарамастан ... ... мен ... ... бір ... ... ... мүмкін еместігі, мемлекеттік органның акт
шығаруы, ... ... ... ... ... ... ... біреуінің талабы бойынша міндеттеменің тоқтатуы заңнамада
көзделген жағдайларда ғана мүмкін болады. (367 ... 2 ... ... ... ... себептер тізімі ҚР АК 367 бабында
көрсетілген: міндеттеме орындалса, талаптан бас ... ... ... ... жатқызылса, жаңғыртылса, борышты кешіру арқылы борышқор мен
несие беруші бір ... ... ... мүмкіндік болмаса, мемлекеттік
органның құжаты шығарылса, ... ... ... ... ... ... немесе ішінара тоқтатылады. Енді аталмыш тәсілдерді талдап қарастырып
көрейік:
1. Міндеттемені орындау(АК 368 бап) - ... ... ... ... ... ... ... берушінің кінәсінен борышкердің орындауды
кешіктіруі, біріншіден, борышкерді орындау мерзімін ... ... ... ... ... несие берушінің мерзім
өткендіктен болған шығынды борышкерге төлеуіне әкеледі.
2. Бас тарту төлемі(АК 396 бап) – ... ... ... ... ... ... ... міндеттемені орындау. Жұмыс орындау ... ... де ... ... (АК 370 бап) – ... ... біртекті қарсы талаптар, егер
мөлшері жағынан өзара тең болса, тоқтайды. Ал егер, бір ... ... ... ... ... болса, оонда екінші талап
толықтай қанағаттандырылады, ал бірінші талаптың бір ... ... ... мен ... ... бір тұлға болуы(АК 371 бап) – ... ... ... ... ... мүлкін иеленсе, борышкер несие
берушіден борыштық құжатты сатып алған жағдайларда борышкер мен ... бір ... ... ... ... 372 бап) – тараптар арасындағы бір міндеттемені екіншісіне
алмастыру туралы келісім. Бұл ... жаңа ... ... ... ... ... мүмкін еместігінен міндеттеменің тоқтатуы(АК 374 бап) –
Кодекс ережесіне сәйкес, егер ... ... ... ... ... ... орындауға мүмкіндік болмағандықтан
міндеттеме тоқтатылады. Дегенмен бұл ереже ақшалай ... ... ... ... ... ... тоқтатуы(АК 375
бап) – мемлекеттік органдардың, оның ішінде жергілікті өкілдік және
атқарушы органдардың ... ... ... ... ... немесе ішінара мүмкін болмай қалса, міндеттеме
толықтай ... ... ... ... ... ... түскен
тараптар шығындарын өндіртіп алуға құқылы.
8. Азамат ... ... ... ... 376 бап) ... Ю.Г.Басин оқулығында бұл ұғымның мазмұнын келесідей
авторлар ашып ... – егер ... ... ... жеке
өзінің қатысуынсыз жүргізілмейтін болса не міндеттеме басқаша түрде
борышкердің жеке басымен ажыраастай ... ... ... ... болуымен міндеттеме тоқтатылады. Бұл ережелер азамат өлді деп
хабарлаған ... да ... ... ... ... ... таратылғанда тоқтауы(АК 377 бап) ... ... ... міндеттемесін орындау заңнамамен басқа заңды
тұлғағағ таратылғанда тоқтатылады. Заңды ... ... ... ... ... Міндеттеменің тоқтауының бұл тәсілі АК 50-
57 баптарымен, ... ... ... ... орындау
Қорытынды.
Менің ойымша, бұл курстық жұмыста міндеттеменің субъектілері көп
тұлғалармен жасалған міндеттеме кезінде ... ... ... ... ... және тоқтату негіздері болып заңи фактілер
табылады. Олар өз ... ... және ... ... ... Ол ... шартарда көзделуі мүмкін.
Сонымен қатар, азаматтық заңнамада міндеттеменің жекелеген, заң
актілерінде ... ... үшін және ... ... ... актілерінде тікелей анықталған, бұл ретте заңнама немесе шарт негізінде
мұндай жағдайлар үшін кінәлік жауапкершілігі ... Бұл ... жазу ... мен ... құқық саласы бойынша өз білімімді
жетілдірдім, сонымен қатар басқа да ... ... ...... ... оқып ... ПРОСПЕКТ, 198 г.
3Гражданский кодекс РК.Комментарий.А., 1998 г.
2Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 9-бабының ... ... ... ... ... 1 том, ... ред: Ю.Г.Басин, М.К.Сулейменов, Алматы, 2003. Азаматтық құқық,
1том, 694-бет.
Заңмен ... әр ... ... ... ... ... тапсыратын, жұмысты атқаратын, ақша төлейтін жері.
Міндеттемені тиісті дәрежеде орындамағаны үшін айып төлеу және залалдарды
өтеу.
Мекеме орындаған күні, уақыты, ... ... сол күні ... тармақтың талап ету құқығы және екінші тараптардың міндетінде зат
жөнінде болса.
Міндеттемені борышқор орындауы тиіс, егер заңда көзделмеген болса, онда
үшінші жаққа жүктей ... ... ... сай бір ... ... ... берушінің талап
етуі қатынасына сәйкес оқшау әрекетті жасауды тоқтата тұруы.
Мерзімі, оны, тәсілі
Орындау пәні
Орындау субъектілері
Ұғымы мен принциптері

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік саласындағы міндеттемелік-құқықтық қатынастар11 бет
Міндеттемелік құқық9 бет
Міндеттемелік құқық жайлы23 бет
Міндеттемелік құқық туралы13 бет
Міндеттемелік құқықтың ұғымы мен түрлері29 бет
Азаматтық істер бойынша міндеттемелерді орындау негіздері53 бет
Азаматтық құқық негіздері15 бет
Азаматтық құқық негіздері жайлы20 бет
Арыз8 бет
Міндеттемелерді қамтамасыз ету22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь