Пестицидтермен ластану проблемасы

Кіріспе
1 Пестицидтермен ластану проблемасы
2 Қазақстан Респуликасының қоршаған ортасының хлорорганикалық пестицидтермен ластануы
3 Тұрақты органикалық пестицидтердің жалпы сипаттамасы
4 Өсімдік ұлпаларына пестицидтердің сіңірілуі, жинақталуы, метоблизмі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкес – насекомдардан, арам шөптерден және саңырауқұлақты аурулардан қорғауда пестицидтерді қолдану агротехникалық әрекеттің басты кезеңдерінің бірі болып табылады. Соңғы онжылдықта биосфера ксенобиотиктермен, оның ішінде пестицидтермен ластануда. Олар тірі организмнің клеткаларына еніп, физиолого – биохимиялық және генетикалық құрылымын бұзады.
Қазақстанға Кеңес одағынан «экологиялық мұра» ретінде үлкен көлемде көнерген жарамсыз пестицидтер, олардың ластанған ыдыстары, ұзақ уақыт бойы сақталған қоймалары қалған. 1962-1986 жылдары аралығында 1773,6 тонна инсектицидтер, 2789,3 тонна фунгицидтер және 11.214,1 тонна гербицидтер пайдаланылған . Көнерген пестицидтермен ластану көрсеткіші Қазақстанның барлық облыстарында дерлік жоғары. Қазіргі кезде бұл территориялар «ластану нүктелеріне» айналған, олар қоршаған ортаға және адам денсаулығына экологиялық қауіп төндіріп, зиянын тигізуде. Бұл пестицидтердің алғашқы орнынан алшақ жерлерге таралып, «азық тізбегі» арқылы тірі организмге енуіне байланысты. Сондықтан көптеген елдерде осындай «ластану нүктелерін» жою әдістерін іздеу өзекті мәселе болып отыр. Бұндай жерлерге, тек қана коймалар ғана емес, сонымен бірге, оның айналасындағы территориялар және көптеген жылдар бойы пестицидтермен өңделген егістік алқаптар да жатады.
Экологиялық биотехнологияның ластанған топырақтарды ремидиациалаудағы кең ауқымды қарастырылатын әдістердің бірі - фиторемидиация. Фиторемедиация – эко¬но¬микалық тиімді және экологиялық қауіпсіз технология. Бұл өсімдіктердің топырақтағы және судағы ксенобиотиктерді аккумуляциялау немесе өз ұлпаларына токсиканттарды метоболиздеу арқылы төмендету сияқты физиологиялық қабілеттеріне негізделген.
Қазіргі кезде пестицидтерді аккумуляциялайтын және детоксикациялық беленділігі жоғары табиғи өсімдік түрлерін зерттеу Қазақстан үшін өзекті, ал оларды ластанған топырақтарды фиторемидиациялау үшін қолдану экологиялық биотехнологиядағы перспективті бағыт болып табылады.
1. Г.Ж. Уәлиханова “ Өсімдіктер биотехнологиясы ”
2. Aуэрбах Ш. Проблемы мутагенеза. – М.: Мир, 1978. – 452 с.
3. Касимов Н. Экогеохимия городских ландшафтов.– М.: МГУ, 1995.–336 с.
4. Borner H. Pesticides in ground and surface water // In Chemistry of Plant Protection. - N.Y.: Springer-Verlag, 1994. – Vol. 9. – Р. 25-40.
5. Мельников Н.Н. Пестициды. Химия, технология и применение. – М: Химия, 1987. – 711 с.
6. Дубинин Н.П., Пашин Ю.И. Мутагенез и окружающая среда. – М: Наука, 1978. – 130 с.
7. Соколов М.С., Олейников Р.Р. Пути предотвращения загрязнения почвы остатками пестицидов. – М: ВНИИИТЭИСХ, 1976. – 52 с.
8. Соколов М.С., Галиулин Р.В. Факторы биоразложения в почве нелетучих пестицидов // Экологические последствия применения агрохимикатов (пестицидов). – Пущино: ОНТИ, 1982. – С. 130-137.
9. Мельников Н.Н. Пестициды и окружающая среда // Агрохимия. –1990.- № 12. – С. 71-94.
10. Медведь Л. Справочник по пестицидам. – Киев: Урожай, 1977. – 376 с.
        
        Жоспар:
Кіріспе
1 Пестицидтермен ластану проблемасы
2 Қазақстан ... ... ... ... ... Тұрақты органикалық пестицидтердің жалпы сипаттамасы
4 Өсімдік ұлпаларына пестицидтердің сіңірілуі, жинақталуы, метоблизмі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Ауылшаруашылық дақылдарын зиянкес – насекомдардан, арам ... ... ... ... ... ... ... басты кезеңдерінің бірі болып табылады. Соңғы онжылдықта биосфера
ксенобиотиктермен, оның ішінде ... ... Олар ... ... еніп, физиолого – биохимиялық және генетикалық
құрылымын бұзады.
Қазақстанға Кеңес одағынан ... ... ... ... ... ... пестицидтер, олардың ластанған ыдыстары, ұзақ уақыт бойы
сақталған қоймалары қалған. ... ... ... 1773,6 ... 2789,3 ... ... және 11.214,1 ... гербицидтер
пайдаланылған . Көнерген пестицидтермен ластану көрсеткіші ... ... ... ... Қазіргі кезде бұл территориялар «ластану
нүктелеріне» айналған, олар қоршаған ортаға және адам ... ... ... ... ... Бұл ... ... алшақ жерлерге таралып, «азық тізбегі» арқылы тірі организмге
енуіне байланысты. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... өзекті мәселе болып отыр. Бұндай жерлерге, тек қана
коймалар ғана ... ... ... оның ... ... ... жылдар бойы пестицидтермен өңделген егістік алқаптар да жатады.
Экологиялық биотехнологияның ластанған топырақтарды ремидиациалаудағы
кең ауқымды қарастырылатын ... бірі - ... ... ... ... және ... қауіпсіз технология. ... ... және ... ... ... өз ... токсиканттарды метоболиздеу арқылы төмендету сияқты
физиологиялық ... ... ... ... ... және детоксикациялық
беленділігі жоғары табиғи өсімдік түрлерін зерттеу ... үшін ... ... ... ... ... үшін қолдану экологиялық
биотехнологиядағы перспективті бағыт болып табылады.
1. Пестицидтер проблемасы
Қазіргі кезде ауылшаруашылығында, өнеркәсіпте, медицинада, және тұрмыста
әртүрлі жасанды химиялық ... ... ... ... ... ... т.б) ... қолданады, олардың
саны жылдан – жылға өсуде. Ресми тіркелген CAS сайының 2002 жылғы ... ... ... ... ... хлорорганикалық пестицидтер
тіркелген.
Пестицидтерді кең ауқымды ... ... ... ... қажеттіліктерге байланысты. Пестицидтер ( латынша pest ... және zido ...... ... Ол ... ... дақылдарының зиянкестермен және ауруларымен, арамшөптермен
күресудегі әртүрлі ... ... ... – бұл
ауылшаруашылығындағы қолданылатын ... бір зат, оның ... ... ... ... ... зиянкестермен күресте
биологиялық әдістер химиялық ... ... ... ... сондықтан жақын арада пестицидтерді ... ... ... ... ... ... ... ережелер
орындалмайды, бұл қоршаған ортада улыхимикаттардың сақталуына ... ... ... ол уланулар мен өндіріс орындарында ... ... Бұл өз ... ... ... азық ... ... және қоршаған ортаға тигізген зардаптары жағынан көрсетілген ... ... ... ... оның ... ... (ТОҚ) байланысты келтірілген.
Тұрақты органикалық қосылыстар алуан түрлі ... ... ... ... көп бөлігін пестицидтер құрайды. ТОЛ - р қауіптілігі мына
жағдайларға байланысты:
- өзінің ... ... ... ... ... ұзақ уақыт бойы
сақталады, яғни, тұрақтылығымен сипатталады. Олар суда нашар ... қана ... ... ғана ... ... ... ... әртүрлі қоршаған орта факторларына төзімді
(температура, күн радиациясы, ылғал т.б). Бұл ... ... ... ... Жер шарының барлық бөлігіне
үлкен қашықтыққа және де, ТОЛ – дың жақын ... алыс ... ... ... таралады;
- азықпен, сумен және атмосфералық ауамен бірге ТОЛ -р тірі организмдер
ұлпаларында жинақталады;
- адам және ... ... ... кең ... ... ... ... 2001 жылы 23 мамырда Стокгольмде тұрақты органикалық
пестицидтерге қатысты 151 ел ... ... ... қол ... ТОҚ - тар ... ... ... орасан қауіп төндіретін 12
хлоорганикалық ... ... 9 - ы ... жатады: альдрин,
диэльдрин, эндрин, хлордан, гептахлор, ... ... ... Орта Азия және Солтүстік Шығыс Азия, оның ішінде Қазақстан
үшін, тағы да алты ... ... ... ... көмірсулар,
органикалық сынап қосылыстары, органикалық ... ... ... өрт ... ... бромдалған заттар және
пентахлорфенол.
2. Қазақстандағы қоршаған ортаны хлорорганикалық пестицидтермен ластау
көздері
Қазақстан 1991 ... ... ... ... ішінде өсімдіктерді
қорғайтын хлорорганикалық заттарды пайдалануда бірінші ... ... ... жылдар аралығында инсектицидтердің 1773,6 тоннсы, 2789,3 тонна
фунгицидтер және 11.214,1 ... ... ... ... ... ... улылығына байланысты
ДДТ, гексохлоран 1971 жылы, гранозан 1986 ... ... ... ... ... олардың топырақ пен суда жинақталуына әкеліп
соқтырды. Мысалы, 1985 жылы Сырдария өзен ... 4,9 ... ДДТ, ... – 0,3 ... ДДТ, 0,2 мкг/л ДДЕ, 11,4 мкг/л ДДД, ал 1987 жылы – ... ДДТ, 0,4 ... ДДД және 0,4 ... ДДЕ ... Осы ... ... су ... ДДТ- ның 200 мкг/кг анықталған суда
балықтардың қырылуы байқалған. Пестицидтердің қалдығы ірі қара ... және ... ... ... қоршаған орта объектілерінде болуы,
қоршаған ортаның хлорорганикалық пестицидтермен ластануы ... ... ... болып отыр.
1990 жылдардағы ірі әлуметтік экономикалық қайта құрулар ... ... ... ... жеке ... айналдыру, сонымен қатар
ауылшаруашылығының инфрақұрылымы ... және ... ... ... ... ... асып ... және
орамаларының зақымдалуына байланысты пестицидтер жарамсыз болып қалған. Ал,
пестицидтер ... ... ... ... ... және көнерген
пестицидтер күрделі химиялық қоспаға ... ... ... пестицидтер
сақталған жерлерді қоршаған ортаға және адам денсаулығына қауіп төндіретін
полигон көзі ретінде ... ... ... ... ... Адам және
жануарлар организміне зиянын тигізетін ластаушылардың улылығын ... ... ... ... ремидиациялау.
3 Тұрақты органикалық пестицидтерге жалпы сипаттама
Заттардың кумилирлену қабілеті созылмалы ... ... ... деп – ... ... ... ... жинақталуын
немесе удың бірнеше мәрте ұзақ жинақталуына байланысты туатын патологиялық
өзгергіштікті шақыруын атайды. ... ... ... химиялық
байланысты 4 топқа бөледі: сыртқы кумулятивті – кумуляция коэффициенті ... ... ... кумуляция- кумуляция коэффициенті – 1-3, біркелкі
кумуляция -3-5 және әлсіз айқындалған – 5-ке ... ... ... ... енгізгенде жануардың 50 % -на өлім әкелетін организмге дозаны
1 мәрте ... ... 50 % -на өлім ... ... суммарлы
дозасы.
Пестицидтер тұрақтылық деңгейлеріне бөлінеді: өте тұрақты – бұзылу
процессі 2 жыл ... ... ...... жылдан 2 жылға дейін
бірыңғай тұрақты – 1-6 айға дейін және аз тұрақты – шамамен 1 ай ... ... ... үшін, көбінесе орташа өлім туғызатын
доза (ӨД50), яғни ... 50 % өлім ... доза ... ... байланысты улы химикаттар 4 топқа бөлінеді:
біріншісі – ... ... улы ... оның ... ... әкелетін дозалы
ЛД50 1кг жануар салмағына 50мг; екіншісі – жоғарғы улы ... ... ... ... ЛД50 50-200 ... ... – 200-1000 мг/кг;
төртіншісі аз улы заттар, өлімге әкелетін дозасы 1000 мг/кг.
Ауылшаруашылық зиянкестерге әсері ... улы ... ... Зиянкестердің тері жамылғысына тигенде әсер ететін.
2. Жүйелі. Өсімдіктің тамыр жүйесіне еніп клетка шырынын зиянкестер
үшін улы етуі.
3. ... ... ... ... әсер ... Оны насекомдармен
кеміргіштерге қарсы қолданады.
4. Фумиганттар. Ауаны ластап, тыныс алу жүйесі арқылы әсер етеді.
Химиялық құрамына қарай оларды басты 3 ... ... ... қосылыстар (сынап қосылыстары, мыс, күкірт, фтор,
барий, бор, мышьяк, т.б. қосылыстары);
... ... ... ... пиретроидтар, нитрофенолдар, ... ... ... ... ... ... ... (перитриндер, антибиотиктер.
Қолданыс объектісіне қарай пестицидерді келесі топтарға бөледі:
1. инсектицидтер - өсімдіктерді ... ... ... үшін;
2. акарицидтер - өсімдіктерді кенелерден қорғау;
3. инсектоакарицидтер - өсімдіктерді кенелер мен насекомдардан бір
кезде қорғау;
4. ... ... ... мен ... ... ... ларвицидтер – личинкаларын жоюға;
6. моллюскицидтер – өсімдіктерді моллюскалардан қорғау үшін;
7. ниматицидтер (жұмыр ... ...... ... ... үшін ;
8. фунгцидтер - өсімдіктерді саңырауқұлақты аурулардан сақтау;
9. родентицидтер (зооцидтер) – зиянкес кеміргіштермен күрес ... ... - ... ... аурулардан қорғау.
11. гербицидтер – арамшөптермен күрес үшін;
12. ......... ... ... ... – балдырларға қарсы;
Сонымен қатар пестицидтерді ... ... ... Бластомогендігіне қарай:
- Адамдарда рак ауруларын туғызатын канцерогенділер.
- Канцерогенді – адамға және ... ... ... Аз ...... тәжірибеде көрсетілген.
- Бластомогендікке күдікті – аз канцерогендер.
2. Мутагенділігіне қарай:
- Супермутагенді - 100 %-ға жануарларда, ... ... ... мутагендер – 5-100 %-ға дрозофилаларды ұшыратады.
- Әлсіз мутагендер – 2-5 %-ға дрозофилаларды ұшыратады.
- Өте әлсіз мутагендер – 0,5-і % ... ... ... ... – 1-2 % ... ... Тератогенділігіне қарай:
- Айқын тератогендер - адамдарға құбыжықтар ... ... ... – жануарларға жасалған тәжірибелерде
құбыжықтар туғызды.
4. Эмбриотоксиколгиясына қарай:
- Таңдамалы эмбриотоксикалығы – басқа улы эффектілермен жүреді.
- ... ...... улы әсерлермен қатар жүреді.
5. Аллергенді қасиеттеріне қарай:
- ... ...... ... аз ... ... ... туғызады.
- Әлсіз аллергендер – бөлек индивидумдарда аллергия туғызады(42).
Гексахлорбензол
Заттың номеклатура бойынша атауы ИСО: гексахлорбензол
Әсері бойынша атауы ИЮПАК: ... ... ... C6 ... ... 285
Сыртқы көрінісі – ақ кристалл зат.
Ерігіштігі: Суда ерімейді, ... ... ... мен ... ... ... ... константы: қайнау т. 326 0С, балқ. т. 231 0С
Токсикологиялық әсері: ЛД50 тәжірибелік жануарларға ~ 1700 ... және ... ... ... ұзақ ... ... ... тізбегі арқылы адам және жануарлар организміне оның ішінде ана ... енуі ... ... ... ДДТ өте қауіпті, сондықтан көптеген
елдерде оны пайдануға тыйым салынған. Оның ... ... – 0,5 ... ... Басқа фунгицидтермен бірге астық ... ... үшін ... ((-, (- и ... бойынша заттың атауы ИСО: гексахлорандар, линдан ((-
изомер).
Заттың әсер етуі ... ... ... IUPAC ... of pure and applied ... 1,2,3,4,5,6-гекса-хлорциклогексан.
Құрылымдық формуласы:
Гексахлорциклогексанның сегіз стереоизомерлері белгілі, олардың (-, (-
және (-изомеры практикада қолданылады.
|(-изомер ... ... ... ... массасы: 291
Сыртқы көрінісі – ақ түсті кристалл зат.
Ерігіштігі: Гексахлорциклогексан суда аздап ериді, ((-изомердің
ерігіштігі 10 ... ... ... ... ериді. Изомерлердің
ерігіштігі әртүрлі еріткіштерде бірдей болмайды, (ең аз ерігіштік (-
изомерде), бұл ... ... ... ... еріткіштердің
ішінде гексахлорциклогексан алкандарда, ароматты көмісутектерде ... ... ... - 158 0С та балқиды
(-изомер - 309 0С та
балқиды
(-изомер - 113 0С та
балқиды
Буының қысымы: 12,5.10-4 Па 20 0С ... ... ГХЦГ – ... ... уу, ... тері – ... және жергілікті ушықтырушы әсерлі.
ГХЦГ қан айналу жүйесін ... Адам үшін ... ... 15 ... ... Республикасы ГХЦГ қолдануға рұқсат етілмеген.
Әсер ету зонасындағы ауаға қатысты ШРК - ші 0,05 ... ... ... - 0,003 ... Азық ... үшін ХРК - ші сүт, етте ... ... - 0,005 мг/кг, сары майда, балықта, майларда - 0,2 мг/кг,
картопта, бұршақта, астықта - 0,5 ... ... үшін ХРК - 1 ... ... ... Инсектицидті белсенділікті
гексахлорциклогексанның (-изомері танытады (линдан препараты).
Гептахлор
Номеклатура бойынша заттың атауы ИС: ... ... әсер етуі ... ... ... ... 1,4,5,6,7,8,8-
гепта-хлор-3а,4,7,7а-тетрагидро-4,7-метаноинден
Құрылымдық формуласы формуласы:
Эмпирикалық формуласы: C10Н7Cl7
Молекулярлы массасы: 375,5
Сыртқы көрінісі мен иісі – ақ түсті кристалл зат ... ... ... Суда ... ... көптеген органикалық еріткіштерде
жақсы ... ... ... ... ... және кетондарда ериді.
Физикалық константасы: 117—126°С - та балқиды (6,7 Па). Бұл ... ... ... 46—74 °С - та балқиды. ... ... ... ... ... нонахлор, октахлор және т.б бар.
Токсикологиялық әсері: Пестицидтік ... ... ... үшін өте улы ... тірі ... метаболизмінің өнімі эпоксигептахлор,
ол гептахлордың өзіне қарағанда, ... тірі ... үшін ... екі ... үшін ... темпиратурасы 83—85 және 159—160 °С.
Насекомдар үшін 159—160 °С - та ... ... ... ... ... ... ... циклінде гидрокситопқа айналуы мүмкін.
Гептахлордың улылық әсері ... ... ... мен ... әсер етуіне байланысты.
Топырақта гептахлор, сол сияқты эпоксидке айналады, және ... ... ... 25 ... ... енгізгенде ол екі жыл
ішінде тек қана 90 % - ға ғана ... әрі ... ... одан да ... Бес жыл өткеннен кейін топырақтағы гептахлор 0,4 ... ... ... ... – 0,4 мкг/кг.
Пайдалану аймағы: Гептахлор топырақтағы зиянкестермен күресу үшін
қолданылады ( мамыр және ... ... ... сұр ... т.б.), ... қатар дәндерді бүлдірушілерге қарсы инсектицид
ретінде де пайдаланылады (10— 20%). Линданмен салыстырғанда ол ... ... әрі ... ... ... ... да ... қорғап қана
қоймай, сонымен қатар оның өнгіштігіне оң әсерін тигізеді.
Альдрин
Номеклатура бойынша заттың атауы ИС: альдрин
Заттың әсер етуі ... ... ... ИЮПАК: 1,4,4а,5,8,8а-
гексагидро-1,4-эндо-5,8-экзо-диметилен-1,2,3,4,10,10 - гексахлорнафталин
Құрылымдық формулсы:
Эмпирикалық формуласы: C11Н8Cl6
Молекулярлық массасы: 353
Сырқы көрінісі – ақ ... ... Суда ... ... ... (4,5 г 100 г спиртке),
ксилолда, циклогексанонда, ... ... және ... ... ... °С - та балқиды.
Бу қысымы: 8.10-8 Па 25 0С - ... ... ( 45-60 °С - та ... ... түсті массалы, 82 %
негізгі өнімнен , 12—13 % аналогтардан 5 % әртүрлі заттардан, 0,1 % ... 0,1 % ... ... әсері: Тәжірибелік жануарлар үшін ЛД50 40-50 мг/кг -
ды құрайды. Альдриннің ыдырау көлемі оның түсу көлеміне сәйкес.
Қазақстандағы гигиеналық ... ... – 0,05 ... ... ... ... ... АҚШ тағы азықтардағы ХРК
сай 0 ден 0,1 мг/кг ға дейін.
Пайдалану аймағы: Альдрин саранчамен және топырақтағы ... ... ... үшін ... Оны ... инсектициді ретінде
тұқымдарды өңдеп қан ... ... ... тыңайтқыштармен қоса
пайдаланады. Алайда альдриннің ... ... оны ... қысқартылып, орнына тұрақтылығы төмен препараттарды ... ... ... ... ИС: дикофол
Заттың әсер етуі бойынша номенклатуралық атауы ИЮПАК:
2,2,2-трихлор-1,1-бис(4-хлорфенил)этанол-1
Құрылымдық формуласы:
Эмпирикалық формуласы: C14Н9Cl5О
Молекулярлы массасы: 370,5
Сыртқы көрінісі– қатты зат.
Ерігіштігі: Суда ... ... ... ... және т.б. галогенкөмірсутектерде ериді.
Физикалық константы: 79 °С - та ... ... ЛД50 780 ... - ды ... гигиеналық қауіпсіз талабы – 0, 5 мкг/кг.
Пайдалану аймағы: Эффективті акарицид және өсімдік кенелерімен күресте
қолданылады.
Дильдрин
Номеклатура бойынша заттың атауы ИСО: ... әсер етуі ... ... атауы ИЮПАК:
1,4,4а,5,6,7,8,8а-октагидро-1,4-эндо-5,8-экзо-диметилен-1,2,3,4,10,10-
гексахлор-6,7-эпоксинафталин
Құрылымдық формуласы:
Эмпирикалық формуласы: C11Н8Cl6О
Молекулярлық массасы: 386,5
Сырқы ... – ақ ... ... ... Суда аз ... (0,005 мг 100 г суда 26 °С та), ... еріткіштерде жақсы ериді.
Физикалық константы: 175 °С балқ. темп.
Токсикологиялық әсері: ЛД50 25-50 мг/кг - ды ... АҚШ - тағы ... ... ... 0 - ден, 0,1 мг/кг - ға дейін. Қазақстанда
дильдринді қолдануға ... ... ... Шет ... саранчаға, топырақ зиянкестеріне қарсы
дәндерді өңдеуде пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ... үшін ... ережелерін сақтаған жөн.
Дильдрин өте ... зат ... ... ... ... 12 ... соң,
650 г/га - ды құрайды. Улылығы жағынан әлсіздеу препарат іздеу мақсатымен
дильдриннің бірнеше ... ...... ... ... ... ИСО: 4,4-ДДТ
Заттың әсер етуі бойынша номенклатуралық атауы ИЮПАК:
4,4'-дихлордифенилтрихлорметилметан; ... ... ... ... ... 354,5
Сырқы көрінісі – ақ түсті кристалл зат.
Ерігіштігі: Суда аз ериді (~0,001 мг, 1 л суда), ... ... ... ... ДДТ - ның жақсы еріткіштері кетондар, эфирлер,
төменгі май қышқылдары, ароматты ... және гал ... ... ... ... константы: балқ.темп. 108,5—109 °С, ... ... Па 185 ... ... ... ... ... май клеткаларында сақталады.
- рак ауруына ұшырау тәуекелділігін жоғарылатады.
- генетикалық аппарат құрылымын бұзады.
- репродуктивті қызметті ... қан ... ... ... ... припараты 75 – 76% негізгі затты,
қалғаны – туыстас қосылыстардан ( о, п – ... ) ... ... ... елдерде ДДТ – ға тыйым салынды (ҚР- да 1970 – дан ... ... ... зат, ол ... ортаға таралып және адам организмде
бірнеше ... ... олар ДДЭ, ДДТ ... ... ... ... гормональды жиынын өзгертеді,
организмде жинақталуға қабілетті (37).
Бұрын пайдаланылған ДДТ – ң 1,5 млн. тоннасына, ... ... ... ... ... ... тәжірибелік жануарлар үшін ДДТ 250—400 мг/кг - ды
құрайды. ДДТ адам мен жануарлардың май ... ... ... суда аз ... ... суда оның ... ... ДДТ - ның болуы 1 кг массасына ондаған ... ... ... ... – 0,5 ... ... ДДТ күшті инсектицидтердің бірі, оны ... ... ... ... ... ... ... Алайда, оның
әсерінің кең ауқымдылығы зиянды насекомдармен қатар, пайдалылары да
жойылып, оның ... азық ... ... ... ... ... Бұл ... бір кемістігі өсімдік кенелеріне қарсы акарицидті
әсерінің болмауында, сондықтан өсімдіктерді өңдеген кезде ДДТ - мен қоса
қолданылады. ... және АҚШ - та, т.б. ... ДДТ- ны ... ... ... оны ... Азия және ... Америкада әлі күнге
дейін пайдалану тоқтатылмай отыр.
4,4 – ДДД и 2,4-ДДД
Номеклатура бойынша заттың атауы ИСО: ДДД
Заттың әсер етуі бойынша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... – ақ түсті кристалл зат.
Ерігіштігі: Суда мүлдем ерімейді, көптеген органикалық еріткіштерде
жақсы ... ... ... ... 112°С .
Токсикологиялық әсері: ЛД50 әртүрлі тәжірибелік жануарлар үшін 3400
мг/кг. Қазақстандағы ... ... ... – 0,5 ... ... Инсектицидті препарат ретінде пайдаланылады.
2,4- и 4,4 – ДДЭ
Номеклатура бойынша заттың атауы ИСО: ДДЭ
Заттың әсер етуі ... ... ... ... 4,4'-
дихлордифенил-дихлорметилметан
Құрылымдық формуласы:
|4,4-ДДЭ ... ... ... ... массасы: 318
Сырқы көрінісі – ақ түсті кристалл зат.
Ерігіштігі: Суда мүлдем ерімейді, ... ... ... ... ... ... ... 112°С
Токсикологиялық әсері: ЛД50 әртүрлі тәжірибелік жануарлар үшін ... ... ... ... талаптары – 0,5 мкг/кг.
Пайдалану аймағы: Инсектицидті препарат ретінде пайдаланылады.
1.4 Өсімдік ұлпаларындағы пестицидтердің жинақталуы және ... ... ... ... ... ... болады, топыраққа
ол пайдалану кезінде түседі [21-23]. Бұл кезде пестицидтердің бір ... ... ... сорбцияланады, ондағы органикалық заттармен
байланысып, топырақ профилі ... ... Ол әрі ... және топырақ микрорганизмдерімен минерализацияланады
[24]. Пестицидтердің кейбір бөліктері өсімдік клеткасына сіңіріледі, ... ... ... суы ... жер ... ... да, су көздеріне түседі.
Одан әрі қарай, су түбінде ксенобиотиктердің ... ... ... ... ... ... аймағынан алыс жерлерге таралып, биосферада ұзақ
уақыт бойы ... ... ... ... ... оны ... және топырақ бетінен, өсімдіктерден, сулардан булану ... ... әрі ... пестицидтер қайтадан тамшылы сұйық бөлшектер ретінде
топыраққа, өсімдікке, суға келіп түседі де ... ... ... және ... мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... қосылыстық
химиялық құрылымына, физико - химиялық формасына, топырақтағы ферменттер
белсенділігіне, ... ... ... ... ... болады. Пестицидтердің өңделген ... мен ... әсер ... ... ... ... ( топырақтың температурасы мен ылғалдылығы, суда
еритін органикалық заттар);
... ... ... ... және оған ... ... потенциалы, органикалық тыңайтқыштар, топырақ рН ы оның
минералды және механикалық құрамы, агротехника).
Пестицидтердің биологиялық ... ... ... ... ... ... ... кезіндегі деградациясы,
оның топырақтағы ыдырауының маңызды процесі болып табылады. Ценоздардағы
топырақ микроорганизмдері мен ... ... ... ... ... биологиядағы күрделі проблемалардың ... оны ... ... ... ... назарын аударып отыр, бірақ бұл ... да ... ... ... Оның ... болуы өткен жүзжылдықтың бас
кезіне сәйкес келеді. ... [28] ... ... өсімдіктердің тамыр
аймағында микробтардың көптеп жинақталуын байқаған болатын. L.Hiltner
бұндай ... ... ... жинақталуын кездейсоқ емес деді,
сондықтан бұл аймақты ол «ризосфера» деп атады. Қазіргі ... бұл ... ... ... ... Алайда L.Hiltner жаңалығы
табиғаттың құбылысы болғандықтан оның ... оған ... ... ... ... ... болып, C.Hoffman көңіл
бөлді.[232]. Ол мәдени өсімдіктер өскен топырақтан 30 үлгі ... ... ... 30 үлгінің ішіндегі тамырға жақын алынған 27 үлгіде
микроорганизмдер көбірек болды. Осыдан ол ризосфералық ... үшін ... ... ... ... ... маңызды роль
атқарады деп тұжырымдады [29-32]. Сапалық және сандық ... ... ... 10%- ы ... көмкерілген және олар
өсімдіктердің клеткаларымен байланысқан [30]. Ризосферадағы бактериялар
қоршаған ортаға қарағанда в 10-100 есе көп ... ... ... ... ... шығаратын химиялық
бөліндісі ксенобиотиктердің деградациясына әсер ... ... отыр ... ... ... ... ... метоболизмнің;
– микроорганиздердің ластаушылар деградациясына жауапты гендер мен
плазмидтердің бірігу метоболизмнің индукциясы.
Ризосфераның пестицидтер деградациясына ... ... ... ... жұмыстар жүргізілді [35-42]. Көптеген өсімдік
түрлерінің ... ... ... ... ... бар ... көрсетілді, ол негізінен ... ... ... ... ... Экссудаттар тек қана
микробтардың өсуін стимулдап қоймай, ... ... ... ... рН ... ... [36]. Тамыр бөлінділері немесе тамыр секреттері төменгі
молекулярлы массалы, олар ... ... ... ... ... ... қабырғасы арқылы өтеді.
Әлі күнге ... ... ... сұрақ, ол ... ... ... ... ... сорбциялануы
арқылы немесе жапырақтары арқылы енуі мүмкін [37-39]. Тамыр жүйесі ... ... ... ... ... ... ... емес клетка қабырғасының және апопласттың байланысы
арқылы жүреді [38].
Өсімдіктердегі заттардың тез қозғалуына екі жүйе жауап береді: ... мен ... ... зат ... ... ... қарай
өркендер мен жапырақтарға қарай бағытталған. Флоэмалық транспорт төменге
қарай, ... ... ... ... ... ... ... арқылы және кері қарай флоэмалық қозғалыс сүзгі ... ... ... жүреді [39]. Ортаның химиялық ластағыштары
көрсетілген екі жолмен де өтуі мүмкін. Ксилема ... ... ... жоғары
өтуі үшін, тамырдың сыртқы қабатына енуі керек, содан кейін апопласт арқылы
флоэмамен және ... ... ... ... ... әрі ... ... түседі. Техногенді ... ... ... түсуі үшін, паренхималық клеткаларда сіңіріліп, симпласт
арқылы флоэмадан өтуі керек. Химиялық қосылыстың ... ... ... ... ... ... ол ... байланысты
тежелуі мүмкін [40-46].
Пестицидтердің әсерін анықтау үшін олардың қалай ыдырайтынын, метоболизм
жолдарын, шығынды өнімнің экологиялық маңызын анықтау ... ... ... ... ... ... ... және экзогенді химиялық ... ... ... айналымын биотрансформация деп атайды. Биотрансформация
кезінде ... ... ... ... ... ксенобиотиктердің биотрансформациясы жануарлар
организміндегіге қарағанда баяу ... ... екі ... ... жолы – ... ... деградациясы нәтижесінде клетка
метоболиттері тотығады. Екінші жолы – коньюгация метаболиттердің тотығуы
және оның клеткалық құрылымдағы ... ... ... ... ... ... ... Биодеградация процесі жүру үшін токсиканттың
молекуласы гидроксильді, карбоксильді, аминді және т. б ... ... ... ... ... ... P450 ферментімен
катализденеді. Бұл тотығу гидроксильдену, эпокисильдену, N-деалкилдену, ... ... ... ... табылады.
Ксенобиотиктің гидрооксильденуі үшін оттектің белсенді түрін ... ... ... мен ... катализдейді.
Монооксидазасы бар цитохром Р450 молекулярлы оттекті белсендендіреді, ал
пероксидаза оттегінің H2O2 ... ROOH ... ... формасын
пайдаланады. Цитохром Р450 ферменті тек ксенобиотиктердің аз ... ал ... ... бөлігін пероксидаза
биотрансформациялайды. Бұл гипотеза пероксидазаның әртүрлі химиялық құрамды
ксенобиотиктермен сәкесіп, ... ... ... ... ... ... ... бір жолы ретінде қарастырылады. Ксенобиотиктердің ... ... ... ... жинақталады.
Өсімдік клеткасындағы ДДТ трансформациясын зерттеген кезде инсектицид
алғашқы тотығу ... ... ... ... ... де ... ... қосылып күрделі эфир ... және ... ... [44]. Вакуолдерге пестицидтер симплазматикалық
жолмен, ал вакуольдерден аллоплазматикалық жолмен баяу ... ... ... ... ... ... және ... жинақталуы мүмкін [45].
Коньюгацияның кең таралған типтері ... ... ... қышқылымен және пептидтермен байланысуы. Мысалы, S-
трансфераза, глутамин ферменттері эпоксидтермен, арилді және алкилденген
метаболитермен ... ... ... және ... ... ... ... бар [47].
Пестицидтердің өсімдіктерге түсуі, клетка ... ... ... ... ... түсіп, оны өлімге ұшыратады, сонымен
қатар, өсімдіктің өзіне де кері әсерін тигізеді.
Пестицидтердің ... ... жер беті ... ... ... өсімдіктердің техногенді факторларға төзімді етеді. Өсімдік бұл
кезде минималды зиян ... яғни ... ... ... шайылып,
оның улылығын азайтады және биотрансформация нәтижесінде улылығы төмен
қосылыс түзіледі [48, 49, ... оның ... ... ... топырақтағы
жылжуы салаттың ұлпаларында (Lactuca sativa), люцернаның (Medicago ... ... (Cucumis ... ... ... napus) және ... ... байқалған [51, 52, 53]. ДДТ мен ГХЦГ мен ластанған
топырақта өсірілген ... ... 5%, ал ... ... 18% инсектицидтер
анықталған. Бұл өсімдіктердің ... ... ... туралы жасалған алғаш жұмыс болатын [54]. ДДТ - ... өсуі мен ... ... зерттегенде, липидтерге бай, жаңғақ
(Arachis junceae) және қыша (Brassica juncea) ... ... ДДТ - ... (Oryza sativa), сұлы (Hordeum vulgare) ... (Gossypium hirsutum)
қарағанда, жинақтау қабілеті жоғары екендігі көрсетілген . ... ДДТ - ны ... ... әкеледі де, олар клетка ... [55]. ... (Pisum sativum) ... ДДТ - мен ... 90 күнен соң, оның қалдықтары 1 нан 8 мг/кг - ға ... ... [56]. ... ұқсас зерттеулерді сүректі ағаш ... ... ... пен ... [57] ... ... ... емен, терек ағашарының қабығынан ШРК ті он есеге дейін асып
түсетін полихлорфенилді анықтаған. S.L.Simonich и R.A.Hites [58] 32 ... ағаш ... ... ... 22 ... ... ... және соңғы өнімімен ( ГХЦГ, дильдрин, ... ... ... ... ... Бұл зерттеулер, химиялық қосылыстар топырақтан ... ... ... және ... жапырақтардың леп тесікшелік
транспирациясы арқылы шығатынын анықтаған.
Өсімдіктер көптеген органикалық заттардың резервуары болып табылады.
Бұның барлығы ... ... ... факторларына, оның ішінде
пестицидтерге тұрақтылығын сұрыптауды қажет етеді. ... ... ... ... ... ... көп мөлшерін
концентрациялауы, ортаны ластаушылардан ... - ... ... береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Кеңес одағынан қалған «экологиялық мұра» ретінде қалған, Алматы облысы
Қарасай ауданындағы ластану ошақтары қоршаған ... ... аса ... ... ... ... Бұл жерлерде ластаушылар жарамсыз, ... асып ... ... мен ТОЛ р, оның ... ДДТ ... ГХЦГ ... болып табылады. Қазіргі кезде олар ... ... және ... ... төндіруде. Жедел түрде
көнерген пестицидтерді ... ... ... ... ... ыдыстарын көміп, әрі қарай, хлоорганикалық пестицидтермен ластанған
топырақтарды биотехнология әдістерә арқылы ремидиациялау қажет. Ластанған
топырақтарды тазалаудың ... ... ... ... Бұл ... қауіпсіз, экономикалық тиімді және локальді
территорияларды тазартуда өзекті технология.
Осыған байланысты, берілген жұмыс хлорорганикалық ... мен ... ... ... фиторемидиациялау технологиясын
жетілдіруге арналған.
Ол үшін алдын ала Алматы облысы Қарасай ауданы бұрынғы ... ... ... ... ... құрамын-
дағы хлорорганикалық пестицидтер зерттелді. Бұл Қарасай ауданының ірі ... ... ... 35 км ... ... ... ... негізгі бағыты ауылшаруашылығы. Осыған байланысты өсімдіктерді
қорғаудағы қолданылатын химиялық заттар «Сельхозхимии» осы территория- ... ... ... ... және ... ... Бұл өсімдіктердің толеранттылығы осы технологияны
жетілдірушілер (2004) Нұржанова А.А ның ... ... ... источников
1. Г.Ж. Уәлиханова “ Өсімдіктер биотехнологиясы ”
2. Aуэрбах Ш. Проблемы мутагенеза. – М.: Мир, 1978. – 452 ... ... Н. ... ... ... М.: МГУ, ... ... Borner H. Pesticides in ground and surface water // In Chemistry of
Plant Protection. - N.Y.: ... 1994. – Vol. 9. – Р. ... ... Н.Н. Пестициды. Химия, технология и применение. – М: Химия,
1987. – 711 ... ... Н.П., ... Ю.И. ... и окружающая среда. – М: Наука,
1978. – 130 ... ... М.С., ... Р.Р. Пути предотвращения загрязнения почвы
остатками пестицидов. – М: ВНИИИТЭИСХ, 1976. – 52 с.
8. Соколов М.С., Галиулин Р.В. ... ... в ... ... // Экологические последствия применения ...... ... 1982. – С. ... ... Н.Н. ... и окружающая среда // Агрохимия. ... ... – С. ... ... Л. ... по ...... Урожай, 1977. – 376 с.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы экология175 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы ақпарат7 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс жайлы мәлімет6 бет
Пестицидтерді сақтау, тарату және тасымалдаудың қауіпсіздік ережелері5 бет
Пестицидтердің қоршаған ортаға және адам организміне әсері22 бет
Уланудың жағдайлары және себептері5 бет
Этнодеформация және ұлттық ой-сана проблемасы3 бет
Қазіргі ғаламдық проблемалардың экономикалық жақтары9 бет
Өнімдердің пестицидтермен ластануы7 бет
Адам проблемасы16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь