Халықаралық валюта қатынастары және валюта курсы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

I. Халықаралық валюта қатынастары және валюта курсы.

1.1. Валюталық қатынастар мен валюта жүйесінің түсінігі ... ... ... ... ... ... .3
1.2 Халықаралық валюта жүйесінің реттелуі және валюталық саясат ... ..6
1.3. Валюта бағамы: жүйелері, факторлары, паритеті ... ... ... ... ... ... ..9

IІ. Халықаралық валюта табыстары.

2.1 Қазақстан Республикасында валютаның жүйесі және валюталық
операцияларды жүргізу ережелері және реттеу органдары ... ... ... ... 16
2.2 Қазақстан Республикасындағы ұлттық валютаның проблемалары ... ..17
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..23

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
Бүгінгі әлемде экономикалық және шаруашылық қатынастар күннен-күнге даму барысында халықарылық валюта қатынастарының өркендеуі өндіргіш күштерін қарқынды өсуімен дүниежүзілік рыноктың қалыптасуы-мен халықаралық еңбек бөлінісінің тереңдеуімен шаруашылық байланыстарының интернационалдану және жанандануымен сипатталады.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық экономикалық қатынастардың дамуына жалпылама түрде. Халықаралық валюталық жүйе дүниежүзілік шаруашылықтың шеңберіндегі сатып алу және сату айналымын туындыратын әдістер құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрі даму экономикасы халықаралық ақша кеңістігіндегі адекватты шарттарды талап ететін ұлттаралық капитал үрдісінің объективті дамуын бейнелейді. Халықаралық валюталық жүйенің негізгі құраушы элементтері ретінде әлемдік ақшалай тауар және халықаралық өтімділік, валюталық курс, валюталық рыноктар, халықаралық валюта қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық валюталық келісім шарттарды атауға болады.
Курстық жұмыстың өзектілігі еліміздің әлемдік рынокта алдынғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшін ішкі экономикалық өсуімен қатар, халықаралық экономикалық қатынастарымыз дамып соның ішінде өзекті саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы еліміз үшін маңызды. Өйткені біздің экономикамызда теңгеміз еркін айналысқа шыққандықтан әлемдегі валюта өзгерістері бізге де әсер етеді.Сондықтан мен экономикалық теория пәнінен курстық жұмысының тақырыбын бүгіндегі өзекті мәселелердің бірі "Қазақстан Республикасындағы ұлттық валютаны тұрақтандыру мен нығайту проблемалары" деп алдым.
Бұл тақырыпты таңдаудағы мақсатым біріншіден, жалпы халықаралық валюталық жүйенің түсінігіне және құрлымына оның пайда болу себептері мен негізін қараушы элементтеріне валюталық бағам және оған әсер етуші факторларға тоқталып екіншіден Қазақстан Республикасының ұлттық валюта жүйесіндегі орнын, еліміздегі валюталық операциялар мен валюта бағамының жағдайын қарастырып өту және оларды ұлттық экономика дамуына қосар үлесін қарастыру.
Валюталық жүйені талдамас бұрын "валюта" терминінің мәнін ашып алайық. Ол Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес, валюта деп мемлекеттердің заңды төлем құралы ретінде қабылданған ақша бірліктері немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен тиындар, соның ішінде қымбат жасалған тиындар (айналымнан алынған немесе алынатын,бірақ айналымда жүрген ақша белгісімен айырбастауға жататынын қоса алғанда) түріндегі қолма - қол және аударым нысандарының құнның ресми стандарттары, сондай-ақ шоттардағы соның ішінде халықаралық ақша немесе есеп айырысу бірліктеріндегі қаражаттарды білдіреді.Халықаралық валюта мәселесі – қазіргі таңда өзекті мәселелердің бірі.Енді осы валюталық қатынастарға олардың қызмет етуіне, валюта бағамына кеңінен тоқталайық.
1. М.Қ.Байгісиев “Халықаралық валюта қатынастары және
валюталық құқық ” Алматы 2004 ж.
2. Б.А.Көшенова “Ақша, Несие, Банктер. Валюта қатынастары” Алматы
2000ж.
3. Я.Әубәкіров, К. Нәрібаев, Е.Жатқанбаев, Е.Байжұмаев “Экономикалық
теория негіздері” Алматы 1998 ж.
4. С.М.Омирбаев “Финансы” Астана 2002ж. Гл-17.
5. М.С.Саниев “Ақша, Несие, Банктер” Оқулық . Алматы: 2001ж.
6.”Свобода слово”газеті 17.04.2008 Алматы 3-бет
7. И.Я.Носкова., Л.М.Максимова “Международные экономические
отношения” М.,1997ж.
8. С.Әкімбаев, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров “Экономикалық
теория” Астана 2002 ж.
9. Мықыш С.Б. “Ақша айналысы және несие”.Оқу құралы. Алматы: Қазақ
университеті 2000 ж.
10. Сейткасимов Г.С., Шаяхметова К. О.; Абдраимова Г.Т. “Бухгалтерский
учет и отчетность в банках,” Алматы “Қаржы-қаражат” 2000 ж.
11. Поляков В.П., Московкина Л.А. “Основы денежного обращения и
кредита” М., “Инфра-М” 1996 ж.
12. Ғ.С.Сейітқасымова “Ақша, Несие, Банктер” Алматы: «экономика»
2001ж.
13.Н.Қ.Мамыров,М.Ә.Тілеужанов ‘‘Макроэкономика’’2003 ж.
14.Айқын Республикалық саяси газет 18.04.2008ж. 2 бет
15.Время 12.09. 2007ж. 4бет
        
        Жоспар
Кіріспе…………………………………………………………..………2
I. Халықаралық валюта қатынастары және валюта курсы.
1.1. Валюталық ... мен ... ... ... валюта жүйесінің реттелуі және валюталық саясат…...6
1.3. Валюта бағамы: жүйелері, факторлары, паритеті ... ... ... ... Қазақстан Республикасында валютаның жүйесі және валюталық
операцияларды жүргізу ережелері және реттеу органдары…………….16
2.2 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... және ... қатынастар күннен-күнге
даму барысында халықарылық валюта ... ... ... ... ... дүниежүзілік рыноктың қалыптасуы-мен халықаралық
еңбек бөлінісінің тереңдеуімен шаруашылық байланыстарының ... ... ... ... ... ... ... дамуына жалпылама түрде. Халықаралық ... ... ... ... ... алу және сату ... әдістер құрал жабдықтар және ... ... ... Оның пайда болу және одан әрі даму ... ақша ... ... ... талап ететін ұлттаралық
капитал үрдісінің объективті ... ... ... ... ... ... элементтері ретінде әлемдік ақшалай тауар және
халықаралық өтімділік, ... ... ... ... ... ... ... және мемлекетаралық валюталық келісім ... ... ... ... ... ... ... алдынғы қатарлы
елдер санатына қосылуы үшін ішкі экономикалық өсуімен қатар, халықаралық
экономикалық қатынастарымыз дамып соның ... ... ... халықаралық
валюталық қатынастардың дамуы еліміз үшін ... ... ... ... ... айналысқа шыққандықтан әлемдегі валюта
өзгерістері бізге де әсер етеді.Сондықтан мен экономикалық ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі "Қазақстан
Республикасындағы ұлттық валютаны тұрақтандыру мен ... ... ... тақырыпты таңдаудағы мақсатым біріншіден, ... ... ... ... және ... оның ... болу себептері мен
негізін қараушы ... ... ... және оған әсер етуші
факторларға ... ... ... ... ... валюта
жүйесіндегі орнын, еліміздегі валюталық операциялар мен валюта бағамының
жағдайын қарастырып өту және ... ... ... ... қосар үлесін
қарастыру.
Валюталық жүйені талдамас бұрын "валюта" терминінің мәнін ашып
алайық. Ол ... ... ... ... ... деп
мемлекеттердің заңды төлем құралы ретінде қабылданған ақша бірліктері
немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен ... ... ... ... ... ... алынған немесе алынатын,бірақ айналымда жүрген
ақша белгісімен айырбастауға жататынын қоса ... ... ... - ... ... ... ... ресми стандарттары, сондай-ақ шоттардағы
соның ішінде халықаралық ақша ... есеп ... ... ... ... ... – қазіргі таңда өзекті
мәселелердің бірі.Енді осы валюталық ... ... ... ... бағамына кеңінен тоқталайық.
І. Халықаралық валюта қатынастары және валюта курсы.
1. ... ... мен ... ... ... ... қатынастары - дегеніміз дүниежүзілік шаруашылықта
орын алатын валюталық іс ... ... ... және ... ... ... өзара айырбасын жүзеге асатын қоғамдық
қатынастар жиынтығы. Валюталық қатынастардың ... ... және ... ... ... ежелгі Греция мен Римде орын
алғандығы тарихтан белгілі. Валюталық қатынастар дамуының ... ... Лион ... ... "вексельдік жәрменкелер" болып
табылады. Капиталистік өндіріс әдістері қалыптаса бастаған кезеңдерінде
халықаралық ... ... ... ... дами ... ... қатынастары өркендеуі өндіргіш күштерін қарқынды
өсуімен ... ... ... ... мен халықаралық еңбек бөлінісінің
тереңдеуімен шаруашылық ... ... ... ... валюта қатынастар халықаралық экономикалық қатынастардың
дамуына жалпылама түрде өзінің онды әсерін тигізеді.
Халықаралық экономикалық қатынастар материалдық ... ... және кері ... ... ... абективті негізгі
халықаралық тауарлар, капиталдар, қызмет көрсетулер айырбасын туындататын
қоғамдық ұдайы өндіріс ... ... ... ... ... ұлттық және дүниежүзілік экономикалық
дамуын ақ саяси себептерден тәуелді, ... - ақ ... ... ... және қайшылық сияқты екі үрдестер арақатынасына да ... ... ... ... ... ... ... ішінде
валюталық байланыстар да бар саясат пен экономика дипломатия мен ... ... мен ... араласып жататындықтан валюталық қатынастар
ұлттық өндірісімен мен сауда араласып жататындықтан валюталық ... және ... ... ерекше орын алады. Дүниежүзілік
рыноктың капиталдар айналымы процесіне қосылуы ақша ... бір ... ... ... ... және ... ... және шетелдік
валютаның ұлттық ақшаға айналып жатқанын көрсетеді мұның өзі халықаралық
есептеулерде валюталық, кредиттік және ... ... орын ... ... ... ... ... екіншілей болғанымен бұл
қатнастардың салыстырмалы дербестігі бар және олар ... ... ... әсер ... шаруашылықтың интернационалдануы жағдайларында ... ... - ... әсер ... Шаруашылықтың интернационалдану
жағдайларында ұдайы өндірісінің сыртқы факторлардан дүниежүзілік өндірістің
динамикасынан шетелдік ғылым мен техника деңгейінен ... ... ... ... ... ... күшейе түседі.
Халықаралық валюта қатынастары ... және ... ... Ұлттық
дүниежүзілік халықаралық валюталық жүйелер ажыратылады.
Халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... бір ... иемдене
бастады. Нәтижесінде валюта жүйе қалыптасты. Валюталық жүйе дегеніміз-
ұлттық ... ... ... аралық келісіммен бекітілген валюталық
қатнастарды ұйымдастыру және реттеу формасы.
Ұлттық, дүниежүзілік, халықаралық валюталық ... ... ... жүйесінің ғаламдық шаруашылықтағы мақсаттары ... мен ... ... ... бола тұра оның өзі
ұлттық валюта жүйелерімен тығыз ... ... Бұл ... ... ... ... ... елдердің валюталық саясатын
мемлекетаралық реттеу мен үйлестіру аясында көрініс табады.
Ұлттық және дүниежүзілік валюта жүйелерінің өзара ... ... ... ... олардың мақсаттары мен міндеттері, қызметі
мен реттелуі жекелеген елдердің ... және ... ... ... ... жүйесінің негізгі элементтеріне мыналар жатады:
- ұлттық валюта;
- ұлттық валютаның айырбасталу, аударылу(конвертациялау)мүмкіндіктері;
- ұлттық валютаның паритеті (құны)
- ұлттық ... ... ... ... ... ... бары ... жоғы валюталық бақылау;
- ел валютасының халықаралық өтімділігін ұлттың реттеу;
- халықаралық кредиттік құралдар айналымын пайдалануы ережесі;
- елдің халықаралық есептеулер ... ... ... рынок пен алтын рыногының режимі (тәртібі);
- елдің валюталық қатынастарын ... және ... ... ... ал ... валюта жүйесінің негізгі элементтері болып ... ... ... ... ... есептеуге арналған валюталық бірліктер.
- валюталардың өзара айырбасталу шартары;
- валюталық шектеулерді мемлекетаралық реттеу;
- халықаралық есептеулердің негізгі ... ... ... ... ... жүзеге асырушы халықаралық ұйымдар;
Ұлттық валюта жүйесінің негізін осы ... ... ... валюта - ақша бірлігін ... ... ... ... ... ... болып есептеледі. Халықаралық
есептеулерде әдетте шетелдік валюта ... ... ақша ... ... ... кез ... ... құралы - девиз түсінігі
анықтауышысы болып табылады.
Шетелдік валюта валюталық рыноктардағы ... алу - сату ... ... ... ... пайдаланылады, банктік
есепшоттарда сақталады, бірақ осы мемлекет аумағында заңды төлем ... ... Кез ... елді ... ... мен ... жағдай
орыналғанда ұлттық валютасы одан гөрі ... ... ... ығыстырады.
Қазіргі кезде мұндай валютаға доллар жатады. Еуроодоқ елдерінің ... еуро да ... ... ... ... алу ... ... "Валюта" категориясы ұлттық және дүниежүзілік
шаруашылықтың өзара әрекеті мен ... ... ... ақша деп халықаралық экономикалық, ... ... ... ... ... ... ... ақшалардың
қызметтерінің формалалары ұлттық ақшалар түрін ... ... ... ... дейінгі жолда қайталайды. ... XX ... ... бір немесе бірнеше ұлттық валютаға негізделеді.
Айырбасталу мүмкіндігі бар ұлттық ... ... ... ... жатады. Резервтік валюта халықаралық төлем және резервтік
қаражат қызметін басқа елдер үшін валюталық паритет пен ... ... ... ... - ақ дүниежүзілік валюта жүйесіне қатысушы елдердің
валюталары бағамын ... ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі кезде резервтік валюта ретінде
АҚШ-тың доллары еуроодақтың еуросы пайдаланып отыр.
Резервтік валюта мәртебесі оны ... елге ... ... ... ... тапшылығын ұлттық валюта есебінен жабу мүмкіндігі
дүниежүзілік рыныктағы бәсекелік күресте ұлттық экспотерлердің ... ... ... ... ... ... валюта рөлін жоғарлату сол
елдің экономикасына белгілі бір міндеттер жүктейді Олар; осы ... ... ... ету ... бармау сондай - ақ
валюталық және сауда шектеулерін алып ... ... ... ... оның ... ... ... еркін айырбастайтын валюталық шектеулерден сақталған жартылай
айырбасталатын валюталар бар екендігі белгілі.
Валюталық шектеулерден бар ... жоқ ... да ... жүйесін
элементтерінің біріне жатады. Валюталық құндылықтарымен ... ... ... қоры арқылы мемлекетаралық реттеу ... ... ... ... реттеу валюта жүйесінің тағы да бір
элементі болып ... және оның өзі ... ... ... ... қамтамасыз ету қызметін атқарады.
Халықаралық валюта өтімділігінің көрсеткіші ретінде әдетте ... - ... ... ... бір жылдық тауар импорты ... ... ... және ... рыногы режимі ұлттық және халықаралық
реттеу объектісі болып ... ... ... маңызды элементіне
институционалдық элемент жатады. Бұған елдер валюталық қатынастарды ұлттық
басқару мен реттеу ... ... ... қаржы және экономика
министрліктері, кейбір елдерде валюталық бақылау жатады.
Ұлттық валюталық заңнама ұлттық және ... ... ... ... әкелу және әкету, сатып алу-сату құқықтары).
Халықаралық валюталық ... ... ... қоры ... ал ... бұл ... Еуропа орталық банкі шұғылданады.
Аталған институттар Халықаралық валюта-кредиттік және қаржылық қатынастарды
қауіпсіз, дағдарыссыз дамыту ... ... ... оның ... ... ... ... орталықтары-валюта сферасындағы үстемдіктер елдер
дамуының біркелкі болмауының кезендік ауысуларға тап болып тұратын жағдайы
бар. Мысалы, ... ... ... дейін валюталық үстемдік
Ұлыбританияның ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-қа қарап аусты. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
бірден-бір ... ... ... ... ... ... ғасырдың 70-90 жылдары валюталық үстемдіктің үш бірдей орталығы
қалыптасып үлгерді. ... ... ... АҚШ және ... ... ... ... тұғырын едәуір шайқалтқан еді.Бірақ соңғы 2006-2007
жылдары ... ... ... ... 25% ... ... 20% ... қазір валюталық үстемдіктің орталығы
Жапония сосын ... ... ... табылады.
1.2 Халықаралық валюталық қатынастарды реттеу. Валюталық саясат
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, нарықтық экономика ... ... ... ... екі түрде жүзеге асырылады:
• нарықтық реттеу;
• мемлекет тарапынан реттеу;
Валюталық нарықта валюталарға деген сұраныс және ... ... ... шекті қатынастары қалыптасады. Нарықтық реттеу құн заңына
бағынады. ... ... ... ... ... жағдайында
жұмыс жасауы, ... ... ... ... қызметтер, капиталдар, несиелер қозғалысына
байланысты әлемдік ... ... ... ... ... ... ... етеді. Баға механизмі және ... ... ... ... ... ... агенттер
валюталарды сатып алушылардың сұранысы мен оларды ұсыну мүмкіндіктері
туралы біле алады.Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... ... табылады.Бірақта, мемлекет ертеден бері
валюталық қатынастарға араласып келген, бастапқысында ол, жанама түрде,
кейіннен оның ... ... ... ... ... тікелей
араласа бастады. 30 жылдардағы XX ғасырда алтын стандарты алынып тасталуына
байланысты валюталық бағамды ... ... ... ... ... ... қатынастардың аяқ асты ... мен ... ... және әлемдік экономикаға теріс әсер ете ... ... ... ... және ... ... ... бірін бірі
толықтырады.Біріншісі, бәсекеге негізделген , яғни ... ... ал ... ... ... нарықтық реттеудегі теріс
салдарларды жоюға бағытталған. Екі реттегіш ... ... ... ... және шегуге байланысты анықталады. Сондықтан ... ... ... ... жиі ... ... соғыс және тағы
басқа қиын жағдайларда қатаң мемлекеттік валюталық реттеудің ... ... ... ... жағдайдың жақсаруы барысында
валюталық операциялар ырықтандырылып, бұл аумақта ... ... ... ... та ... бұл жағдайда да, валюталық қатынастарды қалыпқа
келтіру және қадағалау мақсатында валюталық бақылау жасайды.
Валюталық саясат
Нарық экономикасын реттеу жүйесінде ... ... ... орын ... саясат-бұл елдің ағымдық және стратегиялық мақсаттарына
сәйкес, халықаралық валюталық және ... ... ... жүзеге асырылатын шаралар жиынтығын білдіреді.
Валюталық саясат экономикалық ... ең ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықпен
инфлясияның өсуін тоқтатуға, төлем балансындағы тепе-теңдікті ұстап
отыруға ... ... ... ... мен ... ... жағдайына, әлемдік шаруашылықтың эволюцияларына,
әлемдік аренадағы күштердің орналасуына байланысты ... ... ... саясат валюталық заңдылықтар,яғни, елдегі
және одан тысқары ... ... ... ... ... тәртібін ... ... ... ... екі ... көп жақты валюталық ... ... ... ... ... – шарттарға сүйенеді.
Валюталық саясатты іске асырудың ... бір ... ... ... ... реттеу—заңды актілер және ... ... ету ... іске ... ал, ... ... реттеу—нарықтық
экономикалық агенттерінің мінез құлқына экономикалық, ... ... ... ... ... әсет етеді.
Мемлекетаралық валюталық реттеу ... ... ... ... ... саясат өзінің мақсаттарына және формаларына ... ... ... валюталық саясат;
2) Ағымдық валюталық саясат;
Құрылымдық валюталық саясат—дүниежүзілік ... ... ... ... ... бағытталған ұзақ мерзімді
шаралар жиынтығын ... Ол, ... ... ... ... асырылады. Құрылымдық валюталық саясат ағымдық ... әсер ... ... ... ... бағамды, валюталық
операцияларды, валюталық нарық пен алтын ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
шаралар жиынтығы.
Валюталық ... ... ... ... ... ... ... девиздік валюталық саясат;
Сонымен қатар, девиздік саясаттың келесісідей ... ... ... ... интервенция
• Валюталық резервтерді диверсификасиялау
• Валюталық шектеу
• Валюталардың алмастыру дәрежесін реттеу
• Валюталық бағам ... ... ... ... алу) саясаты—біржағынан, валюталық ... ... ... ... ... ішкі ... динамикасын, ақша
массасын, бағаны, жиынтық сұранысты ... ... ... ... алу ... ... ... пассивтік
төлем балансы кезінде капиталдың ... орын ... ... алу ... ... ең төменгі пайыз мөлшерлемесі бар
елдерден капиталдың келуін ынталандырып, ... ... ... және ... ... ... ... Ал, егер орталық
банк ... алу ... ... ... ... ... және шет
елдік капитал ... ... ... ... ... қалдығы
азаяды және валютаның ... ... ... дисконттық саясаттың тиімділігі төмендеген.
Себебі, егерде ... ... ... ... ... алу
мөлшерін арттыратын болса, оның ... үшін ... ... болады.
Ал оның төмендеуі, төлем балансына кері әсер ... яғни ... ... жол ... саясат-- мемлекеттік ұйымдардың немесе орталық банктің
шет ел ... сату және ... алу ... ұлттық валюта
бағамына әсер ету әдісін білдіреді.
Ұлттық валюталық ... ... ... ... банк ... ... ал ... түсіру үшін, шет ел валютасын ұлттық
валютаға айырбастау ... ... ... ... ... ... интервенция формасында ... ... ... XIX ... бастап қолданыла
бастаған. Алтын ... ... ... ... ... ... қанат жайды.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, жаңа құбылыс ... ... ... ұйымдары—ХВҚ, сондай-ақ аймақтық-
европалық валюталық институт ... ... ... диверсификациялау—бұл ... ... ету, ... ... ... ... шығындардан сақтау мақсатында әртүрлі валюталарды қосу жолымен,
валюталық резервтердің құрылымын реттеуге ... ... ... саясаты болып табылады.
Бұл саясат қарапайым түрде тұрақсыз валюталарды сату және халықаралық
есепайырылысулар үшін қажетті тұрақты ... ... алу ... ... паритет және валюталық бағам режимі Ұлттық және
мамлекетаралық ... ... ... табылады.
Девальвация мен ревальвация—валюталық саясаттың дәстүрлі әдістеріне
жатады.
Девальвация—Ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... ... шетел валюталарға қатынасы бойынша
жоғарлатуды түсіндіреді.
Валюталық саясаттың келесі бір формасы ... ... ... ... ... мен ... валюталар және басқадай
валюталық, құндылықтармен ... ... ... немесе
әкімшілік түрде тыйым салуын, шектеуін білдіреді.Валюталық шектеу,
валюталық ... ... ... болып табылады. Валюталық ... ... ... ... ... ... балансын теңестіру;
-валюталық бағамды қолдану
-ағымдағы және стратегиялық міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... операцияларды орталық және өкілетті (девиздік) банктерде
орталықтандырылуы;
-Валюталық операция жасау үшін ... ... ... ... ... толық немесе жартылай жабу;
-Валюталардың қайтарымдылығын шектеу;
1.3 ... ... ... ... ... төлем балансында көрінетін өзгерістер ... ... ... ... жасайды. Валюта нарығы өз жағынан пассивтік білдірмей,
белсенді түрде экономикадағы процестерге әсер ... ... ... ... ... оның экономика процестерінде қатынасуының әр түрлі
дәрежесімен сипатталады. ... ... ... ... және ... қарама-қарсы екі жүйесі болады:
• Валютаның ... ... ... пен ... ... ... ... жұмсақ немесе еркін жүзу жүйесі. Шұғыл
өзгерістер болып қалғанда, ... ... ... ... ... қолдап
отырады;
• Қатал беогіленген валюта курстарының жүйесі. Осы жағдайда сұраныс және
ұсыныс өзгерістерінің нәтижесінде курстың ауытқуы болмайды. Бұл ... ... ... ... ... ... осы екі ... жүйелерінен басқа көптеген аралық
жүйелерде болады.Демек, экономистердің көбінің ... ... ... еркін жүзетін, қатал белгіленген курстар жоқ, ... ... ... ... Осы жүйе доллардың маңайында басқа
валюталардың жүзуіне, егер осы “жүзу” АҚШ экономикасына жағымды болса, жол
береді.
Валюта курсы ұзақ ... ... ... тиісті. Паритет, өз
кезегімен, елдегі еңбек өнімділігінің дәрежесіне, экономикалық ... және ... ... ... және ... еңбек
бөлінісіне тартылуына тәуелді болады.
Валюта курсы, қысқа және орта мерзімде ... ... ... ... ... Осы процестер төлем балансында көрсетіледі.
Сондықтан, айырбас ... ... ... сонымен қатар, айырбас
курсына әсер етеді. Валюта нарығындағы ... ... және ... ... кіріс және шығысымен байланысты болады. Валюта курсын
белгілейтін факторлармен танысайық.
1.Тұтынушылардың талғамының ... ... мен ... ... ... өсіреді.Шетел тауарларыныңдылығын жарнама ... ... ... ... ... ... ... өсуі
олардың тұтынуын өсіреді. ... ... ... ұлттық валютаның
ұсынысы, шетелдікімен ... ... ... ... ... валютасына да сұраныс өседі. Осы ... ... ... ... ... ... Егер ... талғамы
жергілікті заттарға ауысқан болса, керісінше процестер жүреді.
2. Белсенді саясаты да экспортерлер мен импортерлер ... ... және ... ... ... және ... ... өзгерте
алады. Баж салығы және импорт квотасы енгізілгенде, тауардың сапсына және
қоршаған ортаны сақтаудың ... ... ... ... ... төмендейді.Бұндай шаралар әкімшілдік болғандықтан
халықаралық ... ... ... жеке ... ... ... ... нарығын тұрақтандыру мақсатымен осындай саясатты
қолдану негативтік нәтижелерді тудырады.
3. Импорттық тауарларға сұраныстың ... ... ... ... ... нарығындағы доллардың санын ... ... ... емес ... ... ... ... нарыққа
түсетін доллардың санын азайтады.
4.Табыстардағы салыстырмалы өзгерістер. Бұрыннан мәлім, тұтынулық
шығындардың ... ... ... ... тікелей тәуелді болады. Табыс
өскен сайын осы ... ... ... ... ... ... Сондықтан, тауарлар мен қызметтердың ... ... ... ... ... Егер бір елднгі ұлттық табыстың өсуі келесі елднегі
осы ... ... ... онда ... тауарларының импортының өсуі,
экспорттан тез жүріп отырғаны (басқа шарттар тұрақты болып қалғанда) болып
табылады. Осы ... ... ... ... валюта курсының төмендегені
болып көрінеді. Сондықтан, ұлттық табысты өсіретін барлық факторлар валюта
курсының ... ... ... және ... (бағаның салыстырмалы өзгеруі). Егер бір елдегі бағаның
өсу қарқыны басқа елдегі осы көрсеткіштен артық болса, онда ... ... ... ... ... Бұл осы тауарларға сұранысты
өсіреді, бұның нәтижесінде шетел валютасына ... ... ... ... ... валютасын қымбаттататын тағы бір жағдай-ол инфляция
өскен сайын адамдардың өздерінің нақты ... ... ... ... ... қалу ... адамдар мықты валютаға сұранысын өсіреді.
Ал валютасының ұсынысы өзгермейді, сондықтан айналымдағы ақшаның көбеюі мен
инфляция ... ... ... төмендетеді.
6. Нақты проценттік ставканың жанама көлемі. Біз ... ... ... ... ... ... курсына әсер ететін ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда
болатын валютаның сұранысы мен ұсынысының сәйкес келмеуін капиталдың келуі
мен кетуі ғана жояды. ... елге ... ... ат ... ... ... ... өсіре алады және керісінше, нақты
проценттік ставкалардың (номиналдық ставкадан бағаның өсу ... ... ... ... ... ... ... елді
белгілейтін маңызды көрсеткішболып табылады.Нақты проценнтік ставка ... ... ... ... ... ... елдегі құнды
қағаздардың табыстылығы жоғары болған сайын, қаржы құралдарын салуға осы ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасының
ұсынысында көрінеді және ол ұлттық ақшаның өсуіне әсер етеді.
7. Белгілі айырбас курсын күту.
Шаруашылық ... ... ... өсу қарқыны, инфляция
темпі, нақты проценттік ставка көлемі, ... ... ... ... болжамдайды. Басқа шарттар бірдей болғанда
портфельдік активтерді күтім бойынша айырбасының ... ... ... ... пайдалы болады. Сонымен қатар, халықаралық нарықта
болашақта курсы төмендеп кететін ... ... ... ... ... ... басқа нашар валюта ұстаушылар оны ... ... ... (мұның курсы өседі). Осы себептермен жүргізілген валюта ... ... ... ... ... ... ... түседі.
Шешуіші рөлді саяси тұрақтылық атқарады.
8. Экономиканы мемлекттік макрореттеу.
Осыған жататындар: ресми валюта резервін пайдалану, сауда ... ... ... ... және ... нарығын рационалдау, қаржылық және
ақша- несиелік саясат. Валюта ... ... ... ... ... ... өсіру үшін валюта нарығында ... ... ... ... ... ... резервтің көлемі шектелген, сондықтан, осы
жолмен курсты ұстап т ұру ... ... ғана ... пен ... әсер ... басқа жолы – валюталық бақылау немесе
рационалдау. Валютаның ұсынысын ... ... ... ... ... ... 100% - ін ... түрде сатуға мәжбүр етеді.
Сұранысты азайту үшін, әкімшілік шешім арқылы валюта тұтынуына шек ... ... ... ... мән жағынвн, нарықтық емес саясат болып
табылады, сондықтан, ол жағымсыз нәтижелер ... ... бар: ... ... ... ... ашықтығының дәрежесі өскен сайын ішкі бағалар әлемдік дәрежеге
жақындай түседі, бқл автоматты түрде ұлттық ... ... ... ... ... тепе – ... ... төмен, немесе,
жоғары екенін көрсететін көрсеткіштер аз емес.
Біріншіден, экспорт және импорттың өсу ... ... ... импортпен салыстырғанда артық болса, онда басқа шарттар бірлей
болғанда, ұлттық валюта курсы ... ... ... Егер ... ... өскен болса, онда керісінше курс ... ... ... ... және сауда балансының өсу қарқыны. Егер
сауда балансы оң шамада, ... ... ... онда бұл ... ... ... ... ақиқат етеді және керісінше.
Үшіншіден, валюта резервтерінің көлемі және динамикасы. Егер елдегі
валюта резервтері өскен болса, онда ... ... ... ... ... ... ... саясаты бар екенін көрсетеді. Егер резервтер
азайған болса онда ... ... ... ... ... ... жалақаны және жалпы ақшалай табыстарды доллар
арқылы бағалау. Егер доллар арқылы есептелген табыстар ... ... ... ... бірдей болғанда, ұлттық валютаның нақты нығайына болып
табылады, ... ... ... ... ...... ақшалық және сыртқы нарықтағы
тепе – теңдіктің шарттарымен танысайық.Сыртқы ... ... ... елдің төлем балансында көрсетіледі. Ағымдағы операциялар ... ... ... ... ... тең ... осы
нарық тепе- теңдікте болады.Басқаша айтсақ, ағымдағы ... ... ... ... ... балансына тең
болуы керек.
Импорт-экспорт = Капитал экспорты – Капитал импорты.
Тауарлар мен қызметтер импорты ... ... және елде ... ... көлемімен байланысты болады. Ұлттық өндіріс ... мен ... ... ... ... белгіленеді. Соңғы
көрсеткіш ұлттық ... ... ... ... және
қызметтердің өсу төмендеу процентін көрсетеді.
Тауарлар мен қызметтер экспортының көлемі валютаның айырбас курсымен
және ... ... ... ... ... ... ... тең болғанда).
Капитал қозғалысының бағыты(экспорт немесе ... ... ... ... ... ... Әр ... әр түрлі
проценттік ставкалар салымдардың табыстылығын өсіру мақсатымен ... ... ... отыруына әкеледі.
Осы айтылғандарды қорытындылай келіп үш нарықтың ... ... деп ... болады.
Өндіріс көлемінің, проценттік ставканың және валюта курсының өзгерістері
төлем балансының баптарына әр түрде әсер етеді.Демек, ... ... ... табыстың) өскен – төмендеген жағдайында, тауарлар мен ... ... не ... осы ... ... ... ... қозғалысына ықпал етпейді. Проценттік ставка өскенде ... ... ... ... ... ... және ... төмендейді. Тауарлар мен қызметтердің экспорты мен импортының
көлемі қарыз процентінің көлеміне тәуелді ... ... ... ... ... ... ... не төмендетеді, ал экспорт, керісінше,
төмендейді не өседі: капиталдың экспорты не импорты өзгермейді.
Бірлескен тепе – ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемі және проценттік ставка алынады. Кейінгінің ... ... ... және ... ... ... ... болады.
Сыртқы экономикалық іс - ... ... ... ... құрып жатқан біздің ел үшін, ... ақша ... ... мәселесінің маңызы үлкен болып табылады.
Валютаның еркін айналуы немесе оның ... - ... ... ... ... деп ұлттық валютаның, валюта
нарығында ... ... ... ... курс ... айырбасталу
кепілдігі бар мүмкіндігі түсініледі.
Валютаның еркін айналуының шешуіші приципіне валюталық шектеулердің
дәрежесі немесе осының мәүлде ... ... ... көп ... формалары:
1. Валюта курстарының көп ... ... ... ... ... мемлекет ұлттық ақша бірлігінің әр түрлі бірнеше
айырбас курсын белгілейді. Мысалы, тауарлармен сауда ... ... ... жүргізіледі, ал капиталдың шетелге шығуы – басқа, ... ... ... Осындай саясаттың мақсаты – импорт арқылы келген
маңызды тұтыну тауарларының ішкі бағасын өсірмеу, өз ... ... ... сақтау, инвалюта резервтерін сақтау.
2. Клирингтік есеп айыруды – екі жақты төлем келісімдерін пайдалану. Осы
фактордың шек ... рөлі – ол ... ... ... төлемдер басқа елде
тауарлар сатып алу үшін қолданылмайды.
3. Шетел ... ... ... және ... лицензиялау.
5. Капитал мен несие қозғалысы саласында арналуы ережелер және ...... ... ... ... ... ... елден
әкетуін тәртіпке келтіру және т.б.
Орталықтан басқарылатын экономикада өндіруші – кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... болады артынан
жоспарға сәйкес бөлуге түседі.
Экономикалық әдебиетте валюта ... ... және ... ... бөлінеді.
Валютаның барлық иелері, оны өз еркімен басқа валютаға айырбастап алуға
мүмкіндігі бар болса, онда бұл ... ... ... валюта болып
табылады.
Жартылай айналатын валюта ... ... ... ... ... ... халықаралық және төлем құралы ретінде тек ... ғана ... ... ... да ... ... жағынан мықты елдердің валюталары жатады.
Валюталар ішкі және ... ... ... ... Ішкі ... – бұл ұлттық ақша бірлігінің тауарлар мен ... ... ... ... ... болып табылады және резиденттер үшін
(осы ... ... және ... ... ... ... ... айналу
қабілеттігі.
Сыртқы еркін айналатындық (резиденттер емес шетел кәсіпорындары және
азаматтары ) тұлғалар үшін осы ұлттық валютаны ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Конвертациялау - бұл сауданың барынша еркін ... ... мен ... ... ... болып отырған жағдайдағы ішкі нарықтың ... ... ... ... ... ... ... байланысы болып
табылады.
Валютаның конвертациялануын енгізу белгілі шарттардың болуы қажет:
1. Валюта иелерінің тауарлар мен ... ... ... ... ... ақша және тауар нарығының болуы.
2. Ұлттық ақша – ... және ... ... тұрақты болуы. Бұл инфляция
қарқынының төмен болуын және қамтамасыз етілмеген ақша эмиссиясының
болмауын талап ... ... ... ... ... заңдылық және ұйымдастыру
тәртіптерінің болуы.
4. Ұлттық валюта курсын ... ... және ... қабілеті мол
экспорттың болуы.
Экономистер валютаның конвертациялануына жетудің негізгі екі бағытына
назар аударады:
... пен ... ... салдарында орнайтын экономиканың
және қаржының тұрақтануының нәтижесінде валютаның еркін ... ... ... ... ... ... құралы, экономика мен қаржыны сауықтырум құралдары
болып табылады.
Бүгін ... ... өзі тез ... ... онда жүргізілетін
операциялардың көлемі өсіп отыр, операцияға қатысатын валютаның түрлері
көбейіп отыр.
Валюта нарығында ... үш ... ... ... ... банкаралық валюта нарығы;
• биржадан тыс банкаралық валюта нарығы;
• фьючерстік валюта нарығы.
Биржалық банкаралық валюта нарығы ... ... ... етеді.
Биржадан тыс валюта нарығының дамуы ... ... ... ... ... ... ... операциялардың басым көбі
фьючерстік валюта ... ... ... Осы ... ... ... елеулі әсер етеді. Банкаралық несие нарығында пайыз ставкасы
дәрежесінің ауытқуы, инфляция қарқының ... ... ... ... немесе төмендетеді.Осылар фьючерстік валюта
нарығындағы келісімдер көлеміне және контрактылардың бағасына ... ... ... ... ... курсын экономиканың
құрылымдық қайта құру инструментіне айналдыруға, маңызды макроэкономикалық
көрсеткіш ретінде оның маңызын көтеруге мүмкіндік туып ... ... ... ... ... Республикасында валютаның жүйесі және валюталық операцияларды
жүргізу ережелері және ... ... ... ... қалыптасуы және дамуы дүние жүзі
мемлекеттерінің экономикалық ынтымақтастығының кеңейюі мен ... ... ... ... маңызы мен мәні ... ... ... ... ... ұйымдық-құқықтық
нысандары дамыған сайын арта түседі.
Халықаралық валюталық құқықтың түсінігі қарастырмасан ... ... ... ... ... ... ... тура келеді. Бұл
арада айтарымыз, біріншіден Қазақстан ... ... ... ... саласының және оның нормаларының ... ... ... ... бола ... жоқ. Бірқатар
ғылымдар құқықтың бұл саласын халықаралық төлемдер мен не -сиелер құқығы
т.с.с деп жалғастыра береді.
Валюталық ... ... ... ерекшеліктері дүниежүзілік
және ұлттың деңгейлерде орнықтырылған қағидалар мен ережелер айқындалады.
Халықаралық ... ... ... ... ... арасында бір-біріне мүлде ұқсамайтын валюталық қатынастар жүйесін
туындатады. Ал ... өзі ... ... ... ... ... әдістермен мемлекет сондай-ақ валюта кредиттік ... ... бір ... ... ... ... екінші бір жағдайда нақты валюталық қатыстардың тікелей қатысушылары
болып шығады.
Халықаралық валюта қатынастары ... ... ... ... онда жүріп жатқан норма шығармашылығына процесіне әсерін ... ... де ... ... ... жөн. Бұл арада
әңгіме сол субъектілерінің өздерінің валюталық қатынастарға тікелей ... ... ... ... ... ... банктер мен қорлар
сиақты институционалдық ... құру мен ... ... ... ... іс-шаруалар кешенін жасау шеңберінде әрбісе керек. Айталық
МВФ, МБРР алмақтық банктер мен даму ... ... ... іс-қимыл
тәртібін құқықтық регламенттеу біріншіден халықаралық банктер мен қорлардың
заңдық мәртебесін анықтау,
құқықтық ... ... ... ... ... мәні мен
негізгі шарттарын пайымдау ... ... мен ... ... міндеттеріне сәйкес өзара жауапкершіліктерің дәлел-деп
көрсету арқылы жүргізіледі.
Халықаралық валюта ... ... ... мен ... ... ... болмасы бар халықаралық құқық субъектілері екендігін
дәлелдейді. Сондықтан да ... бір ... ... мен ... - ... ... ... түрде қатысады. Мысалы өздері
орын тепкен елдері штаб ... ... мүше емес ... ... және оның принциптерін орнықтырудың шарттары
туралы, мүшелелері - мен бірлескен арнайы қорларды басқару ... ... ... ... ... ... ... қатысатын құқықтық
қатынастардың көпшілігі азаматтық ... ... ... ... ... мемлекеттердің халықаралық ұйымдардың, сондай-ақ
азаматтық-құқықтық және басқа да ... ... ... ... және ... ... ... механизмдері
ерекшеліктерін де айқын көрсететін субъектілер екендігінің дәлелі болып
табылады.
Халықаралық ... ... ... бұл ерекшеліктеуді
аталған құқық қатынастары кешеннің құқықтың бір ... ... ... ... ... халықаралық жеке құқық, адамзаттық-
әкімшілік немесе қаржылық құқық сыймайтындығын көрсетеді.
Мемлекеттердің ... ... ... кредиттік) ынтымақтастығын
ұйымдастыру барысындағы іс-әрекеттерді басқа ... ... ... ... ... әсер ... Басқа
субъектілердің келісім шарты орындау деңгейі (дер кезінде орыңцай алмауы
немесе тіпті орныдамай қоюі) мемлекетаралық ... ... кері ... Қазақстан Республикасындағы ұлттық валютаның проблемалары
Қазақстан ұлттық валюта жүйесі қазіргі кезде өзінің қалыптасу және
даму дәуірін бастан көшіріп ... ... оның ... ... ... ... ... анықталды деп айтуға болады. Біздің мемлекет
дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялануға бағыт алып, 1992 ... ... ... ... қорына (МВФ) мүше болып кіреді.
Ұлттық валюта жүйесі дүниежүзілік ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қазіргі
валюталық жүйесі мен оның негізгі ... ... ... ... ... жеткілікті деп есептейміз.
Ұлттық валюта жүйесі дегеніміз ұлттық заңдармен ... ... ... ... ... ұйымдастыру мен реттеу
нысаны. Ұлттық, дүниежүзілік, ... ... деп ... ... ... мен ... ... сәйкес ажыратуға болады.
Ұлттық валюта жүйесінің дүниежүзілік валюта арнаулы лицензиясы бар
тұлғаларға ғана беріледі.
ҚР-дағы ақша ... ... ... ... ... көрсетулерді
және әртүрлі төлемдер үшін пайдаланылатын қолма-қол және қолма-қол емес
ақша қозғалысынан тұрады.
Жалған банкноттар мен ... ... ... ... ... ... ... айналымына келсек, бұл мәселеде
Қазақстан үйлестірген халықаралық нормаларды ... ... ... ... ... ... мен ... орталығындағы құжаттар айналымы ұлттық
банктің "Бұрынғы одақтас ... ... ... ... ... ... ... атқарылалады.
Қазақстанның валюталық жүйесінің тағы бір элементі халықаралық валюта
өтімділігін реттеу болып табылады.
Халықаралық валюта өтімділігі ... ... ... ... ... ... арқылы дер кезінде
төлеу мүмкіндігі. Халықаралық валюта ... ... ... ... ... ... Республикасы банк жүйесін бұдан былайғы реформалау ... ... ... ... ... банк ... рыногын
тереңдету, форвардтық валюта келісімдерін кеңейту мен ... ... ... дамыту бағытында өрістемек. Мұның өзі ... ... ... және олар үшін ... ... орнықтыру
ісінде маңызды қадам болары даусыз.
Қолма-қол шетел валютасы саудаланатын ішкі рыноктың даму банктен тыс
айырбастау пунктерінің әрекетіне бақылауды күшейту ... ... ... интервенциялары валюта бағамының қысқа мерзімді
шайқалуларын тоқтатумен шектеліп ақша ... ... ... ... шеңберінен шықпайтын жүйесімен байланысы сыртқы
экономикалық әрекеттерге қызмен көрсетуші ұлттық банктер ... ... және ... ... ... ... байланысы олардың
ұқсастығын емес, керісінше ерекшеліктерінің айғаған паш ... ... ... ету ... мен ... ... ... экономикасы мен
дүниежүзілік шаруашылыққа әсері ... ... ... ... ... ... қаражаттарын шығару олардың айналымын ұйымдастыру ... шек қою тек қана ... ... шешімімен жүзеге асады.
Банкноттар мен монеталардың қажетті санын ... ... ... ... және ... да ... банк ... табылады.
Теңгенің баға маштабы ҚР-да орнықтырылмаған және ... ... ... ... құрамы белгіленбеген. 1976 жылы
Халықаралық валюта қорының Кингстондағы ... ... ... ... жаңа ... ... ... Аталғаны кеңістің шешімдеріне
сәйкес алтынының құн өлшемі ретіндегі және валюта бағам-дарын ... ... ... ... ... ... бағасы еркін анықталытын кәдуілгі
тауарға айналды.
Қазақстан ... ... ... ... ақпарат құралдарында
теңгенің алтын-валюта резервтерімен қамтамасыз етілуі туралы оқтың-оқтың
жариялап тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ал ішкі ... ақша ... көрсетілген құнына сәйкес
қабылдау барлық тұлғалар үшін ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық теңге. Қазақстан
аумағындағы жәке және заңды тұлғалардың ішкі есептеулер үшін теңгеден басқа
төлам құралдарын пайдалануға ... жоқ. ... ... ... ... лицензиясы бар тұлғаларға ғана беріледі.
ҚР-дағы ақша айналымы тауарлар айналымы процесін, қызмет көрсетулерді
және әртүрлі төлемдер үшін ... ... және ... ... ... тұрады.
Жалған банкноттар мен монеталар жасаған адамдар заңмен құдаланады.
Халықаралық кредит қаражаттары ... ... бұл ... ... ... ... соның ішінде Женева
конвенциясын басшылыққа алады.
ҚР-дағы банктер мен есептеу орталығындағы ... ... ... ... ... ... банктері арасындағы есептеулерді
ұйымдастыру туралы" ережелеріне сәйкес атқарылалады.
Қазақстанның валюталық жүйесінің тағы бір ... ... ... ... ... ... валюта өтімділігі ... ... ... ... ... ... арқылы дер кезінде
төлеу мүмкіндігі. Халықаралық валюта өтімділігі қысқаша айтқанда ... ... ... ... банк жүйесін бұдан былайғы реформалау. Ұлттық
Банктің бағдарламасына сәйкес валюталық рыноктың банкаралық ... ... ... келісімдерін кеңейту мен валюта рыногын
хеджирлеу ... ... ... ... ... өзі ... ... қорғау және олар үшін қолайлы ахуал орнықтыру
ісінде маңызды қадам болары даусыз.
Қолма-қол шетел валютасы ... ішкі ... даму ... ... ... ... ... күшейту бағытында жүргізіледі.
Ұлттық Банктің интервенциялары валюта бағамының қысқа ... ... ... ақша базасының негізгі параметрлерін
сақтау ... ... ... болады.Сонымен қатар, айырбас
бағамына қатысты саясат бәсекелікті арттыру ... ... ... және ... ... ... ... ынталандыру мақсатында
өрбиді.
Ұлттық банк өзінің негізгі сатып алушы рөлін сақтап ... ... ... ... ... 20 ... қосылған құнға салық ұлттық
банктың шығындарына жатқызылды. Мұның өзі, ... ... ... ... ... бірқатар кедергі жасайтыны да рас еді.
Ұлттық банктің лицензиялары ... ... ... әлем ... ... ... ... Лицензия алуға дәмесі бар
бірқатар коммерциялық банктердің өтініші қарастырылуы үстінде.
Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды ... 2001 ... 21 ... ҚР ... ... ... ... валюта операцияларын жүргізу ережесі" реттейді.
Қазақстан Республика ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... және банк ... жекелеген түрлерін жүзеге асыратын
уәкілетті ұйымдар арқылы жүзеге ... ... мен ... ... банктердегі банктік есепшоттық Ұлттық Банктің нормативті-құқықтық
актілерінде ... ... ... ... және ... ... және
резидент емес валюта операцияларын жүзеге асы-рылған кезде, уәкілетті
банкке ... ... ... ... ... ұсынылатын
талап етілген құжаттарды беруге міндетті. Осы ережеде және Ұлттық Банктің
басқа да ... ... ... ... ... және ... емес ... құжаттарды бермесе, уәкілетті банк
олардың төлемдерін ... ақша ... ... асыруға құқылы емес.
Резидент Ұлттық Банктің лицензиясын және ... ... ... ... ... ... бойынша төлем жасаған немесе ақша
аударған кезде, резидент уәкілетті банкке осындай лицензиясының және ... ... мен ... ... ... ... ... тексерілгеннен кейін олардың көшірмелері
уәкілетті банкте қалады.ал тұпнұсқалары резидентке қайтарылады.
Резиденттер ... ... ... ... ... ... ... операциялары валюта операцияларын жүргізу Ережесінде,
Ұлттық Банктің басқа да нормативті-құқықтық актілерінде ... және ... ... ... ... ... Республикасында
ұлттық валютасымен ғана жүргізілуі тиіс. Уәкілетті банктер резиденттерінің
және резидент еместердің валюталық ... ... ... банктік
қызметке арқылы траптардың келісуі арқылы ұлттық валютамен немесе шетел
валютасымен алады. ... ... ... шарттар бойынша, оның
ішінде банктік қызмет көрсету ... ... ... тұрақсыздық
ойынпұлдары (өсімпұлдары) ұлттық валютамен төленеді.
Төлем ... ... ... операцияларын жүргізу
тәртібі осындай қатнастарды реттейтін Ұлттық Банктің нормативтік-құқықтық
актілерінде белгіленеді.
Валюталық реттеу қызметін жүзеге асыратыннегізгі ... - ... ... Банкі.Оның өзіндік.дара құқықтық дәрежесі бар және
валюталық мәселелерді ... ... ... талап
жасайтын орган болуымен қатар, өзінің валюталық ... ... ... ... ... ... органы екендігімен де
анықталады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министірлігі біртұтас ... ... және ... ... және ... ... ... өзінің қызметін атқаруда ҚР-сы конституциясы мен заңдарын
Президент Жарлықтарын басшылыққа алады.
ҚР-сы Ұлттық банкі өз ... ... ... ... күші бар "ҚР-дағы банктер және банк қызметі туралы "1995 жылдың 31
тамызындағы және Президенттің заң күші бар ... ... ... ... 1995 жылдың 30 наурызындағы және 1997 жылдың 11 маусымда
қабылданған Қазақстан Республикасының "ҚР-ның банктік ... ... заң ... ... мен қосымшалар кіргізу туралы" ... ... де 2007 ... 6 желтоқсанындағы өзгертулерге
байланысты.
Ұлттық банк өз міндеттеріне ... ... ... ... ... ... шығарады. Ұлттық банктің негізгі
міндетіне ҚР-сы ұлттық валютасының ішкі және сыртқы тұрақтылығын ... ісі ... ... ... ... банк ... ... мен құнды
қағаздың ҚР-дағы айналым өрісі мен тәртібін ... ... мен ... ... ... ... жүргізудің
ережелерін бекітеді.
Ұлттық банк валюталық құндылықтарды алып кету тәртібі мен нормаларын
орнықтырады, сондай-ақ қолма-қол ұлттық валютаны ... мен ... ... ... төлем құралдарының қозғалысын қадағалайды.
Ұлттық банк банктік операциялардың ... ... ... ... мен ... лицензия беру тәртібін ... ... ... ... ... үшін ... ... қайта шақырып алады.
Ұлттық банк халықаралық есеп айырысуларды ұйымдастырады, шетелдермен
валюта-қаржылық және кредит-есептесу қатынастарын ... ... ... ... ... ұсынады т.с.с.
Ұлттық банктің маңызды қызметтерінің бірі - ұлттық валюта бағамын
шетелдік валютаға ... ... ... ... алтын-валюта резервтері қазақстандық теңгенің
тұрақтылығының қамтамасыз етуі ... Биыл 2008 ... ... ... ... валюта енгізгеннен 20 жыл толады. Бұл ... ... ... ... ... ... ретенде қалыптасу және даму
жылдары болады.Оның мәні айтарлықтай ... ... банк ... және
Парламенттен тәуелсіз негізгі реттеуші бақылаушы органның міндетін күшейте
түсті.
Ұлттық банк Қазақстан ... ... ... ... ... ... басқару органы- басқарма, оның
құрамына төраға мен оның ... ... ... ... және ... ... ... Республикасының банк жүйесі екі деңгейден тұрады. Ұлттық
банк банк жүйесінің жоғары (бірінші) деңгейі болып табылады. Банк ... ... ... ... банктер жатады.
1993-94 жылдары инфляцияның жоғары деңгейде болған кезінде Ұлттық
банк ... ... ... ... ұстанып және реттеу құралдарын жетілдіре
отырып.қатаң ақша-кредит саясатын жүргізді. ... ... және ... ... банктің инфляция қарқынын және теңгенің құнсыздану қарқының
төмендетіп оң нәтижелерге жетуіне мүмкіндік береді. Жалпы 2007-2008 ... ... ... 7-4% ... ... нәтижесінен
тұтыну тауарлары қымбаттады.Биыл 2007-2008жылы ... ... ... әсер етті.Кредит пайызы 2006 жылға дейін 12%,ал
2007-2008жылдары яғни биыл ұзақ ... ... 21%,ал ... ... ... 50%-ке ... жетті.
ҚР-сының жеткілікті әкімшілік-аумақтық әкілетті және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдарға қандай бір нысанда болмасын ... ... ... ... кредиттер қайтарымды және мақсатты негізде ... ... ... мақсатты тексереді.
Мемлекеттік емес зайымдарды ҚР-сының резиденттері белгіленген
шектеулер шенгінде дербес және ... ... алып ... ... емес ... ... ... мемлекеттік кепілдігімен де
келтірілуіне мүмкіндіктер ... ... ... ... тиісті қаржылық
жылға республикалық бюджет құрамында бекітілген лимит шегінде беріледі.
ҚР-сының мемлекеттік ... ... жыл ... ... ... секторлары тізбесіне сәйкес қарастырылып береді.
Кепілдік беру туралы келісім-шарт тараптар қол ... ... ... өз
күшіне кіреді. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... да ... өтуі ... ... 2008 ... бойынша Қазақстан
валютасы, яғни теңге дүниежүзілік валюта көрсеткіші бойынша соңынан
санағанда 15 ... ... 50 ... ... ... ... өзгереді деп ойламын.Әрине егер мемлекет валютаны ... жапа ... ... ... ... қатынастар - ұлттық
шаруашылықтарының қызметкерлерінің нәтижесінен өзара қызмет ететін және
әлемдік ... ... ... етуі ... ... қатынастар жиынтығын білдіреді.
Халықаралық валюта қатынастары шаруашылық байланыстарының
интернационалдануы негізінде ... ... бір ... ... Нәтижесінде валюталық жүйе қалыптасты.
Валюталық жүйе дегеніміз - ... ... ... ... ... ... бекітілетін валюталық қатынастарды ұйымдастыру
және реттеу формасын білдіреді.
Валюталық жүйелер 3 ... ... ... ... ... Дүниежүзілік валюталық жүйе;
3. Аймақтық немесе мемлекет аралық валюталық жүйе
Валюталық рыноктарда валюталық операциялады жүргізуге халықаралық
сауда мен оған ... ... ... және ... ... несиелер қозғалысы негіз болып табылады.
Валюталық бағам дегеніміз - бұл бір ... ақша ... ... бір
елдің ақша бірліктеріне бейнеленген бағасы. Әрбір елдің ұлттық ... ... ... және айырбас процесінде пайда болатын объективті
құндық қатнастарына негізделеді. Валюталық бағамы валюталарға сұраныс ... ... ... ... ... байланысты өзгереді.
Тауарлармен, қызметтермен саудаласқанда, капиталдар мен несиелердің
қозғалысы кезінде, дүниежүзілік және ұлттық рыноктардың ... ... әр ... ... ... ... шетелдік валюталарға шаққандағы
құндық көрсеткіштерді салыстырған құндық көрсеткіштерді салыстырған уақытта
валюталық бағам аса ... ... ... ... ... жүйесінің құрылымдық
принциптеріне сәйкес ... ... ... ... ... осы
мемлекеттің заңымен бекітілген ақша ... ... ... ... ... 1993 жылға 12 қарашасындағы "Қазақстан ... ... ... ... ... 1993 ... 15 қарашасынан
бастап айналымға теңге еңгізілді.
Қазақстан ... ... ... ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатнастарына белсенді ... ... ... Еліміздің бүгінгі таңдағы негізгі валюталық саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны ... ... ... ... ... 1992 жылдың шілдесінде Халықаралық валюта қорға мүше болып
кіргеннен бастап өзінің валюта ... ... ... ... қағидалармен қордың жарғысына сәйкес қалыптастыруда. ... ... үшін 1993 ... 14 ... ... ... ҚР-ның алғашқы заңы қабылданды. Ол кезде ... ... ... ... ... жеке валюталық байланыстар
жоқтың қасында болатын. Қабылданған заң бойынша валютаны ... ... ... ... ... ... байланысты дамып келе жатқан
валюта қатынастарына тіпті қарама - ... ... ... 1996 жылы ... ... ... реттеу туралы" жаңадан ... 6 ... осы ... ... өзгертулер енді.
Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылыққа, ... ... ... ... капиталының дүниежүзілік
рыногына шығуына, ... және ... ... ... мол мүмкіндіктер береді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. М.Қ.Байгісиев “Халықаралық валюта ... ... ... ” Алматы 2004 ж.
2. Б.А.Көшенова “Ақша, Несие, Банктер. Валюта ... ... ... К. Нәрібаев, Е.Жатқанбаев, Е.Байжұмаев “Экономикалық
теория негіздері” Алматы 1998 ... ... ... ... 2002ж. ... ... “Ақша, Несие, Банктер” Оқулық . Алматы: 2001ж.
6.”Свобода слово”газеті 17.04.2008 Алматы 3-бет
7. И.Я.Носкова., Л.М.Максимова “Международные экономические
отношения” М.,1997ж.
8. С.Әкімбаев, А.С.Баймұхаметова, У.А. ... ... ... 2002 ж.
9. Мықыш С.Б. “Ақша айналысы және несие”.Оқу құралы. Алматы: Қазақ
университеті 2000 ж.
10. Сейткасимов Г.С., Шаяхметова К. О.; Абдраимова Г.Т. ... и ... в ... ... ... 2000 ... ... В.П., Московкина Л.А. “Основы денежного обращения и
кредита” М., “Инфра-М” 1996 ж.
12. Ғ.С.Сейітқасымова “Ақша, Несие, Банктер” Алматы: ... ... ... ... ... ... 18.04.2008ж. 2 бет
15.Время 12.09. 2007ж. 4бет

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Валюта нарығы. Валюта курсы және динамикасы20 бет
ҚР-ның валюта нарығы24 бет
Халықаралық валюта жүйесі және валюта курсы30 бет
Әлемдік шаруашылықтағы валюта жүйесі және валюта курсы23 бет
Ақша айналыс заңы38 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Валюталық қатынастар35 бет
Халықаралық валюта жүйесі: маңызы, даму кезеңдері, түрлері, құрамы21 бет
Халықаралық валютаның жүйесінің және бағамының іс-әрекет механизмдерін зерттеп талқылау33 бет
Экономиканы мемлекеттік реттеудегі фискальдық саясат және оның рөлі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь