Қытайдағы қазақ теле журналистикасы

КІРІСПЕ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
І БӨЛІМ ҚХР ДАҒЫ ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫ ҚАЗАҚ ЖУРНАЛИСТИКАСЫНЫҢ ЖЕМІСТІ БҰТАҒЫ ... ... ... ... ...9

1.1 ҚЫТАЙДАҒЫ ҚАЗАҚ ТЕЛЕ ЖУРНАЛИСТИКАСЫ ... ... ..10
1.2 ҚХР ҚАЗАҚТАРЫНЫҢ СҮЙІКТІ ТЕЛЕ АРНАСЫ XJTV3.
1.3 ҚЫТАЙДАҒЫ ҚАЗАҚ ТІЛДІ ТЕЛЕБАҒДАРЛАМАЛАР ... ... 15

ІІ БӨЛІМ ІЗДЕНІС ИІРІТДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22
2.1 ІЗДЕНІС ІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
2.2 АНА ТІЛДІ АҚПАРАТТАРДАҒЫ ІРКІЛІСТЕР ... ... ... ... ...28

ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ
ҚЫТАЙДАҒЫ ҚАЗАҚ ТЕЛЕ ЖУРНАЛИСТИКАСЫНЫҢ КЕТІГІ МЕН ТЕТІГІ НЕДЕ? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
«Тарихтың шындығы, тағылымы нақ солай, бiрақ, солай болғанымен, сайып келгенде түптiң - түбiнде бәрiн шешетiн, бәрiн айқындайтын, алдымен тағдырдың жаумышы, халықтың пешенесiне тағдыр не жазған, сол болады, сол орындалады. Халықтың рухани тағдыры, көзi, тiлi бола тұра журналистикада сол тағдыр пешенеге жазғанды бастан кешiредi. Сол тағдырдың бұйрығын орындайды». (Әбдiлфайыз Ыдырысов)
Қай халықтың болсада өсiп - өркендеу жолында сан - қйлы өмiр өткелдерiн өткерiп, өткен iзiн қалдырып, тынынсыз тiрлiктiң тұрлаусыз шеңберiнде ширлап бүгiнiне жетiп, ертеңiне көз салуы даусыз ақиқат. Әлемге аты әйгiлi iрi держава, өздерiн шығыстағы Алып Аждаһардың Ұрпағымыз деп атайтын Қытай елi бүгiнде жалпақ елге әйгiлi, бауырына сан асылдың сынығын, талай тарихтың қойнау - қатпарын Үнсiз - ғана басып жатқан ұлы Қытай империясы бүгiнде 1 миллион 200 мыңнан астам қандас қаракөз Қазақ бауырластардың мекенi, жәй мекенi дегенiм бекер –ау, Атамекенi. Алтай мен Iленi мекендеп, Тарбағатайға талмай жеткен көсем қазаққа бұл лайықты болар едi. Аттың тұяғы тиген жерде жайлауы бар қазақ бүгiнде Егемендi ел болды, бұл тарих шындығы, ал ат төбеліндей ғана болып өзге елде өгей баланың күйін кешкен Қазақты қашан көрдік? жоқ бұл біздің халқымызға тән қасиет емес! Міне осының жанды дәлелі өзге елде болса да өз үнін өшірмей, дінін, ділін, қасиетті Ана тілінің қаймағын бүзбай, қатардан қалмай келе жатқан Қытай халық республикасындағы Дана Қазақ халқымыздың ұландары дәлел болмақ. әрине олар Қазақ журналистикасының үніне үн қосып, тарих бетінде қалуға тырысуда, тың іздесністермен, Ақпарат ғасырынң тай қазанда бірге қайнап, электронды өмірде өз еселерін бермей, Ана тілімізде көгілдір экран бетінде Қытайдағы қазақтардың рухани жан-дүниесін сусындатуда.
Қытай халық республикасы жан-саны жағынан әлемдегі ең көп мемлекет, құрамында 56 ұлт өкілдері өмір суреді: егер 56 ұлттан құралған млрд-тан астам халқы бар қытай халық республикасында Қытайдан басқа саусақпен санарлықтай бес ұлттың (Тибет, Монғол, Ұйғыр, Қазақ, Корей) ғана өз тілінде жүргізетін телеарнасы бар екенін, соның бірі біздің еншімізде болғанын есекерсек бұл үлкен еңбек, таудай талаптың жемісі.
Біз қазір өзіміздің ақпарат тасқыны заманында өмір сүріп жатқанымызды ескергенімізде, милиардтан астам адам өмір сүріп жатқан ортаның , БАҚ-қа деген сұранысын елестету қиын емес. ақпарат көздері өте көп. хабар тарататын барлық ұйымдар мемлекет қарауында, олар радио, кино және теледидар министрлігі құрамына енеді. Радио хабарлары мен телехабарлар арасындағы байланысты неғұрлым кеңейтіп, анағұрлым белсенді бола түсуде, жаңа жуңго (жаңаша Қытай) құру саясатымен Дың Цияу пиңның сыртқа ескіті ашық ұстау саясатын одан әрі дамытқан бүгінгі Қытай мемлекеті бұқаралық ақпарат құралдарын шылбырын қолына әлде қашан оңашалап алған еді.
1. Н.О. Омашев, Р.Ш. Бегімбаев «Қазіргі шетел журналистикасы» (Алматы қазақ/қ университеті 2000ж), 98-69 беттер,
2. «Хабаршы» Раушан Әлімжанқызы, жу/а сериясы №12. 2002 ж. Қытайдағы қаз/қ тіліндегі телебағдарламалар (50-52 бет)
3. «Хабаршы». (53-58 бет) №12 . 2002 ж Б.Әбдіразық《Қытайдағы бүгінгі Қазақ баспасөзі
4. «Хатаршы» ҚХР Қазақтарының тіліндегі радиосы. №8 (16-18 бет) Базан Құдайбердіұлы
5. Төрегелді Бекниязов. Алматы, Қазақ университеті. 2003 ж. «Халықаралық журналистиканың дамуы» (90-91 бет)
6. Намазалы Омашев. «Ақпарат әлемі» таңдамалы шығармалардың көп тамдығы. (І-том), (12-бет, 91-бет), (92, 95, 104 бет)
7. Қосылған Абжанов. «Телевидиялық фильмдер», Алматы Қазақ университеті. 2003ж. 1-бет, 53-бет.
8. Словарь русского языка в четырех томах. Москва, русский язык. 1986ж, 450-бет.
9. Құдайберген Тұрсынов. «көгілдір экран құпиясы» 4 тарау (130-132 беттер)
10. Мың бір мақал. алматы, Ана-тілі, 1993 ж.
11. «Хабаршы» 2001ж. №10, 3-бет. Әбілфайыз Ыдырысов. «Қазақ журналистикасының өткені, бүгіні, ертеңі жайында»
12. Т.Амандосов. «публистика – дәуір үні». Қазақстан баспасы. Алматы 1974 ж.
13. «Хабаршы» журналы, 1999ж. №6 сериясы, 22-бет. Оқан Әбіразақұлы, «Қытайда қазақша шығатын газеттерге шолу».
14. Шиңжаң әйелдері журналы 2003ж. №2, 4-бет. Луй шу жиң «Сөз дөңгелек дәулетті қоғам құру қарқында»
15. «Көрші» журналы, 2006 ж. №9 13 бет.
16. «Жүрек даусы» Шиңжаң халық баспасы, 1999 ж.
17. «Оқырман өресі» журналы, Үрімжі 279 бет. 2002ж. №2 30 бет. И.Миң «Тіршілікте мынандай үш қуаныш, үш қуаныш болады».
18.《Қытайдағы аз ұлт тіліндегі радиолар1998 ж пекин.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
БӨЛІМ............................................................ 4
І Бөлім ҚХР дағы қазақ журналистикасы ... ... ... ... Қазақ теле журналистикасы..........10
1.2 ҚХР Қазақтарының сүйікті теле арнасы XJTV3.
1.3 Қытайдағы қазақ тілді телебағдарламалар........15
ІІ ... ... ... ... Ана ... ... ... БӨЛІМ
Қытайдағы қазақ теле журналистикасының кетігі мен ... ... ... нақ ... ... ... ... сайып
келгенде түптiң - түбiнде ... ... ... айқындайтын, алдымен
тағдырдың жаумышы, халықтың пешенесiне тағдыр не жазған, сол ... ... ... ... ... көзi, тiлi бола тұра ... тағдыр пешенеге жазғанды бастан кешiредi. Сол тағдырдың ... ... ... ... болсада өсiп - өркендеу ... сан - қйлы ... ... ... iзiн ... ... ... тұрлаусыз
шеңберiнде ширлап бүгiнiне жетiп, ертеңiне көз салуы даусыз ақиқат. Әлемге
аты әйгiлi iрi держава, өздерiн ... Алып ... ... деп
атайтын Қытай елi бүгiнде жалпақ елге ... ... сан ... ... тарихтың қойнау - қатпарын Үнсiз - ғана басып ... ұлы ... ... 1 ... 200 ... ... қандас қаракөз Қазақ
бауырластардың мекенi, жәй мекенi дегенiм бекер –ау, Атамекенi. Алтай мен
Iленi ... ... ... ... көсем қазаққа бұл лайықты болар
едi. Аттың тұяғы тиген жерде жайлауы бар ... ... ... ел болды,
бұл тарих шындығы, ал ат төбеліндей ғана болып өзге елде өгей баланың күйін
кешкен Қазақты қашан көрдік? жоқ бұл ... ... тән ... ... ... жанды дәлелі өзге елде болса да өз үнін өшірмей, дінін, ділін,
қасиетті Ана тілінің ... ... ... ... келе ... Қытай
халық республикасындағы Дана Қазақ халқымыздың ұландары дәлел болмақ.
әрине олар ... ... ... үн ... тарих бетінде қалуға
тырысуда, тың іздесністермен, Ақпарат ғасырынң тай ... ... ... өмірде өз еселерін бермей, Ана тілімізде көгілдір экран бетінде
Қытайдағы қазақтардың рухани жан-дүниесін сусындатуда.
Қытай халық республикасы жан-саны ... ... ең көп ... 56 ұлт ... өмір ... егер 56 ... ... млрд-тан
астам халқы бар қытай халық республикасында Қытайдан ... ... бес ... ... ... ... Қазақ, Корей) ғана өз
тілінде ... ... бар ... ... бірі ... ... есекерсек бұл үлкен еңбек, таудай талаптың жемісі.
Біз қазір өзіміздің ақпарат ... ... өмір ... ... ... ... адам өмір ... жатқан ортаның , БАҚ-қа
деген сұранысын ... қиын ... ... көздері өте көп. хабар
тарататын барлық ... ... ... олар ... кино және
теледидар министрлігі құрамына енеді. Радио ... мен ... ... ... кеңейтіп, анағұрлым белсенді бола түсуде,
жаңа жуңго (жаңаша Қытай) құру саясатымен Дың Цияу ... ... ... ... ... одан әрі дамытқан бүгінгі Қытай мемлекеті бұқаралық
ақпарат құралдарын шылбырын қолына әлде қашан оңашалап алған еді.
Қытай ... ... ... ... 1957 жылы ... бір
жылдан кейін тұрақты хабарлар көрсетіле ... ... ... ... 1975 жылы ... кейін, тұтас ел көлемінде телехабар
жүйесі құрылды, осы жылдары Қытай үкіметі ... ... ... 1973 ... дейін хабарлар ақ – қара түсте берілсе, РАL жүйесін
пайдалану арқылы түрлі-түсті хабарлар беру ... ... ең ... ... телеорталығынан берілсе, кейіннен ол «Қытай орталық теледидары деп
аталды (1978 ж) қазіргі ... ... ... ... ... 138
сағат көлемінде хабар беретін 8 бағдарлама бар. Бірінші бағдарлама қоғамдық
тәрбие, ... ... ... ... ... көтеретін хабарлар,
жетекші орын алатын – үшінші бағдарлама театр – музыка ... ... ... арна болып табылады. Бесінші арна – ... ... ... ... жан – жақты тақырыпқа арналады,
мұның ішінде балалар, ауыл – ... ... ... ... орын алады. Сегізінші бағдарлама - әдебиетке арналады. Енді осы
бағдарламалардың берілу ... ... ... ең танымал
«информационная понорама» - күн ... ... ... берілетін ақпаратты
бағдарламаны, солтүстіктегі хэйлунцзянннан сары теңіз жағалауынан бастап
батыстағы Тянь – Шань ... ... ... ... ... ... ... беріледі, бейне кадырлар жүріп жатады, дикторлар өте жас
болып келеді, студияда бір – ... өте ... ... ... ... ешқандай мүлдірмей кәсіби шеберлікпен оқиды, студия түрлі – түсті
болып жабдықталады, ... ... ... ... ... ... 5-7 ... қана орын алады. Көбіне си-эн-эн «Висньюс», Эн-эйч-
кэй, Азия және ... ... ... ... ... хабарларын
спутниттік байланыс арқылы қабылдап береді. (1әдеб. 96 бет) ... ... ... ... телевидениелерінде әуелбастан – ... ... ... құрлымы пайдаға аса бастағаны
белгілі болды.
Қазіргі ... ... ... ... – Қытайдың ең ірі ақпарат
жүйесі ... ... ол ... 130 елінің 250 телекомпаниясымен
спутникттік байланыс арқылы қарым – ... ... ... ... бүкіл әлемді қамтиды. Мұның өзі жалпы адамзаттық мәдени бағалылықты
түсінуге түбегейлі бетбұрыс орнатты.
ХХ ... ... даму ... ... ... ... ... отыр. Бұл күрделі мәселе төңірегінде талай ... ... ... ... ... ... әлеуметтанушы,
мәдениеттанушы М. Маклюэнның айтуы бойынша мәселенің түп – төркіні ақпарат
алмасу құралдарында жатқан көрінеді. (13 әдебиет 48 ... ... ең зор ... бірі ол – ... ... әр ... ... немесе әр саланың тіпті әр ... ... ... бойы ... төл ... бар. Міне ... осы
мәдениетін Мәйектей жинаған жүмысшы құмырсқалар спетті еңбектенеді. Қазіргі
кезде телеарналар әр салаға ... күн ... жаңа ... ... ... рухани азық беру, көңіл көтеру және ... ... ... саны ... ... ... ССТV, CCTV айналысады, ол
жаңа қосылған CCTV12 арнайы ... ... ... ... міне бұл ... ... ... керек бағыт деп ойлаймын өйткені
болашақ әрқашан бізге бесіктен басталатыны дау тудырмас. Қазіргі тақырыпқа
арнлаған ... ... ... және ... ... ... ... қойылымдар көп көрсетіліп, жастарды болашаққа жетелейді.
Жауапкершілік рух қалыптастырады.
1988 жылы «Соңғы император» телесериялы ... ... ... ... ... ... ... Қытай теледидары шетелдік
кинотелефильмдерді де көрсетті, ... ... және ... 17 ... ... ... ... сондай – ақ т.б өзге
елдердің соның ішінде Кория телесериялдарын қызыға ... ... ... кино ... күрт ... байланысты қазіргі кезде тек шағын
сұранысқа айналды.
Қытайда радиохабары 1940 жылы ... ... оған ... де 20 ... шенінде харбин, нанжин қалаларында радиохабарлар берілген ... ... ... ... ... еді. Толқынға 1940 жылы
«синхуа» радиостанциясы деген атпен шығып, ҚХР орналғаннан ... ол ... деп ... ... ... ... ... Қытайдың
бірден – бір радиохабарының ұлттық қызметі болып табылады. Орталық халықтық
радио өз дамуында көптеген айтулы кезеңдерді ... ... 50 ... одан кейінгі «үлкен секіріс», «мәдени төңкеріс» ... ... ... ... ... ... ... (1980 жылдардан бастап)
міне, осының бәрі әлеуметтік экономикалық, елдің ішкі саяси жағдайымен
тұтас бір ... ... ... ... ... одан еш ажырағысыз
болды. ... ... ... ... ... ... итермеледі. радиоаппаратура шығаратын үш жүз зовут жыл ... ... ... ... (1 әдеб 98 ... ... радиостанция жоқ, алайда 1979 жылы ақылы жарнама
беруге рұқсат берілді. Қытайда сыртқа ... ... көп ... ... ... ... хабар тарататын мемлекеттік мекеме 1950 жылдан бері
Пекиннен хабар таратып келе жатқан бұл радиода қазір 43 ... ... ... ... ... ... Нью-Деллии мен
Белградта, Париж, Мехико, Вашингтон, Нью-Йорк, Москва, Бонн, Хараре, Сидней
мен Бонн ... ... мен ...... Брюсель мен Найробиде ... ... ... ... ... ... ... үшін 54 шетелдік
радиостанциямен ынтымақтасады. Оның ішінде 16 спутниктік байланыс жолға
қойылған. Ал осы ... ... ... алып ... ... бір кеме ... ... өмір сүріп жатқан Қазақстарда сол кемеде
екені белгілі заманы қалай – оның журналистикасында ... ... ... ... ... әлемі» таңдамалы шығармаларында, мынадай пікірді
айтып өтіпті, «Қазір журналистиканың теориясымен айналысып жүрген ғалымдар
арасында екі ... ... бар, ол – БАҚ ... ... ... ... ... әлде қалыптастыруыда керекпе дегенге саяды. ... ... Масс – ... ... ... деп ... тұрып, тек
шынайы, шұғыл ақпарат ... – ғана ... ... – деп ... оның ... ... басым бағыт берілгені дұрыс деп
табады». мен бұл жағдайда екінші көзқарастың жағындамын (І том 95 бет) ... өз ойын ... ... ... екі үші болатыны секілді заманы қалай болса бөркін солай
киген Қазақ үшін дала мәдениетімен қалыптасқан ... ... ... ... ... «Қазақ журналистикасының өткені, бүгінгі,
ертеңгі жайында» деген ... «- ... Бұл ... ой – сана ... ... ... ... ... оның қоғамда халықтық өмірінде алар
орнына ... және ... ... ... ... болмайды,
заманы қалай – оның журналистикасы солай» (11 әдебиет 3-бет) – деген ... ... ... ... ... ... ... саясатында көп
зардап шекті, өзге елдің бодауынан біржолата босаған «Ұлы Қазақстан» сынды
қазақ елінде, демократия ...... өз ... ... бұл ... шақтаныш..
Қытайдағы журналистиканы, тележурнилистиканы ... ... түп ... ... ... аз ... айта кетсек, бұл
орайда Білісбек Әбдіразақтың мақаласындағы ұнамды пікірмен астасқым ... ... ... ... ... ағайындарымыздың мүддесін «оралмпан»
деңгейінде ғана қалдырып қоймай, тұтас ұлттық тарихымызбен ... ... ... ... бұл ... тарыдай тарап кеткен
тауқыметі қиын Қазақ дейтін халықтық тарих бетіндегі толық мәдениетін жазуы
үшін керек. Осы ... ... ... ... ... ... жатсада жарты
ғасырға жуық екі империяның тақымы ... ... ... кешкен Қытай
қазақтарының рухани, мәдени болмысы әлі де ... ... ... әлі де
болса тарихи отанына толық танылып, тарих бетіне өз ... ... жоқ. ... бірі – ... ... ақпарат баспасөзі. 99,9%
пайызы өз ана – тілінде жетік, ... ... жаза да ... ... сақтаған бір миллион 257 мыңнан астам қандасымыздың рухани ауыр
жүгін ... ең ... ... ... ... болды. ХХ ғасырдың
өзінде төрт рет өзгеріске түскен Қытай Қазақтарының жазуы, 40 тан ... мен 10 нан ... ... ... ... Бұл ... ... Ахмет Байтұрсынов негізін қалаған төте жазуды заңдасқан Қазақ
жазуы ретінде қолданып келе жатса, жасап отырған қоғамның қажеті үшін ... ... ... ... ... ... ... пайдаланады
(3 әдебиет 53 бет).
Қытайдағы Қазақ баспасөзін ... ... ... екі ... – ел ішінде немесе ішкі жақтан пайдалануға арналған ... үшін ... үшін ... ... ...... ... алған басылымдар. Он бір газет отыз журнал шетелдерге
таралу ... ... ... үш ... он ... ел ...... жылы май баспамен құлжа қаласында тұңғыш рет жарық көрген «іле
ұжаяты» газетінен тартып, үш аймақ ... ... ... ... ... ақпарат қалыптасуы мен мамандар еңбегі әлі көбі ақпарақ ... ... ... ... халық баспасын» (1953), «Іле халық баспасы» (1977), «Шиңжаң
ғылым техника баспасы» (1956), ... ... ... ... (1982),
орталық Пекин қаласында орталық ұлттар баспасы қатарлы баспа мекемелері
ашылып Қытайдағы ... ... ... ... кеңістік
қалыптастырды. Мұның ішінде тек ... ... ... 1951-1989 жылы
аралығында Қазақ тілінде 20 ... ... 23000 ... басып таратса»,
«Шиңжан оқу – ағарту ... 200 ... ... 3200 – ден ... (1977) ... ... ... қазақ тіліндегі басылымдарды негіз
етіп шаңырақ ... «Іле ... ... ... ... аралығында
6173000 таралыммен 293 түрлі таза қазақ тіліндегі кітаптарды ... ... ... ... ... баспасөзді Білісбек
Әбдіразақ мақалада (3 ... 54 бет) ... ... ... ... ... ... берген еді:
Шет жұртта жасап жатқан қандас ағайындарымыздың мүддесін ... ғана ... ... ... ұлттық тарихымыз бен мәдениетіміздің
құрамдас құндылығы ретінде қарастыру іргелі елдігіміздің белгісі болары
сөзсіз. Басқасын былай қойғанда, бұл ... ... ... кеткен тауқыметі
қиын қазақ дейтін халықтың тарих бетіндегі толық мәдениетін жазуы ... ... ... ... ... салым жерде жатса да жарты
ғасырға жуық екі империяның ... ... ... тіршілік кешкен қытай
қазақтарының рухани, мәдени ... әлі де ... ... ... ... тарих бетіне өз айшығымен жазыла бастаған жоқ. Соның бірі ... ... ... баспасөзі. 99.9 пайызы өз ана тіліне ... да, ... де, жаза да ... ... қалпын сақтаған бір миллион 257
мыңнан астам ... ... ауыр ... ... ең алдымен олардың
ақпарат, баспасөзі болды. XX ғасырдың ... төрт рет ... ... ... жазуы 40-тан астам журнал мен ... ... ... ... Бұл күндері ондағы қандастарымыз Ахмет Байтұрсынов негізін
қалаған төте жазуды зандасқан қазақ жазуы ... ... келе ... ... қоғамының қажеті үшін қытай жазуының дыбыстық ... ... ... ... ... ... ... журналистикасы Қазақ журналистикасының жкмісті
бұтағы.
1910 жылы май баспамен Құлжа қаласында тұңғыш рет жарық ... ... ... ... үш ... ... кезеңіндегі қазақ ақпарат,
баспасөз кәсібінің қалыптасуы барысындағы тәжірибелерде отандық ... мен ... ... ... атап ... ... емес. Әрине бұл
барыстағы тарихи тамырластығымызды зерттеуде әлі күнге белсенділік болмай
келе жатқандығы өкінішті. ... ... ... ... он жылдық
(1966-1976) ойран қытай халқымен ... ... ... да ... ... ... ала келді. Кейінгі Қытай Халық ... ... ... ... ... 1978 жылғы қытай коммунистік партия
орталық ... XI ... 3 ... мәжілісінен кейін қазақ баспасөзі де
өзінің өркендеу кезеңіне өтті. Осы барыста қазақ ... ... ... ... басып шығаратын "Шыңжан халық баспасы" (1953), "Іле халық
баспасы" (1977), "Шыңжан жастар-өрендер баспасы
Әдеби ... ... (1953) ... айлық журнал, СУАР жазушылар
одағының органы.
2. "Іле айдыны" (1979) әдеби қос ... ... Іле ... ... ... ... "Көкжиек" (1983) маусымдық ... ... ... СУАР халық
баспасы қазақ редакциясы жағынан ... ... (1980) ... ... ... ... ... басқармасы жағынан шығарылады.
5. "Алтай аясы" (1980) маусымдық әдеби журнал, Алтай аймақтық мәдениет
басқармасы жағынан ... ... (1984) ... ... ... ... жазушылар қоғамының
органы.
7. "Құмыл алқабы" (1993) маусымдық әдеби журнал, Құмыл аймақтық
мәдениет ... ... ... ... (1982) ... ... журнал, СУАР фольклор қоғамы
жағынан шығарылады.
9. "Шалғын" ... ауыз ... ... тарихи
зерттеулерді мазмұн еткен маусымдық журнал. СУАР халық баспасы жағынан
шығарылған.
Ғылыми журналдар
1. "Тіл және ... (1982) ... ... СУАР тіл-жазу комитеті
жағынан шығарылады.
2. "Ғылым және өнер" (1983) қос айлық жаратылыстану ғылыми ... ... ... ... жағынан шығарылады.
3. "Ғылым бұлағы" (1980) ... ... ... ... қос айлық журнал, СУАР жастар-өрендер баспасы жағынан шығарылады.
4. "Шыңжан мал шаруашылығы" (1980) мал ... ... ... СУАР мал шаруашылық мекемесі жағанан шығарылады.
5. "Шөп ... ... ... ... СУАР мал ... ... жағынан шығарылады.
6. "Дәрігерлік білім", маусымдық дәрігерлік универсал журнал, Алтай
аймақтық денсаулық сақтау басқармасы жағынан шығарылады.
7. "Іле ... ... ... ... Іле ... ... сақтау мекемесі жағынан шығарылады.
8. "Халық әдлйясы", қос айлық кәсіптік ... СУАР ... ... Іле ... облыстық бөлімшесі жағынан шығарылады.
9. "Шыңжан жоғары оқу ... ... ... (1981) ... мен ... ғылымдардың универсал маусымдық ... ... ... ... ... ... ... (1990) маусымдық ғылыми журнал, СУАР
қоғамдық ғылым ақадемиясы жағынан шығарылады.
11. "Шыңжан ... (1953) ... ... ... журнал, СУАР оқу-ағарту комитеті жағынан шығарылады.
12. "Іле оқу-ағартуы" (1985) маусымдық журнал, Іле Қазақ Облыстық
оқу-ағарту ... ... ... "Жастүлек" (1984) оқушыларға арналған ... ... ... ... ... ... шығарылады.
14. "Мектеп дене тәрбиесі" (1985) маусымдық журнал, Іле Қазақ облыстық
дене тәрбие комитеті жағынан шығарылады.
15. "Шыңжан ... ... ... (1991) маусымдық ғылыми
журнал, СУАР қоғамдық ғылымдар бірлестігі жағынан шығарылады.
16. "Іле педагогикалық институты ғылыми ... (1984) ... Іле ... ... ғылыми басқармасы жағынан шығарылады.
17. "Іле оқу ... ... ... (1985) ... қаласындағы Іле
оқу-ағарту институты жағынан шығарылады.
18. "Іле прокуратурасы", заң білімдерінен ... ... ... Іле Қазақ Олыстық халық прокуратурасы жағынан шығарылады.
19. "Тарлан" (1990) қарттарға арналған маусымдық басылым, Іле ... қарт ... ... ... ... ... универсал журналдар
1. "Іле жастары" (1956) саяси, ғылыми, әдеби айлық журнал, Іле Қазақ
облыстық жастар комитеті жағынан ... ... ... (1959) ... ... ... СУАР
парткомы жағынан шығарылады.
3. "Іле нәзария мінбесі", нәзариялық маусымдық журнал, СУАР Іле Қазақ
облыстық ... ... ... жағынан шығарылады.
4. "Оқырман өресі", саяси-нәзариялық, ғылым-техникалық, мәдениет-
тұрмыстық айлық журнал, СУАР халық баспасы жағынан шығарылады.
5. "Іле ... (1988) ... ... ... ... ... ... облыстық Әйелдер бірлестігі жағынан шығарылады.
6. "Ақпарат арнасы" (2001) маусымдық журнал, ... ... ... ... (1990) ... ... қос ... журнал,
Мемлекеттік ұлттық істер комитеті жағынан шығарылады.
8. "Іздену" (1969) ... ... ... ... ... ... ... журналдар
1. "Ұлттар" (шыққан жылы туралы мәлімет ала алмадық.) 2000 жылға
дейін 435 сан ... 8 ... ... көркем журнал, Мемлекеттік
Ұлттық істер комитеті жағынан шығарылады.
2. "Шыңжан" (шыққан жылы туралы мәлімет ала алмадық) 2000 ... ... сан ... 8 форматтық қос айлық көркем суретті журнал Шыңжан
газеті жағынан шығарылады.
3. ... ... ... суретті журналы" (1985) қос айлық ғылыми
суретті журнал, Іле Қазақ Облыстық комсомол ... ... ... ... тыс ... ашық ... кәсіптік
мекемелер мен жекелерге материал ретінде жеткізіліп келе ... ... ... ... ... ... ... редакциясы жағынан
әзірленетін "Тілшілік" журналы, "Іле газеті" қазақ редакциясы жағынан
әзірленетін ... ... Іле ... ... ... ... "Іле ... журналы, Орталық ұлттар баспасы жағынан шығатын
"Алқап" әлманағы, Іле Қазақ облыстық ... ... ... Іле ... ... ... ... бар.
Таралым көлемі жағынан ауқымы кең, информация жеткізу жағынан ... ... ... ... қытайдағы қазақ тілінде шығатын газеттерге
келер болсақ, үлкен жақтан екі ... ... ... Бірі - ... енді бірі - ... ... газеттер
1. "Шыңжан газеті" (1934) күндік газет, СУАР Парткомитетінің органы.
2."Іле ... (1934) қос ... ... Іле ... Облыстық
Парткомитетінің органы.
3. "Тарбағатай газеті" (1933) қос күндік газет, Тарбағатай Аймақтық
Парткомитетінің органы.
4."Алтай газеті" (1935) қос ... ... ... ... ... ... газеті" (куәлік нөмірі 57-125) апталық газет, Күйтүң қаласы
Парткомитетінің" органы.
6. "Іле кеші" (қуәлік нөмірі 57-158) қытайдағы ... ... ... ... ... қос ... Іле аймақтық Паркомитетінің органы.
Кәсіптік газеттер
1. "Пайдалану хабарлары" (өкілдік нөмірі 57-152) ... ... ... ... ... қос қүндік газет.
2. "Шыңжан оқу-ағарту газеті" (өкілдік нөмірі 57-161) айына үш ... ... ... газеті" (өкілдік нөмірі 57-21) апталық
газет.
4. "Іле ... ... ... нөмірі 57-16), аптасына екі сан.
Бұдан сырт мерзімсіз басылым ретінде шығатын кәсіптік газеттерден ... ... ... нөмірі 0045) мен "Іле ғылым-техника арнасы" (куәлік
нөмірі 0022), "Іле заң" ... ... ... ... ... Соңғы
аталған газеттер ішкі материал ... ғана ... ... ... ашық ... ... ... қазір 1 миллион 200 мыңға жуық қазақ тұрады (1). Қытайдың аз
санды ... ... ... ... ... ... ... 119-
бабында: «Аз ұлттық автономиялы жерлердің автономиялы органдары ... ... ... ... дене ... ... өздері
басқарады, аз ұлттық мәдени мұраларды қорғайды және зерттейді, аз ... ... және ... ... «Аз ... ... автономиялы органдары өз қызметінде сол жерде жаппай қолданатын
бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... және ... еркіндігі болады»,- деп көрсетілген) (2)
нәтижесінде онда ... ... ... баспасөзі қарқынды дамып келеді.
Төменде қытайда қазақ тілінде шығатын ... ... ... ... ... ... ... Үрімжіде 1935 жылдан бері
қазақ тілінде шыға бастады. Ол Қытайдағы ... ... ... ... І950 жылы ... ... ... басшылығы орнағанан кейін
бұл басылым жергілікті баспасөз органы ... ... бір рет ... ең ... газеттердің біріне айналды.
1955 жылы Іле қазақ автономиялы облыс ... ... «Іле ... ... ... ... ... редакциясындағы редактор,
тілшілердің бір тобы облыс орталығы Құлжаға ... Сол ... ... ... ... газет «Шыңжаң малшылары» деген атпен аптасына 2 рет шығатын
болып өзгерді. Ал 1959 жылдың 1-қаңтарынан «Шынжаң газеті» ... аты ... ... ... ... ... ... айналды. Қазіргі
қытайдағы қазақ тіліндегі ең бастысы ... ... бұл ... ұйғыр,
қазақ, қытай, монғол тілінде 4 нұсқа болып шығатын Шынжаң-Ұйғыр автономиялы
райондық, ... ... ... ... ... саналады. Газеттің
қазақшасы соңғы жылдарда Қытайда ... ... ... сай ... ... барған сайын жақсарып, Қытай қазақтарының мәдениет,
тіл-жазу, білім саласына өлшеусіз үлес ... ... 1988 ... ... ... ... ... 60-тан астам редактор, меншікті тілші ... келе ... бұл ... ... ... ... ақпараттық
газетіне айналды. Ол қытай өкіметінің саясатын халыққа ... ... ... газеттерге үлгі-нұсқа болып келеді.
1934 жылы Құлжада құрылған ... ... ... ... ... ... 1935 жылы қазақ тілінде «Төңкеріс ... ... ... Бұл ... ... ... ... көркемөнер бөлімінің
жетекшісі, ақын Таңжарық Жолдыұлы бас редактор болған. Кейіннен газеттің
аты «Алға», 1951 жылы ... ... ... 1951 жылы ... «Іле ... ... 1955 жыды 1-шрқұйеқте Іле ... ... ... ... ... бұл ... Іле ... автономиялы облыстық партия
комитетінің органы болады.Осы жылы ... ... ... ... және ... ... бір топ редактор тілшілер ... ... ... ... ... апталықтн күнделікті газетке айналып,
көлемі үлкейіп, таралымы көбейеді. Осы жылдан «Іле ... ... ... ... ... ... 1960 ... бүкіл Қытайда болған
экономикалық қиыншылыққа байланысты ... ... ... ... ... 1964 жылы ... бастап қайта қалпына келіп,
мазмұны жағынан едәуір ұлғайып, ... ... ... өте ... ... шығатын басылымдардың біріне айналады. Онда 50-
ге тарта қызметкер ... ... ... ... аймағының уәлиі және қарулы қүштерінің бас
қолбасшысы болған Шәріпхан Жеңісханұлы ... ... ... ... күш ... 1934 жылы ол Қеңестер Одағынан баспахана жабдықтарын
алдырып, 1935 жылы наурызда қазіргі ... ... басы ... «Шынжаң
Алтай газетін» шығарады. БҰЛ газет сол жылдың соңында «Еріктгі Алтай», 1936
жылдың желтоқсанында «Жаңа Алтай» деген атпен ... 3-4 рет ... ... жаңа ... ... ... 1951 ... 8 желтоқсаннан бастап,
«Алтай халқы» деп өзгеріп Қытай ... ... ... ... ... ... күнара шыға бастайды 1959 жылдың 1 қаңтарынан
«Алтай газеті» аталып, 1973 ... ... ... шығатын
басылымға айналады «Алтай газеті» Қытай қазақтарының ең алғаш шыққан газеті
болып, XX ғасырдың 30 - жылдарынан бастап қазірге ... ... ... ... ... өткендегісінен өшпес із қалдырып, бүгінгісі және
келешектегі үшін бағыт – бағдар ... ... ... аймағында газет шығару Іле, Алтай өңірлеріне
қарағанда ертерек басталған. Бірақ алғашында таза ... ... ... бұл ... қалаларында сол кезде қоныстанған ұлтардың көпшілігі
татар ұйғырлар болды. 1925 жылы Кеңес Одағының ... ... ... ... ... тіліндегі қаріптер болды да, ... ... ... ... Осы себептен «Біздің үн» газеті татар, ұйғыр
тілдерінде басылды 1934 жылдың аяғынан бастап «Халықшы» деп өзгеріп, ... ... ... араласып шықты. 1951 жылдың қаңтарынан бастап бұл
басылым таза қазақ тілінде «Тарбағатай газеті» ... ... ... ... ... уақытта толық, бір баспа табақ болып күнара шығады, 20-ға
жуық қызметкері бар.
«Іле өрендері» 1950 жылы 1-қаңтарда «Іле пионері» ... ... ... ... ... ... ... 4 бет болып, апта сайын ... ... ... ... ... жылдары, дәлірек айтсақ, 1961 жылы
наурызда «Іле газетіне» қосылып оның ... ... «Іле ... деп
өзгертіліп, 2 бет болып, 1964 жылдан бастап қайтадан дербес газет ... ... апта ... шыға бастайды. Бүкіл қытайда болған «мәдени
төңкеріс» деп аталған қате ... ... 1967 ... қаңтарынан 1981
жылдың қырқүйегіне дейін 14 жылдан астам уақыт жабылып қалады. 1981жылы
қазаннан бастап қайта ... ... бұл ... ... ... 2 рет ... - Іле қазақ автономия облысық әкімшіліктің жанындағы Іле жасөспірімдер
газет- журнал мекемесінің құзырында ... жас ... ... ... ... – техника газеті» 1984 жылы 10 ... ... ... ... ... мен ... комитеті жанынан тұңғыш рет шығып,
ғылым-техника жаңалықтарын қазақ, тілінде хабарлап, ... ... ... ... сай өркендеуіне жол нұсқап келеді. Қазір 10 ... ... ... ... ... ... газеті «Шыңжаң газеті» редакциясы жанынан 1974
жылдың қазанынан бастап қазақ тілінде күн ... ... ... ... ... үшін қазақ оқырмандарының күнделікті хабаршысы болып
келеді.
Жоғарыда тілге тиек болған газеттер - қытайдағы ... ... ... ... ... ... із ... қазақ медениеті, әсіресе, тіл
мен жазудың дамуына өркендеуіне мол үлес ... келе ... ... да ... жклтоқсанның 30-да жұмысын»Синхуа радиосы» дегег ... ... ... ... мен балаларға, халқымыздың ... ... ел ... ... ... ... ... ашуды
да негіз ететін қазақ радиосы бүгінгі күні бір ... реті ... ... мен онда ... мәселе, халық шаруашылығы, өндіріс,
өнеркәсіп жаңалықтары, мәдениет хабарлары, сыртқы ... ... ... ... ... ... сырт тілшілердің Пекиннен және Шыңжаңнан дайындаған репортаждары
мен радио сұхбатын да айта кеткен жөн.
Қазақ ... ... ... ... тың да ... хабарлар
қүніне бір-бірлеп беріліп отыратын, өзге де бағдарламалармен берілім
мазмұнын байытып, ... ... ... жас диктор Ардақ Әбиденқызының ... ... ... және ... ірі ... ... шолу", "Ақпаратты
алыптар", "Әскер және ... ... және ... ... ... ... ... қиықтар" сияқты айдарлар ондағы қазақ, жұртының
дер уақытында жетуіне мүмкіндік алып ... ... ... ол ... ... ... ... телевидения сияқты қытайдың ірі
ақпарат орындарымен бірге істесіп отырғандықтан автор бұл ... ... ... ... ... да ... ... сияқты ірі - газет-журналдардан, медициналық сауат-тарды
әзірлеуден сырт, халқымыздың ... ... де қоса ... ... ... ... ... сай, денсаулық сақтау орындарымен
бірлесіп, жауап ... ... ... ... ... немесе
қызметпен Пекинге келген озат дәрігерлердің денсаулық сақтаудағы өнегелі
тәжірибелері, ... ... осы ... тыс ... Ал
халықтық ән-қүйге тоқталатын болсақ, Қазақ радиосы облыс, аймақтарға барып,
Шыңжаңдағы ... ... ... немесе Пекинге барған өнерпаздар
өнерімен өз қорын толықтырып ... ... ... ... бара жатқан
халық ән-қүйлерін сақтап қалуға мүмкіндік алып отыр. Ерекше атап өтерлігі -
1982 жылы Алтай, Шәуешек, Ілі ... ... ... Белгібайұлы, Дәулет
Халықұлы, Қамал ... ... ... сияқты Шынжанға ... ... ... ... ... мол күй қорын жасады. Міне, осы
дәстүрмен, Қазақ радиосы жыл сайын болмаса да, жыл аралатып ел ... ... ... ... ... сәндеп, әрлеп келеді. Қазір
онда он үш қызметкер жұмыс істейді, бөлім бастығы - ... ... ... ... Қалиұлы. (4 әдебиет17-18 бет) қатарлы қазақ
қадірлері жұмыс жасады.
Қалай айтсақта қазіргі Қхр да өмір ... ... 1 ... 200 ... ... ... үшін елу алты ұлт ... есесін алып төл тілдерінде
күнделікті көзайымы болып жатқан Қазақ тележурналистикасын оның өмірде
олар орны мен ... ... ... ... ... ... ... теле журналистикасы.
Егер мен кейде бөтен біреудің сөзімен сөйлесем, мұнывм өзімді-өзім
жақсырақ салуға тырысқандығымнан.
М.Монтень.
әр елдің салты әр ... ... ... ... республикасында өмір
сүріп жатқан Қазақтар үшін сол елдің әлеуметтік жағдайы, экономикасы,
рухани-мәдени ортасы ... ... ... ... факторлармен, ел іші
саясатының салған жолы ... ... бұл ... ... құралдарына біз
айтып отырған телевиденигеде тікелей тәуелді ... ұлы ... деп ... қытайлар, өзіне тән қайталанбас ежелгі мәдениетке
ие байырғы ұлт ретінде ... ... ең ... елдерімен иық тіресіп
келеді.
«Жуңгонша сотциялизім» жолымен жүрген бүгінгі Қытай мемлекетінде
бүгінгі 56 ... ... өмір ... ... ... өзге ұлт -тар «аз ... атаалды, олар көбінде жағырапиялық жағдайға байлансыты автономиялы
район, қалалармен, облыстарға орналасқан.
Қазақ ұлты ... ... ... ... районына қарасты Іле
облысында және Күйтін, Үрімжі, Алтай, Шәуешек пен ... ... ... ... ... ... ... жиі қонысытанған. аталған қалалармен
аудандарда жеке-жеке телестанциялар жұмыс ... Олар ... ... бағдарламаларын пысықтаумен қатар жергілікті Ақпараттар
таратумен ерекшеленеді.
Қытайдағы барлық қызмет органдары бір Партия а, бір ... ... ... ... ... Сонымен қатар Дың Сцяупиң салып ... ... ... есікті ашық ұстауда, яғыни 1979 жылы өзі ... осы ... ... тиісті нысана Дөңгелек дәіулетті күй
ғана деп көрсетті.
1997 жылы Жиаң ... ... 15 – ... ... ... дәулетті қорған құрудың» тарихи жаңа міндетін алға қойды, қазір
ҚХР жаңа ғасырда жасппай дөңгелек дәулетті ... ... ... ... ... ... жаңа даму ... өтті. 16 – құрылтайда
2020 – жылға дейін жаппай дөңгелек ... ... ... ... ... қойыл ды. Қхр да Дөңгелек дәулетті қоғам құру, елде осы замандандыру
құрылысын жүзеге асырудың үшінші қадамдағы стратегиялық ... ... ... ... және сыртқы есік айқара аышлатын, саты
болып табылады – деп көрсетілген. яғыни Дөңгелек ... ... ... ... бөліп, ілгерінді – кейінді дамитын барыс даму ...... ... ... ара даму ... ... зор
дегенді меңзейді, міне осы саяси жолдар сүрлеуімен Қытайдағы алғашқы теле
мұнара іске қосылғаннан ... ... ... ... ... қазақ жұрты Қхр да
өздерінің төл тілді теле арналарымен қауышты.
Қытай халық республикасы шыңшаң Ұйғыр ... ... ... мен ... өкіметінің тікелей басқаруындағы Шиңжиаң телевизиясы
Қазақ тілінде «маңызлды ... ... ... (30 ... ... 1985 жылы 22 ... жергілікті уақыт бойынша
сағат 18:30-да Үрімжі қаласынан ... рет ... ... бұл ... үшін ... ... еді. (әдебимет 52 бет).
Содан бері әр аймақ, аудандарға өз ... ... ... 6 наурызда құрылған Шиңжиаң сымды кабелдік қазақ телеарнасында 30 ға
жуық қызметкерлер тәулігіне 8 сағаттай ... ... ... ... ... Үрімжінің өзінде ғана жасанды серк ... екі ... ... ... ... таратуда бұл арнадағы бағдарламалар Қытайдың
әр қйырында қоныстанған миллионнан астам ... ... ... ... ... ... ... әлемін тілін, мәдениетін, ... ... ... салт-санасын, өнірін жоғалтпай, өркендетуге аса ... ... ҚХР ... ... ... ... қазақтарға ортақ бірден-бір теле арна ол Шиңжиаң үшінші теле
арнасы болып, есептеледі . өз жұмысын бастағалы 20 ... ... ... ... ... ... мен Шыңжиаң хабарларын және ... теле ... ... ... ... ... ... ұйғыр автономиясы районының орталық қаласы Үрімжі
қаласында орналасқан.
Ырысы шалқып ... ... ... ... асыл ... ... ... Моңғол тілінде «Көрікті жайылым» деген мағынада.
Қаланың Шиыңжиаңдағы саяси, экономика мен ... ... ... әрі ... ... ... көпірінің Қытай батыс өңіріндегі
көпір басы ... ... ... кіндігіне, Тянь-Шань таулары
орта бөлігінің Солтүстік бөліктерінде, Жоңғар ... ... Үш ... тау ... ... сектор пішінді жазық, шамамен
теңіз деңгейінен 680-920 м биік, дүние бойынша теңізден ең алыс ... аз ... бас ... осы ... қала, жалпы халық саны ... ... оның ... ... ... ... ... Моңғол, Қырғыз
қатарлы 47 ұлт өкілдері бар, Қытайдағы ұлттар ең көп қаланың ... қала ... ... ... ... 1985 жылдың 22
қыркүйегінен бастап ілбгерінді кейінді Шиңжиаң теле арнасын тамашалады.
Содан бері арнауды теле арна ... таза ... ... Қытайдағы 1 миллион
200 мыңға жуық қазақ қауымы үшін ақпарат таратып, бүрінен бұтақ, берегінен
терек ... ... ... ... ... Егер 56 ұлттан қаралған
елде оңаша тек ... ... ғана ... теле арна ашу оңай шаруа емес
еді. (15 әдебиет 13 бет)
Теледидар – ... ... ... ... тез дамыған,
қолдаушылары көп түрінің бірі, осыны сезген көзі ашық, көкірегі ояу бір топ
Қазақ ... 1985 ... ... ... бастап, қазақ тілінде ... ашу ... ... осы ... ... ... бастама болсын қыруар қаржыны қажет ететіні баршамызға
аян. Осы мәселенің оң шешілуіне және ... ... ... ашудың
басқа да, толып жақтан ... ... ... ... сол кездегі үгіт жұмысына жауапты хатшысы Жанабіл мен
автономиялы ... сол ... ... ... орынбасары Қыдырбай
сынды қазақтың ел басқарған ағалары айрықша мән ... ... ... ... ... ... тән ерекшеліктеріне
тоқталсақ, көрермен әлемдік жаңалықтарды, өнер туындалары мен ... ... ... ... таратылатын «мемлекеттік-халықаралық
хабарлар», Үрімжіден шығатын «Автномиялы райондық жаңалықтар» атты қытайша
телебағдарламалардан алынған аударма ... ... ... де ... ... ... ... дайындайды. 1999 жылы 1 қыркүйектен
бастап Пекинен таратылатын Орталық телевизияның ... ... ... ... ... Осы ... Шыңжаң
телевизиясының аударма жасау редакциясының меңгерушлері Кәкеш Қайыржанұлы
мен Рақымқожа Тоқтақынұлының ерен еңбектеін айрықша айта ... ... ... ... ... ... ... төл бағдарламада жоқ
емес. қытайдағы қазақтардың рухани сұранысына сай, ұлтымыздың тұрмысы мен
мәдениетін бейнелейтін, дәуірмен ... «Әр ... (30 ... ... ... 1993 жылы 18 ... тұңғыш рет көгілдір экран
арқылы көрерменмен қауышты. Оны ... рет ... ... ... Зейнолла Шәкірбайұлы ұйымдастырды. Бұдан ... ... ... ... да күн ... ... ... қазақтардың
тұрмыс-тіршілігі үшін керек ақпар қайнарана айналды.
Халқымыздың байырғы салт-санасын, әдет-ғұрпын, ... ... ... ... ... келген Қытайдағы қазақтар ақпарат құрылының
озық түрі – теледидарды көркем өнердің де ... ... ... ... ... ... ... тілі бағдарламаларын даярлау тобы
Тарбағатай аймағының Шәушек қаласына барып, ... ... ... ... ... (Құрылтай – жер аты). Осыдан ... ... ... ... жыл ... ... ... айт және
Республика күні мерекелерінде арнаулы телеконцерт дайындап, көгілдір экран
арқылы ... ... ... Осы ... ... Қанат Төлешұлы,
Ұлан Тұқанұлы сияқты телережиссерлер өз ізденістерімен елге кең танылды.
1994 жылы 4 сәуірден бастап ... ... ... (30 ... ... ... қалың қыуыммен дидарластырды.
Оның сәтті шығуына Ләззат Оразханқызы (әдеби ... мен ... ... ... ... үлестері зор болды. Бұл хабарда
«жарық жұлдыздар», «Өнерліден шыққан сөз», ... ... ... ... «мың бояу» секілді тақырыптармен телекөрермендерге эстетикалық
ләззат беріп, оларды өнер ... 1999 ... ... бері ... арналған апталық "Балауса" (30 минут) тележурналы көрсетіле
бастады. Сонымен қоса ... он ... ... ... ... облыс,
аймақ, аудан дәрежелі дүбірлі де, думаңды ... ... ... ... кезіңде таратылып, халық мейірін қандырды.
Телекөркөмөнер бағдарламасының талабына сай жоғарғы оқу орындарын
бітірген қазақ ... ... ... ... ... ... редактор, сахна жобалаушы, оператор, техник мамаңдар қатары өсіп
жетілді. ... іс ... ... ... Т.Рақымның жанын
өнерімен табындырып, өзіне "Алтайдың ар жағынан келген ару" өнін арнатқан
Әмина ... осы ... ... ... екенін айта
кеткен жөн.
Сонымен қатар төлтумаларымен шектеліп қалмай, ... ... ... ... ... ... қатынасы бар шетелдердің де
өнер туындыларын көрсетіп отырды. ... өнер ... да ... ... ... Мысалы, "Тамаша" телебағдарламасы, Қазақстан өнер
жұлдыздарынң өнер кештері, қазақстан фильмдері, көрермендерге көрсетіліп
тұрады.
Шижиаң телевизиясының тағы бір ... ... - ... телефильмдерді
Қазақшаға аударып жасауы. 1988 жылы маусымда ... ... ... ... ... бөлімі ресми түрде құрылды. Бөлім
меңгерушісі ... ... ... одан соң Жақсылық Сәмитұлы қызмет
етгі. Олар ... ... ... топ ... ... ... шетел
керкем телефильмдерін, телетоптамасын және Қытай елінің көркемфильмдерін
Қазақ ... ... ... ... ... ... бояуын бұзбай,
көрермендеріне теледидар арқылы жеткізді. Бүгінге дейін ... ... ... ... ... ... шығарды. Жұмыс
түрлеріне сай күн санап шеберлікке жатық қазақша аудару, редакциялау ... тобы және ... тобы ... еңбек етіп, Қытайдағы қазақ
жұртын тәрбиелеуде, мәдениетке ... ... ... ... ... ... қол ... әйгілі силықтарға ие болған киноларымен, ел ішіндегі немесе
шетел ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік Алтын кино силығының жүлдесін жеңіп ... ... атты ... ... ... «Үш патшалық хикаясын», «Су
бойында», телефилімдері. ерекше атап өтер теле ...... ... Дінни мистикалық фантастикадан туған тас маймұл бас кейіпкер болатын
фильмді, жастан кәріге дейін жылдар бойы ... ... ең ... ... тілдің бояуымен аулармаланған, сәтті аударма филім ретінде атауға
болады.
Қазір ... ... ... ... ... 180- ... қазақстың перзенті жұмыс істейді, күніне 10 сағат шығармашылық ... өз ... үшін ... ... ... ... көрсетілуде, демек бұлда болса ҚХР-да ... үшін ... ... бір ... ... ... өз
орнын тапқанының көрінісі, әрине бәсекелестік ... ... ... ... ... тараюы себебінен жас құрамдары ... ... ... жастардан жоғары, экранда 100-ге таяу әр түрлі Қытай
тілді теле анраларының ... ... ... ... ойда туындайды,
алайда қай кезде болмасын әр жанұя үшін ... бір ... ... бар ... ол ... телевиденисі , үшінші арна (XJTV3),
қазірге өз биігінде түр деп есептеймін.
1.3 ... ... ... ... ... ... теле ... негізінен Ақпараттық
бағдарламалармен, мәдени-көңіл көтеру бағытында сан алуан ... ... ... ... ... халық өмір шаруашылығынан
хабардар ... ... өз ... ... ... жас ... ... жастар бағдарламасы мен балалар
хабарында қарастырылған қазіргі кезде Қытай тіліндегі танымдық, ... ... ... тіліне аудармаланып көрермен назарына өз уақытында
ұсынылуда.
1. Ақпараттық бағдарламалар
1. Мемлекеттік – халықаралық хабарлар
Күнделікті ел ішінде ... ... ... ... мемелекет
жарлықтары және халықаралық жаңалықтармен құлағдар етеді. 1999 жылдың 1
қыркүйекіне ... ... ... ... ... кешіктіріліп
көрсетілген, қазіргі уақытта күнбе-күн аударылып дер кезінде тарату
мүмкіндігіне ие. ... ... теле ... (CCTV1) де ... ер, әйел ... екі ... ... сыртында оқып отырады, бұл
арада Тоқтар Қаленұлы, Ұлан Тұқанұлы, Әмина ... ... ... ... ... ... атап өтуге тиістімін, бағдарлама күнде
кешкі ... 9:00 – де ... ... ... ... іле – шала және бір
ақпараттық бағдарлама ... Ағым ... ... ... ... сағат жергілікті
уақыт 9:30-да эфирге шығыды. Пекиндегі орталық теле ... ... ... ... нұсқасы.
Бағдарламада әлемдегі ең жаңа ақпараттар нәтижесімен таныстырылады.
Мазмұны жағынан халықарадағы ең жаңа ...... ... мәдениет, экономика, өнер – білім, спорт ... ... ... ... Қазақ тілінде дикторлардың Қадыр
сыртындағы мәтіні ... ... ... хабарлары.
Хабардың пішіні қарапайым, студияда ер және әйелден тұратын екі диктор
қатарласа жақын отырып кезекпен жаңалық ... ... ... ... ұлан Тұқанұлы т. басқалар күнделікті ... ... ... ... ... келіп түскен жаңалықтар мен
маңызды ... мен ... ... етеді. Жаңалықтар мазмұны
негізінен Үрімжідегі «Автономиялы райондық жаңалықтар» атты Қытай тіліндегі
телебағдарламадан аударылады. ... ... өз ... ... ... мазмұнды 30 минут көлемінде әр күні
көрермендерге жаңалықтар ... ... ... ... ашу сипаттағы теле бағдарламалар.
1) «Әр шалғайда» апаталық бағдарламасы.
Қаладан ... ... ... әр ... салада еңбек етіп жатқан
қазақтардың өмір тіршілігінен ақпарат беріп отырады, бағдарлама ең алғаш
Шиңжиаң теле арнасының бөлім ... ... ... Шәкербайұлының
ұйымдастыруымен өз жұмысын бастап, қазірге дейін жалғасын тауып ... ... ... ... ... ... шынайы өмір күйінен
көрініс тапқан телебағдарлама. 1993 ... 18 ... ... әр
аптаның сейсенбі күні сағат ... ... ... бағдарламаның
жүргізушісі – Анар Байахмедқызы көлемі 30 ... ... ... ... үшін ... ... нәтижелерімен, экономикалық жәй-
күйді тұжырымды тақырыптар бойынша әр шалғайдағы төл тілді ... ... ... дәл осы ... ... «Шалқар» хабарыда
жергілікті телестанцияларға жалғап таратылады.
2) «Шарапат» апталық теле журналы.
Шиңжиаң теле арнасындағы (XJTV3), саусақпен ... ... ... ... мол, ... бай, әр түрлі көркем тақырыптарда
берілетін, саз-әуенмен көмкерілген тамаша ... 1994 ... ... ... әр ... ... күні 30 ... көлемінде, өнер сүйер
Қазақ жұрты үшін өз номерлерін түрлендіре әр форматта ... Жұма ... ... эфирде беріледі, аймақтық, аудандық теле станцияларға
жалғап ... ... ... мынадай:
1. Жарық жұлдыздар айдары.
Шиңжиаңдағы қазақ халқы ішіндегі өнегелі, өскелең тұлғалар туралы
ойлар, істегені мен ... ... ... ... ... ... ... көрерменге ұсынылады.
2. Өнерліден шыққан сөз айдары.
Қазақ халқы арасындағы ... ... өнер ... ... ... ... әр қыры әрбір сыры ... ... ... ... ... тауып отыр. Соынмен қатар, қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... мен көрермендерге таныстырып
өнеге ету, көпшілікті өнеге, өнер ... ... ... ... ... 6 маусымдағы санында Морй ауданында тұратын ағам мүсінші Қазақ
азаматының қол өнер ... ... ... ... ... табиғатының өзінен пайдалана білуді, өнерлінің өрге ... ... ... ... ... ... ... сөздің патшасы» айдары.
Байда бірегей Қазақ поэзиясының тұнығымен сусындатып өлең әлеміндегі
жаңалықтарды дайындап ... ... ... маржан» айдары.
Күнделікті тіршілікте қажетті сауьттардан тартып әр номерінде жаңа бір
тыныс ... ... ... білімдерден сауат беріледі.
5. «Мың баяу» айдары.
Қызықты тақырыптарға орын беріп, көркемдерге эстетикалық сұлулық
бағыштайтын, сән ... ... ... ... той киім үлгілері
т.б.
3) «Ақтілек» музыкалы құттықтау телебағдарламасы.
Шиңжиаң теле аранасынан берілетін, ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істей отырып
аптасына бірнеше рет келіп-түскен ... ... ... ... көңілінен шығып келеді. Осындай ... ... ... ... ... ... ... бұл Пішіндес хабарлар
аудандық телестанцияларда бар мәселен: Нылқы ауданындағы Қазақтар ... ... ... ... ... істейді.
3. Жастармен – балаларға арналған теле бағдарламалар
1) «Жас Дәурен» ... ... ... жастардың өмір тіршілігіне ең жақын теле бағдарламасы
2003 жылдан бері жас көрермендер назарына өз ... ... ... ... ... ... Бағдарлама демеушісі
«Жас Дәурен» Ұлттын Дыбыс – бейне орталығы, бағдарламасының негізгі ... ... өз ... ... өнерпаз жастарды таныстыру. Бұлақ
көрсе көзін ашу болып табылады. Қазақтың өнерлі ... ... ... ... болады. Нақ майданда жастар өз өнерлерін көрсетеді.
бағдарламалар 3 айдарды ұсынады олар:
1. «Үкілі Үміт» айдары
Бұл ... жас ... ... ... Төкенқызы жүргізеді.
Айдардың ерекше бір тұсы «жас дәурен» конкурсының ... ... ... айдары
Өнердегі Қазақ жастарының жеткен ... ... ... ... ... аз ... ... жол сілтеп,
мағұлматтар беріледі.
Мәселен: 200 6 жыл 16 ... ... жас әнші ... ... үн таспасының жарыққа шығуымен байланысты, оның жаңа бейне
таспа шығару жоспарымен хабардар болдық.
3. «Білгенннің артық болмас айдары»
Қазақ жастарына ... ... ... ... ең ... ара ... жөнінде қарапайым сауаттар беріліп отырады.
2) «Балауса» балаларының бағдарламасы.
Қытайдағы Қазақ тілді балалардың ең ... ... өз ... 1999 ... ... айынан бастап жүргізіліп келеді.
Қазірге дейін бұл бағдарлама балаларға арналған ... ...... ... тұр, қазіргі кезде ҚХР – да Қазақ балаларының көпшілігі
Қытай тілді мектептерге бару басым Қытай арналарымен ... ... ҚХР ... ... ... ... теларнаның жұмыс істейтіндігін айтып өткен
едім.
Дегенменде Ана тіліндегі телебағдарлама бұл ... ... ... бала ... ... ... ... бұл арада тіптен
керек, өйткені бала болашақ.
Бағдарламаны көбінде балалардың ... ... ... сүйкімді
бүлдіршін жүргізушілер жүргізіп отырды. Олар –Лина, Жұлдыз қатарлы бірнеше
балалар еді.
Қазақ балаларына арналып ағылшын сабағын эфер ... ... ... ... араналған айдарларымен таныс болайық:
1. Қазақ ертегілері
2. Алтын сандық
3. ... ... Бала ... Кел, балалар ойналық
6. Домбыра үйренейік
Балаусадағы ертегілер айдарына қиял-ғажайып ... ... ... ... мулътфильмдерді көрсетіледі.
«Алтын сандық» айдарына әр жерлердегі ... ... ... ... ... ... бағдарламада көрсетіліп,
сыйлықтармен марапатталып отырады.
«Білім бұлағы» айдарында балаларға сай, қарапайым өнерлер үйретіліп,
олардың өз ... ... ... ... эфир ... ... ... жол ашылған.
«Бала болашақ» айдарында Қазақ балаларының арасынан үйренуде үздік, өз
ортасында белгілі табыстарға жеткен балалар өмірінен, ... ... бола ... әр ... ... ... үлгі-өнеге
мектебіне шақырады.
«Кел балалар, ойнайық» айдарында, ойнаудан қалып бара ... ... тың жаңа ... арналған ойындар үйретіледі. Мәселен: Қазақ
балаларының сапар, жармақ, зырылдауық ойындары 2002 ж. ... ... ... мен табиғатта балаларының еркін ойнағанын көрсеткен еді.
«Домбыра үйренейік» айдары балаларға ... ... ... ... ... ... ... жүреді.
«Балауса» нағыз балаларға арналған ҚХР-дағы Қазақ балаларының жадында
сабақталуда.
3. Қытай тілінен аудармаланған бағдарламалар.
Қазақ тілді теле ... ... ... ... теле
бағдарламаларының ішінде төмендегі бағдарламалар, тікелей ... ... ... процесінен өтіп Қытайдағы Қазақтардың
назарларына ұсынылып отыр. Олар мыналар:
«Адам және табиғат», «Ана мен ... ... ... т.б. ... ... көп ... ... автономиялы романда немесе ... әр ... ... ... ... сонымен бірге Шиңжиаң
телевидениесінде Қазақстан өнер ... ... жиі ... телеарнасының бағдарламалармен көрермендер «Апталық экран
ақпарынан» көре алады, әрі теле арнада ауа ... ... ... ... жан ... ... ҚХР еліндегі Қазақ тілді теле
бағдарламалардың ... ... ... де ұлт ретінде, Ана тілде
жасалған бағдарламалар Қытай Қазақтарының ... ... ... ... ... ... ... біздің ұлы Анамыз,
Толықсыған ырыс-бағы,
Миллиардтың гүлістаны.
Отан ... жан ... ... ... ... ... деп ... Қытайдағы Қазақтардың бүгінгі болмысы ... ... ... ... сөйле деген мақалды еріксіз есіме
түсіреді.
Адамның сезімі – өз төңірегінен, сыртқы ... ... ... яғни ... ... ... және қуаныш күйініштен байқалады.
Бұлардың бәрі ... ... ... байланысты, қоғамдық тұрмыс
байланысты пайда болып ... және осы ... ... ... ... ... істе орындалуына немесе орындалмауына
байланысты.
Бірақ адам сытрқы дүниенің ... ... ... өмір ... ... бір ... хабарлайтын сөйлемнен немесе сөзден де әсер алатын
сөзсіз. Сонымен қатар үгіт пен ... ... ... берілген жаңалықтың
адамды сеніге бөлейтіндігін де, адамға ... бір ... ... ... жоқ. ... сезімдер бес жолдық заметканы оқудан да, көлемді мақаланы,
очеркті оқудан да пайда болуы ... ... ... ... ... ... берді. Қытай қазақтар үшін жұмыс жасап
жатқан теле араналар мен көреремендері ... ... ... не? Ол –
Қазақ тілі, сондықтан да Қазақ тілді ақпарат көздері үшін Ана ... ... ... кеңейту теле арнаны сақтап қалудың мүмкіндігі,
ал ұлт үшін тілі бәрібір қандай қоғамдық ... ... ең ... ... бермек.
Ал ҚХР-дағы Қазақтар үшін Ана тілдегі ақпарат көздерінің дамуына бей-
жай қарау, тілге жалаң ... ... ... да ... ... қарап,
саралап мәйегін алып отыру үлкен ізденісті талап ететіні даусыз.
2.1 Ізденіс іздері.
Халқаралық журнадистсканың дамуы бүкіл ... ... ... ... зор ... ... журналистикада жаңа көзқарасты, жаңа
ұғымды, жаңаша ойлауды қажет ... ... ... ... ... ... ... мен тележурналистиканың алдына тың міндеттер қояды. ондай
міндеттерді орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... қажет. Газеттің радио мен телехабардың мазмұны мен характерін,
тақырыбын, идеясын түрлендіруге, дамытуға зар ... ... ... ... ... ескі ұғымға қалып қоймауға, жаңалықтарды ... ... ... Ой тереңдігіне, сөздің өткірлігіне,
тележурналистердің барлық қабілеті мен ... ... ... ... ... құру үшін БАҚ көп жұмыс істеуі тиіс. Бұл өмірге
тереңдеп ену, шындықты айту, қажетті де, ... ... таба ... ... ... ... үлкен жауапкершілікті тілейді. Әрине, шетел
журналистеріне назар ... ... ... ала ... ... берудің
негізі жоқ. Ең жаңашыл, бұрын айтылмаған нәрселерді таңдай білген жөн.
Алдымен халыққа не ... және нені айту ... соны ... дұрыс. Бұл үшін
өткен мен жаңаны, сондай-ақ өзімізде не бар, не жоқ соны ... ... білу ... ... ... ... емесін сын көзбен қараған
дұрыс(5-әдебиет).
Әрине әрқандай бір ... қол ... үшін ең ... ... білу
керек, ең алдымен қолда бар мүмкіндікті дұрыс пайдалана білу керек, ... ... ... ... ... ... ... дұрыс
бағытта жұмыс істей біледі.
Сан алуан тақырыпты қамтыған Қазақ тілді бағдарламаларымен жыл сайын
сайыстарға мемлекеттік, ... әр ... ... ... ... Телевизия дүниеге келгеннен бастап, күні ... ... ... ... етене араласып келді, «кино» грек сөзі –
қозғалыс деген ұғымды білдіреді(8 ... ... да ... ... үш ... ... тұрады, содан да телевизияның киноға төрінен
орын бергені маңызды ... ... ... ... ... ... да ... жетістіктері күн санап көбеюде. 1996 жылы алтыншы
рет өткізген ұлттар тақырыбындағы «Тұлпар» ... «Үш ... ... ... көркем телефильмі бас жүлдені иемденді.
1999 жылы «Алтай аймағының он ... ... ... айтысы» атты
телебағдарлама мемлекеттік бірінші дәрежелі силықты жеңіп алды.
Қазіргі кезде электронды ақпарат құралдарының мүмкіндігі күн ... ... ... телебағдарламалар да тың өзгерістер белең алды.
Дәстүрмен жаңашылдық кең мағынада философиялық ұғым. барлық ... ... ... ... ... уақытқа, ортаға, кезеңге орай
түрлене, ... ... ... ... Ол кеше мен ... бүгін мен
ертеңнің арасында тамырласа іштей өзектесе байнасып, жаңашылдықпен түрлене
дамиды. «Дәстүр мен ...... даму ... ... ... кезеңдердің байланысын білдіретін жалпы ұғым». Бұл жайлы Құдайбарген
Тұрсын былай деген пікір айтқан еді:
«Ұлт қандай болса, ... де ... ... ... шындыққа
айналыған кезеңінде теледидардағы дәстүр төріне кімді отырғанымыз ... ... ... деген сұрақ бүгінгі ұрпақтың ... ... ... мүмкіндік қарымына шығармашылық топтық ақыл-ойы
қосылса, ілесе ала ма? ... ... да, ... да ... (9
әдебиет)Бұл өте көкейге қонымды пікір.
Өйткені біздің Қазақ халқы ежелден, өнерлісін ардақтап си тұтқан, сал-
серілерін құрметтеп оңаша үй тігіп, ат ... ... ... ... осы
ізгі салт-дәстүрдің заңды жалғасы бүгінде, Қытайдағы Қазақ ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасының «Үкілі үміт» айдаршасы бойынша, жаңа әуен
дыбыс бейне оралығының ... ... ... ... Қазақ
ұлттық әуендері мен музыка орындау шеберліктері ... ... ... «Өнер жастары» атты байқау ұйымдастырды. Апталық, айлық және жылдық
қорытындылар мен эфирде көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... әуеннің» демеуі және ... ... ... ... ... ... Мәселен,
2006 жылдың үздік орындаушысы Айнұр Қажмолла қызының өнер ... ... ... ... ... ... ... қойылатын талаптар бұрынғыдан әлде
қайда қатаң, заман ағымана қарай кез-келген жағдайға ... ... ... адам ... ... ... тіреп тұра алмайды. Бәсекеге
төтен бере алатын білікті, білімді, шебер мамандар ғана тұрақты қызмет ...... ... ... қоса, журналист техникалық
құрал-жабдықтармен жұмыс істей алуы ... ... ... ... орнықты болу керек, журналистік шығармашылық шеберлгі қатып
қалған қағидада ... ... ... дегенмен оның бірқатар
критерилері бар: тықырып таңдай білу, журналистің тіл шұрайлығы дерек және
шындық.(17 ... Осы ... ... кемшіл, өйткені Шиңжиаң
телеарнасынан берілген ақпараттарды аударып, саясат сынына ... ... ... ... ... 1997 жылы ... «5 февраль
оқиғасының» телеаранасындағы көрініс табуы, өте жалаң болды. Өйткені оқиға
ұлттық бүлік мақсатында болғандықтан еді.
Телеарна журналистері тек ... нақ ... ... ... көрсетіліп, тақырып «Ат төбелінде ұлттық бөлшектеушілер» деп
қойылды, ал керісінше ... «11 ... ... өте егжей –
тегжейлі көрсетілген еді,міне бүл ұоңамнығ таоабынан туындады.
2.2 Ана тілді ақпараттардағы іркілістер
Тіл – адам ... ғана ... ... ... ... мемлекеттің
болмысын көрсететін құбылыс. Адамзаттық құбылыстар қатарында тіл ... ... де, ... ... ... ... ... Техникада, тылсылымын тану үшін де тілдің көмегі
керек, тілдің адамның жан дүниесінен ... әсер ете ... ... ... ... ... – ақ пайдаланған.
Қазақ тілі – қазақ халқының ұлттық тілі қазіргі Егемен Қазақстанның
мемлекеттік тілі ... ... ... шығу тегі түркі тілдері дамуындағы ең
көне Алтай дәуірінен ... шегі әлі ... Хун ... ... ғасыр мен б.з Ү ғасыр аралығы) және одан бергі ежелгі түркі
дәуірінен (б.зҮ-Х ғасырлар аралығы) ... ... Бұл ... ... ... ... ... (6 әдебиет 104 бет)
Қазір Қытайдағы Қазақтардың басым бөлігі өз төл тілдерінде сөйлейді,
жаза да алады. Алайда бұл ... ... ... ... емес,
Шиңжиаң өлкесі Қытай халық республикасы үшін батысқа ... ... ... келе жатқан жібек жолы, ОРта Азияның екінші кіндігі ... ... ... ... ие, сондықтан да қазір батыс Шиңжаң үшін даму
екінші орында, орнықтылық ... ... ... ... Ал ұлттар көп
орналасқан әрі Қазақ ұлты біршама жиі ... аз ... ... ... жеке Ақпарат көздерін жоғарыда атап өттім.
Алайда Баршаға аян, әлем осы уақытқа дейін екі саяси лагерьге бөлініп
келеді. Шынына келсек, бұл ... ... ... әлсірегенімен толық
толастаған жоқ. Ол ... ... өмір ... тұрғанда жүре беретін
процесс. Біз айта беретін жаһандану да соның ерекше көрінісі ... ... ... орналасуын еске алсақ, айналасының бәрін
коммунистік жүйедегі ірілі – ұсақты мемлекеттер ... ... ... жоқ еді. ... ... ... өз ... сонау АҚШ-тың тура
түбіндегі Куба мемлекетінде ұстады. Неге?.... Ал, қазіргі Ауғаныстандағы
соғыс Грузия, ... ... ... ... түрлі – түсті
төңкерістермен халықтық толқулар Америка тарапынан болған – сол ... ... емес деп кім айта ... ... ... демократиясының үлгі тұтқыш біздегі оппазитция
лидерлері мықтап ойландырары дұрыс. Оларға билікке ... ... ... тәрк ... ... көтеріліске үндеуге, ешкім моральдық құқық
берген жоқ. Әйтседе сол ... ... ... ... ... ... тұрғанын олар жақсы біледі. Ендеше, газет ... ... ... ... құрылған саяси сараптамалар жиі берілсе, еш артығы
болмас ... өмір ... ... ... идеологиясыздықтың
артында үлкен иделогия жастарынғанын ... ... Көп ... ... ... ...... боларын ұмытып кетіп жатамыз, кейбір
идеологтар біздің сол дайын қалыпқа ... бейм ... ... ... ... біршама реформалардың сәтсіз болуына, ... ... ... ... ... ... соққан сыңайлы.
Кешегі Кремел идеологиясы кезінде мемлекетті Генак емес, қалыптасқан жүйе
басқарып тұрды да, оның ... ... ... ... ... ... ... етті. Айтылған ойымыздың тұздығы болар мына бір
жәйді әңгімелеп өтсек артық емес, өткен ... ... ... ... кеңінен танылған Майымбет есімді ақын болған. Кеңес оқырмандары
оның социалистік құрылыстың артықшылығын, ұлт әкелерінің ... ... ... ... ... тақырып арқауы еткен өлеңдерімен
Павел Кузнецовтың аудармасы арқылы танысып ... ... ... ... ... ақын өмірде мүлдем жоқ болып шығады. Сонда бұл
рухани – идеологиялық майданның жауынгерлерін ойдан ... ... ... әлде ...... араметер, бекерден – бекер алашапқын болу
ма? жоқ! Бұл – сол заман тудырған сұраныс. (6 ... 12 ... ... ... кезеңінде ақпараттық информацияны бизнестік
өреге дейін көтеріп үлгерген, кейбір мәліметтерге қарағанда 60 мың ... ... ... бар алып ... ... ... ... қазақ
базпасөзінің де шаңырақ көтеріп отыруының өзі үлкен тарих. Міне, ... өзін ... ... ... ... ... құдайға
шүкір ХХ ғасыр аумағында аталған мерзімді баспасөздің ... ... өз ана ... ... қолданылымнан өгейсіте қойған жоқ.
Десе де, соңғы жылдары «Іздену және ашу», «Шалғын», ... ... ... «Алға» қатарлы қазақ тілді ... өз ... ... ... ... ... ... Біз бұл жерде
себепті үкіметтен ізденуден аулақпыз. Басты себеп тұрмыстық, ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Жоғарыда атап өткендей тәулігіне 10 сағат көлемінде ғана берілетін
Қазақ тілді теле ... ... ... ... мәртебесін
көтереді деп айту өте қиын мәселе, Ақпараттың қайнар көзі – баспасөз ... ... ... ҚХР – дағы Қазақ тілінде мән – жәйін жете түсінуге
көмек болар еді.
1999 жылы ҚХР ... ... ... ... ... ... ... журнал оқитындар саны ел іші жан ... ... ал ... тіліндегі 31 журналдың орта есеппен әр бірінде 5 ... ... ... 150 мың оқырман бар, сонда ҚХР да 10 ... ... тура ... көп ... ... ... мыңнан ары оза алмай
келеді. Ал керісінше Қытай ... ... ... оқырманы көп
болғандықтан қаржы жақтағы қиыншылық болмайды. Кейбір журналдардың кірісі
неше жүз мың, ... неше жүз ... ... ... ... «Гу ... ... тиражбен тарап, жылдық кірісі 657 мың юаннан асады екен(14 ідебиет).
Қазақ тілінің тағы бір сүреңсіз түсы ҚХР – дағы теле ... ... ... ... ... ... ... мен мәтіні
Қытай тілінде, тек аударма жасалып көрерменге көрсетіледі, қаптаған ... ... әр 5 ... ... ... қайта – қайта көрсетіледі.
Қазақстандағы жарнамалау әдісімен бірдей Қытайда қазіргі кезде ... ... әр ... бір ... ... ... тыңдарманға жеткізу, қарапайым қажеттілік ретінде қарастырылады,
адамдар өз керегін іздемей – ақ, ... – ала ... ... ... мен ... қарай әр арна немесе радио т.б. өз аудиториясына
қажетті ақпаратты дәл уақытында және дұрыс ... ... Міне бұл ... ... ... ... ... көлеміне қарай жарнаманың
маңызды табыс көзі екенін ескерсек әрине тәтін мен сапа ... ... ... ... анық ... ... ... арналған ақпарат
құралы екенін ескерсек. Мұнда көрерменнің құқымен санасу қажеттілігі, оның
ішінде жарнаманың адам көңіл – күйіне ... ... ... сөз
ашуға болмас.
Қазіргі кезде қарбаластықтан адамдардың жүйке жұқару ... ... ... өте жиі ... ... ... айт, нұры тасысын деген мақал бар, егерде әлде бір көркемде сұлу
зат болса, оны әлде бір ... ... ... пен ... ... ... құштарлықпен ұмтылу адамның бойындағы табиғи писхологилық құбылыс.
Заман талабына сай, адамдар ... күн ... ... ... ... қажеттілік көлемі сұранысты ұлғайтып, ерекше бір қызмет түрін яғыни
жарнама ұғымын барлыққа келтіреді. Біздің ... ... бар ... ... ... немесе бір фирманың өнімінің жақсы жағын нәсихатттап, мақтайды
деген үстірт ... бар ... ... егер де біз ... зер салып,
үңіле түссек жарнама тарихынында өзіндік кезеңдері мен ... бар. ... ... ... болсақ жарнаманың бір ... ...... ... ... ... ... арналған басқада
мәдени шаралар спорттық жарыстар, ойын – сауықтар ... ... түрі (ҚСЭ. 4 ... –ақ, ... бір ... ... ... белгілі бір фирма,
тауар немесе қызмет түрі жайлы мағұлматтардың бұқаралық ақпарат ... ... ... ... телерадиодағы көрініс табуы болып саналады.
Жариялануына қарай жарнама ақылы және жанама деп ... ... ... алып
жарнамалау деп аталады. ал өнімді ... ... ... фирманың
көпшілік қауым мен бұқаралық ақпарат арасында болатын әртүрлі байланыстар
жанама жарнамалау деп аталады, оның ... ... ... қарттар үйінде,
тағыда басқа жерлерде фирманың өз өнімдерін тегін таратуы немесе көптеген
акциялар ұйымдасртырылуы т.б.
Жарнама жарнаманың үш функциясы ... ... ... ... ... ... ... арттыру
3. тығырыққа тірелген кезде өз беделін сақтап қалу.
Жарнаманың жеке адамдарға керек ... ... ... түрлері болады, мәселен жекелеген адамдардың, жоғалған,
ұрланған құндылықтарын, құжаттарын жарнамалайды. Бұл сақтандыру ... ... ... ... ... жарнамалардың көбі дәрі –
дәрмектер, ... ... ... және басқа да көптеген тұрмыстық
заттар болып табылады. Мәселен: «А жиау гай» қан ... ... ... ... мен ... арасында кимелей кетеді.
Бұдан тыс біздің ұлттық ... ... ... мәселен:
шошқаны семіртуге арналған дәріні жарнамалау немесе жанұямен отырып бірге
тамақтанып отырғанда ... ... ... гигеналық заттардың
жарнамалардың жиі берілуі экран алдындағы әр келкі аудиторияға әсері де
әртүрлі болмақ.
Ана ... ... ... ... дені ... ... және де толдамалы хабарлармен, Ақпараттық шолу
хабарламаныңда болмауы кемшілік, ал ... ... ... ... ... ... мен бақылау басымдау екені белгілі болғандай ,көркем
телефильмдерде тек аударма түрінде ... төл тума ... ... киноларын М: «Қыз жібек», «Батыр Баян» киноларын көпшілік Қазақ
аудиториясы сүйіп көреді.
Адамзат тіршілігінде үш ... бірі – қол ... ... ... – көп ... беру ... қол ... оның ойлағандай болмауына
қайғыру, тағы бірі – ескерусіз қалғандарының тегі ... ең ... ... ... ... орай ... үш ... болады. Оның бірі – бодау бергенге
қарай еңбегі жанып қол ... ... тағы бірі – ... ... басы ... ... қуану, тіршіліктегі үш қайғы мен үш қуаныш кімде –
кімнің ... ... іс, ... көбі қол ... ... ал
сәтсіздігіне қамығады, бір топ адамдар соншама уақытын, зейінін даңыққа
жету үшін сарып етіп әрі оған қол ... ... және де сол ... ... ... ... ... мен тақтай» деген әңгіме болған екен:
Теңіздегі бір кеме кенеттен суға шөге бастапты, бұған ... ... ... Сол ... бір адам 20 кг ... ... екі
тақтайын сатып алыпты кеме суға батып кетіпті. Ал әлгі ... ... ... су ... ... жүріп, аман қалыпты, әлгі ағашын 20кг
алтыннан айырғысы ... оны ... ... алғандықтан астынмен бірге
суға батып, жаннан жұда ... ... дәл осы ... ... та, ... болады. алайда
кей кездері қол жеткізгеннің бәрі ... ... ... екі ... ал
жеңілісте желкеге міне бермейді.
Қытай халық республикасындағы Қазақ теле ... ... ... ... ... ... төл тілімізде ақпарат
құралдары бар мен жоқтың арасында күй кешуде, міне, бұл ҚХР да ... тілі мен ... ... ... ... ... ... іркілістер басым болып, нарықтық экономикадағы жаһандану
қоғамының әірбір жанды бөлшектеріне еніп ... ... ... ... өте етене байлланыста болып отырған,
бүгінгі Шиңжиаң өзгеше экономикалық-саяси ерекшелікке ие район болғандықтан
орнықтылық ... ... ... ... ... да ұлттар ынтымағы мен
тынышытығын сақтау Қытай саясатының бір ... да ... ... ... ... ... ... теле арналардың да даму проценті, журналистердің жалақысы,
бағдарламалар реті ... ... ... ... ... осындай саяси әкімшілік территориядағы Қазақ тілінің жайына бей-
жәй қарамаған жөн, ... ... ... айтарлықтай газет
халықтың көзі, құлағы десек журналистиканың, ... ... ... көпшіліктің көзі деп айтсақ, сонда ҚХР-дағы болашақ Қазақ
ұрпақтары хылқына кімнің ... ... ... ... жоқ елде, толық қанды әлем ұмтылған демократиядан ауыз
ашу мүмкін емес. Жуғгоша ... ие ... ... ... ... ... ... өз елдеріне икемдей ... ... ... ... көздері үгітші, насихатшы ролін атқарып отыр.
Міне, Шиңжиаң ... ... ... ... ... табу ... дәлелі. Телеарна көбіне журналистиканың
интегративтік фуекциясын пайдалануда.
Қытайдағы 2 милн-ға жетпейтін Қазақ ұлты ... де ... ... ... ... ... ... нарығы да өзінше саясатпен
сахналанған, сахнада ұрлық көп.
Қытайдағысының кетігі неде?
Мәселенің ... ұлт ... өзін ... қалу үшін ең маңызды тілді–
Қазақ тілін ... ... Ана ... өзге елде ... ... ... пайдалану мүмкіндігін қолдан шығарып алмау үшін күрес болмақ.
Журналистика – қоғамдық ... ... ... атқара алмау Қытай
Қазақ тележурналистикасының кетігі.
Сөз бостандығы Кең ... жоя ... елде ... ... тілі мен құлағы болмақ. 56 ұлт орналасқан Қытай ... ... ... ... өзге ... 54 аз ... ұлт өмір ... олардың
саусақпен санар бірнешеуінің ғана ұлттық тілдеріне телеарналары бар ... Онда ... өз ... ... ... отыр ... елде ... электронды техникалар мен ақпарат ағымы адам арқылы
жетпестей күнде тың жаңа бет-бейнелер көрінуде.
ХХІ –ғасырда ақпараттың ең ... түрі – ... ... ...... ... ... қарауға болмайды. Міне,
осы жағынан Қытайдағы Қазақ журналистикасы өзінің ... ... ... ... беру міндетін орындап отыр.
Млдртан астам. жандардың мекені болған қазіргі Қытай әлемде өз орнын
мықтап ... ел ... ... ... әлде қашан түсіріп
үлгірген, бүгінгі күні бұқаралық ақпарат құралдары да сол шеңгелдің ішінде,
журналистиканың ... ... сөз ... ... ... анық ... тілі күн – санап дамып барлық салада билік ... ... ... ... ... сол ... Қазақ теле араналарының
аудиториясы күн санап азаю қазіргі келе жатыр.
Бәрін айта келе ... күні көз ... бар ... ... ... түсінгендей болдық, алайда шығар жол іздеу керек үмітсіздік
– талапсыздарға тән.
Қазақ тілі еш уақытта өзімен көршілес халықтың тілдерінен ... ... ... өмір ... өз ... ... ... жыл тарихында айқындалған»(10 әдебиет)– деп тарих бетінде қалу
үшін тілді пайдалану мен сөйлей білудің, ... ... ... ... жолы ... ... ... екенін аңғарта білген.
Ана тілімізде теле аранларының Қытайдағы ... ... ... ... ... бір тарауы екенін толық дәлелі. Бұл да болса көңілге
медеу, көкейге қуаныш емес пе? ... ... ... үні болған қазақ
журналистикасы, Қытай қазақтарының жан-дүниесінің көрінісі.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Н.О. Омашев, Р.Ш. Бегімбаев «Қазіргі шетел ... ... ... 2000ж), 98-69 ... «Хабаршы» Раушан Әлімжанқызы, жу/а сериясы №12. 2002 ж. ... ... ... (50-52 бет)
3. «Хабаршы». (53-58 бет) №12 . 2002 ж Б.Әбдіразық《Қытайдағы бүгінгі
Қазақ баспасөзі
4. «Хатаршы» ҚХР ... ... ... №8 (16-18 бет) ... ... ... Алматы, Қазақ университеті. 2003 ж. «Халықаралық
журналистиканың дамуы» (90-91 бет)
6. Намазалы Омашев. «Ақпарат әлемі» таңдамалы шығармалардың көп тамдығы.
(І-том), (12-бет, ... (92, 95, 104 ... ... ... ... ... ... Қазақ университеті.
2003ж. 1-бет, 53-бет.
8. Словарь русского языка в четырех томах. Москва, русский язык. ... ... ... ... ... құпиясы» 4 тарау (130-132
беттер)
10. Мың бір мақал. алматы, Ана-тілі, 1993 ж.
11. ... 2001ж. №10, ... ... ... ... ... ... ертеңі жайында»
12. Т.Амандосов. «публистика – дәуір үні». Қазақстан баспасы. Алматы
1974 ... ... ... 1999ж. №6 ... ... Оқан Әбіразақұлы,
«Қытайда қазақша шығатын газеттерге шолу».
14. ... ... ... 2003ж. №2, ... Луй шу жиң «Сөз ... қоғам құру қарқында»
15. «Көрші» журналы, 2006 ж. №9 13 бет.
16. «Жүрек даусы» Шиңжаң халық баспасы, 1999 ... ... ... ... ... 279 бет. 2002ж. №2 30 бет. ... мынандай үш қуаныш, үш қуаныш болады».
18.《Қытайдағы аз ұлт тіліндегі радиолар1998 ж ...

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Телешығармашылық сырлары39 бет
Шетел телеарналарында балалар хабарының берілуі56 бет
Қазіргі қазақ журналистикасы10 бет
HTML тілінде телефон анықтамасын құру35 бет
«Испания журналистикасы» атты ғылыми-зерттеу жұмысына тезис11 бет
«Оңтүстік Қазақстан телеарнасының өткені мен бүгіні»39 бет
«Телефон анықтамасы» мәліметтер қорын жобалау73 бет
«Хабар» телеаранасының қазіргі қоғамдағы алар орны, телебағдарламалары46 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
«Қазақстан» ұлттық телеарнасындағы ойын-сауық бағдарламалары41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь