Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жүйесі

КІРІСПЕ

І. НАРЫҚТЫҢ МӘНІ, АТҚАРАТЫН ҚЫЗМЕТІ, ТҮРЛЕРІ МЕН ҚҰРЫЛЫМДАРЫ.

1.1 Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.

1.2 Нарық құрылымдары және олардың түрлерi

ІІ. МЕМЛЕКЕТТІК ЖҮЙЕСІНІҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ

2.1 Мемлекеттік объектісі мен субъектісі

2.2 Мемлекеттік жүйесінің басты қағидалары


ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ЖҮЙЕСІ МЕН НАРЫҚТЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ

3.1 Қазақстандағы мемлекеттік жүйесі мен нарықтың ерекшеліктері

3.2 Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесі мен нарықтың жетілдіру бағыттары мен шаралары


ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Қоғамдық өндіріс процесінде қоғамдык өнімнің нақтылы қозғалысы сан мындаған шаруашылық байланыстары арқылы жүреді. Олар кәсіпорындардың, салалардын, аймақтық кешендердің (территориялық комплекстердің), халық шаруашылыгғның экономикалық қан тамыры іспетті, осы байланыстар арқылы өндірістің "қан айналымы" жүзеге асады. Міне, қоғамдық өнімнің осы козғалысында рынок маңызды қызмет атқарады. Әрине, оның өміршендігі өндірістің табиғатына, экономикалық, әлеуметтік жағдайына байланысты, дегенмен рыноктардың біраз дербестілігі бар, сондықтан да болар ұдайы өндірістің барлық сатыларына, түпкі нәтижесі мен тиімділігіне айтарлықтай әсер етеді.
Жалпы рынок мәселесі төңірегінде осы күнге дейін теориалық айтыстар толастамай келеді. Экономикалык әдебиеттер мен зерттеулерде "рынок" деген терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла койған жоқ. Көпшілігі рыноктық катынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, шуы көп кәдімгі базармен теңесе, ал енді біразы рынокты экономиканы барлық ауруынан тез жазатын керемет "дәрі" деп те, немесе осы салада орын алып отырған олкылықтар мен қайшылықтарды тез реттейтің керемет "күш" деп те дәріптеуде.
Рыноктың атқаратын басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың арақатынасын реттеу, ұдайы өндірістін үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады. Қоғамдык қажеттіліктерді өтеу барысында халық шаруашылығы кұрылымдары, өнімнің түрлері және баска да шаруашылық параметрі жоспарланады. Сөйтіп, өндіріс пен тұтыну процестерінің арасындағы байланыстар белгіленеді. Ал мұндай жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар алдымен рынокта, сұраныс пен ұсыныс, кәсіпорындардың келісімдері арқылы алғашқы сынақтан өтеді. Сонымен қатар, рынок белгіленген жоспарды жүзеге асыруда маңызды рөл атқарады. Өйткені ол өндірілген өнімнін оған жұмсалған енбектің қоғамдық қажеттілігін дәлелдейді. Рыноктың тағы бір маңызды қызметі өндіріс шығындарын азайту. Бұл қызметін олбағаның қоғамдық кажетті еңбек шығындарын накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар рыноктық өзгерістерді әрдайым ескеретіндей икемді болулары керек.
1. Е.Адаспаев – «Экономика: байып пен бағдар».
2. Мухмедиев А.Б. Ұлттық қоғамдық саяси журнал // Ақиқат, Рыноктық экономикаға өтудің моделі. А. – 1999. – 5 / 6
3. Я. Әубәкіров, Экономикалық теория негіздері // Алматы – 1998ж.
4 . Сейткасымов Г.С., Ильясов А.А. Рыночная экономика, Алматы: Экономика, 1998 – 184с.
5. Жуков Е. Ф. Принципы рыночной экономики. – М.: Банки и биржы, ЮНИТИ, 1995 – 224с.
6. Семенкова Е. В. Операции в рыночной экономике. – М.: Переспектива, “ИНФРА-М”, 1997 – 328с.
7. Мейірбеков. А.Қ, Әлімбетов. К.Ә. - “Кәсіпорын экономикасы”. АЛМАТЫ, 2003
8. Бабақұлы. Б. - “Тәуелсіздік, нарық, экономика”. АЛМАТЫ, 1996
«Мемлекеттік басқару теориясы» Ихданов Ж., Сансызбаева Ғ.Н., Есенжігітова Р.Ғ.Экономика, 2007 ж.
9. ҚР- ның кейбір заңнамалық актілеріне экономиканың мемлекеттік секторын басқаруды жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. 2006 ж., 19 шілде // Егемен Қазақстан. Астана.
10. ҚР- ның Конституциясы. – Алматы: Қазақстан, 2000, 96 б.
11.ҚР-ның Заңы: ҚР- ғы жергілікті мемлекеттік басқару туралы. – Алматы: Юрист, 2006. 28 б.
12.ҚР- ның мемлекеттік басқару жүйесін одан әрі ретке келтіру және оның тиімділігін арттыру жөніндегі шаралар туралы: 2006 жылғы наурыздың 27- сі. №74 жарлығы.
13.Мемлекеттік басқару жүйесін жетілдіруге бағытталған шараларды іске асыру жөніндегі іс- шаралар жоспары туралы /
Егемен Қазақстан – 2006ж. 13 қыркүйек.
14.Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару жүйесiн одан әрi жетiлдiру жөнiндегі шаралар туралы. Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы 29 қыркүйектегі N 1449 Жарлығы
15.Пикулькин. А.В. Система государственного управление: Учебник – М: Юнити – Дана, 2004. – 543 с.
16.Реформирование ситемы государственного управления: Зарубежный опыт и Казахстан // КИСИ при Президента РК.- Алматы, 2005.- 276с
17.Атаманчук Г.В. Теория государственного управления.- Омега- Л, 2004г.-284с.
18.ҚР-ның Заңы: Мемлекеттік қызмет туралы. – Алматы: Жеті жарғы,1999 ж. 44 б.
        
        Жоспар:
Кіріспе
І. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары.
1.1 Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.
1.2 Нарық құрылымдары және олардың түрлерi
ІІ. МЕМЛЕКЕТТІК ЖҮЙЕСІНІҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ЖАЛПЫ ... ... ... мен ... ... жүйесінің басты қағидалары
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ЖҮЙЕСІ мен ... ... ... мемлекеттік жүйесі мен нарықтың ерекшеліктері
3.2 Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесі мен нарықтың жетілдіру
бағыттары мен ... ... ... ... ... ... нақтылы қозғалысы сан
мындаған шаруашылық ... ... ... Олар ... ... кешендердің (территориялық комплекстердің), ... ... қан ... ... осы байланыстар арқылы
өндірістің "қан айналымы" жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... қызмет атқарады. Әрине, оның ... ... ... әлеуметтік жағдайына байланысты,
дегенмен рыноктардың біраз дербестілігі бар, ... да ... ... ... сатыларына, түпкі нәтижесі мен тиімділігіне айтарлықтай
әсер етеді.
Жалпы рынок мәселесі төңірегінде осы күнге дейін теориалық ... ... ... ... мен ... ... деген
терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла койған жоқ. Көпшілігі рыноктық
катынасты стихиялық күштер үстемдік ... ... шуы ... ... ... ал енді біразы рынокты экономиканы барлық ауруынан
тез жазатын керемет "дәрі" деп те, ... осы ... орын алып ... мен қайшылықтарды тез реттейтің керемет "күш" деп те дәріптеуде.
Рыноктың ... ... ... ... пен ... реттеу, ұдайы өндірістін үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Қоғамдык қажеттіліктерді өтеу ... ... ... ... ... және баска да шаруашылық параметрі жоспарланады. ... пен ... ... ... ... ... ... жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар алдымен рынокта, сұраныс
пен ұсыныс, кәсіпорындардың келісімдері арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда маңызды рөл
атқарады. Өйткені ол өндірілген өнімнін оған жұмсалған ... ... ... ... тағы бір маңызды қызметі өндіріс
шығындарын азайту. Бұл ... ... ... ... еңбек шығындарын
накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар рыноктық ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары
1. Нарықтың мәні, ... ... ... ... ... ... қатынасын білдіретін
экономикалық категория деп қарайды. Ол экономикалық қатынастар ... ... ... ... сатысы, айырбасты сипаттайды. Сонымен,
рынок тауарлы өндірістің құрамды компоненті, тауарлы өндіріс пен айналыстың
заңдарына сүйенетін айырбас ... ...... мен ақша ... ... ... объективті жағдайы рынокты және ... ... ... ... және т. б.) ... ... Көп уакыт
бойы біздің еліміздегі басқарудың ... ... ... етуі
рыноктың дамуына тежеу салды. Соңгы жылдары басқарудың экономикалық әдісіне
көшу рыноктық айырбаска кенңжол ашып отыр. ... ... ... ... бұл ... "батыстық модельдерді" қайталау емес.
Бұрынғы социалистік елдердегі рыноктық қатынастардың ұлғаюы шаруашылық
механизмін ... құру ... ... көрініс. Мысалы, Венгрияда 1988
жылдың өзінде экономикалық ... ... ... құрал-жабдықтарына
көтерме сауданы енгізу арқылы рыноктың тепе-теңдігі қалыптастырылды. Әрбір
өндіріс әдісіндегі рынок меншікке байланысты ... ... ... ... етеді. Біздің қоғамымызда да рынок өндірістің тиімділігі
мен ... ... ... жақсарту бағытында қызмет істей
бастады.
Соңғы ... ... ... ... пен жоспар бір-біріне
орынсыз қарсы қойылып жүр. Шын ... ... ... ... ұйымдасқан
процесс) рынокты, оның икемділігін, экономиканың тиімділігін арттыруға
пайдалануы аса ... ... ... ... ... ... үйлесімді
дамытудың басты тұтқасы. Экономиканы рыноктық реттеу ұйымдасқан жоспарлы
шаруашылық ... ... ... ... тығыз байланыста әрекет
ететінін естен шығармаған жөн. /1/
Рыноктың атқаратын ... ... ... пен ... ... ұдайы өндірістін үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Қоғамдык қажеттіліктерді өтеу барысында халық шаруашылығы кұрылымдары,
өнімнің ... және ... да ... ... ... ... пен ... процестерінің арасындағы байланыстар белгіленеді. Ал
мұндай жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар ... ... ... ... ... ... ... алғашқы сынақтан өтеді.
Сонымен қатар, рынок белгіленген жоспарды жүзеге асыруда маңызды ... ... ол ... ... оған ... ... қоғамдық
қажеттілігін дәлелдейді. Рыноктың тағы бір маңызды ... ... ... Бұл ... ... ... ... еңбек шығындарын
накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар рыноктық өзгерістерді
әрдайым ескеретіндей ... ... ... ... бойы біздің шаруашылығымыздың бұрынғы социалистік елдердегі
сияқты сәйкестілігі бұзылып, экономика тапшылык, жағдайында, болып ... ... ... ... деп ... [1]де аз ... ... социализм тұсында сұраныс ұсыныстан әрдайым артық болуы керек деген
формула пайда ... ... ... өте ... ... ең басты буыны —
өндіріс құрал-жабдықтары ... ... ... ... асты. Материалдық-техникалық жабдықтау-орталықтан ресурстарды
жоспарлы түрде өндірушілер мем ... ... ... Бұл баскарудың
әкімшілдік-әміршілдік түріне тән әдіс еді. Сырт қарағанда материалдық-
техникалық жабдықтау сатып алу, сату ... ... ... бұл ... ... ... ... ұдайы өндірістегі рөлі көтеру үшін өндірушілер
мен тұтынушылар арасында тікелей коммерциялық және аралық рөл атқаратын
көтерме базалар ... ... ... ... өмір ... ... ... орталықтан бөлуден өндіріс құрал-
жабдықтарын рынок арқылы сатуға көшу, ... ... ... ... ... ... күшейтіп іскерлігін керсетуге жол ашты.
Көтерме сауданың бірінші көрінісі — өндірушілер мен тұтынушылардың
арасындағы ... шарт ... ... Олар ... өнім ... онық сапасын және жабдықтау жағдайларын анықтайды. Көтерме
сауда шаруашылық есептегі базалар мен магазиндер арқылы да ... ... ... сауда арқылы сату алдын ала экономикалық
және ұйымдастыру алғы шарттарын қажет етеді. Әңгіме сұраныс пен үсыныстың
арақатынасын ескертетім ... ... ... ... есепке көшу,
дамыған инфраструктурасын жасау (қоймалар мен базалар, транспорттык ... және т. б.). Тек ... ... ... ... ... ... экономикалық тұтқаларды жасағга болады. Көтерме
сауда ... ... ... жағдайына ресурстар мен қажеттіліктін
сәйкестілігін сақтау да жатады.
Жалпы тауар айналысы ақша айналысымен тығыз ... ... ... ... ... кәсіпорындардың коммерциялық
сауда кызметінің кеңеюі ақша ресурстарының ... ... және ... жеке рыногының құрылуын, олардың ... ... ... ... ... рыноктың құрамында бағалы ақшалардың
облигациялар мен акциялардың коммерциялық айналымы орын алуы ... ... ... елдерде мемлекеттік облигациялар механизмі жолға
қойылған. Венгрия мен Қытайда сонымен қатар акциялар рыногы да орын ... ... ... ... ... ... ... сөзсіз.
Болашақта нақты жүйенің қалануына ұлттық ақшаның телем қабілетінің,
айналым кызметінің өсуіне карай теңгенің белгіленген курсқа сәйкес шетелдік
вальюталарға еркін ... ... да ... объективті құбылыс. /2/
Өндіріс құрал-жабдықтары айналысының ерекше бір ... ... ... ... алу. Қазіргі ... ... ... ... алу көлемін мемлекеттік заказ ретінде аудандық
а[2]гроөнеркәсіп бірлестіктеріне жібереді. ... ... ... ... ... оның көлемі белгіленген баға бойынша келісім шарт
негізінде анықталады.
Ұдайы өндіріс процесінде тұтыну тауарлары мен ... ... ... да зор. Тек ... негізінде өндірісті ұлғайту мен
тауарлардың сапасын жақсарту ... ... ... Осы
проблеманың маңыздылығын былай анықтауға болар еді. Егер біз рынокты алуан
түрлі тауарлармен және көрсетілетін қызмет ... ... ... ... ... ... барлық күш-жігерлеріміздің
тиімділігі шамалы болып шығады, ал ... ... ... ... орындалмай калады. Халық тұтынатын тауарлар ендіру мен ... ... ... ... бағдарламасы міне осыған бағытталуы
қажет. ... ... ... ... ... ерекше белгісі —
тұтынушылар сұранысын ... өтеу ... ... ... ... ... ... Мұнда көтерме сауда жәрмеңкелерін жиі өткізудің маңызы зор.
Әсіресе ТМД ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру өндірушілер үшін үлкен сын болар еді. Бұл болашақта
халықаралық экономикалық қатынасқа кәсіпорындардың өз ... ... ... әсер ... ... ... тауар айналымында ауыл шаруашылығы мен ... ... ... ... ... өндірген өнімдерді
еткізетін рынок көрнекті орын ... ... ... ... ... тыс 30 процентке дейінгі жоспарлы өнімді қалаларға
апарып келісім бағалармен сатуға құқылы.
Рынокты сапалы ... ... ... мен қызмет көрсетуді
жақсарту, біздің әлеуметтік саясатымыздың басты міндеті. Ең ... ... ... ... ... ... жеңістің,
"көлеңкелі экономиканы" жоюдың алғы шарттары.
ТМД елдерінің ұлтгық ... ... ... байланыста. Олар
дүниежүзілік рынокпен де қарым-қатынасты ұлғайтуда. Бұл катынастарды
дамытудың ... ... ол ... ... ... бөлінісін тереңдету,
тікелей тауар айырбасы мен сату қызметтерін кеңейту. Тауар айналысы ... ... мен ... алушылардың" арасындағы қатынастың көріну формасы
болғанымен, олар шын мәнінде өндіріс пен тұтынудың, ... пен ... ... ... пен ... — халықтың тауарларға деген төлем қабілеті бар
сұранысы (сатып алу қабілеті) мен ол ... ... ... ... ... Тауарды сатып өткізу процесі қалыпты жүзеге асып тұруы
үшін сатуга шығарылатын тауар мен халықтың төлем қабілеті бар ... ... ... ... ... дәл ... бола ... Өйткені, сұраныс
қоғамның барлық қажеттерін көрсетпейді, ол тек ақша ... ... ... ... ... заттарына деген сұранысты
қанағаттандыруды қамтиды. Сұраныс сияқты, ұсыныс та елдегі өнім ... ... ... ... ол ... айналысы саласынан тыс өндірістік
және жеке тұтынуға түсетін өнімдерді өндіру ... мен ... ... ... ... ... пен ұсыныс арасындағы
сәйкестік тұтыну заттарының көлеміне, қорлану қорын ұтымды пайдаланып,
өндірістін ... ... ... ... ... пен ұсыныстың
арақатынасына қоғамдық өндірістің екі бөлімінің — өндіріс құрал-жабдықтары
мен тұтыну заттары өндірісінің өсу қарқыны әсерлі ықпал ... ... пен ... тепе-теңдігіне халықтың ақшалай табысы мен еңбек
өнімділігінің өсу қаркынының арақатынасы да ықпал егеді. Осы арақатынасты
реттеуде баға да ... рөл ... ... ... ... ... асып кетсе, мемлекет бөлшек сауда бағасын кемітеді, осының
салдарынан рынок ... ... ... тез ... Ал егер ... ... қалса, мемлекет ең алдымен тұтыну заттарын ... ... ... тек ... ... ... осындай тауарларды
едәуір ұлғайту мүмкіндігі болмаган сәтте мемлекет бұл тауарға деген сұраныс
пен ұсынысты бір-біріне ... ... ... көтеруге мәжбүр
болады. Бірақ мұндай жағдайларда бір тауардың бөлшек сауда бағасын кетеру,
әдетте, ... ... ... ... ... Халық тұтынатын
тауарлар бойынша рыноктық тепе-теңдікті ... және оны ... ... алғы ... ... ... ... зерттеп есепке алу
болып табылады. Рыноктық тепе-теңдік халық шаруашылығының ... бір ... ... пен ... тепе-теңдігінің бұзылуы
экономиканың сәйкестілігінің бұзылып, ... ... ... ... ... пен ... арақатынасының бұзылуы тек бағаларды өсіріп
қоймайды. Ұсыныстың сұраныстан өне бойы ... ... ... ... ... ... ... бүркемелеп, өндірістің құрылымына да
әсер етеді. Нәтижесінде өнімді жаңартып отыру баяулап, ғылыми-техникалық
прогресс ... ... ... көрсетудің сапасы нашарлап,
экономиканың финанстық тұрактылығы бұзылады. ... ... ... ... үшін ... оның заңдары негізінде басқара отырып, оны
экономиканы реттеу механизміне енгізу керек. ... ... пен ...... ... ... ... шаруашылық механизмінің құрамды
бөлігі. Мұндай реттеу әр түрлі әдістермен, ... ... ... заказдарды стратегиядық, әлеуметтік маңыздылығы басым өнімдерге
беру) және жанама жолмен (бағалар, финанс-кредит тұтқалары, салық, реклама
және т. б.) ... ... ... рынокты реттеп, сұраныс пен ұсынысты
үйлестіру мақсатымен маркетинг жүйесі енгізілуде.
Қазіргі ... ... ... бір ... ... органдар сұраныс пен үұыныстың макропропорцияларын реттеуді,
өз жауапкершілігіне алып ... Ал ... яғни ... ... қызмет көрсетуді нақтылы ... мен ... ... ... мен ... ... ... кең құқықтар берілген. /4/
Еңбек рыногы өндірістің тиімділігін өсіруге, ... ... осы ... ... ... дәрежесін елеулі
кетеруге көмектеседі. Еңбек рыногы жұмыс орны мен кәсіпті (профессияны)
таңдауға, өмір ... ... ... экономикалық тәуелсіздігін
қамтамасыз етуге жол ашады. Еңбек рыногы асқан ... ... ... ... ... әр адамға нақтылы жұмыс орнын
дайындау міндетінен арылады, сонымен әр адам өзіне ... ... ... ... ... ... ... сөз болғанда жұмысқа тарту теориясында жаңа
көзқарас пайда ... атау ... ... ... ... ондаған жылдар бойы капализм жағдайында жұмыссыздар болмайды,
бұл социализмнің капитализммен ... ... бір ... қағида берік орын алып ... ... ... де осы тұрғыдан
қалыптасқан еді. Елімізде рыноктық шаруашылық системасына ... ... ... ... ... жаңа ... ... туралы жоғарыда
сөз болды. Сол сұрақтардың бірі еңбек рыногы және жұртшылықты енбекке тарту
мәселесі. Шындығында, 1989 жылдан бері ... ... ... ... ... жиналыстарда айтылған пікірлерді негізінен екі
топқа бөлуге болады. Бір топ біздің елде еңбек ... ... тиіс ... ... ... ... бар, бірақ ол тежелген, ерекше рынок ... жүр. ... ... ... ... ... теңдік, әділеттілік
пен казіргі ілгері ... ... ... еңбекке тарту, оған
ынталандырумен байланыстырғысы келеді. Онымен бірге жаңа ... ... ... ... және ... ... ... мен мәні, оның тиімділігі, әділеттілігі туралы мәселені қамтуды
қажет етеді.
Еңбек рыногының құрамдас белігі ... ... ... да анықтама
беру керек. Сонғы мезгілге дейін кеңестік экономикалық ой-пікірде жұмыс
күші біздің елімізде тауар емес, оның ... ... өз ... ... ... ... үстем таптар жойылды, сондықтан жұмысшы өз
еңбегін өзіне сата алмайды деген түсінік кең орын алды. Осы қағиданың дұрыс
еместігін өмір ... ... ... ... ... ... топшылау
шындыққа жатпады. Керісінше, жұмысшылар өндіріс ... ... ... тыс қалды, олардың еңбекке деген белсенділігі де
кеміді. Осыған орай теорияда және практикада жұмысшы күшін ... ... ... оның ... құнын анықтау мәселесі жете зерттелмеді. Осы
жағдай кеңес елінде жұмыс орны мен ... ... өте ... ... ... Кеңес елінде де теориялық қағидалар қаншама теріс
болғанымен еңбек рыногы ... ... та ол ашық ... ... ... бөлігі ретінде қызмет атқара алмады. Жұмысшылар бір
кәсіпорыннан екінші кәсіпорынға, түрлі мекемелерге жиі ... ... ... ... ... және ... жоғары кәсіпорындарды
жұмысшылардың іздейтіні ақиқат. Осыған орай ... ... бірі ... жиі ауысуы болды. Мәселен бұрынғы Одақ бойышпа
80-жылдары бір жылда 20 миллиондай адам ... ... ... Осындай
кұбылыс Казақстан жағдайында да орын ... ... ... жаңа ... бойынша жұмыс күші
тауар ретінде қаралуы керек. Олай болса жұмыс күшінің тұтыну құны және құны
бар. ... ... ... кұны ... оның ... және ... өндіріп, қызмет көрсетуді атқару қабілеті. Жұмыс күші арқылы
адам құн және ... құн ... ... ... ... күшіне сұраныс
тауар өндірушінің сапалы өнім шығарып, оны сатудан пайда ... ... ... ... ... проблемасы экономикалық өсумен
тығыз байланысты. Әрине, мемлекет бұл процесті тікелей және жанама реттеуі
мүмкін. Ол үшін ... ... ... күру, перспективалық,
стратегиялық күрделі қаржылар жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада жұмысшыны қабылдайтын кәсіпорын оның ... ... ... ... ... Осыған орай еңбекақы да
белгіленеді. ... ... ... ... ... әсер ... ішінде еңбек туралы заң, ұжымдық шарт, салық саясаты т. б.
Қазір мемлекет еңбекақыны жанама әдістермен ... ... ... ... ... ... ... әлі де болса қалыптасқан ... ... ... ... меншік негізінде өндірістің заттай
факторларын жоспарлы реттеп, еңбек ресурстарын ... ... ... ... үғым ... ... Осыған орай жеке адамның алдымен қоғамдық
ендірістегі өз еңбегінен басқа күн ... ... жоқ ... ... ... ... ... қоғам мүшелері еңбекке толық қамтылуы көзделеді. Осы
теріс нұскаудың салдарынан бүкіл ... аз ... ... "кадрлар
тап-шылығы" пайда болды. Жұмыс орны көп болып, оны толтыруға адам саны
жетпей жүрді. Мысалы, ... ... ... ... кесетін станоктардың саны
жұмысшы-станокшылардан екі есе артық болды. Қазірде де біздің ... ... бос ... ... аз ... ... бұл ... оңайға түспей отыр. Осыған кедергі жасайтын жағдайлар:
— кәсіпкерлік даярлау жүйесінің ... ... ... ... ... алеуметгік инфрақұрылымның (ең алдымен
тұрғын үй рыногының) артта қалғаны, әр түрлі ... ... ... ... ... ... әр ... ... ... ... ... ... Оған ... ядролық
полигоны, Арал төңірегіндегі және басқа да халық ... ... ... апатты аймақтар жатады.
Қалаларда да жұмыссыздыққа мәжбүр болғандардың қатары көбеюде.
Қазақстанның село, ауылдарында ... де) озат ... ... ... төмен, мамандығы шамалы, ауыр қол еңбегінің
үлес салмағы көп. Оған қоса ... ... ... да айтпасқа болмас.
Көптеген мекемелерде атқаратын еңбегінің пайдасы шамалы ... саны ... Оның ... өндірісті және еңбекті ұйымдастыру дәрежесі көп жерде
ойдағыдай болмай отыр. Уакыт ... ... ... етпейді. Өндірісте
бос уакыт өткізіп, еңбекақы алатындар да жиі ... ... ... ... ... ... болу үшін әрбір еңбекке
жарамды адам шаруашылықтың түрлі салаларын ... жеке ... ... мен
мүмкіншілігіне сай таңдап алуы керек. Сонда гана ол өндірістің пайдалы
(рентабельді) ... ... ... ... ... ... қажетіне
сәйкес жұмысшының да кәсіптік дәрежесі болуы керек. Енбек рыногын реттеудің
талап-тілектері осындай.
1.2. Нарық құрылымдары және ... ... - өте ... көптеген құрылымы бар ұғым. Бұл жағдай ... ... ... ... ... ... бар ... Ең алдымен, әр түрлi тауар топтарының /тұтыну тауарлары және
өндiрiске арналған ... ... және ... ... нарығы. /6/
Сонымен қатар, нарықты аумақтық өзiндiк белгiлерiне сәйкес ... ... ... бiр ... ... салааралық бiрлестiктер
нарығы және әлемдiк нарық. Нарықтың тағы бiр құрылымын анықтайтын белгi –
нарықтық ... ... келу ... яғни дамыған нарық. Нарық
саны мен қатар, әр қоғамда енгiзiлiп, ... етiп ... ... ... ашық /ресми/ және жасырын /“көлеңкелi”/ нарық болып
iшiнара бөлiнедi.
• Өндiрiс құрал-жабдықтарының нарығы.
Нарықтың iшкi құрылымы өте ... оның ... ... - өндiрiс –
құрал – жабдықтарының нарығы. Бiзде ұзық ... ... ... формасы материалдық – техникалық жабдықтау болып келедi.
Материалдық – техникалық жабдықтау – бұл өндiрушiлер мен ... ... ... бiр ... ... қорлар бойынша
ресурстарды жоспарлы түрде ... ... ... жүйе ... ... әдiсiне тән. Бұл жағдайда тауар-ақша қатынастары
жеткiлiктi дамымайды.
Көтерме сауда өнiм ... ... мен ... кәсiпорындар
арасындағы тiкелей сауда-саттық /коммерциялық/ байланысты да, сондай-ақ,
олардың арасындағы шаруашылық есептегi ... ... ... ... ... ... байланысты да қамтиды.
• Капитал /қорлар/ нарығы.
Бiздiң қоғамда, ... ... ... ... сферасына: жер,
кәсiпорындар, ғылыми-техникалық жетiстiктер, жұмысшы күшi, яғни өндiрiстiң
негiзгi ... ... ... көзқарас болағын рас. Ол бойынша
мемлекеттенген экономиканың шын көрiнiсiн ... ... ... ... ... ... ... жол берiлмей,
әрбiр кәсiпорындар мемлекет бюджетiнiң ... ... ... ... ... ... ... мен қызмет түрлерiнiң нарығы.
Бiздiң бұрынғы Одақта бөлшек сауда /яғни тұтыну ... мен ... ... ... ... ... ... Бiрақ
сауданы нарықтың қатынасынсыз бөлуге кең жол ... тiптi ... ... ... әр ... ... /варианттары/ сақталып отырғаны аян.
Бүгiнгi таңда тұтыну нарығының қалыптасу ... ... ... ... ... Мiне, осы ... өндiрушiлер мен сатушылар монополиялық
жағдайға ие болып, сатып алушыларға үстемдiк көрсетуде.
Сонымен қатар, кейiнгi жылдары жүзеге асырылып жатқан ... ... ... Ол неге ... ... ... ... бас тарту. ... мен жеке ... ... - ... мен ... жаңа ... ... болуына себебiн тигiзуде және нақты
нарықтың қалыптасуына жол ашуда.
Екiншiден, бұл өзгерiстер жеңiл тамақ өндiрiсi кәсiпорындарын ... ... ... және бөлшек сауданы қайта құруға ... ... ... қоғамдық тамақтандыру орындары,
дүкендерi, кәсiпорындар өздерiнiң белсендiлiгiн көрсете алмайды. ... ... жол - ... мен тұтынушылардың тiкелей байланысты.
• Ғылыми-техникалық шешiмдер нарығы.
Нарық қандай бiр қоғамда болын, олардың даму ... ... орын ала ... ... Мiне, ... ... ғылыми-өндiргiш
күштердiң маңызы факторларына айналуына байланысты екендiгi ... ... ... ... дейiн жүзеге асырылмай келедi. Ғылыми-техникалық
шешiмдер бюджет қаржылары есебiнен жүзеге асырылып, ... ... да сол ... ... ... ... алынған.
Елiмiзде жұмыс iстеу қабiлетiн жойған ұйымдастыру құрылымы қалыптасты.
Жалпы, бұл құрылым жаңа ғылыми-техникалық мақсаттарды шешуге жол ... ... ... ... ... ... ... негiзгi түрлерi: - акциялар /бағалы қағаз, дивиденттер,
олардан ... ... ... ... ... байланысты/ және
облигациялар /бағалы қағаздар, бұлардың ... бiр ... ... нақты
процентi көрсетiлiп шығарылады/.
• Еңбек нарығы.
Жолдау формасы бiздiң елге тән ... ... ... жоқ, бiрақ ол iс
жүзiнде қалай болса, солай екенiне күмән жоқ, бiрақ ол iс ... ... ... ... яғни бiз оған ... көзбен қарадық.
Еңбеккелерге белгiлi бiр жұмыс орны бекiтiлiп берiлiп, тiптi, оның
зейнетке шығуына дейiн қамтамасыз етiлiп ... ... ... ... жағдайлар тосқауыл болып отырды.
1993 жылы республикада еңбек ... 9,4 млн. адам ... ... ... 56 ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету қызмет
орнына жұмыс iздеп жүрген 236,8 мың ... ... ... олардың 78,1
мыңы жұмыссыз деп анықталды. Тiркелген жұмыссыздардың жартысына жуығы
ауылдық ... ... ... республика бойынша 132 мың адам толық емес
жұмыс уақытымен қамтылған.
Ал қазiргi жағдайда аз да болса өзгерiп келедi. ... әр ... ... ... ... әрбiр мүшесiне жұмыс орнын ерiктi
түрде ... ғана ... ... қатар, олардың қоғамдастырылған
өндiрiсте /мемлекеттiк немесе ұжымдық/ ... ... жеке ... ... ... құқықтары кеңейтiлуде. Сонымен қатар басқа елге
кетуiне мүмкiндiк туды.
ІІ. МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ЭЛЕМЕНТТЕРІНІҢ ... ... ... басқару объектісі мен субъектісі
Мемлекеттік жүйесінің объектісі мен ... ... ... ... ... ... ... мәселелерінің бірі
болып табылады. Оны ... ... ... субъект пен объект
қатынастарын түсінуге және объектінің демократиялық ... ... ... ... ... ... ал ... қоғам. Мемлекеттік басқару
теориясында субъект түсінігі біржақты ... ... ... субъектісі,
мемлекеттік басқару субъектісі, лауазымды қызмет субъектісі түсініктерін
ажыратып алу керек. Оларды ажырату ... ... ... ... ... және ... ... жүзеге асыру сипатына қарай.
Саясат субъектісі деп мемлекеттік биліктің бірден- бір ... ... және ... немесе өкілдері (мемлекеттік биліктің заң шығарушы
органдары және жергілікті ... өзі ... ... ... ... ... асыра отырып, мемлекет пен қоғамды басқаруға қатысатын
субъектіні айтады. Оған халық, оны ... ... ... ... ... еңбек ұжымдары, қщғамдық- саяси ұйымдар және тағы басқа
қоғамдық бірлестіктер) жатады. Олар ... ... өз ... ... ... мәселелер бойынша ... ... ... ... өкілдерін сайлау және референдум- осындай шешім қабылдаудың
негізгі процедуралары болып табылады.
Мемлекеттік басқару субъектісі – билікті жүзеге асыруға және ... мен ... жеке ... ... ... конституцилық
өкілеттігі бар мемлекеттік билік органдары. Билік күші мен ... ... ... ... ... лоар әр ... ... шешімдерді әзірлейді және қабылдайды, олардың орындалуын
ұйымдастырады және ... ... ... ... мен ... ... ... құрамында бола отырып, мемлекеттік
институттар жүзеге ... ... мен ... ... әзірлеуге қатысады. Көптеген негіздемелер бойынша бөлінетін
саяси басшылық пен ... ... ... ... басқару
субъектілері болып табылады.
Мемлекеттік басқару субъектілері:
1) мемлекеттік билік түрі ... ... пен ... ұйымдастыру деңгейіне қарай;
3) қызмет саласына қарай;
4) басқару объектісіне әсер ету сипаты мен мақсаты;
5) құрамына ... ... ... түрі ... бұл заң ... ... және сот
билігі субъектілері. Олардың әрқайсысы басқару жүйесінде ... ... ... ... ... ... әзірлеуі мен
қабылдауы мемлекеттік басқару жүйесіндегі негізгі функциялардың бірі, заң
мемлекеттік ... ... және ... қызмет пен қоғам ... ... ... ... қарым- қатынастарын формальды
реттеуші. ... ... оның ... ... ... ... ... функциясын басқарушылық іс- әрекетпен үйлестіреді.
Мысалы: үкімет заңдарды орындауға, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға, олардың орындалуын
ұйымдастыруға және бақылауға міндетті. Оның ... ... ... шаруашылық қызметті, халыққа білім беруді, ғылымды, денсаулық
сақтауды, ... және тағы ... ... ... басқару мен саяси
жетекшілік ететін органдар кіреді.
Сот билігі ... ... ... ... ... ... сотта іс жүргізу арқылы әділ сот функциясын жүзеге ... пен ... ... ... ... орталық, аймақтық және
жергілікті басқару органдары болып бөлінеді. Олардың өзара ... ... ... мен ... яғни ... жүргізу мен басқару
әрекеттерін жүзеге асыруға қатысты құқықтары мен ... ... ... ... экономиканы, әлеуметтік саланы, мәдени өмірді,
әскери қызметті, халықаралық істерді басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... әсер ету ... мен ... құралына қарай
басшылық, әкімшілік- ... ... және тағы ... ... қарай: ұжымдық (мысалы, заң шығарушы билік органы) және жеке
(басқарушы тұлғалар) ... ... ... ... ... қызметі бірнеше белгілермен
сипатталады: а) заңмен реттеледі, ресми ... ... ... ... ә) ... ... ... сай болып табылатын белгілі
қызмет түріне құқығы бар; б) ... ... ... ... ... бір ... әсерінен тәуелсіз.
Формальды ережелерден тыс қаржы- өнеркісіптік ... ... ... ... ... ... білдіретін лоббистік топтар
(заң шығарушы институттардың жанында) жұмыс ... ... ... мен ... жалпы бұқаралық ақпрат құралдарының рөлін атап
өткен жөн.
Лауазымды қызмет субъектісі – мемлекеттік ... ... ... ... ... лауазымды тұлғалары. Олар мемлекеттік
шешімдерді әзірлеуге, қабылдауға және ... ... ... ... мен лауазымды тұлғаларын субъект ретінде бөлу ел ... ... ... бір ... ... ... бірыңғай
субъектілеріне кіреді,ал екінші жағынан оның функциясы айрықша болғандықтан
жеке, ... ... ... ... Онда ... жүргізу мен басқару
өкілеттігі ұштастырылған- мемлекеттік орган өкілеттігі мен жеке ... және ... ... ... ... жеке ... ... мемлекеттік басқару субъектісі және лауазымды қызмет
субъектілерінің сипатталған айырмашылықтары салыстырмалы. Мемлекеттік
билік пен басқару ... ... ... ... ... ... және сәйкес келеді деп айтуға болады. Мемлекеттік басқару органдары
өздерінің функцияларын халық жиындарының, ... ... ... ... іс- әрекет жасайтын саяси субъектілерінің мүдделерін
баламалы түрде білдірген жағдайда табысты ... ... ... ... ... жиындары қалай кабылдап жатқанын үнемі бақылап отырғанда,
басқарылатындардың талап- тілектері мен ... ... ... ... ... ... ... ғана тиімді жұмыс істей алады. Олар
саясат субъектілерінің қолдауына сүйенсе, ... ... мен ... қабылдап және қолданса, қалың көпшіліктің ұтымды ... ... ... ... жоспарланған нәтижелерге қол
жеткізеді. Өз кезегінде кез- ... ... ... бір ... ... ... берген өкілеттік шеңберінде ғана әрекет ... ... ... пен ... ... ... етуі өзінің функциясын
жүзеге асыруының кепілі болып табылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... жеке ... ... сәйкес келетін қасиеттерді бойына жинаған кезде ғана ол
басқару субъектісі ... ... Бұл ... ... ... ... дамыған саяси және құқықтық сана мен дара сана; мемлекеттік
басқару және ... ... ... ... мен ... білу;
ұйымдастырушылық қабілет; әлеуметтік өмірге белсене араласу мен басқару
ісін жүзеге асыра алатын тәжірибенің болуы. Осы ... бәрі ... ... ... ... ... ... үшін басқару
процесінің бағыты мен мазмұнын, сондай- ақ оның қоғам үшін ... және ... ... ... ... ... мен мақсаттарды түсіне
білу үлкен мәнге ие.
Мемлекеттік басқару объектісі де терең талдауды қажет ететін ... ... ... ... тудыратын мәселе болып табылады.
Классикалық ... ... ... ... ... объектісі
қоғамдық өмірдің саяси- құқықтық сферасымен шектеледі.
2.2 Мемлекеттік жүйесінің басты қағидалары
Мемлекеттік басқару ... ... ... ... ... өзара байланысты білдіреді. Соларға сәйкес
мемлекеттік басқару жүйесі ... ... ... ... да бір ... тарту» бүкіл жүйенің қалыпты қызметіне нүсқан ... ... ... ... ... ... және ... процесіне
белгілі талаптар қойылады:
а) мемлекеттік жүйесінің кез- келген емес, тек ең маңызды, басты,
объективті, ... ... ... мен ... ... ... басқарудағы тек тұрақты заңдылықтарды сипаттау;
б) мемлекеттік жүйесінің өзге басқару түрлерінен ерекшелігін білдіру.
Мемлекеттік басқару қағидаларының ерекше белгілерін де атап ... ... ... ... ... басқарушы субъектінің біліміне,
қабілетіне байланыстылығы және қағидаларының өзара байланыстылығы.
Отандық және шетелдік ғалымдар басқару қағидаларын жүйелеу мен жіктеуге
әр ... әр ... ... ... Олар ... ... ескере отырып, басқару қағидаларының жүйесін үш топқа ... ... ... қағидалар: жүйелілік, объективтілік, өзін- өзі реттеу,
кері байланыс, оңтайлылық, ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... Қоғамның түрлі салаларында (экономикалық, әлеуметтік- саяси, рухани)
және әр түрлі қоғамдық құбылыстарды, ұйымдарды, институттарды ... ... ... қағидалар;
3) Мемлекеттік жүйесінің ... ... ... ұйымдастырушылық- технологиялық қағидалар.
Бұл «жіктеу» соңғы емес. Ғылыми әдебиеттерде мемлекеттік басқару
қағидалары жүйесінің көптеген түрі ... олар ... ... ... ... тәжірибесінде қолданылатынбарлық қағидаларды
қамту мүмкін емес. Осыған байланысты мемлекеттік басқару ісінде барынша
маңызды ... ... ... ғана ... жөн ... ... жүйе ... табылатындықтан, жүйесінің негізгі қағидасы
ретінде жүйелілік қағидасын атауға болады. Қоршаған ... ... ... ... ... жабық және ашық болады. Сол сияқты қоғам
да жабық және ашық болуы мүмкін. Жабық ... ... ... ... арасында ері байланыс үлкен мәнге ие болмайды. ... ... ... ... дамуын басқару директивті басқару қағидасына сүйенеді.
Мұның айқын мысалы кеңестік ... ... Оның ... ... ... ... ... жоспарлы экономика мейлінше тиімсіз болып
шықты. Екінші түрі – ашық қоғам, дамудың қатаң ... ... ... ... жету ... ретінде терминалдық басқару, яғни
«қозғалысты» дамуды еркін бағдарламалау.
Қоғамның ашықтық деңгейі ... ... ... онда ... ... ... объектісі мен субъектісі арасындағы кері байланыс қағидасы
жоғары ... ие ... ... субъектісі объектінің реакциясын дәл және
уақытында білуі ... ... ол ... ... оперативті түрде басқарушылық
шешімдерді қабылдайды. Кері байланыс мемлекеттік ... ... ... ... ... орындайды деуге болады. Бұл
қағидамен ақпараттық жеткіліктілік қағидасы тығыз ... ... ... пәрменділігі мен ақпараттық ағымдардың көлемі
барған сайын өсуде және соған орай жүйе элементтерінің (объект, ... ... ... Бұл қағиданы дұрыс қолдану ақпаратты ... ... ... оны ретке келтіруі тиіс. Яғни ... ... үшін ... ... ... ... ... ретке келтіру керек.
Ондай болмаған жағдайда жоғары басқарушылық ... ... ... қалуы мүмкін.
Оңтайлылық қағидасы (аз шығынмен жоғары нәтижеге қол жеткізу) –
шығындар белгілі бір ... ... ... ... білдіреді. Олай
болмаса еңбек жағдайы төмендеп, заңдылық бұзылуы мүмкін. Сондықтан басқару
оңтайлы болуы үшін келесі шарттар орындалуы ... ... ... ... жай- ... шынайы бейнелейтін объективті ақпарат
негізінде басқарушылық ... ... ... міндеттерді шешу үшін
ресурстардың мүмкіндігінше ... ... ... ... ... ... механизмінің болуы.
Мемлекеттік басқаруды жүзеге асыруда демократизм ... ... ... Бұл ... орнығуы халықтың биліктің бірден- бір бастауы
және егеменді иесі өзі болып табылатындығын мойындату үшін және адам ... ... мен ... қамтамасыз ету үшін ... ... ... ...... басқаруда халықтың
билігін білдіреді. Бұл қоғам мен мемлекет және олардың ... ... ... ... ... ... талап ететін күрделі де көпқырлы
қағида.
Демократизм қағидасы басқарылатындардың (әлеуметтік ... жеке ... ... және қоғамды басқаруға тікелей
немесе сайланбалы органдар арқылы ... ... ... ... ... Ал ... болса, халықтың басқарушылық функциясын атқаруға тиісті
ұйымдастырушылық, саяси және материалдық- техникалық ... ... ... мен бағдарламаларды әзірлеуге және мемлекеттік
шешімдерді бекітуге қатысуы тек қағаз, сөз жүзінде ғана емес, ... ... ... тиісті ақпараттарға қол жеткізу мүмкіндігінің болуы;
б) талқыланатын мәселелелге қатысты өз ойларын еркін ... ... ... ... бойынша бекітілген ережелер шеңберінде ... ... ... оындалуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... ... болуы
шарт;
г) басқарылатындар азаматтық билік функциясын атқару барысында мәжбүрлеудің
кез- келген нысанынан мемлекетпен қорғалуы тиіс.
Сонымен бірге бұл ... ... ... ... ... ... ескеруін көздейді, халықтың қолдауына сүйенуді және
қабылданған шешімдер үшін жауапты болуды талап етеді. Басқарушы ... ... үшін ... ... ... ... өйткені көпшіліктің бәрін
білуге құқығы бар.
Аталған қағида мемлекеттік басқаруды толықтыру және ... ... одан әрі ... ... ... ... ... өзі
басқаруды дамытуды ұйғарады. Демократиялық мемлекет қоғамдық өмірдің барлық
элементтері мен үрдістерін ... және ... ... ... ... ... ... Өйткені қоғамдық өмір азаматтық қоғам ... ... оның ... ... ... ... қағидасы мемлекеттік жүйесінің жариялылық қағидасымен
үндеседі. ... ... ... ... ... ... болып табылады. Ол басқарушы субъектінің келесідей қызмет түрлерін
қамтиды: ... ... ... ... ... ... ... жағдайы, мемлекеттің сыртқы және ... ... жан- ... ... ету; ... ... ... қызметін сипаттайтын ресми құжаттарды, аналитикалық есептерді,
статистикалық мәліметтерді, социологиялық ... ... және ... ... ... баспасөз бетінде жариялау; ұлттық және аймақтық
деңгейдегі мақсатты бағдарламалардың жобасын,белгіленген саяси ... ... ... ... ... ... мен ... ашық талдау;
басқарушы органдардың қызметіне ашық халық тарапынан ... ... мен ... ... және ... ... мен
бағалауға қоғам мүшелерін кеңінен тарту.
Плюрализм қазіргі саяси режимдерге тән ... ... ... ... мүдделері, ой- пікірлері, ұстанымдары ... ... ... ... әр ... ... байланысты, сонымен қатар
тәуелсіз әлеуметтік және саяси ... ... ... ... ... Ол ... элементі ретінде кез- келген
нысандағы монополияның болмауын қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік басқару теориясында плюрализм түсінігін онтологиялық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару жүйесінде алуан түрлі және қарама-
қарсы элементтердің, идеялар мен ... ... ... ... мен ... етуі. Ол методологиялық категория ретінде басқару жүйесін
әр алуан билік пен басқару ... ... әр ... ... ... үйлесімділік қағидасы негізінде тәуелсіз әрекет
етуі ретінде қарастыратын көзқарасты ... Бұл ... ... ... ... ... және ... қабылдау, оларды жүзеге
асыру құралдары мен әдістерін анықтау ... ... ... ... ұстаным. Плюрализм – бірыңғай жүйе шеңберінде әр
түрлі және баламалы құндылықтардың, ... мен ... ... ... ... және ... асуын ұйғаратын басқарушылық
мәдениет құрамындағы дүниетанымдық идея.
Сонымен бірге заңдылық және ... ... яғни ... ... ... қызмет ету ережелерінің, нысандары ... және ... ... ... ... (легитимді)
болуы да мемлекеттік жүйесінің жалпы қағидаларына жатады. Заңдылық қағидасы
заңдарды сақтау және орындау ... ... ... ... билік органдары және лауазымды тұлғалар, жергілікті өзін- өзі
басқару ... ... және ... ... ... ... мен ... сақтауға міндетті. Мемлекеттік
басқаруға қатысты бұл қағида заңның ... және ... ... ... мен ... ... етілуін,
басқарушылық функциялардың заңдар және заң актілері негізінде ... ... ... ... қамтамасыз етілуі және қоғамның қолдауына ие
болуы – оның өміршеңдігіне, әркеттілігіне кепілдік беретін негізгі фактор.
Мемлекеттік ... ... ... ... болып табылады
және барлық басқарушылық процестерде объективті заңдылықтарды, қоғамдық
күштердің нақты мүмкіндіктерін ... ... Яғни ... ... ... жету мүмкіндіктерінің шамалас болуы. Бұл қағида мемлекеттік
басқару жүйесінің: а) ... ең ... ... ... даму деңгейіне және заңдылықтарына, ә) белгілі тарихи уақыт
аралығындағы қойылатын және қол ... ... ... б)
басқару барысында қолданылатын құралдар мен қорларға, в) жүйелі қоғамдық
құбылыс ретіндегі жүйесінің қызмет ету мен ... ... ... ... ... ... ... асырумен,
объективтік жағдайлармен және қоғамның ... ... ... мемлекеттік басқаруды ұйымдастыру, оның ... ету және ... ... ... ... кең ... Әдетте табиғи және ... ... ... ... ... бұл ... ... алынбауы қоғам
өмірін көптеген шығындарға алып келеді, оның күш- ... ... ... ... ... ... кедергі жасайды, мемлекеттік-
басқарушылық ықпалдарды адамдардың оң ... ... ... ... ... ... ... күрделі
интеллектуалдық мәселе болып табылады. Ал оларды тиімді қолдану ... ... ... билік органдарының қызметтерінде нақты
іске асыруына байланысты. Оның келесідей алғышарттары бар:
1) мемлекеттік басқару заңдылықтарын субъектіге қойылатын ... ... ... отырып, тұрақты әрі түбегейлі зерттеу;
2) мемлекеттік басқару қағидаларын қолдану механизмін үнемі ... мен ... ... мемлекеттік басқару қағидаларын қолдануды қамтамасыз ететін
ынталандыру, кепілдік беру ... ... яғни ... ... ету.
Мемлекеттік басқару қағидаларын тиімді қолдану үшін әрбір қағиданы
жеке қолдану мәселесін, ... ... ... ... ... ... ... жалпылай ортақ қолдану шартын айқындау ... ... ең ... ... мен ... арасындағы
тәуелділікке байланысты.
ІІІ.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК ЖҮЙЕСІ МЕН НАРЫҚТЫҢ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстандағы мемлекеттік жүйесі мен ... ... ... ... пен толық егемендікке қол жеткізген
соң азаматтық қоғам мен ... ... ... ... ... 1995 ... Республикасының Конституциясына сай парламенттік- президенттік
басқару нысаны таза ... ... ... ... ... ... жүйеде негізгі орын алады, ол ел ішіндегі ... ... ... үш ... келісіп жұмыс істеуіне, ішкі және
сыртқы саясаттың қалыптасуына ықпал етеді.
Заң шығарушы билік институты да өзгерді. Бір палаталы ... ... ... ... ... ... ... Парламент аса маңызды
қоғамдық ... ... ... ... мен ... ... ... хақылы.
Атқарушы билік Үкіметтің тікелей басшылық етуімен қызмет етеді, оларға
күнделікті мемлекеттік ... ... ... ұйымдастыру,
мемлекеттің әлеуметтік- экономикалық саясатының ... ... ... ... ... асыру жүктелген.
Мемлекеттік биліктің жеке тармағы ретінде сот ... де ... және ... ... ... Жоғарғы сот басқаратын бір жүйеге
біріктірілді. Үш жыл (1992-1995) ... ... ... ... ... ... Кеңес құрылды.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасында азаматтық қоғамды ... ... ... құру ... ... ... ... мемлекет
құру дамудың бірнеше кезеңдерін қамтиды және мемлекеттік органдардан,
лауазымды ... ... ... ... пен күш- жігерді
талап етеді. Мемлекеттік және қоғамдық қызметтің дұрыс жолға ... ... ... заңдық және моральдық- адамгершілік негізін
дамытуды қажет етеді. Құқықтардың ... ... оны ... ... ... азаматтардың оған құрметпен қарауын
қалыптастыру, қоғамдағы нақты ... ... мен ... да ... іске ... бойынша шараларды белгілеуді көздейді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы мемлекеттің негізгі заңы болып
табылады. Онда ... мен ... ... ... заңды түрде
рәсімделген және бекітілген: азаматтың және адамның ... ... ... ... қатар мемлекеттің құрылу қағидалары мен
қоғамның ... ... ... ... мен ... да ... негізгі қайнар көзі болып табылады, кез- келген ... заң, ... ... Үкімет қаулысы, министрліктер
бұйрықтары, жергілікті мемлекеттік органдар шешімі Конституция принципіне,
идеяларына, нормаларына толық ... сай ... және ... ... тиіс және оған қайшы келмеуге тиіс. Кез- келген құқықтық актінің
Конституцияға сай ... ... оған ... келуі оны заңдық күшінен
айырады, оны ... ... ... ... ... сақтау
талаптары барлығы үшін бірдей және міндетті.
Қазақстан Респиубликасының Конституциясында мемлекеттің ... ... ... ... мемлекетінің егемендігі келесі
белгілер арқылы сипатталады: ... ... ... Ресей, Қытай,
Өзбекстан, Қырғызстан, Түркменстанмен шектесетін ... ... ... ... ... қол сұғылмайды және бөлінбейді. Мемлекет аумағына
баса- көктеп кіру ... ... ... ол ... ... ... Қазақстан мемлекеттер арасында ынтамақтастық пен тату
көршілік қарым- қатынас жасау, бір- ... ішкі ... ... ... ... ... шешу ... жүргізіледі делінген.
Республикаға қарсы агрессия жасалған не оның қауіпсіздігіне сырттан тікелей
қатер төнген жағдайда Президент республиканың ... ... ... оның
жекелеген жерлерінде әскери жағдай ... ... ... ... ... ... Республикасының мемлекеттік шекара
туралы» заң бойынша біздің мемлекет өз ... ... ... ... де, әуе ... де ... күштерімен күзетеді. Шекеаралық
әскер аумақтың тұтастығына төнген кез- келген қауіптерге, ... ... ... ... ... ... қылмыстық қауіптерден қорғауды
қамтамасыз етуі тиіс.
Мемлекеттік биліктің жоғары органдарының болуы ... ... ... ... ... ... ... халық сайлайды.
Президент мемлекеттік ішкі және ... ... ... ... ел ... және ... қатынастарда Қазақстанның атынан
өкілдік етеді. Президент мемлекеттік биліктің барлық тармақтарының келісіп
жұмыс істеуін қамтамасыз етуге міндетті.
Қазақстан ... ... екі ... ... ... ... заң ... қызметін жүзеге асыратын ең ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдей, тең және төте
сайлау құқығы ... ... ... беру ... жүзеге асырылады. Сенат
депутататтары жанама сайлау құқығы негізінде жасырын дауыс беру ... ... ... ... ... аумағында
атқарушы билікті жүзеге асырады. Ол орталық органдардан – министрліктерден,
мемлекеттік комитеттерден, комиссиялардан, ... ақ ... ...... қалалық, аудандық, ауылдық, селолық әкімшіліктерден
тұратын атқарушы органдардың жүйесін басқарады. Атқарушы органдардың
өкілеттіктері ... ... ... ... билігін арнайы құқық қорғау органдары: ... ішкі ... ... ... ... ... ... Олардың
құрылымы, өкілеттіктері арнайы заңдарда анықталады.
Республика азаматтығы да егемендіктің белгісі. ... ... ... ... ... ... ... заң
күші бар Президент жарлықтарында анықталған. Азаматтық – мемлекеттің
адамдармен тұрақты ... ... ... ... ... пен азаматтардың өзара құқықтары мен міндеттері ... оның ... ... азаматтары өз бостандықтары мен құқықтарын
қолдана алуына жағдай жасауға міндетті. Азаматтар, кез- ... ... мен ... ... ... ... Қазақстанда тұратын
барлық ұлт азаматтарының тілдерін ... ... ... дәстүр, әдет-
ғұрыптарын қадірлеуге, ел экономикасының нығаюына ат салысуға міндетті.
Қазақстан Республикасының басқа елдермен өзара қатынасқа түсе ... бұл да ... ... ... Қазақстан БҰҰ- ның,
тағы да халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... дипломатиялық қарым- қатынасын бекітті. Ол саяси,
экономикалық, ... ... ... халақаралық келісім шарттарға
отырады. Ел конституциясына сай келісім шарттар жасау өкілеттігі ... ... ... ... Республикасының Конституциясына сай жұрттың барлығына тең
құқықтар берілген, түрлі ұлт өкілдерінің бейбіт өмір сүру үшін ... ... ... Қазақстан Республикасы – осы елде тұратын барша
халықтың мемлекеті. Бұл Ереже Конституцияда жазылған ... және ... өз ... ету ... ... ... оның органдары өз қызметтерінде үнемі қоғамдық келісім мен
саяси тұрақтылықты қамтамасызетуге ... ... ... ... ... түрлі ұлттық топтар, халықтың түрлі ... ... ... ... ... ... Мұндай
келісімді қамтамасыз ету қоғам тұрақтылығының, ... ... ... еңбек етуге және өмір сүруге сенімді болуының ... ... ... ішкі және ... ... ... ... дамуын
қамтамасыз ететіндей жүргізуі тиіс. Мұндай даму қандай да бір ... ... ... тұратын бүкіл халықтың материалдқ қажеттіктерін
қанағаттандыруға бағытталуы тиіс.
3. Мемлекеттік органдар мемлекеттік өмірдің ... ... ... шешуі тиіс. Бұл жеке жағдайларда референдум
да шеше алады. Дегенді ... ... ... ... ... ... республикасының алдына қойған мақсаты – ... ... ... ... ... қарамастан тең құқықты негізде
бірігуі оны құрудың басты шарты болып ... ... ... ... түсінік осы интернационалдық идеядан туындаған. Саяси-
құқықтық мағынада халық деп - ел ... ... ... ... ... бар ... толған азаматтарды айтады. Конституция мен Қазақстан
Республикасындағы сайлау туралы Президент ... сай ... ... басқа да қоғамдық бірлестіктер Республика Парламентінің Мәжіліс
депутатына өздерінің кандидаттарын еркін түрде ұсына алады.
Азаматтардың қоғамдық бірлестіктерінің ... ... ... ... жол ... ... көрініс алуы болып табылады.
Қоғамдық бірлестіктер азаматтардың мәдени, ... тіл және ... ... үшін ... Олар ... ұлттік, діни
араздықты тудырмауы керек. Олардың ... ... ... ... ... ... ... өзгертуге, Қазақстан аумақтық
тұтастығын бұзуға бағытталмауы тиіс.
Қазақстан Республикасы зайырлы мемлекет ... ... ... ... діни сенімдерін қанағаттандыратын түрлі діни қоғамдар
қызмет етеді. Азаматтар қандай да бір дінді мойындауға немесе ... Дін ... ... бұл ... ... қандай да
болмасын діни идеологияны мойындамайтындығын, екіншіден, мемлекеттік ... діни ... ... ... ... ... ... діни негізде партиялардың құрылуына және қызмет етуіне
жол берілмейтіндігін білдіреді.
Еліміздің халықтың алдына қойған ...... ... ... ... заңдар бүкіл халықтың нақты еркін білдіреді. Барлық
адамдар, жоғары лауазымды ... ... ... азаматқа дейін
заңдардың бүкіл халық мүддесі үшін ... ... ... ... кез-
келген адамның құқығы мен бостандығын қорғайтындығын, заңдардың адамдардың
оқуы, отбасы құруы, жұмыс істеуі, таңдаған ... ... ... ... үшін ... ... өзін еркін сезінуі, қоғамдық өмірге қатысуы үшін
керек қоғамдық тәртіпті бекітетіндігін ... ... ... ... ... заң ... ... түрде ұстануға міндетті. Азаматтар
бұзылған құқықтарын өздеоі қорғай білуге үйренуі қажет.
Қазақстан республикасында Конституциясында белгіленгендей ... ... Бұл ... мен заңдарға сай халықтың ешқандай
таптарға бөлінбейтіндігін білдіреді. Мемлекет ... ... ... ... ... шаруаларды, жұмысшыларды, ... ... және тағы ... ... ең ... ... балалар мен аналарға, мүгедектер және қарт адамдарға мемлекет
тарапынан ерекше қолдау көрсетіледі.
Еліміздің Ата заңында ... ... ... ... ... біртұтас мемлекет». ... оның ... ... ... тұратындығын және
автономияға бөлінбейтіндігін білдіреді.
Қазақстан республикасының Президенті – мемлекет басшысы және оның ең
жоғары лауазымды ... ... ... ... Қазақстан халқының
бірлігін кепілдендіретін лауазымды тұлға болып ... яғни ол ... ... ... әр түрлі жіктері арасында қайшылықтың ... ... Ол ... ... ... тармақтарының келісіп
жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Президент азаматтар мен ... ... ... кепілі ретінде қызметін атқарады. Парламент ұсынған
заңдарға қол қояды немесе ол ... ... ... ... ... қарастыруға қайтарады. Президент Конституцияда қарастырылған
жағдайлар бойынша заң күші бар ... ... Егер ... өз
міндеттерін орындай алмаса, онда Президент оны тарата алады. Президент
Үкімет құрамын бекітеді, оны отставкаға ... ... Бұл ... ... ... ... ... заңда биліктің заң шығарушы, ... сот ... ... ... ... ... Парламент, ел аумағында
атқарушы билікті- Үкімет, сот ... ... сот, ... ... ... ... Аталған органдар біртұтас мемлекеттік биліктің
тармақтар блып табылады. Мемлекеттік биліктің әр тармағы өз ... ... және олар бір- ... қызметтеріне араласпауы тиіс. Егер ондай
жағдай орын алып жатса, онда ... әрі ... ... ... ... Парламент Үкіметті отставкаға жіберу ... ... ал ... ... тарата алады.
Мемлекеттің атқарушы органдарына Үкімет; ... ... ... ... ... ... қалаық, аудандық,
ауылдық, құқық қорғау органдары ... ... ... әр ... ... ... бар. ... тәртіпті қорғауда ішкі істер органдары
да үлкен рөл атқарады.
3.2 Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесін мен нарықтың жетілдіру
бағыттары мен ... ... ... ... ... негізі - экономика мен
әлеуметтік өмірімізде ... ... ... өзгерістерге қатысып отыруы
керек. Себебі ... ... ... ... ... алынбайтын
болса, онда олар бұрынырақ қалыптасқан басқару жүйесіне қайшы келіп, оны
әрі қарай жетілдіре өзгертуге мәжбір ... Мұны ... ... ... ... өткен мыңжылдықтар тәжірибесі айқын дәлелдеп отыр. Мемлекеттік
даму негізі экономика болса, онда ... ... ... да ең ... ... сипатта болып, осы бағыттағы заңмалық шешімдерге
сүйенеді. Осы ... ... ... алған кезден бастап
мемлекеттігімізді жаңаданқұру барысында оны ... ... ... жиірек ұшырағаны өзінен- өзі түсінікті. Оның басты себебі-
экономикалық тоқырау жағдайынан тезірек ... ... ... жаңа,
нарықтық үлгісін орнықтыру, соның арқасында әлеуметтік- экономикалық ... ... қол ... ... шешу ... ... органдары жүйесі мен міндеттерін ұдайы жетілдіріп отыру
керек. Сондықтан да Елбасының жарлықтары мен ... ... ... мемлекеттік басқару органдарының құрылымын бірнеше рет ... ... мен ... ... сайын бақылап отыруға тура келді.
Ең алдымен мемлекеттік басқаруды ... ... іске ... кең ауқымды шаралар жөнінде айтуға болады. Олардың алдыңғы қатарында
бюджет жүйесі мен ұлттық қордың жаңа ... ... ... ... ... жөн. Ол ереже бойынша бюджеттік қаржыларды бюджетаралық
қатынастарды жетілдіре отырып ... ... ... ... ... ... ... көзделген. Бұл орайда корпоративтік жүйесінің
ұйымдастырушылық және әдіснамалық негіздерін ... ... ... ... ... ... ... шешетін мәселенің
қатарына мемлекеттік активтер көлемі мен ... ... ... ... ... ... жатады. Бұл жолда жасалған маңызды іс-
шараның алғашқысы ретінде «Самұрық» қазақстандық холдингі мен ... даму ... ... атап ... болады.
Әдіснамалық жағынан келетін болсақ, онда ең ... ... ... мен іргелі қағидаларын анықтап, ... ... ... ... ... ең ... ... түрінде
анықтама берсек, ол мына төмендегідей болады: корпоративтік ... ... ол ... ... ... жүйесін жетілдіре және
жаңарта беру үрдісінде шешуші рөл атқара ... ... ... ... әлеуметтік стандартты әрдайым ұштастырып отыру болып ... ... ... ... мәні мен маңызы- пайдалы еңбек
нәтижелерінің тиімділігіне қол жеткізу болса, оның ... ... ... ... қол ... ... маңызды қағидаты ретінде оның сапасын
жоғарылату жағдайында басқару объектісін ... ... ... қол
жеткізіп отыруды келтірген дұрыс. Өйткені бұл жерде басқару сапасы жоғары
болмайынша оның нәтижесінің тиімділігі жөнінде сөз ... ... еді, ... ... әлгіндей басқару жүйесінің сапасыздығын дәлелдейді.
Келесі қағидасы, корпоративті түрде жүйесінің маңызды қағидаты ... ... ... өзгермелі жағдайларға бейімделгіштігімен
түсіндіріледі. Яғни, жүйесінің мақсаты ішкі ... мен ... ... ... онда сол ... ... әлгі жағдайларға
сәйкестендірілуі керек. Керісінше болса, жүйе сапасыз деңгейде ... ... – ол ... ... ... ... халық
үшін ашықтығы мен жалпы мемлекеттік басқару жүйесімен үндестігі болып
табылады. Бұл қағиданы ... ... ... ... ... түптеп
келгенде халық пен мемлекет мүддесін өнебойы алдыңғы кезекке қойып, сол
арқылы мемлекеттік жүйесі мен ... ... ... өз ... алып
отыруға тиіс. Бұл жағынан келгенде корпоративті басқару ... және ... ... өзі ... ... мен ... беруде де үлкен рөл атқарады. Бұған қазіргі өмірге ... ... ... корпорациялар қызметі жеткілікті дәлел бола алады.
Корпоративті басқару жүйесінде және қызметін үйлестіруде қолданылатын
әдістер мен әкімшілік- экономикалық тетіктер де өз ... ... ... ... ... ... табылады. Әдістер жүйесін қолдану басқару
үрдісінде қабылданатын шешімдерді дайындауға жақыныра ... ... әлгі ... іске ... ... ... ... шешімдерді қабылдау басқару жүйесі мен ... ... ... онда ... ... ... мәселесі
жаңағы әдістер мен тетіктерді логикалық тығыз байланыста қарастырылып,
оларды ... ... ... ретінде түсінген жөн.
Мемлекеттік басқаруды жетілдірудң келесі, екінші бағыты ретінде
орталықтандырылған, ... және ... ... ... ... сәйкесінше анықтап, олардың аталған басқару деңгейлерінде
қайталанбауын қадағалау ... ... ... ... өмір ... сай ... отыруды атап көрсету керек. Бұл
өзгерістер ғылыми- ұйымдастырушылық және ... ... ... ... ... болғандықтан функциялық маңызы жағынан керексіз
буындарды жоюға және сол арқылы ... ... ... ... алып ... ... үрдіс бара –бара «Электронды үкімет»
тұжырымдамасын іске асыруға себепкер болады. Бұл ... ... ... ... ... айқындау және қысқарту үрдісі науқаншылықпен емес,
тұрақты жалдау негізінде жүргізіліп, орталықтандырылған және ... ... ... ... қабылдаудағы өкілеттіктері
мен дербестігі күшейтілуге тиіс».
Келесі бағыты, мемлекеттік басқаруды жетілдіру үшін іске асырылуға
тиісті маңызды ... ... ... ... ... ... Ол
үшін, Президент көрсетіп кеткендей, әлгіндей қызмет көрсетуді енгізілетін
салалық стандарттарға сай ... ... ... Ал, бұл ... орындалу
деңгейін қадағалап отыру мақсатында әлеуметтік сауалдама мен ... ... ... ... енгізудің маңызы зор. Бұл
стандарттарды дайындау мен ... ... сөз ... ... ... ... бірі мен ... ол әрбір мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Сол ... негіздеиеге сүйенген мақсттар мен міндеттердің орындалу деңгейі
орталықтандырылған және ... ... ... ... ... бағалау көрсеткішіне тікелей әсер етуі керек. Осыдан
барып жоғарыда айтылған ... ... ... ... туындайды. Ол- салалық және аумақтық шаруашылықты дамыту саясаты
мен стратегиясын ... ... және ... іске ... ... алдын-
ала ыңғайлап, қойылған мақсаттарға сөзсіз қол жеткізуді қамтамасыз ... ... ... еліміздің интеллектуалдық ресурстары мен адами даму
индексінің күрт өсуі ... ... ... ... әдістерін
кеңінен пайдалануға жағдай жасап жатыр. Басқару үрдісінде орындалатын
көптеген ... ... ауыр жүгі ... ... ... көшірілетін
болғандықтан мемлекеттік жүйесі мен нарықтың ұйымдастырушылық астары
өнебойы назарда ... ... ... ... мақсатында
қайта қарастырылып отыруы керек. Бұны мелекеттік басқаруды жетілдірудідің
тағы да маңызды бағыты ретінде қабылдау керек.
Еліміздегі саяси ахуал мен ... ... ... тұрақтылығы,
қоғамдық өмір сүрудің демократиялық негіздерін нығайту ... ... орай ... ... ... шешуде және тағы басқа
жағдайлар мемлекеттік жүйесі мен нарықтың пісіп- ... ... ... оны одан әрі жетілдіре ... ... ... ... ... ... ... саяси астарына үлкен көңіл
қажет. Өйткені қоғамның экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... оны ... ... ... негізі ретінде
сәйкесінше өзгеріп отырады. Ол осындай өзгерістерге ... ... ... ... ... ... кедергілер кездесуі әбден
мүмкін. Сондықтан еліміз “әуелі экономика, содан соң - саясат” қағидасын
ұстана ... ... ... ... ірі ... қол
жеткізгесін ғана саяси реформа ... күн ... ... ... ... ... басқаруды демократияландырудың ағымдағы өзекті
істерін жүзеге асырып келеді.
Қазіргі уақытта елімізде әкімшілік реформалар Елбасының ағымдағы ... ... «ҚР ... ... ... жетілдіру бағытындағы
іс-шаралар туралы» ... ... ... ... ... ... ... мақсатында арнайы Қаулы шығарып, тиісті іс-шаралар
жоспарын бекіткен және елімізде бұл мақсатта ... ... ... ... ... ... ... басқару саласында
орын алған келесі мәселелердің шешілу жолдарын қарастыру мақсатында қолға
алынып отыр. Атап ... олар ... ... ... ... мемлекеттік органдар қызметінің тиісті деңгейде ашықтығын қамтамасыз
ету және аталмыш органдардағы кейбір қызмет ... ... ... байланысты.
Мемлекеттiк басқару жүйесiн одан әрi реттеуге және оның тиiмділігiн
арттыруға бағытталған әкiмшiлiк ... ... ... ... Конституциясы 44-бабының  3) тармақшасына, "Қазақстан
Республикасының Үкiметi туралы" Қазақстан ... 1995 ... ... ... ... және 23-бабының 1-
тармағына сәйкес қаулы етілген:
      1. Қазақстан Республикасы Yкiметiнiң құрылымына кiретiн ... ... ... мен ... ара ... ... мемлекеттiк жүйесінің мынадай принциптерi
белгiленсiн:
      1) министрлiктерге ... ... ... ... саясатты
қалыптастыруды қамтамасыз ететiн стратегиялық функциялар;
      2) министрлiктердiң құрамына кiретiн комитеттерге - ... iске ... ... ... ... және қадағалау
функциялары бекiтiлсi
Қорытынды
Нарықтық экономикаға көшуге орай, жұмысшы күшiнiң жұмыс орнынан ... ... ... ... орны ... түрде анықталмайды, яғни
жалдау нақты түрде жүзеге асырылатын болады. Бұл жағдай, ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогрестi
бiршама тежейтiн формаларды жоюға жол ашады.
Мемлекеттің жүйенің ...... ... ... ... ... жасаумен бірге уақытша жұмыссыз қалғандарға әлеуметтік
жәрдем жасау, оларды барынша қолдау және ... ... ... жаңа ... бойынша жұмыс күші
тауар ретінде қаралуы керек. Олай болса жұмыс күшінің тұтыну құны және құны
бар. Жұмыс күшінің тұтыну кұны ... оның ... және ... ... ... ... атқару қабілеті. Жұмыс күші арқылы
адам құн және қосымша құн өндіреді. Рынок қатынасында жұмыс ... ... ... ... өнім ... оны ... пайда түсуімен
белгіленеді. Сонымен жұмыс күшіне сұраныс проблемасы ... ... ... ... мемлекет бұл процесті тікелей және жанама реттеуі
мүмкін. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада жұмысшыны қабылдайтын кәсіпорын оның ... ... ... ... ... ... орай ... да
белгіленеді. Жұмысшының еңбекақысының мөлшеріне түрлі факторлар әсер етеді,
онын ішінде еңбек туралы заң, ұжымдық ... ... ... т. ... ... ... ... әдістермен ретгеуді көздейді. Бірак,
рынок механизмі арқылы енбекақыны реттеу әлі де ... ... ... ... ... қоғамдық меншік негізінде өндірістің заттай
факторларын жоспарлы реттеп, еңбек ресурстарын ... ... ... ... үғым берік орнады. Осыған орай жеке адамның алдымен қоғамдық
ендірістегі өз еңбегінен басқа күн ... ... жоқ ... қағида орын
алды. Сонымен барлық қоғам мүшелері еңбекке толық қамтылуы ... ... ... ... ... ... аз ... болмаған "кадрлар
тап-шылығы" пайда болды. Жұмыс орны көп ... оны ... адам ... ... ... бұрынғы кеңес елінде металл кесетін станоктардың саны
жұмысшы-станокшылардан екі есе артық болды. Қазірде де біздің ... ... бос ... ... аз ... ... Е.Адаспаев – «Экономика: байып пен бағдар».
2. Мухмедиев А.Б. Ұлттық ... ... ... // ... ... ... моделі. А. – 1999. – 5 / 6
3. Я. ... ... ... ... // ...... . ... Г.С., Ильясов А.А. Рыночная экономика, Алматы: Экономика,
1998 – 184с.
5. Жуков Е. Ф. Принципы ... ... – М.: ... и ... ...... Семенкова Е. В. Операции в ... ... – М.: ... 1997 – ... Мейірбеков. А.Қ, Әлімбетов. К.Ә. - “Кәсіпорын ... ... ... Б. - ... ... ... ... 1996
«Мемлекеттік басқару теориясы» Ихданов Ж., Сансызбаева Ғ.Н., Есенжігітова
Р.Ғ.Экономика, 2007 ж.
9. ҚР- ның кейбір заңнамалық актілеріне экономиканың мемлекеттік
секторын ... ... ... ... ... мен
толықтырулар енгізу туралы. 2006 ж., 19 шілде // Егемен Қазақстан.
Астана.
10. ҚР- ның Конституциясы. – ... ... 2000, 96 ... ... ҚР- ғы жергілікті мемлекеттік басқару туралы. – Алматы:
Юрист, 2006. 28 ... ның ... ... ... одан әрі ... ... және ... арттыру жөніндегі шаралар туралы: 2006 жылғы наурыздың 27- сі.
№74 жарлығы.
13.Мемлекеттік басқару жүйесін ... ... ... іске ... іс- ... ... туралы /
Егемен Қазақстан – 2006ж. 13 қыркүйек.
14.Қазақстан Республикасының мемлекеттік басқару ... одан әрi ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 жылғы
29 ... N 1449 ... А.В. ... ... ... ... – М: ... Дана, 2004. – 543 с.
16.Реформирование ситемы государственного управления: Зарубежный опыт ... // КИСИ при ... РК.- ... 2005.- ... Г.В. ... ... ... Омега- Л, 2004г.-
284с.
18.ҚР-ның Заңы: Мемлекеттік қызмет туралы. – Алматы: Жеті жарғы,1999 ж. ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы еңбек ақыны мемлекеттік реттеу25 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бюджет тапшылығы мен мемлекеттік қарызды жою жолдары24 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік валюталық реттеу38 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылауының теориялық аспектілерін зерттеу, сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қаржылық бақылау, іске асыру механизмі66 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь