Халықаралық қатынастардың жаңа жүйесі

Кіріспе 3
I.тарау Халықаралық қатынастардың жаңа жүйесінің қалыптасуы 5
1.1 Халықаралық қатынастар мен әлемдік
саясаттың космополитизациясы 5
1.2 Қазіргі халықаралық жүйе: проблемалары мен даму тенденциялары 9
II.тарау Қытай Халық Республикасының
сыртқы саясатынының басымды бағыттары 12
2.1 Қытай Халық Рспубликасы мен
Ресей Федерациясы: бәсекелес, әлде одақтас? 12
2.2 Қытай Халық Республикасы мен
Америка Құрама Штаттары: аймақтық держава vs супердержава 15
2.3 Тайвань — басты аймақтық проблема 18
III.тарау Қытай Халық Республикасы: аймақтық көшбасшыдан —әлемдік супердержаваға 20
3.1 ҚХР экономикасы: жоспарлы саясат + нарықтық қатынастар = әлемдік көшбасшы? 20
3.2 Қытай Халық Республикасындағы демографиялық ахуал 23
3.3 Қытай Халық Республикасының әскери саясаты 26
Қорытынды 30
Қолданылған әдебиеттер 31
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Бұл реферат қазіргі кездегі халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қытай Халық Республикасының орнына арналған. Қытай Халық Республикасының XX ғасырдын соңы XXI ғасырдың басындағы сыртқы саясатына талдау жасау — өте өзекті мәселелердің бірі болып табылады. ҚХР-ның сырткы саясаты Қытайдың мыңдаған жылдар бойы жалғастырып келе жатқан дәстүрлі дипломатиялық ұстанымының негізінде жаңа заманға сай үйлестірілген саясат. Қазіргі кезеңдегі ҚХР-ның халықаралық деңгейде жүргізіп отырған сыртқы саясатының басты мақсаты - өздерінің ұлттық мүдделерін қамтамасыз ету негізінде мемлекетінің халықаралык беделін арттыру, елінің ішкі саяси жағдайын тұрақтандырып, әлеуметтік деңгейін жақсарту арқылы мемлекетінін жалпы қуатын нығайтуға бағытталған. ҚХР үшін бейбіт тұрақты халықаралық жағдайдың сақталуы мен ішкі өнім құнының үрдіс артып отыруы тиімді болмақ.
ҚХР-ның саяси жүйесінің негізі 1949 жылы бұрынғы КСРО үлгісінде Қытайлық ерекшелікке сай құрылған. ҚХР құрылғаннан қазіргі кезеңге дейінгі аралықта Қытай өзінің ішкі және сыртқы саясатында бірнеше кезеңдерді басынан өткізді. Атап айтқанда социалистік қайта құрулар, «ұлы мәдени революция», «әлеуметтік реформалар жүргізу және сыртқа қарай есікті ашық ұстау», нарықтық экономикалық жүйені қалыптастыру сияқты кезеңдерден өтті.
Қазіргі таңда ҚХР-дың сыртқы саясатын мен экономикалық потенциалын, сондай-ақ оның әлемдік сахнадағы мәртебесі мен беделін, болашақ әлемнің супердержавасы ретінде зерттеу әрі маңызды, әрі өзекті болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты — қазіргі кездегі халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қытай Халық Республикасының орнын анықтау мен зерттеу болып табылады.
1. Цыганков П. А. Международные отношения. - М., 1996;
2. Гаджиев К. С. Введение в геополитику. - М., 1997.
3. Современные международные отношения Учебник / Под. ред. А.В. Торкунова. — М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 1999;
4. Мировая политика и международные отношения на пороге нового тысячелетия. М.: Московский общественный научный фонд; ООО "Издательский центр научных и учебных программ"., 2007;
5. Международные отношения: социологические подходы / Под ред. проф. П.А. Цыганкова. М.: Гардарика, 1998;
6. Страны и регионы мира в современных международных отношениях / Институт мировой экономики и политики при Фонде Первого Президента РК. - Алматы, 2006;
7. Международные отношения в Восточной Азии. Угрозы и надежды / Л. Г. Арешидзе. - М. : Международные отношения, 2007;
8. Политические системы и политические культуры Востока / МГИМО; ред.: А. Д. Воскресенский. - 2-е изд., переработано и дополнен. - М.: АСТ: Восток-Запад, 2007;
9. www.easttime.ru — Новости и анализ политической, экономической и социальной обстановки в государствах Центрально-азиатского региона, Среднего и Дальнего Востока;
10. http://russian.cntv.cn — Международный телеканал на русском языке ЦТК;
11. Современные международные отношения. Под ред. А.В. Торкунова М.: МГИМО, 1998;
12. http://ru.wikipedia.org — свободная энциклопедия, которую может редактировать каждый;
13. Энциклопедия нового Китая. — Москва: «Прогресс», 2009;
14. Современный Китай: экономика, демография и внешняя политика. — Москва: «ИМЕП», 2007;
15. http://www.kaztag.kz — Казахское Телеграфное Агентство;
16. http://www.azattyq.org — Азаттық радиосы, Жаңалықтар, хабарлар, апталық бағдарламалар, мұрағат.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
3
I-тарау Халықаралық қатынастардың жаңа жүйесінің ... ... ... мен ... ... ... халықаралық жүйе: проблемалары мен даму тенденциялары ... ... ... ... ... ... ... Қытай Халық Рспубликасы мен
Ресей Федерациясы: ... әлде ... ... Халық Республикасы мен
Америка Құрама Штаттары: аймақтық держава vs супердержава ... ...... ... проблема
18
III-тарау Қытай Халық ... ... ... ... ҚХР ... ... ... + нарықтық қатынастар = ... ... ... ... ... ... ... Халық ... ... ... ... тақырыбының өзектілігі. Бұл ... ... ... ... жүйесіндегі Қытай Халық Республикасының орнына
арналған. Қытай Халық Республикасының XX ... соңы XXI ... ... ... ... жасау — өте өзекті мәселелердің бірі
болып табылады. ... ... ... ... ... ... бойы
жалғастырып келе жатқан дәстүрлі дипломатиялық ұстанымының негізінде жаңа
заманға сай үйлестірілген саясат. Қазіргі ... ... ... жүргізіп отырған сыртқы саясатының басты мақсаты - өздерінің
ұлттық ... ... ету ... мемлекетінің халықаралык беделін
арттыру, елінің ішкі саяси жағдайын тұрақтандырып, әлеуметтік ... ... ... ... қуатын нығайтуға бағытталған. ҚХР үшін
бейбіт тұрақты халықаралық ... ... мен ішкі өнім ... ... ... ... ... саяси жүйесінің негізі 1949 жылы бұрынғы КСРО үлгісінде
Қытайлық ерекшелікке сай ... ҚХР ... ... ... ... Қытай өзінің ішкі және сыртқы саясатында бірнеше кезеңдерді
басынан ... Атап ... ... ... ... «ұлы мәдени
революция», «әлеуметтік реформалар жүргізу және сыртқа қарай ... ... ... ... ... қалыптастыру сияқты кезеңдерден өтті.
Қазіргі таңда ҚХР-дың сыртқы саясатын мен экономикалық потенциалын,
сондай-ақ оның әлемдік сахнадағы ... мен ... ... әлемнің
супердержавасы ретінде зерттеу әрі маңызды, әрі өзекті болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты — қазіргі ... ... ... ... Халық Республикасының орнын анықтау мен зерттеу болып
табылады.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
... ... ... ... үрдісін
зерттеу;
✓ Қазіргі халықаралық жүйенің проблемалары мен тенденцияларын
анықтау;
✓ ҚХР сыртқы саясатының басымды ... ... ... ... ... табғатын анықтап, даму келешегін
зерттеу;
✓ ҚХР қауіпсіздігінің басты проблемасы — ... ... және оның ... мүмкін жолдарын қарастыру;
✓ ҚХР-дың болашақ әлемдік ... ... ... және ... ... ... зерттеу.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Жұмысты дайындау барысында ... мен ... көзі ... 16 ... пен ... ... ... Негізгі әдебиеттер ретінде ... и ... мира ... ... ... Л. Г. ... ... в Восточной Азии. Угрозы и надежды, А.В. Торкуновтың Современные
международные отношения кітаптары алынды.
Халықаралық ... ... ... ... ... П. ... ... отношения, К. С. Гаджиевтың Введение ... және ... ... и ... ... на пороге
нового тысячелетия кітаптары қолданылды.
Қытай Халық ... ... және АҚШ ... қарым-
қатынасы Страны и регионы мира в ... ... ... ... ... ... әлемдік супердержава рөліндегі
экономикалық, әскери және ... ... ... ... ... ... ... Китай: экономика, демография и
внешняя политика кітаптары және интернет желісінің ақпараттары ... ... ... әдістері. Зерттеу жұмысының
методологиясы ... ... ... және ... ... замандағы теориялық-методологиялық принциптеріне негізделді.
Зерттеу жұмысында тарихи ... ... мен ... ... ... сараптау, салыстырмалы тарихи талдау және ... ... ... ... ... бұл ... әсіресе
салыстырмалы-тарихи әдістің қолданылуы тарихи құбылыстардың деңгейін және
олардың даму бет алысын айқындауға, зерттеу нысанының ең негізгі ... ... бір ... ... ... берді. Мемлекеттердің
басшыларының сөздерін зерттеу үшін контент-анализ және ... ... ... пен ... ... мен таңдау барысында
салыстырмалы әдістің ... ... ... ие ... ... ... ... жұмысы жоспардан, кіріспеден,
негізгі бөлімі үш ... ... және ... әдебиеттер
тізімінен тұрады. Жұмыстың көлемі — 30 бет.
I-тарау Халықаралық қатынастардың жаңа жүйесінің қалыптасуы
1. ... ... мен ... ... космополитизациясы
Халықаралық қатынастардың дәстүрлі Вестфаль жүйесінің өзгеруі, бүгінгі
таңда әлемдік саясаттың мазмұнын ғана емес, ... оның ... ... ... ... ... ғасырлар бойы, халықаралық қатынастардың басты
акторлары ретінде мемлекеттер болып келіп, ал ... ... ... ... ... ... қызмет етсе, соңғы жылдары
белгілі бір ұлтқа тән емес, ... ... ... ... компаниялар, халықаралық жеке ... ... ... емес ... ... оларды ығыстырып жатыр.
Егер бұрын экономикалық гиганттарды белгілі бір мемлекеттің құрылымына
қатыстыруға болса, қазір олар мұндай ... ... ... ... ... ...... менеджерлері — әр-түрлі ұлттардың
өкілдері, ал өнеркәсіптері, штаб-пәтерлері мен маркетинг жүйелері жиі ... ... ... ... ... ... ... емес,
керісінше өз корпарациясының жалауын желбірітіп көтереді. Үлкен немесе кіші
дәрежеде, космополитизация немесе «оффшоризация» ... ... ... ... ... өз ... ... Соған сәйкес, олардың
белгілі бір ... ... ... де ... ... трансұлттық
қауымдастықтардың тәлімін мен әрекеттерін, маңыздылығы бойынша Халықаралық
Валюта Қоры (ХВҚ) мен ... ... (G8) ... ... таңда, “Greenpeace” халықаралық ... емес ... ... ... ролін сәтті ойнап, осы ... ... ... мен ... ... болатын басымдықтарды
белгілейді. “Халықаралық амнистия” қоғамдық ұйымы, БҰҰ-ның адам ... ... ... салыстырғанда ықпалы көбірек. Ал CNN
теледидарлық ... өз ... ... ... бас ... ... бұл компания әлемнің көптеген ... деп ... ... ... мен діни ... ... ... беделі де өсуде. Көптеген адамдар бір мемлекетте дүниеге
келіп, басқа ... ... ... ... ... ... ... істеуде.
Адамдарға жиірек, үйдегі көршілермен ... ... ... интернет арқылы сөйлескенге ыңғайлырақ. Алайда космполитизация,
адамзат баласының ең жаман ... де өз ... ... ... ... ... ... пен наркомафияларда отан жоқ, ал
олардың халықаралық ахуалға әсері жыл сайын өсуде. [1, с. 76-85]
Осының ... ... ... негізгі принципін — егеменділік,
яғни мемлекеттің ұлттық шекаралар шеңберінде жоғарғы төреші мен ... ұлт ... ... өкіл ... шығу құқығын бұлғаңдатады. Бұл
өз кезегінде “ұлттық егеменділіктің ... алып ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың шеңберінде немесе аймақтық интеграция
үрдісінің барысында мемлекеттер өз ... бір ... ... ерікті түрде береді. Мұның барлығы, соңғы
жылдары жаһандық масштабтағы “егеменділіктің диффузиясы” атты ... ... ... ... ... ... көзқарас бойынша, халықаралық қауымдастық
Әлем Құрама Штаттарының ұзақ ... ... ... ... ... жаңа жоғары деңгейіне шығуда. Басқа сөзбен айтқанда, әлем
демократиялық принциптердің құрылуы мен қызметі бойынша ... ... ... ... ... ... ... прообразы
ретінде Еуропалық Одақты қарастырған жөн. Қалай болмағанымен де, әлемдік
саясаттың ... мен ... ... ... өсуі,
жақын арада мемлекеттерді олардың әлемдік қауымдастықтағы орны мен ролін
қайта қарастыруға мәжбүрлейді.
Шекара ... ... ... ... ... ақпараттық революцияның технологиялық
мүмкіндіктері әлемдік қауымдастықтың ... ... ... ... ... салалардағы жаһандану халықаралық экономикалық және саяси
үрдістердің жаңа сапасын түзеді. ... ... адам ... ... ... ... қоюға болады. Капитализм мен
коммунизм арасындағы жаһандық идеологиялық күрестің аяқталуы, ... ... ... ... ... ... ... жүйесі
жайлы бірқатар кзөқарастар мен пікірталастарды туғызды.
Әзірге халықаралық қатынастар ғылымында жүйелілік көзқарас ішкі және
сыртқының қарапайым ... ... ... ... ... ғана ... ... отыр. Негізінен халықаралық
жүйелердің классикалық түсінігі халықаралық ... (ең ... ... бір ... ... білдіреді. Соңғы кездегі ғылыми ой
бұған көп жаңалық қоса алған жоқ. Дегенмен жүйелілік көзқарас ... ... ... ... бірі ... саналады. [2, с.
111-113]
Қазіргі заманда жаһандық халықаралық жүйе ... ... ... ... отыр. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін КСРО ... ... ... бақталастыққа негізделген екі полюсті жүйенің
қалыптасуы және отаршылдық ... ... ... ... ... ... еркін акторларға айналуы жаһандық жүйені өміршең
құбылысқа айналдырды. ... бұл жүйе ... ... ... ... ... ... тигізетін, шектеу қойып, қысым жасайтын күш
екені белгілі.
Қазіргі ... ... ... ... мен ... ... арасында пікір талас пен дауларды ... ... ... ... ... болашақ халықаралық жүйенің дамуының 4 ... ... Бір ... жүйе — АҚШ ... ... жүйе — АҚШ және ЕО пен Қытай арасындағы басшылықпен;
➢ Көпполюсті әлем — Ресей, Қытай, Германия, ... ... ... ... ... ... саясаткер және геосаясаткер Фрэнсис Фукуяма
өзінің аты-шулы “Тарихтың ақыры” ... ... ... ... факт ... ... ... ол бүкіләлемдік тарихты
либералды демократияға жетуімен ... ... ... ... ... ... иституттарды, нарықтық экономиканы,
халықаралық құқық пен жалпы либерализмді әмбебап ұғымдар ... ... ... ... ... ... жүйе мен оның ... формасы
демократиялық тұрғыдан дамып жатқанын көрсетті. Оған қоса, автор ... ... ... ... ... және ... ... қажет екендігін атап көрсетті. Яғңи, бір сөзбен айтсақ
“Адам баласының идеологиялық ... ... және ... ... ... — батыс ... ... ... қатынастардың болашғы жөнінде Гарвард университетінің
профессоры С.Хантингтонның “Өркениеттер қақтығысы” атты концепциясы ерекше
қызық болып ... Бұл ... ... болашақта халықаралық
қатығыстар жекеленген мемлекеттер немесе блоктар арасында емес, мәдениеттер
яғни өркениеттер арасында өтеді. Ол ... ... ... мен
тіпті экономиканы жатқызбайды. Ғалымның айтуы бойынша болашақта әлем
келбеті ... ... ... өзгереді: батыс, конфуцийлік,
жапондық, мұсылман, индуисттік, православиялық-славяндық, латынамерикалық
және мүмкін ... Міне ... ... ... табиғаты,
сипаты мен даму тенденциясы осы акторлардың арасында шешіледі.
Қорытындылай келгенде, бірыңғай ... ... ... ... толқындары, әлемдік экономиканың жаңа сапасы,
радикаолды демилитаризациялау мен күш ... ... ... қатынастардың жаңа мемлекеттік емес акторлардың пайда болуы
қазіргі кездегі халықаралық жүйені ... ... оның ... ... ... ... қиындатады:
✓ Халықаралық қатынастар онымен қоса халықаралық жүйе уақыт
өтуімен күрделене береді, соған ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық қатынастардың дамуы тұрақты үдеріс емес, сондықтан
қазіргі кездегі жүйені бір сөзбен ... ... ... ... ... ... жүйе кең ауқымды ұғым, ол ... ... ... ... мен ... ... ол
адамзат баласымен бірге дамып келе жатыр.
Соншалықты қиыншылықтарға қарамастан, болашақ халықаралық қатынастардың
тағдыры Самюэль Хантингтонның ... ... ... ... Себебі
бүгінгі күнде-ақ көптеген қақтығыстар идеологиялық емес мәдени, өркениет
деңгейінде өтіп жатыр. Ал ... пен ... ... ... ... Барлық соғыстар дін себебінен туындаған. Бұл ... келе ... ... халықаралық қатынастардың ғана емес жалпы болашақ
өмірдің бейнесін ... ... ... өз ... ... ... болып табылады. [3, с. 584-585]
2. Қазіргі халықаралық жүйе: проблемалары мен даму тенденциялары
XX ғ. аяғы әлемдік сахнадағы түбегейлі ... ... ... Бұл ... ж. ... толқыны, Еуропадағы (Югославия мен
Молдовада) қақтығыстар мен ... ... ... дезинтеграциялық
үрдістер. Дезинтеграциямен қатар, Батыс Еуропадағы ... ары ... ... ... ... ... ... белсенділігінің жоғарылауы. Мысалы, ... ... ... мен БҰҰ-ның әрекетсіздігі. Сонымен қатар, ғаламдық,
аймақтық және белгілі бір мемлекеттердің ... ... ... жаңа ... бар. Бұл — ... терроризм, ЖҚҚ мен
ядролық қарудың тарату-таратпау мәселесі.
Қазіргі әлемдегі тенденциялар неге ... ... ... бұл
мәселеге қатысты көптеген пікірталастар мен даулар бар. Маңыздылығы ... ... екі ... орны ... ... әлемнің жаһандануы;
• Әлемдік сахнада мемлекетаралық пен мемлекеттік емес акторлар саны
мен рөлінің өсуі.
Бұл екі тенденция бір-бірімен тығыз байланысты ... олар ... ... ... ... ... осы ... туындысы болып
табылады. Мәселен, ішкісаяси және халықаралық ... ... бір ... ... ... мен байланыс құралдарының, ал
екінші ... ... ... ... ... ... емес
қатысушылардың рөлінің өсу есебінен жүзеге асты.
Интеграциялық үрдістер де, ... ... ... дәлел ретінде, Еуропалық Одақ ... ... ... ... соғыстың аяқталуынан кейін, осы интеграциялық үрдістер алдымен
ішкі мемлекеттік шекараларды бұзып, ... ... ... басқа да
салаларды жаулап алды. [4, с. 156]
Оған қоса халықаралық қатынастардың даму ... ... ... ... ... мен саясаттағы халықаралық институттар мен
механизмдердің ролінің артуы (ХВҚ, ХДБ және т.б.);
... ... ... ... ... және Латын Америкасындағы
аймақтық және субаймақтық интеграцияның дамуы;
• Аймақтық державалардың әскери-саяси бәсекелестігі;
• Сепаратизм, халықаралық терроризм, ... және ... ... ... 80 ж. ... жыл ... 5 %-ға өсуде. Жаңа заманның
тенденциясы бұл — қылмыстың ұйымдасқан түрі мен трансұлттық ... ... ... ... таралған қылмыстардың өте ... ... ... Тек 90 ж. ... ... мен ... топтардың саны 500 жуық болды. Он жыл ... олар ... 6500 ... ... ... ... нәтижесінде
5000 адам қаза тауып, 11000-нан астам адам жарақат алды. Террористтердің
қолдарынан Джон және Роберт Кеннеди, Альдо Моро, Индира және ... ... ... Кинг ... ... және ... ... қаза тапты.
Оған қоса АҚШ-тағы 2001 ж. 11 ... ... ... ... ... дүр сілкіндіріп, барлық мемлекеттердің қауіпсіздікке ... ... ... әкеп ... ... XX ... ... жартысында шын мәнінде жаһанды
масштабтағы мәселелермен жүздесті. Яғни бұл үдерістер, ... мен ... мен ... ... ... орталар — халықтар, ұлттар және
мемлекеттер арасындағы өзара әрекеттесулерді қамтиды.
Соңғы он жылдықтарда әлемдегi экологиялық ... ... ... кетті.
Табиғи ортаны және оның ластануына адамдар қызметтiң әсерi ... ... ... ... ... алды. Табиғи қорлардың тиімсіз жұмсалуы
ғаламшардың табиғи потенциалына болып көрмеген қауіп-қатер ... ... тез өсуi, ... ... ... ... өндiрiстiң
тиiстi үлкеюiнің және қамтамасыз ету ... ... ... бай мен ... тап арасындағы жіктің өсуі,
планетадағы экологиялық және ... ... ... қиындықтар туғызады. Адам баласы үшiншi ... ... ... ... ... кешіктіруде. Трансұлттық қылмыс,
халықаралық терроризм, есірткілердің заңсыз ... ... ... әр ... ... мен ... ... қауіпсіздігіне
қауіп төндіреді.
Бұл мәселелердің барлықтарында келесі ортақ ерекшеліктер бар:
✓ Олар жаһандық сипатқа ие, яғни бұл ... ... ... ... ... ... ... болашағына зор қауіп-қатер төндіреді;
✓ Бұл мәселелер мен проблемалар дереу шешім табуды қажет етеді;
✓ Олар ... ... яғни ... ... ... етеді.
Қазіргі таңда халықаралық преблемаларды келесідей топтастыруға болады:
Қоршаған орта. Адамдарды ... ... ... оның ... өз әсерін тигізді: атмосфера және климат, су ресурстары мен
Әлемдік мұхит, Жердің топырақ қабаты мен оның ... ... ... әлемі.
Энергетикалық қамтамасыз ету. Адамзат баласының тарихында энергиямен
қамтамасыз етудің мәселесі алғаш рет ... ... жоқ. Өз ... ... ағаштың сарқылуына байланысты отын дағдарысын ... ... ... мәні мен ... ... факторлармен
түсіндіріледі:
Біріншіден, минералды отын өндiрiсiнiң табиғи-географиялық шарттарының
нашарлауындағы жалпы ... ... ... және өте алыс ... жұқтырушыларының тасымалдауына шығындардың түбегейлi өсу
салдарлары.
Екіншіден, ... ... ... ... ... экстенсивтi жолымен өтті — ... ... ... ... ... ... жолымен жүзеге асырылды. Осылайша
кез-келген отын немесе энергия көзі үнемсіз, қалай болса ... ... ... ... ... ... кеңейуімен табиғи
ортаның ластануы да кенет өстi.
Азық-түлiк қауiпсiздiгi. Тұрғындардың үлкен массаларының ашаршылықтың
периодты жарқ ... ... жеп ... ... ... соғады.
Демографиялық жылжулар. Жаһандық мәселелер, жоғарыда көрсетілгендей,
демографиялық ахуалмен тығыз ... ... ... өсуі, оның құрылымы
мен динамикасындағы ... ... ... ... ... ... ... етуге, азық-түлік қауіпсіздігіне
тікелей өз әсерлерін тигізеді.
Жаппай қыру, ядролық және т.б. қарулар. Жаңа соғыс ... ... мен ... ... ядролық қаруға қол жеткізуі ғаламдық
қауіпсіздікке қауіп ... оның ... ... ... және жергілікті қақтығыстар. ... ... ... ... ғана ... ... ... де әкеп соғады.
Қақтығыстар көп ... ... ... ұласып кетеді.
Ғаламдық мәселелердiң шешiмiн табуда халықаралық ынтымақтастықтың
тиiмдiлiгi, ... ... ... ... ... тәуелдi
болатын негiзiнен халықаралық қатынастардың өзінен тікелей байланысты.
Әлемнің түкпір-түкпірінде ... және ... ... ... соғыстардың қаупі де әлі сақталуда. Яғни, бір ... ... ... ... әлі де ... ... мен ... бар. XXI ғ. Басында жалпы ғаламдық проблемалар мен халықаралық
тұрақтылықтың ... ... ... ... ... жаһандық қауіпсіздікті қажет етіп отыр, алайда тек саяси мен
әскери қауіпсіздікті ғана емес, оған қоса ... ... ... [5, с. ... Қытай Халық Республикасының сыртқы саясатынының басымды
бағыттары
2.1 Қытай Халық Рспубликасы мен Ресей Федерациясы:бәсекелес, әлде
одақтас?
Бүгінгі таңда Қытай-Ресей қарым-қатынастарының айқын сипаты — ... ... ... ... ... Бұл ... ... бір
геосаяси факторлармен түсіндіріледі:
➢ АҚШ-тың экономикалық және ... ... оған қоса ... ... ... ... ... мен Қытайды
екіжақты саяси қатынастарын нығайтуға итермелейді;
➢ Халықаралық аренадағы позициялардың ұқсастығы;
... ... ... ... ... сауда-
экономикалық байланыстарының ынтымақтастығы;
➢ Сепаратизм проблемасындағы бірегейлік.
Қытай мен ... ... ... көпполярлыққа бағытты
ұстауменен қатар, орталық роль БҰҰ-ға берілген, ... ... ... ... қалайтынын анық білдіреді. Алайда, екі ел де
Қауіпсіздік Кеңесінде өзінің ... ... ... ... ... ... Ирак ... кезінде, Қытай Парсы шығанағындағы
соғысқа ... ... ... ... ... ... кедергі көрсетпей, Қауіпсіздік Кеңесінде Франция, Германия
және Ресейді толық ... ... ... Осыған ұқсас саясатты
Пекин ертеректе де қолданды, мысал үшін АҚШ-тың ... ... ... ... ... әріптестікпен ғана емес, ... де ... Олар ... ... ... ... күшейтуге тырысады. Ирак дағдарысы, екі ел де АҚШ-
пен қарым-қатынастарын құртпауға мүдделі екендігін көрсетті. ... ... ... ... және мәртебелік мәселеге қатысты болса, Қытай үшін ... ... ... ... даму ... ... ... — экономикалық дамыған
мемлекеттер болып табылады. ... бұл ... ... НАТО-ның барлық
мемлекеттерімен экономикалық ынтымақтастықты нығайтуды ... ... осы ... ғана ... орасан зор жоспарларын жүзеге асыра
алады. ... сол ... ... ... ашықтан-ашық конфронтацияға
бел бумайды. Қытайға АҚШ-ты ... ... ... және ... ... жағынан жоғалту тиімді емес. Бұл
параметрлер бойынша ... ... ... түсе ... ... АҚШ-тың қаржылық, экономикалық, технологиялық көмегінсіз Қытайға
өзінің ауқымды ... іске ... ... ... Саяси маневр ретінде
Ресеймен жақындасу, Азияда өз позицияларын ... оған қоса ... ... ... Қытайдың ұзақ мерзімді сценарийі ... ... ... мен ... ... ... ... тежейтін немесе бөгейтін фактор бұл — екі елдің де ... ... ... Бұл ... ... мен Пекинді
шетелдік инвестициялар үшін ... ... ... ... ... ... салу жағынан тартымдырақ мемлекет болып табылады. Ал
жоспарланып отырған, қытай қор ... ... ... ... ... ... алады. Осыған сәйкес, Қытайдың қарқынды дамуы, екі
ел арасындағы эконмикалық және әскери қатынастардағы күш балансының өзгеруі
жайлы ... ... ... ... ... ... ... дамуы жағдайында, әлемдік несие беру нарықтарында
Ресей Қытайдың үлкен бәсекелесіне айналады. ... ... екі ... ... ... ... декларация әскери-саяси сипатқа
ие болып жатыр. Сонымен қатар, Ресей үшін де, ... үшін де, ... ... ... ... ... жөн. [6, с. 232-244]
Қытай супердержаваға айналу ұмтылысында, оған қарсы ... ... ... АҚШ ... анық ... Бұл ... өту
үшін, Қытайға басқа ірі державалардың қолдауы ... ... ... ... ... мен ... ... қауырттылық, американ-қытай қарым-
қатынастарындағы саяси және экономикалық қарама-қайшылықтарға байланысты
болып табылады. Бұл өз ... Ақ ... өтіп ... ... ... өз
позицияларын нығайту үшін, Қытай ... ... ... ... тығыз қарым-қатынастардың орнауы, ҚХР-ға солтүстікте
стратегиялық қорғаныстың қамтамасыздығын беріп, ... пен ... ... ... береді.
Бұл факторлар Ресей мен Қытайды ... ... ... Екі ... мүдделері, тап Орталық Азия аймағында қиылысады,
сонымен қатар бұл аймақта басқа державаның — АҚШ-тың мүдделері мен ... [7, с. ... ... Орталық Азияда бекінуінде мүдделі ... Бұл ... де ... ... ... ... Азия мен Оңтүстік Кавказда
АҚШ ықпалының өсуі, сонымен қатар кейбір ... ... ... ... ... мен ... бұл ... саяси
және экономикалық ықпалын қатты шектейді. Қытай ... Азия ... ... ... ... ... Аймақта дәстүрлі Қытай мүдделерінің танылуы;
❖ Вашингтон мен оның НАТО бойынша одақтастарының экспансиясына
қарсылық ... ... ... Иран және т.б. ... енуіне қарсы ара-
салмақ күшті құру;
❖ Каспий бессейнінің мұнай нарығына шығу жолдарын белсендіру.
Қытайдың Орталық Азия аймағында өз ... ... ... бірі —
ШЫҰ болып табылады. Қытайдың ШЫҰ-ғы мүделлері екі ... ... ... пен ... ... ... ... секілді, көп жылдар
бойы ислам терроризмі мен Шыңжан Ұйғыр Автономиялы Ауданындағы сепаратизм
проблемасын бастан кешіруде.
ШЫҰ шеңберінде Ресей мен ҚХР ... бұл ... ... мен ... ... ... болып табылады. Бірақ, Ресей мен Қытай
әлі де ... ... ... ... ... ... ... мән беріп,
тіпті оны Қытайдың қатысуымен өтетін аймақтық интеграцияның ... ... ... бұл ... ... байсалдылықпен қарайды. Себебі, РФ-ның
бұл аймақта басқа да ықпал ету құралдары бар.
Қытай-Ресей қарым-қатынастарына ... ... ... олардың
экономикалық ынтымақтастығын ерекшелеген жөн. Екі ел ... ... ... ... үш ... динамикалық дамумен сипатталды.
Алайда Ресей мен ... ... ... ... ... сауда
құрылымының тұрақсыздығын көрсетеді:
• Ресей мен Қытай арасындағы ... ... екі ... ... екі ... 11 млрд-тан 21 млрд. долларға өсті) Қытайға
Ресей экспортының өсуіменен шарттасады;
• Қытайға Ресей ... ... ... ... ... қарай ауысуымен сүйемелденеді;
• Ресейге Қытай экспортының өсуі, керісінше дайын тауарлар үлесінің
өсуіменен сипатталады;
• Тауар айналымында Ресей үлесінің төмендеу тенденциясы байқалады;
Энергетикалық ... ... ... ... ... ... (2009 ж. Қытайға 10,8 млн. тонна мұнай
жеткізілді). Қытайға энергересурстарды ... ... ... 4 ... Ресейдегі Қытай инвестициялары негізінен ... ... ... шаруашылығы, байланыс құралдарының өндірісі, ауыл шаруашылығы,
тоқыма өнеркәсібінде, тауар мен қызмет көрсету саласында, объектілерді
құрастыруда ... Ал ... өз ... болса, негізінен
жұмысшы күшін көп қажет ететін экспорттық өндірістерге салады: құрылыс
материалдары, ... және ... ... ... ... және ... бүгінгі таңда Ресей-Қытай қарым-қатынастары негізінен,
экономикалық пен ... ... ... ... ... ... бар болғанымен де, екі елдің әледмік сахнадағы
позициялары дербес болып табылады. [8, с. 113-119]
2.2 ... ... ... мен Америка Құрама Штаттары: аймақтық
держава vs супердержава
ҚХР-да реформалау мен ашық ... ... ... ... ... ... 1978 ж. Пекин мен ... ... ҚХР мен АҚШ ... ... ... туралы мәлімденген. Осы құжатта ... ... ... ... жалғыз заңды үкіметі ретінде танығанымен, ... ... ... және т.б. ... емес байланыстарды қолдап отырады.
1979 ж. 1 қаңтарда ҚХР мен АҚШ ... ... ... АҚШ Тайваньды Қытайдың ажырамас бөлігі ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік шартын тоқтататынын
хабарлады.
Қытай-АҚШ қарым-қатынастарының дамуындағы зор ... 1980 ... Бұл ... ... ... және ашық ... Дәл осы кезден бастап, екі ел арасында саяси, экономикалық,
ғылыми-техникалық және мәдени ынтымақтастық жандана бастайды.
Қазіргі кезде АҚШ-ҚХР ... ... ... сипатталады:
❖ ҚХР-АҚШ қарым-қатынастары екіжақтылық шеңберінен шығып ... ... ... ... ... ... ішіндегі ең маңыздысы екенін мойындайды. Бұл ... ... ... және ... қауіпсздік пен
экономикада үлкен ролді ойнайды.
❖ ҚХР мен АҚШ ... ... ... ... 2001 ж. ҚХР-
дың ДСҰ-ға кіруіменен, оның сыртқы саудасы қарқынды дамып, орташа
жылдық 28,5 % өсімді ... ҚХР мен АҚШ ... да ... өсуде. Бұл екіжақты қатынастардың негізі болып, тітпен бір-
бірінсіз ажырамай дамиды.
... ... ... ... ... 2003 ж.
желтоқсанында премьер Вэнь Цзябао АҚШ-қа ресми іссапармен келді.
Іссапар кезінде ол Дж. ... ... Ақ Үйде ... ... Буш ... ... ... жалпы бұл
мәселеде барлық елдің мүдделері қамтылатын біршама ... атап ... АҚШ пен ҚХР ... ... ... кеңеюде. ҚХР-дың АҚШ-
пен қаржы, сауда, экономикалық, мәдени, білім беру, спорт, жеке
және туристтік байланыстары ... ... ... ... ... қатынастары мемлекет аралық қатынастар
болудан қалып, қоғамдар арасындағы ққатынастарға ұласты. Бұл
ынтымақтастық екі елдің бәсекелестігіне қарамастан, ... ... ... қысқа мерзімде жоюға келмейтін қарсыластық
пен түсініспеушіліктер бар ... ... ҚХР мен АҚШ — ... адам ... ... ... әр ... мемлекеттер.
ҚХР — ірі дамушы ел болса, АҚШ — әлемдегі жалғыз супердержава. ... ... ... АҚШ-тың АТА-дағы ықпалының төмендеуіне әсер етеді. АҚШ мұны
түсініп, ҚХР-ды Тайвань мәселесі арқылы ... ... ... қақтығыстың алғышарты ретінде, АҚШ-тың Raytheon ірі әскери-өндіріс
корпрорациясының Тайваньға жалпы сомасы 1,2 ... ... ... жаңа
қару-жарақтардың түрін сату жөніндегі келісімді атауға болады. Кейін, бұдан
да үлкенірек сомаға — 6,4 ... ... ... ... белгілі
болды. 2010 ж. 30 қаңтарында ҚХР-дың жауапты реакциясы ... ҚХР ... Хэ Яфэй ... ... ... ... нотасында,
американдық үкіметпен Тайваньға қару-жарақтардың ірі партиясын сату туралы
шешімі, “ҚХР мен АҚШ арасындағы ... үшін ... ... алып ... ... ... ... Ары қарай қақтығыс
үдемелі сценарий бойынша жалғасты. 2010 ж. 2 ... ҚХР СІМ ... ... ... ... ... қатысты санкциялар енгізетіні туралы
мәлімдеді. Бұған жауап ретінде, АҚШ мемлекеттік ... ... ... бұл ... ... Тайвань бұғазындағы қауіпсіздік пен
тұрақтылықты қаматамасыз ... ... ... пен ... салалардағы асқынған қатынастар,
экономикалық қатынастағы дағдарысқа алып келді. 2010 ж. 4 ... ... ... ... сенаторларына арналған үндеуінде, АҚШ
әкімшілігі ҚХР-дың штаттар үшін ... ... ашу ... ... ... ... ұстанатынын хабарлады. [9]
2008-2010 ж.ж. экономикалық ... ҚХР мен АҚШ ... жаңа ... ... ... олар ойдағыдай өткен жоқ.
2009 ж. 11 қыркүйекте АҚШ ... ... ... ... ... үшін баж ... 35% -ға өсетінін хабарлады. Бұған жауап ретінде,
ҚХР үкіметі ДСҰ-ға арыз жолдады. Жаңа сауда ... ... ... ҚХР ... арасындағы күрделі қатынастарды дұрыстап ұғыну үшін, келесі қысқаша
мәліметтерге зер салайық:
АҚШ-та ҚХР-мен саудада ... ... ... бар. ... жылы АҚШ ... $337,7 млрд. сомасына таураларды импорттаса, экспорт $69,7 млрд. құрды.
Яғни, қытайлармен әрбір американдық өнімді сатып алуға ... ... ... тауарларын сатып алу үшін 4,8 доллар жаратты. 2009 ж.
Қытайдың АҚШ-қа экспорты ЖІӨ-нің 6 % құрса, АҚШ-тікі ЖІӨ-нің 0,5 % ... ҚХР үшін ең ... ... ... ... ... ... тауарларына
сұраныстың төмендеуі, Қытай экономикасының рецессиясы мен ... алып ... АҚШ ... мен ... ... ... Қытай тұрақты түрде, АҚШ қазыналық облигацияларын
сатып алумен ... яғни ҚХР ... ... ... ... АҚШ ... импорттан көбірек болғандықтан, онда артық американдық долларлар
жинақталады. ... ... ... төмендемес үшін, ол
артық долларларды резервтерге салады. Тап осы себептен, ҚХР-дың ... ... ... ең үлкен — 2 трлн. доллар. Долларлық қорларды
бір-жерде сақтау ... сол ... ... оларды инвестициялар ретінде АҚШ-
тың мемлекеттік облигацияларына салады.
Көріп отырғанымыздай, ҚХР мен АҚШ ... ... ... Бір ... ... ... екінші елдің әлсіреуін
білдіреді. АҚШ-тың Қытайға қарсы қадамдар жасауы, өзіне қарсы ... АҚШ пен ... ... ... ... 30 ... тұрақсыз
дамыды. Олар бірсе жасқсарып, бірсе күрделенді. Екі елдің сыртқы саяси
бағыттарында, ... ... ... мен ... ... бар. АҚШ пен ҚХР-дың халықаралық мәртебесі, ... ... ... ... ... ... Бұл өз кезегінде, болашақ АҚШ-ҚХР
қатынастарын белгілеп, оларға өз әсерін тигізеді. [10]
2.3 Тайвань — басты аймақтық проблема
Қытайдың екі ... ...... ... ... мен Қытай
Республикасы (ҚР, Тайвань) — аймақтағы ең өткір және ... ... ... ... 1911 ж. құрлықтық Қытайда Синьхай революциясы
кезінде құрылған болатын. Құрлықтық Қытайдағы көпжылдық азаматтық ... КСРО ... ... 1949 ж. ... ... ... партиясын
жеңді. Осылайша ҚХР құрылды. Ал бұрынғы Гоминьдан үкіметі мен оның лидері
Чан ... Мао ... ... отрядтарының қысымынан Тайвань
аралына қашуға мәжбүр болды. Орталық Гоминьдан үкіметі де-факто және де-юре
болып, өмірін ... ол ... ... ... өз ... ... ... жалғастырды. Гоминьдан
үкіметі, формальды түрде өз саяси билігін 1911 ж. бері ... ж. ... олар ... ... емес, қарулы бүлік деп бағалады.
Осылайша Тайвань ... ... қос ... ... ... әрқайсысы өзін, заңды үкімет ретінде санады. Жағдай КСРО ... ал АҚШ ... оны ... күрделенді. 1972 ж. дейін БҰҰ-
да Қытайдың өкілі ... ҚР ... ... ж. Пекин мен Вашингтонда жарияланған құжатта, ҚХР мен АҚШ арасында
дипломатиялық байланыстардың орнатылуы туралы ... Осы ... ... ҚХР ... ... ... ... үкіметі ретінде
танығанымен, Тайвань халқымен ... ... және т.б. ... ... қолдап отырады.
1979 ж. 1 қаңтарда ҚХР мен АҚШ арасында дипломатиялық байланыстар
орнады. АҚШ ... ... ... бөлігі ретінде танып, Тайвань
үкіметімен ... ... ... ... ... ... ж. Чан Кайшидің қаза табуы, бұл мәселені одан әрі ... ... ... кейінгі президенттердің барлығы (Чан Кайшидің ұлы
Ли Динго мен одан кейін сайланған Ли Дэнхуэй) ... ... ... ... ... ... түсуі мен елде көппартиялы
саяси жүйенің құрылу себебінен, ... ... ... қарсы
шыққандар саны өсті. Бұл қозғалыс Тайвань парламентіне кіріп, өздерінің
парламентік партиялары мен фракцияларын ... ... ... Ли ... арал мен Қытай арасындағы
қатынастар, “екі мемлекеттер арасындағы қатынастар” ретінде қарастырылуы
керек деп ... ... ... ... ... Қытай” принципінен бас тарту
және сепаратизмнің ашық көрінісі ретінде ... Бұл өз ... ... ... ... алып ... Себебі, Ресей
державалардың ішінен жалғыз болып ҚХР-ды толық қолдап қана ... ... ... ... 2001 ж. ... ... ... Тайвань мәселесіне қатысты ... ... ... Ресейдің ҚХР үшін қолдауы ... ... ... ... ... 2000 ж. ... ... Чэнь
Шуйбянның жеңіумен аяқталды. Ол Гоминьдан ... ... ... Демократиялық прогрессивті партиясының өкілі. Бұл соғыстан кейінгі
Тайваньның дамуын қорытындылап, ол үшін жаңа мүмкіндіктерді ашты.
ҚХР үкіметі Тайвань тәуелсіздігінің жақтаушылар ... ... ... ... ... ... аралға қатысты күш қолданудың
мүмкіндіктерін жоққа шығармайды. Мәселен, 1996 мен 2000 ж. ... ... ... ... ... ... қысым көрсету
мақсатында, Тайвань бұғазында әскери ... мен ... ... өткізді. ҚХР әрекетін, Тайвань мен Вашингтон аса қауіппен
қабылданды, ... ... ... ... күш ... сәті ... ... ҚХР мен Тайвань ... ... ... ... ... ... ... шарттарын қарастырып отырады. ҚХР-дың
бұл мәселеде ұстанатын позициясы — ... ... — екі ... Бұл ... ... ... соң, ... Қытайдың провинциясына айналады. Ал
Тайвань өкілдері ... ... ... ... және ... ... ... бой бермейді. Қазіргі таңда Тайваньдағы ... ... 29 ... ... дипломатиялық қатынастарын
орнатқан. Қазіргі кезде Пекин мен Тайбэй арасындағы келіссөздер ... ... ... Ал ... емес ... ҚХР ... Тайваньмен
бірігудің жаңа моделі — “бір мемлекет —үш ... ... сөз ... ... ... ... принципіне негізделген идея, бұрында Пекинмен
мақұлданбайтын. Бірақ қазіргі таңда да, бұл идеяның іс ... ... ... ... ешкім айтып жүрген жоқ.
1990 ж. бастап арал мен материк ... ... ... ... 1992 ж. 18 ... ... ... мен материк халықтары қатынастарының ережелеріне” қол қойылады. ... ҚХР мен ... ... ... ... ... Осы жылы да ... материк арасындағы сауда ережелерінің жинағы ... ... ... ... ... ... ағылай бастады.
Өз кезегінде ҚХР аралдан, капитал, техника мен жаңа технологияларды алып
отырады. Мәселен, ... ... 90 % тап осы ... ... айтуы бойынша, келесі онжылдықта Қытай әлемдегі
ең ірі ақпараттық-технологиялық құрылғылардың өндірушісіне айнала алады. Ал
жаңа ... ... ... ... технологиялар секторына
салынатын инвестициялар құрайды. [11, с. 615-618]
III-тарау Қытай Халық ... ... ... —әлемдік
супердержаваға
3.1 ҚХР экономикасы: жоспарлы саясат + нарықтық қатынастар=әлемдік
көшбасшы?
Соңғы 30 жылда ҚХР экономикасы ... ... ... 2009 ж. номиналды
ЖІӨ бойынша үшінші орынды иеленді (АҚШ пен ... ... 2009 ... ЖІӨ 5,02 трлн. долларға тең болды. 2010 ж. мәліметтер бойынша
сәуір-маусымда Қытай бұл ... ... ... асып ... ... бойынша Қытайдың ЖІӨ АҚШ-тан ғана қалып, 2 орында тұр ... ... 2010 ж. ЖІӨ - 10,1 ... ... 2011 ж. ... ... - 11,2 ... доллар).
XXI ғ. Қытай ғарыштық және ядролық держава болып табылады. ... ... ... ... 5 ... ... негізінде
жүзеге асырылады. Елдің экономикасы өзінің көпқырлылығын сақтап жатыр. ҚХР
экономикасына салынатын ... ... 80 % ... ... қытайларға (хуацяо) тиесілі. ҚКП жоспарлары бойынша 2020 ж. Қытай
ЖІӨ көрсеткіштері бойынша АҚШ-ты куып жету ... ... ... ... үшін, Қытай өзінің білім беру
жүйесін ... ... ... ... шетелде оқуын (әсіресе АҚШ пен
Жапонияда), сонымен қатар экономиканың программалық ... ... ... ... ... ... ... секторларын дамыту максатымен технологиялар ... ... ... пайдаланушылардың саны 384 млн. адам, сондай-ақ
мемлекет ұялы телефон байланысының тұтынушылары ... ... ... (2007 ж. ... ... 487,3 млн. адам ). ... Хайдиан ауданында қытайлық “Силиконовая долина” құрылды.
Өндірістің жандандырылуы, сондай-ақ теріс нәтижелерді алып ... ... ... ... деңгейі ресми мәліметтерге (4,6% )
қарағанда екі есе ... ... ... ... эмиграцияны қолдап жатыр. ҚХР
экономикасының белсенді дамуына ... ... ... ... мәліметтерге көз
салайық:
Халықаралық экономикалық ұйымдардағы мүшелігі: ДСҰ, АТЭС;
Номиналды ЖІӨ: $ 5,75 трлн. (2010);
Паритетті ... алу ... ... адам ... шаққандағы ЖІӨ:
7,518 халықаралық доллар (2010);
Паритетті сатып алу мүмкіндігі бойынша ЖІӨ: 10,1 трлн. ... ... 1,5 % ... белсенді халық: 798,1 млн. адам (2010);
Жұмыссыздық деңгейі: 4,2 %.
ҚХР ... ... ... ... 12,46 ... 47,28 %;
Қызмет көрсету:40,26 %
.
Экспорт бойынша серіктестер:
АҚШ: 21,4 %;
Гонконг: 16,3 %;
Жапония: 11 %;
Оңтүстік Корея: 4,6 %;
Германия: 4,3 %.
Импорт бойынша ... 15,2 ... ... 11,6 ... 11,2 ... 7,4 ... 4,6 %.
Қытай көмір, темір, марганец, цинк, қорғасын, сурьма, вольфрам және
ағаш өндіруден әлемнің ... ... ... ... ... кокс,
болат, алюминй, никель, қалайы, телевизорлар, радиоқабылдағыштар мен ... кір жуу мен ... ... ... пен мотоциклдер, сағат
пен фотоаппараттар, тыңайтқыштар, тігін бұйымдары мен жібек, цемент, аяқ
киім, ет, бидай, ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ әлем бойынша құстар, ... ... ... саны бойынша, балық аулаудан лидер болып саналады. Оған қоса ... ... ... ... ... (2006 ж. 7,2 млн., АҚШ ... кейін). ҚХР территориясында мұнай, газ, ... ... ... ... ... және уран ... ... кездегі Қытай экономикасының ерекшелігі сыртқы ... ... ... ... ... ... бірінші орынды иемденеді.
Мемлекеттің табыстарының 80 %-ын экспорт береді. Экспорт саласында ... адам ... ... Сыртқы нарықтарға ішкі өнім мен ... 20 % ... ... ... ... 50 ... ... ҚХР әлемнің 182 мемлекеттімен сауда экономикалық қатынастарын
орнатқан, ... ... ... ... ... ... мен
протоколдарына қол қойылған. Қытайдың негізгі ... ... ... және Батыс Еуропа мемлекеттері болып табылады. Олармен Қытайдың ... 2009 ж. 55 %-ды ... ... ... аяқ ... киім және ... болып қала
береді. Бірақ электорника, вело-, мото- және ... ... ... ... экспорты жанданып жатыр. ... ... ... киім ... ... Зауыттар Қытайдың ... ... ... ең ... ... ... және Харбинде
орналасқан. Қытайдың тауарлары Солтүстік Америка, Жапония мен Батыс ... ... Бір ... бұл елдер тауарлардың сапасының ең
жоғарғы деңгейімен ... ж. ... ... халықты тамақпен камтамасыз ету толығымен
жетілдірілді. ... ... ... ... ... пен теңіз тағамдары
негізінен ТМД елдеріне, әсіресе Ресейдің Қиыр ... ... ... бұл аймақтың 44 %-ын тамақпен қамтамасыз етеді. 2006 ж. Нату-Ла
асуының ... ... ... ... ... ... Қытай энергоресурстармен өзін ғана емес, сондай-ақ көршілерін –
Оңтүстік Корея мен ... ... етіп ... 1993 ... ... ... жеткізуден бірінші топтан екінші топқа көшіп, мұнайдың
нетто-импортерына айналды. Ал ... 10 ... ... ол мұнайдың импорты
бойынша АҚШ-тан кейінгі 2 ... ... Осы ... ... ресми Пекинге
сыртқы саясатта энергетикалық қауіпсіздіктің тиімді, әрі нақты стратегиясын
жоспарлауға ... ... ... қарқынды дамуы, оның ... ... ... Осы екі ... ... ... Қытай
әлемдік энергоресурстар нарығына, басқа мемлекеттердің ... ... ... ... әсер етіп жатыр.
Қазіргі кезде Қытайдың мұнай әлемдік ... ... ... 8%, ... ... ... — 30 %. СЕRA ... ... ... ... бойынша, келесі 15 жылда ... ... ... өндірісінің жартысын тұтынады. Осылайша энергетика
саласындағы көшбасшылық дамыған мемлекеттерден дамушы ... ... ... ... ... ҚХР XXI ғасырға ... ... ... ... ... ... ... болып, қазіргі таңда
әлемдік экономика Қытай әсерімен, заңдарымен дамып жатыр деп айтуға ... ... өз ... ... ... экономика нарықтарын бірітіндеп
жаулап отыр. Қытай экономикасы социалисттік дәуірден қалған жоспарлы
экономика ... мен ... ... ... ... ... табылады. Көріп отырғанымыздай, ҚХР экономикасының потенциалы өте
зор. Мұндай қарқынды даму басқа елдердің ... ... ... ... тіпті, Қытай экономикасы әлемнің басқа мемлекеттеріне
алып келетін қауіптерді — “Қытай қаупі” немесе ... ... деп ... ... ... ... ... ең бастысы Қытаймен санасуға
мәжбүр болатынын көрсетіп отыр. [12]
3.2 Қытай Халық Республикасындағы демографиялық ахуал
Қытай халқының саны ... ... ... ... тұр. 2007 ж. ол ... ... құрды. Қытай қоғамы 340 млн. ... ... ... ... 363 ... ... Қарапайым Қытай жанұясы ата-анасы мен бір
баладан тұрады, ... ... және ... ... ұрпақтың адамдары тұратын
отбасылар жиі кездеседі.
Халықтың 93 %-ын қытай ұлты (хан) ... ... ...... ... ... дулун, салар, булан, югур, орочон, цзино, ... лоба ... ... ... ... ... ... өсу тенденциясын келесі
кестеден көруге болады.
ҚХР-да халық санының өсу тенденциясы
|Жылы |Халық саны ... ... (%) |
| ... ... | ... |614,6 |11 ... |725,4 |10 ... |924,2 |11 ... |1048 |6 ... |1264,5 |0,9 ... |1329,3 |0,6 ... тұрақтылықтың, өндірістің дамуы, санитарлы-медициналық
жағдайлардың жетілдірілуі нәтижесінде, сонымен қатар халық ... ... ... ... саны тез ... ж.ж. ... ... халық санының тез өсуі мемлекеттің әлеуметтік-
экономикалық дамуына, өмір сүру ... ... әсер етіп ... ... ... ... үкіметі тууды бақылауға алып, халықтың өмір сүру
деңгейін кешенді жетілдіруін бастады. Бұл ... ... ... ... ... кезде, Қытайда халықтың ұдайы өсуінің жаңа ... ... ... бұл үлгі ... туу, өлім мен ... ... көзделіп отыр. [13, с. 215-219]
Көптеген жылдар бойы Қытай демографиясы үшін өлімнің жоғары деңгейі тән
болды. Тек XX ғ. 50 ж. өлім ... ... ... қол
жеткізілді. Қазіргі кезде жас шамасының құрылымының ... ... ... тез ... ... қартаю үрдісі) байланысты өлімнің
деңгейі өсіп жатыр.
Өлім-жітімнің коэффицент кестесі
|Жылы |Өлім-жітім ... (%) ... |18,0 ... |25,3 ... |7,6 ... |6,2 ... |6,6 ... |6 ... |7 ... ж. халықтың өсімі жоғары, тіпті өзгермеген деңгейде сақталынды.
Бұл бірқатар дәстүрлі Қытай демографиясына тән факторлармен ... ... мен ... ... қолайлығы. Бұл
деңгей 1970 ж. ... ... ... 70 ж. ... қарай өсім
коэффицентінің азаю тенденциясы байқалады. Бұл тенденция бүгінгі ... ... ... ... ... ... (%) ... |37 ... |20,9 ... |33,3 ... |18,1 ... |19,4 ... |15 ... |13,5 ... ... ... жас шамасының құрылымының негізгі ерекшелігі,
оған қоса басты демографиялық проблема — ... саны ... ... ... ... 120 ... 100 қыз баласы келеді.
Мұндай елеулі демографиялық ауытқудың ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде ұл — әулеттің тірегі
мен жалғастырушысы болу керек. Оған қоса демографиялық ... ... ... ... бір ... ... тууға тыйым салынған. Ерлер мен
әйелдер арасындағы ... ... ... онда 2020 ж. ... 40 ... ... ... қалады.
ҚХР урбанизация деңгейі төмен елдерге жатады. Қазіргі ... ... 207 млн адам ... жатыр. Қаладағы халқының саны әлі де төмен
деңгейде. Қалалық тұрғындар санының өсуі көптеген проблемаларды ... ... ... үй, ... және ... мәселелері. Қытайдың
урбандалған аудандарына келесілер жатады: Хэйлунцзян ... ... ... ... ... ... Ең ірі қалалары — Шанхай (37420000
адам), ... ... ... ... ... ... Харбин (3279454
адам).
Қытайдың демографиялық саясаты өз алдына екі мақсатты қарастырады:
халықтың тұрақты дамуы мен ... ... ... пен ... ... Бұл ... жалпы бір ұранмен сипаттауға болады: “Бір жанұя — бір
бала”.
Халықтың үлкен саны ... ... ... ... ... ... ... санының тез өсуі ҚХР-дың қомақты
жоспарларына айтарлықтай кедергі клтіріп, олардың дамуын ... ... ... бір ... ... басты қаруы болып табылады. Халық санының
үлкен саны Қытайға ... ... ... ... Бұл өз кезегінде,
экономиканың артықшылығына айналып, оның ... ... ... с. ... ... ... ... әскери саясаты
ҚХР-дың әскери саясаты, Азия Тынық мұхит аймағында ... ... ... саяси ықпалы жағынан басқа державалармен теңдесетіндей етіп,
XXI ғ. ортасында ұлы державаның ... ... ... ... ... іске асырылуына қарай бағытталады.
ҚХР қауіпсіздгіне төнетін негізгі қауіптерлері ... ... ... қарама-қайшылықтарын, дәстүрлі емес ... ... ... жатқызуға ... ... ... ... бұл ... ... ... жасау үшін,
алдымен Қытайдың Ұлттық Азат ... ... ... ... ... қажет. Алайда жақын арада АҚШ-пен әскери паритетке
қол жеткізу мүмкін болмайтындықтан, АҚШ пен оның ... ... ... бір ... артықшылықтарды иемдену керек деп саналды.
ҚКП XVI съезінен кейін, 2002 ж. ҚХР-дың ұлттық қорғаныс концнепциясы —
“Ақ Кітап” жарияланды. Бұл ... ... ҚХР ... саясатының басты
бағыты қорғанысты нығайту, экономиканың дамуына қолайлы ... ... ... ... ... ... ... алдын алу мен оған
қарсы әрекет жасау, ... ... ... ету, ... сақтау, мемлекеттің қауіпсіздігін сақтау, отанның ... ... ... ... терроризм, сепаратизм мен
экстремизмге қарсы күрес жүргізіп, бұл проблемаларды алдын ала шешу.
Осылайша ҚХР-дың ... ... ... ... ... ... ҚҰАЕА-ның модернизациясына мол қаржы бөлуде. Мәселен, 2003
ж. ЖІӨ 9,1 %-ға өсті, ал әскери шығындар 2002 ж. ... 11,5 ... 2004 ж. бұл ... 11,6 %-ды ... ... ... ... зерттеудің халықаралық
институтының мәліметтері бойынша, Қытайдың шын мәніндегі әскери ... ... 70-80 %-ға ... Ал ... ... ... әлемдік
көрсеткішке жақындады (3 %). 2003 ж. Қытайдың әскери шығындары 22,9 млрд.
долларды құрады. Ал шын мәніндегі әскери ... 41 ... ... ... (ЖІӨ-нің 2,9 %).
Мемлекеттің үкіметі ҚҰАЕА-ны жаңарту үрдісін жандандырып отыр. ... су, ауа мен ... ... жаңа ... технологияларды
енгізуде. 2005 ж. армияны 500 мың адамға қысқартып, қазіргі таңда тұрақты
армиядағы жауынгерлер саны ... ... ... ... ҚХР ... ер
азаматтар 18-30 жас аралығында, 24 айдан тұратын міндетті әскери қызметке
шақырылады. Өз еркімен келген азаматтар 49 жасқа ... ... ... армиядағы жауынгерлер саны 400 000 000 адамды құрай алады. Екі
көрсеткіштер бойынша да, бұл әлемдегі жауынгерлердің саны бойынша ең ... ... ... ... ... бойынша, 1995 пен
2002 жылдар аралығында Қытай жалпы сомасы 17,8 млрд. долларды ... ... ... ... Бұл көрсеткіш бойынша, ҚХР ... ... ... тұр. Бұл ... ... басты серіктесі Ресей Федерациясы болып
табылады. Ресей Қытайға әуе, теңіз және ... ... ... отыр.
Қытай соңғы он жылдың бедерінде армияны жоғары қарқынмен ... ... ... ... ... ... да ... етуге
мүмкіндік туғызғаны белгілі. Қытай армиясы енді ... ... ... көмек көрсетуге және қарақшылыққа қарсы операцияларды
жүргізуге септесе алады. Құрама Штаттар бұндай мүмкіндіктерді қолдайды және
оны ... үшін ... ... жұмыс істегісі келеді.
Солай бола тұра, өзге де ... ... ... ... ... ... Қытай елге ешкімді маңайлатпау технологиясына
инвестициялар салып жатыр. Бұл технологиялар Американың әскери-теңіз ... ... ... жағалауларынан алыстатып, Қытайдың қару-жарақ
резервіндегі ... ... ... мен ... ... ... береді.
Қытай теңіз флотының қуатын су бетіндегі кемелер мен сүңгуір қайықтар
жиынтығы ... ... ... 1998 жылы ... ... алған авианосец
үшін әскери ұшқыштарды даярлап жатыр. Биылдан бастап Қытай өз ... ... ... ... ... саны – 1,25 ... адам. Әскерді жаңа
танктермен, артиллерия және ... ... ... ... Тактикалық тұрғыдан алғанда, армия сонымен қатар
командалық және бақылаушы мүмкіндіктер ... ... ... және әуедегі
қарулы күштерді үйлестіру мен шабуыл жасау мақсатында ... ... өз ... ... ... ... тоқтататындығын Қытайдан
тысқары жерде ешкім де білмейтіндіктен, ... ... мен ... ... ... ... бір тәсілі – осындай өзгерістердің
қандай мақсатта жасалып ... ашық ... ... [15]
Держава атану идеясының табиғаты оның сыртқы көрінісі ретінде
экспансионизмді қарастырады деген ой ... ... ... колледжінің
өкілі Х.Панттың пікірімен келісетін уақыт келді. Соңғы онжылдықтарда Қытай
қоғамында осы идея қайта жаңғырып, ... ... ... ... сыртқы саясатын еш күмәнсіз экспансионистік деп атауға ... діл ... жаңа ... ... ... дайын.
Жер бетінде Қытай мен оның басты бақталасы - АҚШ-тың геосаяси мүдделері
қақтығысқан географиялық орын қалмаған шығар. Екі ел өз ... ... олар өз ... тарихи миссиялары ерекше дегенге қатты ... ... ... ... жаңа ... ... ... американдықтар
өзгелерден сұрамай, құтқарушы ролін мойнына алып отыр.
Осы тезисті назарға ала ... ... ... АҚШ пен ... әлемдік
деңгейдегі қарсы тұруы жағдайында қарастырып көруге болады.
Жақында АҚШ-тың қорғаныс министрлігі конгресмендерге ... ... ... ... ... ұсынды. Оның авторлары ҚХР қуат
ресурстарына деген қажеттіліктерін бірінші кезекте, Парсы ... ... ... ... есебінен қанағаттандыратын болады деген қорытынды
жасаған. Американдық әскерилер ... Үнді ... ... ... осы ... ... түсіндірді.
Бұл құжат америка-қытай «қырғи-қабақ соғысының» басты майданын нақты
көрсетіп береді. Бұл -  ... Орта ... ... ... ... ... Азия меридиональдық сызығы.
Үнді мұхитының акваториясында өзінің сауда коммуникациялары мен ... ... ... ... ету тұрғысынан
алғанда Қытай үшін стратегиялық мәнге ие үш дағдарыстық нүкте бар. Бұл ... ... ... ... ... ... табылатын Баб-эль-Мандеб,
Ормуз және Малакк бұғаздары. Қазіргі уақытта ҚХР ... ... ... ... мемлекеттердің көмегіне жүгініп отырған жоқ.
Бірінші кезекте, Үнді мұхитының батыс бөлігінде Аден бұғазында (бұл жерде
Баб-эль-Мандеб ... деп ... ... және ... шығанағында (немесе
Ормуз бұғазында) қорғаныс қызметін орындайтын АҚШ-тың көмегіне жүгінбейді.
Малакк ... ... ... ... мен ... әскери-
теңіз күштері айналысады.
Алайда Қытайдың экономикалық мүдделері одан стратегиялық маңызды
аймақтардағы орнын нығайту үшін ... ... ... ... ... Екі ... бөліп қарауға болады. Бұл - ... ... ... жаңа әскери-теңіз флотын құру және ... ... ... ... ... ... жобаларды жүзеге асыру
үшін елдермен саяси және экономикалық байланыстарды нығайту.
Қытайдың аймаққа әскери түрде ... ... ... ... ... құру ... бұл АҚШ-ты қауіптендіретіні сөзсіз. Үнді ... ... бар ... ... ... де ұнамайды. Қазіргі кезде
бұл жерде Қытай мен Үндістан ... ... ... ... ... бақталастық барысында екі ел әскери қуатын арттырып, ... ... ... ... қамтамасыз етіп жатыр.
Бұл күресте АҚШ Үндістанды қолдайтыны анық. ... ... ... ... ... ... ... әскери ынтымақтастыққа
басымдық беріп отыр. Ақ үй ... ... ... ... бір ... бар -  пәкістан-америка қатынастарының нашарлауы жағдайында Пәкістан
Ақ үйдің Нью-Делимен ... ... ... ... ... ... ... қатынастарын өршітуге итермелеуін жоққа ... ... екі ... байланыстарына қазірдің өзінде қатаң қарсы тұру
мен бәсекелестік тән.
Оңтүстік Азияда болып жатқан процестерге ... ... ... ... ... қуат ... еркін жол ашып отырған
негізгі ел ретінде қарастырып отырған Бейжіңге ... ... ... ... үшін Пәкістандағы басты нысана «Гвадар» айлағының және
пәкістандық Гвадар қаласын ... ... ... ... ... ... және оған ... болып отырғаны сөзсіз.
Гвадар айлағының геосаяси мәнін бағаламау мүмкін ... Ол ... ... да, ... ... қарағанда да, Ормуз бұғазына ашық жол
болып табылады. Бұл теңіз айлағы Қытайға қуат ... ... ... ... ... Бұған қоса, Гвадарды бақылау ҚХР-дың
әскери-теңіз күштеріне Үнді мұхитының ... ... ... ... мүмкіндік береді. АҚШ пен Үндістан стратегтерінің Қытайдың Гвадарда
орнығып қалуынан қауіптенуі ... ... ал ол ... Қытайдың әскери-теңіз
базасын салу жоспарланып отырғаны туралы БАҚ-та ... ... ... одан ... ... отыр.
Пәкістан-Қытай байланыстарының нығаюы болашақта ... ... алып ... ... ... ... ... орналасуы да
мүмкін, ал Иран-Қытай қатынастарын ескерген Вашингтон контршараларға барып
отыр. Бұл -соғыс бастау ... ... ... ... Бұл - ... және ... арадағы қатынасын күрделендіре ... ... ... Бұл - ... ... ... ... үшін сынауды күшейту.
Орталық Азия АҚШ үшін Қытайдың Парсы шығанағына ... ... ... ... ... соңғы нүктесі болуға тиіс, Тәжікстан,
Қырғызстан және Өзбекстан ... ... ... ... ... ... болып отыр. Бейжіңнің теңіз саясаты жүзеге аспай қалса,
ол үшін бұл ... ... үміт оты ... ... ... таңда Қытай Халық Республикасы әлемдік қауымдастықтың ажырамас
бөлшгі ғана емес, оның ... және ... ... бірі ... ... қарқынды дамуы, әскери-стратегиялық поенциалының
жоғары деңгейі мен Қытайдың әлемнің барлық дерлік ықпалды мемлекеттерімен
ынтымақтастықты ... ... бұл ... ... ... әрі ... айналдырып отыр.
Қытайдың халықаралық қатынастар жүйесінде алатын орны ерекше. ... ... ... ... ... ... қажетті потенциал
бар. Алайда қазіргі кездегі АҚШ-тың гегемонисттік саясаты бұл үрдісті ... XXI ... ... ... ... ретінде кірді. АҚШ-
тың бірінші бәсекелесі ... ... ... ... ... ... ... дамып жатыр деп айтуға болады. ҚХР экономиканың өз
моделін ұсынып, әлемдік экономика нарықтарын бірітіндеп жаулап ... ... ... ... ... ... экономика элементтері мен
қазіргі кездегі нарықтық экономиканың синтезі болып табылады. Көріп
отырғанымыздай, ҚХР ... ... өте зор. ... ... даму
басқа елдердің экономикаларына елеулі өзгеріс әкелуде.
XXI ғ. ... ... және ... ... ... табылады. Қазіргі
кезеңдегі ҚХР-ның халықаралық деңгейде жүргізіп отырған сыртқы ... ... - ... ... ... қамтамасыз ету негізінде
мемлекетінің халықаралык беделін арттыру, елінің ішкі ... ... ... ... жақсарту арқылы мемлекетінін жалпы
қуатын нығайтуға бағытталған. ҚХР үшін ... ... ... ... мен ішкі өнім ... ... артып отыруы тиімді болмақ.
Қытай Халық Республикасының халықаралық аренадағы ... ... ... мемлекеттердің дерлік, барлық салаларына өз ... ... Бұл, ... күні ... ... мәртебесі мен беделінің,
халықаралық қатынастар атты ... ... ... болып отырғанын
дәлелдейді.
Қолданылған әдебиеттер
1. Цыганков П. А. Международные отношения. - М., 1996;
2. Гаджиев К. С. Введение в ... - М., ... ... ... ... ... / Под. ред. А.В. Торкунова.
— М.: «Российская политическая энциклопедия» (РОССПЭН), 1999;
4. Мировая политика и международные отношения на ... ... ... Московский общественный научный фонд; ООО "Издательский центр научных
и учебных ... ... ... отношения: социологические подходы / Под ред. проф. П.А.
Цыганкова. М.: Гардарика, 1998;
6. Страны и регионы мира в ... ... ... ... мировой экономики и политики при Фонде Первого Президента
РК. - Алматы, 2006;
7. Международные отношения в Восточной ... ... и ... / Л. Г.
Арешидзе. - М. : Международные отношения, 2007;
8. ... ... и ... культуры Востока / МГИМО; ред.:
А. Д. Воскресенский. - 2-е изд., переработано и дополнен. - М.: ... ...... и ... политической, экономической и
социальной обстановки в государствах Центрально-азиатского региона,
Среднего и ... ... ...... ... на ... ... Современные международные отношения. Под ред. А.В. ... ... ... ... — свободная энциклопедия, которую может
редактировать каждый;
12. Энциклопедия ... ...... ... 2009;
13. Современный Китай: экономика, демография и внешняя политика. —
Москва: «ИМЕП», 2007;
14. http://www.kaztag.kz — Казахское ... ... ...... ... ... хабарлар,
апталық бағдарламалар, мұрағат.
-----------------------
2

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дипломатиялық келіссөздер рөлі54 бет
Жаһандану туралы ақпарат5 бет
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастарының Орталық Азиядағы жаңа ролі46 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде «қазақ әдебиеті» пәнін оқыту мәселелері5 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
2002 жылы қабылданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы12 бет
Delphi программалау ортасы15 бет
Esri(ақш) фирмасының arc/info және erdas imagine бағдарламасы3 бет
Expo 2017 – ел мәртебесінің асқақ рухы5 бет
VІІ – Х ғасырлардағы түркілердіің соғдылармен және ирандықтармен байланысы46 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь